آرتروز زانو و حرکات ورزشی برای بهبود آن

سوالات ارتوپدی

آرتروز زانو یک بیماری تخریبی پیش‌رونده در ناحیه مفاصل زانو است که علائمی همچون درد و محدودیت‌های حرکتی را اعمال می‌کند.

آرتروز زانو که در محافل علمی و دانشگاهی بیشتر با نام استئوآرتریت و استئوآرتروز شناخته می‌شود، یک بیماری تخریبی پیش‌رونده در ناحیه مفاصل زانو است که علائمی همچون درد و محدودیت‌های حرکتی را اعمال می‌کند. این بیماری که شیوع آن در زنان بیشتر از مردان رخ می‌دهد را معمولاً بانام آرتروز پیری یاد می‌کنند، چرا که پیشرفت آن با افزایش سن بیمار افزایش پیدا می‌کند.

در این عارضه، مقداری از بافت غضروفی استخوان‌ها در محل مفصل زانو تخریب می‌شود. این اتفاق موجب می‌شود استخوان‌ها بافاصله کمتری نسبت به یک دیگر در فضایی با حد اقل غضروف و حد اکثر ساییدگی قرار بگیرند. تداوم این وضعیت در بدن بیمار می‌تواند موجب بروز علائم آرتروز زانو شود. اگرچه گفته می‌شود مهم‌ترین عامل ابتلای افراد به این عارضه توارث است، اما عواملی همانند آسیب دیدگی‌های شدید، التهابات مفصلی و همچنین اضافه وزن نیز می‌تواند به‌عنوان عوامل محرک بر ابتلای افراد سالم به عارضه آرتروز زانو مورد نظر قرار بگیرند.

بر اساس گزارش‌ها آرتروز زانو شایع‌ترین عارضه در میان بیماری‌های آرتروئیدی  است که در اکثر موارد در میان جمعیت عمدتاً زنان بالای ۴۵ سال رخ می‌دهد. در ادامه نوشته، به‌صورت خلاصه به بیان عوامل، نشانه‌ها و تشخیص بیماری پرداخته و در پایان روش‌های کمک به بهبود این عارضه از طریق ورزش را بیان خواهیم کرد.

رژیم غذایی درمانی کبد چرب

عوامل ایجاد و تشدید

بر اساس یافته‌های آکادمی پزشکان ارتوپدی ایالات متحده آمریکا، مهم‌ترین دلیل ابتلای افراد به این عارضه افزایش سن ذکر شده است. به گونه‌ای که می‌توان گفت اکثر افراد با افزایش سن و نزدیکی به سنین پیری می‌توانند درجات مختلفی از این عارضه را تجربه کنند. در عین حال این نهاد پزشکی مجموعه‌ای از عوامل را که در ابتلای زودهنگام به این بیماری مطرح است، به شرح زیر معرفی می‌کند:

سن: حقیقت این است که توانمندی بافت‌های غضروفی در تمامی انسان‌ها با افزایش سن کاهش می‌یابد.

وزن: افزایش وزن موجب افزایش فشار وارده بر مفاصل بدن علی‌الخصوص مفاصل زانوها می‌شود. گفته می‌شود افزایش وزن افراد به میزان هر پوند، در حدود ۳ الی ۴ پوند فشار بیشتر را روی زانوها ایجاد می‌کند.

وراثت: وراثت و علی‌الخصوص جهش‌های ژنتیکی می‌تواند افراد را در برابر ابتلا به بیماری‌های پیش‌رونده مفصلی مستعدتر کند.

جنسیت: بر اساس گزارش‌ها، زنان به میزان قابل توجهی بیشتر از مردان در خطر ابتلا به این بیماری قرار می‌گیرند.

در کنار موارد مذکور، اشتغال افراد به برخی مشاغل پر استرس و سنگین و انجام برخی فعالیت‌های ورزشی همچون تمرینان فوق حرفه‌ای در رشته‌های فوتبال و تنیس، وجود بیماری‌های خاص از جمله بیماری‌های متابولیکی می‌تواند احتمال ابتلای افراد به آن بیماری را افزایش دهد.

معرفی تخصص و بهترین دکتر ارتوپد

نشانه‌های آرتروز زانو

اولین نشانه این عارضه، وجود درد در حین فعالیت جسمانی و رفع آن با استراحت است. دومین نشانه قطعی این عارضه تورم مفاصل درگیر بیمار است.

سومین نشانه سختی و گرفتگی مفاصل به‌خصوص در اوایل صبح و بعد از بیداری است. از دیگر نشانه‌های عارضه هم می‌توان به کاهش تحرک مفاصل، وجود صدای ساییده شدن مفاصل و ایجاد محدودیت در بالا رفتن از پله‌ها اشاره کرد.

تشخیص

تشخیص اولیه این عارضه با معاینه فیزیکی مفاصل توسط پزشکان ارتوپدی و همچنین بررسی سوابق پزشکی فرد محرز می‌شود. در مراحل بعدی تشخیص، پزشکان از تصویربرداری‌های اشعه X و MRI به‌منظور تخمین میزان تخریب بافت غضروفی مفاصل استفاده می‌کنند. تصویربرداری مغناطیسی رزونانس یا MRI معمولاً زمانی تجویز می‌شود که تصویربرداری‌های عادی اشعه X نتواند دلیل اصلی درد مفاصل را به‌طور واضح مشخص کند.

در برخی موارد پزشکان ترجیح می‌دهند برای بررسی‌های بیشتر میزان جراحات وارد شده و آسیب دیدگی‌های مفصلی، طیف مشخصی از آزمایش‌ها خونی و شرایط دیگر را مورد بررسی قرار دهند.

درمان

در حقیقت هدف اصلی از درمان آرتروز زانو، کاهش درد و بازگشت تحرک به مفاصل حرکتی در آن ناحیه است. برنامه درمانی بیماران معمولاً بر اساس الگوی زیر پیشنهاد می‌شود:

کاهش وزن: کاهش وزن حتی به میزان خیلی کم می‌تواند به کاهش درد و سایر عوارض جانبی آرتروز زانو کمک کند.

داروهای ضد التهابی و ضد درد: داروهای ضد انعقادی کاربردی در بهبود بیماران آرتروزی زانو شامل داروهای دسته‌های استامینوفن، ایبوبروفن و ناپروکسن می‌شود. باید توجه داشت که مصرف بدون نسخه این داروها بیش از ۱۰ روز می‌تواند خطرناک باشد و فرد را دچار عوارض مصرف طولانی مدت این داروها کند. همچنین تزریق کورتیکواستروئیدها و اسید هیالورونیک به مفصل نیز می‌تواند تا حدی موجب بهبودی و تسکین دردها شود.

درمان تحت نظر درمانگرهای جسمانی نیز می‌تواند یکی از گزینه‌های مناسب جهت بهبود بیماری باشد. درمانگرهای جسمانی به بیماران نحوه سازگاری جسمانی با محیط‌های کاری پر استرس را آموزش می‌دهند.

تمرین های کمک کننده به بهبود آرتروز زانوورزش

تقویت عضلات اطراف مفاصل زانو نیز می‌تواند به کاهش درد جانبی این عرضه کمک کند. کشش عضلات در اطراف مفاصل زانو می‌تواند به انعطاف پذیری و تحرک بیشتر آن‌ها کمک کند. در ادامه این نوشته به‌تفصیل ۶ تمرین مؤثر و کاربردی طلایی را جهت بهبود عارضه آرتروز زانو شرح خواهیم داد.

ممکن است ورزش‌های مرتبط با بهبود عوارض مربوط به آرتروز زانو در نگاه اول عجیب به نظر برسند، اما پژوهش‌ها نشان داده است که انجام مداوم آن‌ها در طول زمان به بهبود عمل کرد بافت‌های آسیب دیده کمک خواهد کرد.

از نقطه نظر پزشکی دلایل بسیار زیادی برای درمان بیماری‌ها با کمک ورزش‌های تمرینی وجود دارد که از میان آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ورزش می‌تواند قدرت مانور و تحرک مفاصل را حفظ کند
  • ورزش عضلات را برای حمایت از مفاصل قوی‌تر می‌کند
  • عضلات قوی مفاصل را جهت انجام بهتر حرکات یاری می‌کنند

لازم نیست که برای درمان آرتروز زانو از ورزش‌های سنگین و نفس‌گیر استفاده شود. قابل توجه است که بهترین حرکات برای بهبود عارضه حرکاتی هستند که مقدار فشار کمی را بر مفاصل اعمال کرده و در عوض انعطاف آن‌ها را افزایش می‌دهد. در واقع ما تمرین‌هایی را در این نوشته پیشنهاد می‌دهیم که آن دسته از تمرین‌هایی هستند که انجام آن‌ها به هیچ وسیله جانبی نیاز نداشته و به‌راحتی می‌توان هر یک از آن‌ها را در محیط کاری یا درون منزل انجام داد. به‌مرور زمان می‌توان بر میزان تکرار تمرین‌ها در طول روز افزود و به این ترتیب قدرت عضلات مورد نظر را افزایش داد.

5 حرکت مادر کمک کننده به بهبود

بلند کردن پا در حالت خوابیده

  • روی کمر خود در حالت درازکش روی یک سطح صاف قرار بگیرید. بازوها را در دو طرف بدن خود قرار داده و سر انگشتان پاهای شما به سمت بالا باشد.
  • هم زمان که عضلات پای خود را سفت کرده‌اید، پاهای خود را بدون خم کردن زانو چند سانتی متر بالا او رید
  • به‌منظور فشار آوردن بر عضلات کمر خود به سمت پایین، عضلات شکمی خود را منقبض کنید
  • این حالت را برای مدت ۵ ثانیه حفظ کنید و سپس به حالت اول باز گردید.
  • این حرکت را برای پای دیگر خود تکرار کنید
  • پیشنهاد می‌شود این ورزش ۴ نوبت در هر روز تکرار شود

نتیجه: این حرکت موجب تقویت عضلات چهار سر ران شما می‌شود

کشش همسترینگ در حالت خوابیده

  • در حالی که پاهای خود را در زاویه ۹۰ درجه از محل زانوها خم کرده‌اید و کف پاهای شما بر زمین قرار دارد، روی پشت خود در یک سطح صاف در حالت دراز کش قرار بگیرید.
  • یک پا را در همان حالت خم شده به‌آرامی بالا آورده و به‌صورت موازی به سینه‌های خود نزدیک نمایید
  • دستان خود را به پشت ران کشیده شده خود قفل کرده و پای خود را صاف کنید
  • پای مستقیم خود را تا موازات صورت خود بالا آورید (در این حالت در پشت پای خود کشش احساس می‌کنید)
  • خود را به مدت ۳۰ الی ۶۰ ثانیه در این حالت نگه دارید
  • این تمرین را برای پای مقابل خود نیز بکار گیرید

نتیجه: این کار باعث تقویت همسترینگ می‌شود که عضلات پشت پا را به‌زانو وصل می‌کند

تمرین کشش همسترینگ

حرکت اسکات نیمه

  • در حالت ایستاده پاهای خود را به‌اندازه عرض شانه‌های خود باز کنید و بازوان خود را به سمت خارج از بدن خود کش دهید.
  • زانوهای خود را به حرامی خم کرده تا در حالت نیمه نشسته و یا نشست روی صندلی قرار بگیرید
  • خود را در این حالت به مدت ۵ ثانیه حفظ کرده و دگر با به حالت اول باز گردید
  • این حرکت را در سه نوبت و هر نوبت به تعداد ۱۰ تکرار انجام دهید
  • توجه داشته باشید که در حین انجام این حرکت هیچ دردی نباید در زانوهای شما احساس شود

نتیجه: این حرکت موجب تقویت عضلات سرینی، جلوی ران و پشت ران می‌گردد

پای شیب دار

  • جهت حفظ تعادل در میان دو عدد صندلی قرار بگیرید
  • یک پای خود را رو به خارج و در حالتی که قرار است از پلکانی بالا بروید، چند سانتی متر بالا او رید
  • زانوی پای دیگر را خم کرده و ارتفاع بدن خود را کم کنید
  • پس از گذشت ۵ ثانیه به حالت قبل باز گردید و ۱۰ ثانیه استراحت کنید
  • این تمرین را برای پای دیگر خود تکرار کنید.
  • شما می‌توانید این تمرین را در ۱۰ نوبت و هر نوبت ۵ مرتبه برای هر پا تکرار نمایید

نتیجه: این تمرین به‌خوبی عضلات ۴ سر ران شما را تقویت می‌کند

کشش پا

  • روی زمین نشسته و پاهای خود را به‌طور مستقیم روی زمین قرار دهید
  • با قرار دادن دست‌های خود در دو طرف بدن، کمر خود را صاف کرده و حالت خود را تثبیت نمایید
  • به آرامی یک زانوی خود را تا زمانی که احساس کشش به شما دست می‌دهد خم نمایید
  • این حالت را به مدت ۵ ثانیه حفظ کرده و سپس به حالت استراحت باز گردید
  • تعداد تکرار مجاز برای این حرکت ۱۰ تمرین و هر تمرین ۵ مرتبه برای هر پا است.

نتیجه: این تمرین نیز موجب تقویت عضلات ۴ سر ران می‌شود.

منابع:

healthline

این مقاله در پاسخ به سوال یکی از کاربران در بخش پرسش‌وپاسخ، منتشر شده است. شما هم اگر نیاز به مقاله‌ای در موضوعات پزشکی دارید، سوال خود را از بخش مشاوره پزشکی برای ما ارسال کنید.

درباره حسین چنگایی

حسین چنگایی فارغ تحصیل رشته زیست شناسی سلولی و مولکولی از دانشگاه آذربایجان است. حوزه مطالعاتی او بیشتر بیماری های ژنتیکی و تشخیص پیش از تولد بوده، اما به اپیدمیولوژی بیماری ها هم علاقمند است.

نمایش همه مطالب توسط حسین چنگایی →

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *