انواع درگیری های چشمی در دیابت

 مبتلایان به دیابت شیرین ۲۵ برابر بیش از سایر افراد دچار عوارض چشمی مختلف می شوند که این عوارض حتی منجر به نابینا شدن فرد نیز می شوند.راه های پیشگیری از بروز این عوارض و یا به تعویق انداختن زمان بروز آن مواردی است که افراد دیابتی باید به طور دقیق از آن اطلاع داشته باشند.

درگیری های چشمی دیابت از جمله عوارض بسیار شایع دیابت در طی سالیان است .از جمله این عوارض رتینوپاتی ، آب مروارید ، آب سیاه و … است که در صورت عدم پیگیری توسط فرد ، عوارض بسیار شدیدتری مانند نابینایی را به دنبال دارد .

 

 

 

 

آیا احتمال بروز عوارض چشمی در بیماری دیابت جدی است ؟

دیابت شیرین علت اصلی نابینایی در سنین ۲۰ تا ۷۴ سالگی می باشد . احتمال بروز نابینایی در افراد مبتلا به دیابت شیرین ، حدودا ۲۵ برابر بیشتر از افرادی است که مبتلا به دیابت شیرین نیستند .

علت بروز نابینایی در دیابت شیرین چیست ؟

درگیری های چشمی دیابت شیرین طیف وسیعی را دربرمی گیرد که از جمله ی آن ها آب مروارید ، آب سیاه ، رتینوپاتی ( اختلال پیشرونده در شبکیه ) و ادم ماکولا ( تورم لکه زرد ) است.

نابینایی عمدتا به علت اختلال پیشرونده در شبکیه ( رتینوپاتی ) و ایجاد تورم (ادم) قابل ملاحظه ماکولا (لکه زرد) رخ می دهد . لازم به ذکر است که مهم ترین و شایع ترین عارضه ی چشمی در دیابت رتینوپاتی دیابتی می باشد .

راه های تشخیصی ادم ماکولا چیست ؟

همان طور که پیش تر اشاره شد یکی از علل نابینایی در دیابت شیرین ادم ماکولا یا تورم لکه زرد می باشد . ادم ماکولا با ۲۵% احتمال کاهش دید طی ۳ سال همراهی دارد بنابراین تشخیص به موقع آن می تواند احتمال بروز نابینایی در افراد مبتلا به دیابت شیرین را به طرز شگفت انگیزی کاهش دهد . آنژیوگرافی فلورسئین و OCT ) Optical Coherence Tomography ) برای تشخیص به موقع ادم ماکولا بسیار سودمند می باشند .

عوامل موثر در افزایش احتمال بروز اختلال در شبکیه در افراد مبتلا به دیابت شیرین چیست ؟

طول مدت دیابت شیرین و میزان کنترل گلوکز خون ، بهترین نشانگرهای پیش بینی کننده ی بروز اختلال در شبکیه هستند اما عوامل موثر دیگر که احتمال این مشکل را افزایش می دهند شامل افزایش فشار خون (هایپرتانسیون ) ، عوارض کلیوی دیابت (نفروپاتی) و استعداد ژنتیکی می باشند . درگیری های چشمی دیابت تقریبا در تمام افرادی که بیش از ۲۰ سال مبتلا به دیابت شیرین بوده اند مشاهده می شود و این اهمیت مدت زمان ابتلا به دیابت را در بروز عوارض چشمی نشان می دهد .

رتینوپاتی دیابتی چیست ؟

این مشکل به علت مشکلاتی که در رگ های خونی شبکیه ایجاد می شود رخ می دهد . به دلیل ایجاد مشکل در عروق ، مایعات و خون موجود در رگ به فضای داخل شبکیه نشت می کنند . در ادامه ی این عارضه اکسیژن رسانی به سلول های شبکیه به خوبی انجام نمی شود در نتیجه به صورت واکنشی رگ های جدیدی در شبکیه ساخته می شود ولی متاسفانه این رگ زایی اصلا کاربردی نبوده و این عروق تازه تشکیل شده صرفا شبیه کلافه های نامنظم بوده و نه تنها کارایی ندارند بلکه به دلیل ضعیف بودن دیواره ، پاره می شوند وخون ریزی رخ داده در شبکیه موجب تشدید رتینوپاتی می شود . به دلیل نشت مایع در شبکیه تصوی تشکیل شده وضوح کافی را ندارد و به اصطلاح خود بیمار تصاویر ” کج و معوج ” هستند .

انواع رتینوپاتی دیابتی

  1. رتینوپاتی زمینه ای : این نوع رتینوپاتی در مراحل اولیه رخ می دهد که طی این مرحله عروق کوچک شبکیه آسیب دیده و نشت مایعات و خون رخ می دهد . این مایعات نشت کرده سبب ایجاد تورم در شبکیه می شود همچنین این مایعات ممکن است سبب ایجاد رسوباتی به نام اگزودا شود . این مرحله کاهش بینایی هنوز اتفاق نیفتاده ولی به تدریج به سمت کاهش بینایی خواهد رفت. بنابراین این مرحله به عنوان یک مرحله ی هشدار دهنده تلقی می گردد.

 

۲٫ رتینوپاتی تکثیری ( پرولیفراتیو ) : در این مرحله شبکیه مملوء از عروق جدید ولی غیرطبیعی و بی فایده می شود . این نوع از رتینوپاتی شدیدترین و پرعارضه            ترین نوع رتینوپاتی می باشد که متاسفانه کاملا فاقد هرگونه علامت دردناکی است و همین موضوع حساسیت آن را دو چندان می کند .

 

درمان رتینوپاتی دیابتی چیست ؟

موثرترین روش درمان این مشکل ،پیشگیری از آن است . به این معنی که کنترل شدید و دقیق گلوکز خون و فشارخون سبب تاخیر در بروز این عارضه و یا کند کردن سیر پیشرفت رتینوپاتی در افراد مبتلا به دیابت شیرین نوع ۱و۲ می گردد . علاوه بر این بعد از بروز عارضه نیز درمان اصلی باز همان کنترل شدید قند خون می باشد ولی در موارد پیشرفته درمان بصورت نوعی جراحی به نام فتوکوآگولاسیون لیزری است . در این روش جراح با استفاده از لیزر رگ های نشت کننده را می بندد بنابراین ادم به وجود آمده به دلیل نشت مایع درمنطقه را کاهش می دهد .

روش درمانی بعدی کرایوتراپی یا سرد کردن است که با منجمد کردن عروق شبکیه مانع نشت بیشتر مایعات به فضای شبکیه می شوند.

وترکتومی ( برداشتن زجاجیه ) و ترمیم شبکیه از دیگر روش های درمانی است که می توان به آن ها اشاره کرد.  وترکتومی یک عمل جراحی بسیار حساس و میکروسکوپی می باشد که طی آن زجاجیه را که پر از خون شده برداشته و به جای آن ماده ی شفافی جایگزین می کنند . این مشکل در رتینوپاتی پرولیفراتیو شبکیه در مراحل پیشرفته ممکن است رخ دهد .

چگونه از عوارض چشمی دیابت پیشگیری کنیم ؟

به عنوان نکته آخر لازم به ذکر است که درصد زیادی از عوارض چشمی دیابت فقط با معاینه منظم و مکرر توسط چشم پزشک قابل تشخیص و پیشگیری می باشد . انجام معاینه چشم توسط چشم پزشک برای افراد مبتلا به دیابت شیرین به صورت سالیانه الزامی می باشد.

همان طور که پیش تر اشاره کردیم احتمال بروز عوارض چشمی در افراد دیابتی ۲۵ برابر بیشتر از افراد دیگر است بنابراین افراد مبتلا به دیابت شیرین باید از این موضوع آگاهی داشته باشند و مراقبت های لازم را به عمل آورند که از جمله ی این مراقبت ها کنترل شدید قند خون ، رعایت رژیم دیابتی ، کنترل فشار خون و ترک سیگار است .

 

 

 

منابع :

کتاب اصول طب داخلی هاریسون بیماری های غدد و متابولیسم

مجله فناوری‌های توان‌افزا و پوشیدنی، ۱۴ تیر۱۳۹۶

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *