>

علت به‌وجود آمدن شپش موی سر چیست و چه علایمی دارد؟

  • 2019-12-03
  • 0

شپش موی سر حشرات کوچکی هستند که از خون کف سر انسان تغذیه می‌کنند. آلودگی تهاجمی شپش سر (pediculosis capitis) غالباً بیش‌تر کودکان را درگیر می‌کند، این حشره مستقیماً از موی یک شخص به موی شخص دیگر منتقل می‌شود. 

ابتلا به آلودگی شپش سر به این معنی نیست که فرد بهداشت فردی را رعایت نکرده و یا در محیط آلوده زندگی می‌کند. شپش سر هیچگونه عفونت باکتریایی یا ویروسی را با خود حمل نمی‌کند. 

 

علت شپش موی سر چیست؟

شپش موی سر حشره‌ی کوچکی به رنگ قهوه‌ای متمایل به زرد و یا تقریباً خاکستری است که اندازه‌ی آن به اندازه‌ی دانه‌های موجود بر روی توت فرنگی است. این حشره از خون کف سر انسان تغذیه می‌کند. شپش ماده ماده‌ی چسبنده‌ای را تولید می‌کند که در نهایت باعث چسبیدن تخم شپش به ریشه‌ی مو خواهد شد. تخم معمولاً در فاصله‌ای 4 میلیمتری از کف سر به ریشه‌ی مو می‌چسبد، در واقع این محیط دمای مناسبی را برای تخم به عمل می‌آورد تا بتواند به خوبی به عمل بیاید. 

چرخه‌ی زندگی شپش موی سر 

شپش تازه 8 تا 9 روز بعد سر از تخم بیرون می‌آورد. چیزی که در ابتدا از تخم بیرون می‌آید نابالغ بوده و نیمف (nymph) نام دارد. بعد از گذشت نه تا دوازده روز نیمف به حشره‌ی بالغ تبدیل می‌شود. شپش بالغ 3 الی 4 هفته زنده خواهد ماند. 

 

انتقال شپش موی سر 

شپش موی سر بر کف سر می‌خزد ولی توانایی پریدن یا پرواز کردن را ندارد. معمولاً تماس مستقیم عاملی برای انتقال شپش موی سر است. معمولاً شیوع آلودگی شپش موی سر در میان افراد یک خانواده و یا در میان کودکان در مدرسه، کودکستان و زمین بازی بیش‌تر است. 

 

انتقال غیر مستقیم آلودگی شپش سر نادر است ولی شپش می‌تواند از فردی به فرد دیگر به روش‌های زیر هم منتقل شود:

  • کلاه، شال و روسری مشترک 
  • برس و شانه‌ی مو 
  • گیره و تل مو
  • هدفون
  • بالش و متکا 
  • حوله‌ها 
  • روکش مبل و صندلی

 

اگر لباس‌ها با هم در جایی نگه‌ داری شوند، می‌توانند عامل انتقال غیرمستقیم شپش باشند. برای مثال در مدارس و کودکستان‌ها کلاه و شال کودکان در کنار هم آویزان می‌شود و این خود می‌تواند راهی برای انتقال آلودگی باشد. حیوانات خانگی مانند سگ و گربه نقشی در انتقال و پخش کردن آلودگی شپش موی سر ندارند. 

 

علائم شپش موی سر

فرد ممکن است متوجه‌ی آلودگی شپش موی سر نشود. با این همه نشانه‌ها و علائم شپش سر عبارتند از: 

  • خارش خارش کف سر، گردن و اطراف گوش‌ها از اصلی‌ترین علائم شپش موی سر هستند. خارش در واقع واکنشی آلرژیک به وجود حشره‌ی شپش با نام علمی louse saliva است. اگر فرد برای اولین است که به این آلودگی مبتلا می‌شود، ممکن است که از دو تا 6 هفته بعد از شروع آلودگی بر روی سر خود احساس خارش نداشته باشد. 

  • وجود حشره بر روی کف سر شپش با چشم غیر مسلح دیده می‌شود، ولی از آن‌جایی که بسیار کوچک و ریز بوده، از نور گریخته و سریع حرکت می‌کند، تشخیص آن بسیار دشوار خواهد بود. 
  • وجود تخم حشره بر روی ریشه‌ی مو تخم‌های این حشره به ریشه‌ی مو می‌چسبند. تشخیص تخم‌ها به دلیل اینکه بسیار کوچک هستند، بسیار دشوار است. تشخیص تخم‌ها در اطراف گوش‌ها و خط موی موجود در گردن آسان‌تر از سایر مناطق است. تشخیص تخم‌های خالی به مراتب آسان‌تر است، زیرا که این تخم‌های خالی کم‌رنگ‌تر بوده و دور از کف سر قرار دارند. با این همه اگر تخم شپش بر روی کف سر مشاهده شد، لزوماً نمی‌توان گفت که فرد آلوده شده است. 

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر مشکوک هستید که خود و یا فرزند شما به شپش موی سر آلوده شده، قبل از شروع درمان شپش موی سر به پزشک مراجعه کنید. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از کودکان در صورتی که به آلودگی فعال مبتلا نشده باشند، تنها با مصرف داروهای بدون نسخه و یا با به کمک روش‌های خانگی به سرعت درمان می‌شوند. 

عواملی که غالباً با شپش موی سر اشتباه گرفته می‌شوند، عبارتند از:

  • تخم مرده و خالی ناشی از آلودگی قبلی به شپش موی سر 
  • شوره‌ی سر 
  • بقایای مواد استفاده شده به عنوان شوینده و یا حالت‌دهنده‌ی مو 
  • بافت موی مرده بر روی ریشه‌ی مو
  • بافت خراشیده شده و آلوده 
  • دیگر حشرات کوچکی که در مو یافت می‌شوند.

 

ریسک فاکتورها

از آن‌جایی که تماس مستقیم سر به سر یکی از عوامل اصلی انتقال آلودگی شپش موی سر است، خطر ابتلای کودکانی که با هم به مدرسه می‌روند و یا در زمین بازی مشغول بازی‌های گروهی هستند، بیش‌تر است. در آمریکا کودکان در سنین پیش دبستانی پیش از کودکان سنین راهنمایی به این عارضه مبتلا می‌شوند. 

 

مشکلات شپش سر 

اگر کودک مبتلا به شپش سر شروع به خاراندن سر خود کند، می‌تواند زخمی بر روی کف سر خود ایجاد کرده و به این ترتیب امکان گسترش یک عفونت تازه به راحتی فراهم خواهد بود. 

 

جلوگیری از شپش سر 

امکان جلوگیری از انتشار شپش موی سر در کودکان مهدکودک‌ها و مدارس به دلیل تماس و نزدیکی بیش از حد وجود ندارد. از طرفی حتی امکان دارد که با مواردی که در بالا گفته شد، افراد به صورت غیر مستقیم هم به این عارضه دچار شوند. 

باید به کودکان آموخت که لباس‌های خود را بر روی لباس‌های دیگران آویزان نکنند و از چوب لباسی مخصوص خود استفاده کنند. از طرفی کودک نباید از حوله، شانه، روسری و کلاه دیگر افراد استفاده کند. از طرفی نگرانی از ابتلای احتمالی به این عارضه دلیل خوبی برای منع کودک برای شرکت در فعالیت‌های اجتماعی نیست. 

 

منبع: 

mayoclinic

 

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • facebook
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جدیدترین‌های پرسش و پاسخ

برچسب‌های داغ

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر