اخبار برگزیده پزشکی هفته سوم آبان

  • 1397-08-21
  • 0

 

در این گزارش، گلچینی از مهم‌ترین خبرهای پزشکی در هفته‌ گذشته و یافته‌های جدید دانشمندان در زمینه‌های مختلف این علم را بررسی می‌کنیم.

تدوین اطلس مغز

محققان دانشگاه ‌هاروارد توانستند اولین اطلس سلولی را از مهم‌ترین بخش مغز موش تدوین کنند. محققان این پژوهش با استفاده از فناوری‌های تصویربردای بسیار پیشرفته این اطلس را تهیه کردند.

در این تحقیقات بخشی از مغز موش با ابعاد 2 میلی متر در 2 میلی متر در 0.6 میلی متر با بیش از یک میلیون سلول مورد بررسی قرار گرفت و علاوه بر شناسایی 70 گونه مختلف از نورون‌ها، موقعیت مکانی و کارکردهای مختلف هریک از این سلول‌ها شناسایی شد.

با کمک این فناوری می‌توان برای اولین بار نحوه ساماندهی ساختار سلولی، کارکردی و مولکولی مغز را مشاهده کرد و همچنین رفتارهای متعدد را به شیوه‌ای بی‌سابقه درک کرد. مهم‌ترین مزیت این فرایند امکان استفاده از آن در هر بخشی از مغز است.

برخلاف سایر اندام‌ها ساختار سلولی مغز متقارن نیست و در نتیجه نحوه ساماندهی سلول‌های مغز نیز باید به درستی درک شود. قابل ذکر است که روش‌های متداول تحقیقاتی در حال حاضر که با استفاده از نمونه‌بردای انجام می‌شود، امکان مطالعه سلول‌های مغز را در ساختار سه بعدی واقعی آن فراهم نمی‌کند. در واقع با استفاده از این روش‌ها نمی‌توان ساختار و عملکرد سلول‌ها را در محل واقعی آن‌ها و در مجاورت سایر انواع سلول‌ها بررسی کرد.

محققان امیدوارند با استفاده از این شیوه جدید بتوانند تمام سلول‌های مغز، عملکرد و ساختار مولکولی هر یک از آن‌ها را همان گونه که در مغز ساماندهی شده‌اند، شناسایی کرده و اطلس کامل مغز را تدوین کنند.

گزارش کامل این تحقیقات در نشریه Science منتشر شد.

منبع: irna

پروتئین عامل رشد مغز شناسایی شد

محققان دانشگاه کوماموتو ژاپن توانستند مکانیزم عصبی جدیدی را که عامل رشد مغز است، شناسایی کنند. این محققان پروتئین جدیدی موسوم به Matrin-3 را از طریق ردگیری پروتئین‌ها در بدن موجودات زنده شناسایی کردند که سرنوشت سلول‌های بنیادی عصبی را مشخص می‌کند.

بر اساس این تحقیقات ساختار لایه‌ای مغز به دلیل کمبود پروتئین Matrin-3 تخریب می‌شود زیرا این پروتئین مسئول تبدیل سلول‌های بنیادی به سلول‌های عصبی است. بر این اساس وجود این پروتئین برای حفظ سلول‌های بنیادی مورد نیاز برای رشد مغز بسیار مهم است. سلول‌های بنیادی عصبی پستانداران در دوره جنینی به سلول‌های عصبی بالغ مانند نورون‌ها و آستروسیت‌ها تبدیل شده و مغز را می‌سازند.

ترکیبی از ژن‌ها، فاکتورهای استنساخ و مسیرهای چندگانه انتقال سیگنال، این سلول‌ها راهدایت می‌کنند. اما تاکنون در مورد مکانیزم‌های مولکولی موثر بر سرنوشت این سلول‌ها اطلاعات چندانی به دست نیامده است.

درک چگونگی حفظ سلول‌های بنیادی در حالت نابالغ یا نحوه تشخیص نوع سلول‌های بالغی که قرار است این سلول‌های بنیادی به آن‌ها تبدیل شوند، دارای اهمیت بسیاری است. در این تحقیقات مشخص شد بخشی از دنباله اسید آمینه پروتئین Matrin-3 وظیفه حفظ سلول‌های بنیادی عصبی را در حالت نابالغ بر عهده دارد.

گزارش کامل این تحقیقات در نشریه Scientific Reports منتشر شده است.

منبع: irna

درمان جراحت‌های قرنیه با لنز تماسی

محققان دانشگاه کویینزلند استرالیا لنزی ابداع کرده‌اند که سطح داخلی آن از سلول پوشیده شده است. این لنز تماسی می‌تواند برای درمان زخم قرنیه، جراحت‌های ناشی از سوختگی، مواد شیمیایی و گرما مورد استفاده قرار بگیرد.

قرنیه که خارجی‌ترین سطح چشم است از سه نوع سلول اصلی با نام‌های اپی تلیوم سطحی، کراتوسیت‌های استروما و سلول‌های اندوتلیالی تک لایه داخلی تشکیل شده است. در حال حاضر از بانداژی که از غشای آمنیوتیک جفت انسان تشکل شده برای درمان جراحت‌های قرنیه استفاده می‌شود.

این غشا ضد التهاب و ضد زخم است و همچنین حاوی فاکتورهای رشد است که به بهبودی سریعتر زخم و جراحت قرنیه منجر می‌شود. از معایب استفاده از این روش اثرات متفاوتی است که در بیماران مختلف دارد و در بعضی موارد درمان به خوبی پیش نمی‌رود. همچنین در صورت کاهش تعداد اهدا کنندگان بافت جفت، درمان و تهیه این غشای درمانی با مشکل مواجه خواهد شد.

محققان استرالیایی برای حل این مشکلات به دنبال یافتن راه بهتری به مکانیزم تولید لنز تماسی برای درمان جراحت‌های قرنیه دست یافتند.

در این روش از عدسی صلبیه استفاده می‌شود که از لنزهای تماسی متداول بزرگتر است.این لنز یک لایه منحنی پوشیده از اشک روی قرنیه قرار می‌دهد. سطح داخلی این لنز از سلول‌های استرومای مزانشیمی پوشیده شده است که از اهداکننده دریافت می‌شود و نسبت به روش قبلی تاثیر بیشتری در بهبود جراحت دارد و از طرفی استفاده از آن ساده‌تر است.

این روش علاوه بر استفاده در درمان زخم قرنیه، در درمان جراحت‌های ناشی از سوختگی، ‌مواد شیمیایی و گرما قابل استفاده است. قرار است این روش پس از آزمایش‌های بالینی برای بیماران قابل استفاده شود.

منبع: irna

شناسایی یک ساختار جدید DNA در سلول انسان

محققان موسسه تحقیقاتی «گاروان» استرالیا یک ساختار غیرمعمول دی ان ای را شناسایی کردند که به شکل یک گره پیچ خورده بوده و پیش از این هرگز در سلول‌های زنده دیده نشده است.

این ساختار جدید اولین بار دهه 1990 میلادی کشف شد و نوعی ساختار i-motif است که تاکنون تنها در محیط‌های کشت آزمایشگاهی دیده شده است. اما تحقیقات جدید نشان داد این ساختار درون سلول‌های زنده انسان نیز وجود دارد و در بقای سلول‌ها موثر است.

دی ان ای یک ساختار دورشته‌ای پیچ خورده و متشکل از 4 نوع نوکلئوتید است. این نوکلئوتیدها شامل آدنین (A)، گوانین (G)، سیتوسین (C) و تیمین (T) هستند و فقط به صورت جفت‌های (A-T)، (T-A)، (C-G) و (G-C) به هم متصل می‌شوند. اما ساختار i-motif یک گره شامل 4 رشته دی ان ای است. در این ساختار بر خلاف ساختار دورشته‌ای، نوکلئوتیدهای C موجود در یک رشته به یکدیگر متصل می‌شوند.

محققان به منظور شناسایی این ساختار، بخشی از یک آنتی‌بادی موسوم به iMab را توسعه دادند که قادر است ساختارهای i-motif را شناسایی کرده و به آن‌ها بچسبد. این آنتی‌بادی توانست موقعیت ساختارهای موردنظر را در سلول‌ها یافته و آن را با استفاده از ایمونوفلوروسنت مشخص کنند.

گزارش کامل این تحقیقات در نشریه Nature Chemistry منتشر شده است.

منبع: irna

نقش داروهای دیابت در جلوگیری از پیشرفت زوال عقل

مطالعات محققان دانشکده پزشکی آیکان نیویورک نشان می‌دهد در مغز بیماران مبتلا به آلزایمر که داروهای دیابت مصرف می‌کنند، نشانه‌های کمتری از پیشرفت زوال عقل دیده می‌شود.

این مطالعه نشان می‌دهد در مغز بیماران مبتلا به آلزایمری که داروهای دیابت مصرف می‌کنند، رگ‌های خونی غیر طبیعی کمتر دیده می‌شود و ژن‌های غیر طبیعی فعالیت کمتری دارند و این دو عامل سبب می‌شود علایم زوال عقل در مغز آنان کمتر دیده شود.

این مطالعه ارتباط بین قلب و عروق و سلامت مغز را نشان می‌دهد و به پزشکان گوشزد می‌کند که باید عوامل خطر بیماری‌های عروقی به طور مداوم در بیماران مبتلا به زوال عقل تحت نظر باشد.

محققان همچنین در این مطالعه به روشی دست یافتند که جداکردن مویرگ‌ها از بافت مغز را امکان پذیر می‌کند. این مطالعه نشان می‌دهد داروهای دیابت بر مغز بیماران مبتلا به آلزایمر نقش محافظتی دارد.

بسیاری از درمان‌های رایج آلزایمر پلاک آمیلویید را هدف قرار می‌دهند؛ ولی این مطالعه، بر تاثیر داروهای رایج درمان دیابت مانند انسولین و متفورمین بر بیماری آلزایمر پرداخته است. نقش کنترل گلوکز خون بر سلامت مغز از مدت‌ها پیش تایید شده است و نتایج این مطالعه در پیشرفت درمان‌های موثر برای زوال عقل بسیار موثر است.

به رغم پیشرفت علم در زمینه پیشگیری و درمان زوال عقل، آمار مرکز بین المللی آلزایمر نشان می‌دهد که در حال حاضر 47 میلیون نفر در سراسر جهان به زوال عقل مبتلا هستند و این تعداد تا سال 2050 میلادی، به 131.5 میلیون نفر به ویژه در کشورهای در حال توسعه می‌رسد.

بیماری پیشرونده آلزایمر شایع‌ترین نوع زوال عقل است که باعث اختلال در حافظه، تفکر و رفتار فرد می شود. این بیماری از دیدگاه علمی بر اثر کاهش ماده شیمیایی سروتونین در مغز بروز می‌کند و به این ترتیب انتقال پیام‌های عصبی مختل می‌شود. دلیل این بیماری همیشه کهولت سن نیست و عوامل ژنتیکی، سکته مغزی و شوک عاطفی نیز می‌توانند منجر به این بیماری شوند.

نتایج این مطالعه در نشریه PLOS One منتشر شده است.

منبع: irna

ساخت دستکشی برای کاهش لرزش دست در بیماران پارکینسون

پژوهشگر واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی موفق به ساخت دستکشی برای کاهش لرزش دست و حرکات غیر ارادی در بیماران پارکینسونی شد.

شیما خلیقیان محقق این واحد دانشگاهی گفت: ایجاد سیستمی در حوزه توانبخشی که از نظر کارایی، شباهت بالایی به کاربرد اندام طبیعی داشته باشد، باعث می‌شود مشکل لرزش اندام‌ها برای افراد مبتلا تا حدود زیادی کنترل و فرد زندگی عادی خود را در جامعه دنبال کند.

به گفته وی این دستکش الکترونیکی با هدف بالا بردن سطح کیفیت زندگی بیماران پارکینسون تولید شده است. وی با بیان اینکه طراحی و ساخت سیستمی غیرتهاجمی، قابل حمل و فعال برای کاهش موثر لرزش دست به منظور ارتقای سطح کیفی زندگی روزمره بیماران مبتلا به لرزش دست است، افزود: 20 میلیون نفر در سطح جهان با مشکل اساسی لرزش اندام‌ها روبرو هستند، هدف اصلی این پژوهش، بازگرداندن کیفیت زندگی از طریق کنترل لرزش دست و اندام مبتلایان است.

خلیقیان گفت: محققان بخشی از تمرکز خود را به ساخت ابزارها برای کاهش لرزش دست افراد، منحصر کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان به لوازمی چون قاشق، لیوان، شانه سر و قلم اشاره کرد. همه این ابزار، ساختاری متفاوت با نمونه‌‌های عادی لوازم شخصی دارند و منحصرا برای خود شخص بیمار است.

این محقق واحد علوم و تحقیقات درباره این دستکش‌ها گفت: عنصر اصلی این دستگاه ژیروسکوپ بوده که برای اندازه‌گیری یا حفظ جهت است، این دستگاه از یک بخش ژیروسکوپ الکتریکی، ژیروسکوپ مکانیکی و یک بخش نمایش اطلاعات تشکیل شده است. در بخش نمایش اطلاعات، مقدار زاویه انحراف و شتاب در محورهای x ، y ، z نمایش داده می‌شود. بخش الکترونیکی، اطلاعات زاویه انحراف با استفاده از شتاب سنج‌ها و لرزش‌های ایجاد شده را محاسبه می‌کند.

به گفته خلیقیان، طبق الگوریتم داخل میکرو یا همان آی ‌سی پردازشگر تعبیه شده، به درایورها دستور Pwm (مدولاسیون پهنای پالس) ارسال می‌‌شود. هم بعد از دریافت توسط درایورها می‌تواند سرعت موتورها را در هر زاویه‌ای تنظیم کند. برتری این دستگاه نسبت به نمونه خارجی آن، کنترل اتوماتیک بر روی میزان دور موتورها با توجه به اختلاف در فرکانس لرزش دست مبتلایان و همچنین سبک و مقاوم بودن آن است.

خلیقیان تصریح کرد: پارکینسون بیماری عصبی است که از 10 میلیون نفر، یک نفر به آن مبتلاست. با بررسی انجام شده و صحت سنجی، این دستکش توانسته است تا 90 درصد میزان لرزش را با توجه به اینکه بیماران در چه سطحی از بیماری قرار دارند، کاهش دهد.

طبق این گزارش، تحقیق درباره «طراحی و ساخت دستکش لرزشگیر به منظور دقت و مهارت حرکت دست در افراد مبتلا به پارکینسون» در قالب پایان‌نامه دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی پزشکی بیومکانیک علوم و تحقیقات به راهنمایی دکتر محمد نیکخو عضو هیات علمی دانشکده علوم فناوری‌های پزشکی واحد علوم و تحقیقات انجام شده است.

منبع: irna

استفاده از نشانگر فلوروسنت برای جراحی مغز

    محققان انگلیسی دانشگاه بریستول توانستند با استفاده از یک نشانگر فلوروسنت، یک تومور مغزی را با دقت شناسایی و از مغز خارج کنند. (در مقاله علت و علائم تومور مغزی بیشتر در این باره مطالعه کنید.)

متداول‌ترین نوع سرطان مغز گلیوم است که این شیوه جدید برای درمان این نوع سرطان کاربرد دارد. در درمان متداول این نوع سرطان، هر میزان ممکن ازتومور توسط جراحی برداشته می‌شود. در این روش شناسایی تمامی سلولهای سرطانی و اجتناب از آسیب رساندن به بافت‌های سالم یکی از بزرگترین دغدغه‌هاست.

در روش جراحی جدید از ترکیبی موسوم به 5-aminolevulinic acid یا 5-ALA استفاده می‌شود که هنگام تابش نور، به رنگ صورتی می‌درخشد. بر اساس تحقیقات قبلی، 5-ALA پس از مصرف توسط بیمار درون سلول‌های سرطان سطح بالا که دارای رشد سریع هستند، تجمع می‌کند. بنابراین می‌توان از آن به عنوان یک نشانگر فلوروسنت برای شناسایی این نوع سلول‌ها بهره گرفت.

در این تحقیقات 99 بیمار 23 تا 77 ساله مبتلا به گلیوم پیش از جراحی تومور، شربتی حاوی 5-ALA را مصرف کردند. بدین ترتیب جراحان با استفاده از میکروسکوپ توانستند سلول‌های سرطانی درخشان را شناسایی کنند. متخصصان در هنگام جراحی این بیماران توانستند اثر فلوروسنت را در 85 بیمار تشخیص دهند و با آزمایش بافت‌های برداشته شده از مغز این بیماران مشخص شد بافت‌های مربوط به 81 بیمار از نوع سلول‌های سرطانی سطح بالا است.

از 14 بیماری که فاقد اثر فلوروسنت بودند، 7 نمونه تومور توسط آزمایشگاه مورد ارزیابی قرار گرفت و مشخص شد تمام این افراد مبتلا به سرطان سطح پایین هستند.

مرحله بعدی این تحقیقات استفاده از نشانگر 5-ALA  برای شناسایی سلول‌های سرطانی سطح بالا در تومورهای مغزی کودکان و همچنین تشخیص بافت‌های ترمیم شده از تومورها در مغز افراد بزرگسال است.

نتایج این تحقیقات در کنفرانس انستیتوی ملی تحقیقات سرطان انگلیس در گلاسکو ارائه شد.

irna

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «اخبار برگزیده پزشکی هفته سوم آبان»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر