بیماری پوکی استخوان چه ارتباطی به غدد بدن دارد

  • 1397-07-25
  • 0

بیماری پوکی استخوان یک بیماری بسیار شایع در سراسر جهان است که سبب از کار افتادگی زودرس افراد می‌شود و مشکلات مختلفی به همراه دارد.

بیماری پوکی استخوان که در فرهنگ لغت پزشکی به نام استئوپروز تلقی می‌گردد، بروز یک نقص در استخوان‌ها است که در اغلب موارد در افراد پیر یا بعضا زنان میانسال مشاهده می‌شود. اگر بخواهیم یک تعریف کلی به دور از مسائل و نکات جزئی از آن داشته باشیم باید بگوییم که به به دنبال بروز فرآیندهای پیچیده و مرتبط به هم، نقصی در استخوان‌ها بروز پیدا کرده که موجب می‌شود حفره‌هایی توخالی در آنها ایجاد شود یا اصطلاحا تراکم استخوانی کم شود. در نتیجه فرد در اثر ضربه‌های کوچک متحمل شکستسگی استخوان شود.

در کشوری همچون ایالات متحده آمریکا هر ساله یک و نیم میلیون شکستگی در اثر استئوپروز رخ می‌دهد که عدد بسیار قابل توجهی است. این در حالی است که آمریکا یک کشور بسیار غنی از نظر تغذیه‌ای و وضعیت بهداشتی و درمانی است و به احتمال بسیار قوی این آمار در کشورهای دیگر افزایش خواهد داشت.

متاسفانه به دلیل ضعفی که این افراد در استخوان‌هایشان دارند پس از بروز شکستگی، بهبودی به راحتی حاصل نمی‌شود و طول مدت ترمیم استخوان بسیار بیشتر از افراد سالم خواهد بود. علاوه بر این حتی بعد از گذشت این مدت زمان طولانی، باز هم استخوان‌ها در وضعیت مطلوبی به سر نمی‌برند و فرد همچنان مشکلات عدیده‌ای با عضو آسیب دیده خواهد داشت. چه بسا افرادی که متحمل این قبیل شکستگی‌ها در استخوان لگن می‌شوند، هرگز قادر به ایستادن در وضعیت قبلی خود نخواهند بود.

بیماری پوکی استخوان

علت ابتلا به بیماری پوکی استخوان چیست

آمارها نشان می‌دهند که زنان با درصد بالاتری از مردان به بیماری پوکی استخوان دچار می‌شوند که یکی از دلایل آن حاملگی در دوران جوانی است که فرد تغذیه مناسبی نداشته در نتیجه ذخایر کلسیمی و معدنی استخوان‌ها از بدن مادر به بدن جنین منتقل می‌شود. به دلیل جایگزین نشدن مناسب این مواد پس از وضع حمل به تدریج این قبیل مشکلات در فرد به بار می‌نشیند.

یکی دیگر از دلایل بیماری پوکی استخوان در زنان به دلیل مسايل هورمونی است که بعد از دوران یائسگی برای افراد ایجاد می‌شود. به این معنی که با شروع یائسگی در زنان، سطح هورمون‌های استروژن که نقش محافظتی بسیاری برای بدن دارند تا حد خیلی زیادی افت پیدا می‌کند و زمینه را برای ضعف‌های استخوانی و سایر بیماری‌ها فراهیم می‌کند.

یکی دیگر از دلایل بسیار مطرح شده برای بروز بیماری پوکی استخوان به خصوص در کشورهای فقیرتر یا کشورهایی که از فقر فرهنگی رنج می‌برند، عدم تغذیه مناسب همچون عدم استفاده کافی از لبنیات و گوشت و غذاهای دریایی و انواع سبزیجات است که کمبود کلسیم و ویتامین D و پروتئین را برای فرد به همراه دارد. همچنین برخی عادات اشتباه غذایی و سبک زندگی همچون استعمال دخانیات و مصرف الکل فرد را در معرض مستقیم خطر ابتلا به این قبیل بیماری‌های استخوانی قرار می‌دهد.

برخی از بیماری‌های غددی همچون مشکلات غده پاراتیروئید، هایپرتیروئیدیسم (پرکاری تیروييد)، کم کاری غدد جنسی، بیماری کوشینگ، آرتریت روماتویید و دیابت این وضعیت را برای فرد ایجاد می‌کند.

مصرف برخی از داروها مانند داروهای خانواده کورتیکو استروییدها مانند کورتون یا لووتیروکسی یا فورزماید، داروهایی همچون هپارین که بسایری از افراد برای غلظت خون استفاده می‌کنند یا فنی‌توئین که اغلب در درمان تشنج‌ها کاربرد دارد، زمینه را برای استئوپروز فراهم می‌کنند. بنابراین پزشکان وظیفه دارند که در هنگام تجویز این قبیل داروها فرد را کاملا از عوارض آن مطلع کنند و آموزش‌های لازم را مبنی بر استفاده بیشتر از لبنیات و نیز قرص‌های ویتامین و کلسیم برای بیمار خود، به عمل آورند.

چگونگی تشخیص استئوپروز

به طور معمول خانم‌ها بعد از سن یائسگی و آقایان از سن ۶۵ سالگی به بعد باید از نظر استئوپروز مورد غربالگری قرار گیرند. آنها باید آزمون سنجش تراکم استخوانی که مواد معدنی استخوان را مورد بررسی قرار می‌دهد، به عمل آورند. از آنجایی که فرهنگ پیشگیری هنوز به صورت کامل در میان مردم جای خود را نیافته است و نیز به دلیل رایگان نبودن این قبیل آزمایشات، اغلب کشف استئوپروز به دنبال یک شکستگی استخوانی و در عکس‌های رادیوگرافی مشخص می‌شود.

علایم بیماری استئوپروز

متاسفانه این بیماری یک بیماری کاملا خاموش است که علایم پر سر و صدایی ندارد و به تدریج پاتولوژی و وضعیت نامطلوبی را در استخوان‌های فرد ایجاد می‌کند. زمانی فرد متوجه وخامت اوضاع می‌شود، که کار چندانی برای وضعیت استخوان‌ها نمی‌توان کرد و فقط باید یک سری اقدامات برای جلوگیری از وارد آمدن آسیب‌های بیشتر برای فرد انجام داد.


متخصص ارتوپد

به تدریج که استئوپروز در استخوان پیشرفت می‌کند کم کم علایم خود را بروز می‌دهد. درد شدید ناحیه پشت و کمر که ممکن است ناشی از شکستگی یا خم شدگی یک استخوان مهره باشد یکی از این نشانه ها است. با افزایش سن به تدریج قد افراد کمی کوتاه‌تر می‌شود اگر این روند کوتاه شدن قد بیش از حد باشد نیز تا حد زیادی بیماری پوکی استخوان مطرح می‌شود.

خم شدن کمر نیز از دیگر نشانه های این عارضه‌ی استخوانی است. ولی مهمتر از همه‌ی موارد ذکر شده وقوع شکستگی‌های پاتولوژیک در این افراد است. منظور ما از شکستگی‌های پاتولوژیک این است که ضربه‌هایی که در افراد عادی موجب بروز شکستگی نمی‌شود، در این افراد شکستگی‌های شدید ایجاد می‌کند. اغلب افراد تازه در این زمان به پزشک متخصص مراجعه می کنند.

چگونه از بروز استئوپروز جلوگیری کنیم

همیشه توصیه پزشکان بر این است که پیشگیری بسیار راحت‌تر و کم‌هزینه‌تر از درمان است بیماری پوکی استخوان نیز از این قاعده مستثنی نیست. برای پیشگیری از عوارض استخوانی در دوران میانسالی و سالمندی افراد باید از همان دوران جوانی و حتی کودکی اقدامات لازم را انجام دهند.

یکی از از این اقدامات انجام ورزش مداوم است. برخلاف باور عمومی استخوان یک بافت زنده و بسیار پویا بوده و به صورت دینامیکی دائما در حال ساخت مواد معدنی و جایگزینی مواد جدید با مواد قبلی است. بنابراین ورزش کردن این امر را در استخوان‌ها تقویت می‌کند و به طور کلی سبب قوی شدن و تراکم استخوانی می‌شود.

مورد دیگر داشتن رژیم غذایی مناسب و سرشار از کلسیم و ویتامین D و پروتیین و دوری کردن از رفتارهای پرخطر همچون مصرف دخانیات مخصوصا سیگار و الکل و مصرف غذاهای فست فودی و زندگی فاقد تحرک است.

منابع:

nof

en.wikipedia

 

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «بیماری پوکی استخوان چه ارتباطی به غدد بدن دارد»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

آخرین آموزش‌های ویروس کرونا

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر