سرطان دهان و راه‌های تشخیص، علل و علائم

  • 1397-07-11
  • 0

سرطان دهان به عنوان ششمین سرطان شایع جهان شناخته می‌شود و تشخیص و درمان آن بر عهده‌ی متخصصان دهان و دندان و گوش و حلق است.

امروزه درمان سرطان به یکی از چالش‌های مهم پیش رو در جوامع مبدل گشته است. با وجود پیشرفت‌های علم پزشکی در سال‌های اخیر، محققان هنوز به راه حلی برای درمان قطعی سرطان دست نیافته اند. در تعریف عمومی، سرطان به رشد بی رویه و خارج از برنامه ریزی سلول‌های یک بافت مشخص گفته می‌شود که به طور ویژه‌ای از سیستم مرگ خودکار سلولی رهایی یافته اند.

تقریباً می‌توان گفت که امکان وقوع سرطان در تمامی‌بافت‌ها و اندام‌های بدن وجود دارد. در‌این گزیده قصد داریم شما را با یکی دیگر از انواع سرطان‌ها که پیش آگاهی‌های مربوط به آن در کشور ما بسیار پایین است، آشنا کنیم. سرطان‌ دهان به عنوان ششمین سرطان شایع جهان شناخته می‌شود. همانطور که گفته شد، پیش‌آگهی سرطان‌های دهانی و دهانی‌حلقی (اوروفارنکس) ضعیف است و مدت بقای 5 ساله آن تقریباً به 50% می‌رسد.

به طور کلی، سرطان دهان به دسته‌ای از بیماری‌های سرطانی مربوط به ناحیه سر و گردن گفته می‌شود که منحصراً دو ناحیه فضای دهانی و اورنوفارنکس را مورد هدف قرار می‌دهند. نکته‌ای که در رابطه با‌این بیماری حائز اهمیت است، تشخیص به موقع و زود هنگام‌این سرطان نقش مهمی‌در میزان امید به درمان آن دارد.

سرطان دهان می‌تواند بر هر یک از بخش‌های حفره دهانی لب‌ها، بافت تشکیل دهنده خطوط لب‌ها، دندان‌ها، جلوی دو سوم زبان، لثه‌ها، منطقه دهان زیر زبان و سقف دهان یا همان کام را شامل شود. سرطان‌های دهانی معمولاً می‌توانند انواع مختلفی داشته باشند، اما بررسی‌های میکروسکوپی نشان می‌دهد که در اکثر مواقع، سر منشأ سلول‌های سرطانی بافت سنگفرشی سطح دهان استاست.

نشانه‌ها و علائم

نشانه‌های اولیه و زودرس‌این بیماری می‌تواند شامل لکه‌های قرمز یا سفید طولانی مدت، زخم همیشگی، تورم رو به رشد، تحرک و جابجایی ناگهانی دندان، خونریزی غیرطبیعی و خستگی طولانی مدت استاست.

علائم ثانویه نیز ممکن است شامل هر یک از طیف گسترده نشانه‌هایی از قبیل سفت شدن مناطقی از سطح دهان، تغییرات ظاهری دهان و لب، انسداد مسیر‌های هوایی، عفونت گوش میانی، گوش درد، گرفتگی عضلات فک، بلع سخت، تورم غدد لنفاوی، درد مقاوم و‌ایجاد مشکل در بینایی فرد باشد.

به طورکلی در صورتی که هر یک از علائم گفته شده بیش از مدت دو هفته در فرد مشاهده شود، پیشنهاد می‌شود که دندان‌ پزشک خود را از‌این موضوع مطلع سازد.

عوامل‌ایجاد سرطان

تحقیقات تعدادی از عوامل که خطر ابتلا به سرطان‌های دهان را افزایش می‌دهد شناسایی کرده است. بر اساس یافته‌های محققان، شیوع‌این سرطان در بین آقایان دو برابر بیشتر از خانم‌ها است. همچنین افراد سیگاری و الکلی نیز 50 درصد بیشتر از سایر افراد در معرض ابتلا به سرطان‌های دهان هستند. ضایعات بدخیم دهانی نیز یکی دیگر از عوامل تأثیر گذار در شیوع و‌ایجاد سرطان‌های دهانی است.


متخصص گوش و حلق و بینی

همچنین یکی دیگر از عوامل مهم در‌ایجاد سرطان دهانی ویروس پاپیلومای انسانی است که توسط رفتار‌های جنسی منتقل می‌شود. معمولاً سرطان‌های تحت تأثیر‌این ویروس در ناحیه گلو، زیر زبان و برابر لوزه‌ها‌ایجاد شده و کمتر قابل مشاهده هستند. نکته دیگر دارای اهمیت‌این است که افراد مبتلا به سرطان دهان تحت تأثیر‌این ویروس که معمولاً با نام بیماران سرطانی HPV مثبت شناخته می‌شوند، کمتر در معرض مرگ و میر و عود مجدد ناشی از‌این سرطان هستندهستند.

تشخیص

تشخیص زود هنگام بیماران مبتلا به سرطان دهان باعث کاهش مرگ و میر و کمک به بهبود درمان می‌شود. جراحان دهان و دندان‌ پزشکان می‌توانند مبتلایان را در مراحل اولیه تشخیص دهند. در صورت مشاهده موارد مشکوک توسط پزشکان، ممکن است آزمایش‌های تخصصی از قبیل بیوپسی، عکس برداری اشعه‌ایکس از قفسه سینه، سیتی اسکن و ام آر آی در دستور کار قرار گیرد.

به طور کلی تنها روش قطعی برای تعیین‌اینکه آیا سلول‌های سرطانی یا پیش سرطانی وجود دارد، از طریق بیوپسی و ارزیابی میکروسکوپی سلول‌ها در نمونه برداشته شده است. بیوپسی بافتی، از زبان یا سایر بافت‌های دهان و بررسی میکروسکوپی ضایعه، تشخیص سرطان دهان و یا پیش سرطانی را تائید می‌کند.

درمان

درمان بیماران مبتلا به سرطان دهان از نظر طیف پزشکان مربوطه گسترده است. درمان سرطان دهان معمولاً توسط یک تیم چند رشته‌ای با متخصصان درمان از زمینه‌های اشعه، جراحی، شیمی‌درمانی، تغذیه، دندانپزشکی و حتی روانشناسی که احتمالاً در معرض تشخیص، درمان، توان‌ بخشی و مراقبت از بیمار هستند، قرار می‌گیرد.

در مرحله اول اگر تومور به اندازه کافی کوچک باشد و اگر عمل جراحی به نتیجه کارکردی رضایت بخش باشد، قطع جراحی (حذف) تومور معمولاً توصیه می‌شود. همچنین درمان‌هایی از قبیل پرتو درمانی پیوسته با شیمی‌درمانی یا بدون آن در صورت غیر قابل بازگشت بودن بافت آسیب دیده توصیه می‌شود.

در صورت گستردگی محل درگیر در سرطان، جراحی آن نیازمند سطح بالاتری از تکنیک‌ها و تجهیزات است. ممکن است تعداد جراحی‌های مورد نیاز بیش از یک مورد باشد و حتی جراحی‌های پلاستیک جهت بازسازی اندام آسیب دیده در دستور کار قرار گیرد.

معمولاً بیماران مبتلا به سرطان دهان در طول زندگی خود از مشکلات عدیده‌ای از قبیل مشکلات گفتاری، مشکل نگه داشتن وزن، مسائل مربوط به تیروئید، مشکلات بلع، عدم توانایی بلع، از دست دادن حافظه، ضعف، سرگیجه، کاهش شنوایی رنج می‌برند.

پس از درمان، توان‌ بخشی برای بهبود حرکت، جویدن، بلعیدن و سخن گفتن ضروری است. در‌این مرحله ممکن است آسیب شناسان گفتار و زبان درگیر شوند.

در پایان لازم به ذکر است که تحقیقات در رابطه با اپیدمیولوژی سرطان نشان می‌دهد که ساده ترین راهکار در رابطه با سرطان دهان، پیشگیری از ابتلا به آن از طریق پرهیز از عوامل بیماری زا و همچنین تشخیص زود هنگام آن پیش از آسیب رسانی گسترده به اندام‌های سر و گردن استاست.

منابع:

mouthhealthy

healthline

conversantbio

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «سرطان دهان و راه‌های تشخیص، علل و علائم»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

آخرین آموزش‌های ویروس کرونا

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر