هر آن‌چه در باره مننژیت اطفال و عوارض خطرناک آن باید بدانید

  • 1397-08-19
  • ۴۳۰۰۱ بازدید
  • 8

مننژیت بیماری خطرناکی است که اغلب در کودکان جدی‌تر شده و عوارض بیشتری نشان می‌دهد. در نتیجه این موضوع در اطفال توجه ویژه‌ای نیاز دارد.

مننژیت یکی از بیماری‌های خطرناک برای کودکان و نوزادان به‌شمار می‌آید. درصورت بروز این بیماری باید کودک یا نوزاد خود را نزد پزشک متخصص کودکان و نوزادان ببرید. برای دسترسی سریع‌تر به پزشک متخصص روی تصویر زیر کلیک(یا لمس) کنید و از پزشک نوبت ویزیت حضوری یا تماس تلفنی دریافت کنید.

مننژیت یک بیماری نسبتا خطرناک محسوب می‌شود که بیشتر از عوارض آن در کودکان می‌هراسیم. درصد ابتلای کودکان به مننژیت نسبت به بزرگسالان بسیار کمتر است به طوری که سالانه درصد بسیار کمی از افرادی که به مننژیت مبتلا می‌شوند را کودکان تشکیل می‌دهند. ولی با توجه به این که سد خونی مغزی در کودکان به اندازه بزرگسالان تکامل یافته نبوده و کلا کودکان سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، عوارض این بیماری در کودکان کمی نگران‌کننده‌تر از افراد بزرگسال است. به همین دلیل تاکید می‌کنیم در صورتی که کودک شما به هر بیماری باکتریال یا ویروسی مبتلا شده و هر یک از علایم مننژیت را که در ادامه ذکر می‌کنیم را نشان داد فورا به پزشک متخصص مراجعه کنید.

مننژ چیست؟

پرده یا غشایی که روی بافت مغز و طناب نخاعی را پوشانده و در حد فاصل بین استخوان جمجمه و مغز، یا بین مهره‌ها و نخاع قرار گرفته است، مننژ نامیده می‌شود. گاهی این پرده، به علت برخی عفونت‌ها و ویروس‌ها و قارچ‌ها یا دیگر عوامل دچار مشکلاتی شده و ملتهب می‌شود. به التهاب این لایه پوشاننده، این بیماری گفته می‌شود. این بیماری به دو نوع عفونی و غیرعفونی تقسیم می‌شود. اگر عامل التهاب مننژ باکتری‌ها باشند این بیماری باکتریال یا عفونی نامیده می‌شود و اگر عامل آن هر چیزی غیر از باکتری‌ها باشند (که اغلب ویروس‌ها مشکل آفرین می‌شوند) این بیماری غیرعفونی نامیده می‌شود.

این بیماری نوزادی

اگر التهاب مننژ یا همان مننژیت در  2 تا 3 ماهگی نوزاد رخ دهد؛ مننژیت نوزادی نام می‌گیرد. مننژیت در نوزادان به هر دلیل& خطرناک است. اما در سنین بالاتر( منظور کودکان ۳ ساله و بالاتر) مننژیت ویروسی اغلب خفیف‌تر بوده و معمولاً طی 10 روز حتی بدون این که کودک درمانی دریافت کند، خود به خود بهبود پیدا می‌کند. ولی در عوض مننژیت باکتریایی معمولاً شدید‌تر است. تا جایی که حتی ممکن است جان کودک را به خطر بیندازد.

 چگونگی ابتلا به بیماری مننژیت

در ارتباط با این موضوع دلیل کاملا مشخص و دقیقی نمی‌توان داد؛ چرا که ممکن است دو کودک با شرایط کاملا یکسان، یکی به مننژیت مبتلا شود و دیگری خیر! مثلا باکتری عامل این بیماری، در دهان و حلق اکثر کودکان و بزرگسالان سالم وجود دارد، بدون اینکه برای این افراد مشکلی ایجاد کند. البته لازم به ذکر است که وضعیت سیستم ایمنی نقش به سزایی در بیماری‌زایی در این مشکل بازی می‌کند. به طوری که کودکان با نقص ایمنی، بیماری گلبول داسی شکل و آسیب‌های جدی به سر، بیشتر از بقیه در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند؛ اگر چه باز هم لازم به یادآوری است که هر کسی احتمال ابتلا به این بیماری دارد. خوشبختانه بیماری این بیماری از نظر واگیری و سرایت همچون بیماری‌هایی مانند آنفولانزا، پنومونی و … نیست. البته والدین برای احتیاط بیشتر باید از بوسیدن کودک پرهیز کنند، وسایل و اسباب غذا خوردن و آشامیدنی مشترک با کودک نداشته باشند، تمام افراد خانواده کودک دست‌هایشان را مرتبا مخصوصا قبل از صرف مواد خوراکی به خوبی شست و شو دهند. اگر فرزندتان مبتلا به مننژیت باکتریال یا عفونی شده باشد، احتمالاً پزشک به افراد خانواده پیشنهاد می‌کند که یک دوره آنتی‌بیوتیک جهت پیشگیری از مننژیت دریافت کنند. سکته مغزی

چه ویروس‌هایی سبب بروز مننژیت در کودکان می‌شوند

اغلب ویروس‌های گروه انتروویروس مثلا کوکساکی در کودکان سبب بیماری مننژیت می‌شوند. این ویروس اغلب در ابتدا پشت دست، پا و دهان کودک را درگیر می‌کند و در صورت عدم درمان به موقع ممکن است سبب بروز مننژیت در کودک شود. از دیگر ویروس هایی که احتمال بروز مننژيت را در کودک شما ایجاد می‌کنند، هرپس سیمپلکس است که عامل بیماری تب خال و سرماخوردگی‌های شدید و حاد در کودکان و بعضا در بزرگسالان هستند. همان طور که گفتیم مننژیت باکتریال یا عفونی بسیار خطرناک‌تر از انواع ویروسی آن هستند. از باکتری‌های عامل این بیماری می‌توان به استرپتوکوک بتا همولیتیک و هموفیلوس آنفولانزا تیپ B اشاره کرد.

علائم بیماری مننژیت چیست؟

علایم در این بیماری در همه افراد کاملا مشابه هم نیست. به همین دلیل والدین به راحتی نمی‌توانند این مشکل را در کودک خود تایید کنند و این اقدام حتما باید توسط پزشک معاینه و تایید شود. ولی با این حال این بیماری یک سری نشانه‌های ثابت دارد که در اغلب افراد به همین شکل بروز پیدا می‌کند. این نشانه‌ها عبارتند از تب، سفتی گردن، سردرد و حساسیت به نور. نشانه‌های عمومی‌تری که کودک از خود نشان می‌دهد، بی‌قرای و تحریک‌پذیری است؛ همین طور این که کودک نسبت به خوردن غذا بی‌اشتها می‌شود. عوارض همراه این موضوع مثل اسهال و استفراغ یا به وجود آمدن راش‌های پوستی در بعضی نقاط یا همه بدن نیز ممکن است در برخی افراد دیده شود. این کودکان انتهای اندام‌هایشان اغلب سرد است؛ تا جایی که برخی اوقات انتهای اندام‌ها بی‌رنگ می‌شود.

به هنگام مشاهده هریک ار علائم بیماری مننژیت کودکان باید هرچه سری‌تر با یک پزشک متخصص مشورت کنید. برای دریافت مشاوره از بهترین پزشکان متخصص این حوزه می‌توانید از سیستم مشاوره متنی(پرسش پاسخ) دکتردکتر استفاده نمایید.

معاینه‌ای برای تشخیص این بیماری

برای قطعی کردن تشخیص مننژیت می‌توانید از یک تست ساده استفاده کنید که در صورت مثبت شدن به احتمال بسیار قوی کودک شما مبتلا به مننژیت شده است. انجام تست به این شکل است که از فرزندتان بخواهید سرش را پایین بیاورد و چانه‌اش را به سینه‌اش بچسباند؛ اگر او نتوانست این کار را انجام دهد یا انجام این کار برای وی با درد زیادی همراه بود به احتمال بسیار زیاد کودک شما مبتلا به مننژیت شده است و بلافاصله باید وی را به اورژانس ببرید یا به پزشک اطلاع دهید تا اقدامات لازم برای رفع مشکل برای کودک انجام شود. همان طور که در ابتدای مبحث گفتیم هرگاه کوچک‌ترین شکی نسبت به ابتلا فرزندتان به مننژیت داشتید، باید سریعاً او را نزد پزشک ببرید تا به سرعت اقدامات درمانی برای وی انجام شود. چرا که درمان سریع و به موقع در این بیماری بسیار حائز اهمیت است و هر گونه تأخیر در درمان می‌تواند منجر به کری، عقب ماندگی ذهنی و حتی مرگ در کودک شما بشود. معاینه‌ای که توسط پزشکان برای تشخیص اولیه مننژیت انجام می‌گیرد ردور است. در این تست پزشک کودک را به پشت می‌خواباند و دست خود را زیر گردن وی قرار می‌دهد، و سر کودک را بلند می‌کند. در صورتی که کودک مبتلا به این بیماری باشد؛ گردن کودک خم نمی‌شود و بدن همراه با سر بالا می‌آید.

چگونه میزان حاد بودن وضعیت فرزندم را تخمین بزنم

از آنجا که علائم اولیه این بیماری ویروسی و باکتریال بسیار شبیه به هم هستند، فقط یک پزشک می‌تواند در این مورد به شما کمک کرده و پاسخ سوال را در اختیارتان قرار دهد. اگر پزشک پس از  انجام معاینات تشخیص دهد که فرزند شما مبتلا به مننژیت است، اقدام به کشیدن مایع نخاعی (اصطلاحا LP) می‌کند. برای کشیدن مایع نخاعی، کودک به پهلو در حالتی که پاهایش را درون شکم جمع کرده (حالت جنینی) خوابانده می‌شود. سپس پزشک با استفاده از سرنگ مخصوص اقدام به کشیدن مایع نخاعی از ناحیه کمر می‌کند. انجام این کار اغلب برای قطعی کردن تشخیص مننژیت یا عامل به وجود آورنده مننژيت صورت می‌گیرد. این موضوع از اهمیت به سزایی در درمان برخوردار است به این معنی که با این روش عامل بیماری‌زا شناخته شده و درمان مناسب آن مثلا آنتی‌بیوتیک مناسب برای آن عامل به خصوص، برای کودک تجویز می‌شود. به این ترتیب روند درمان کودک تسریع شده و از عوارض احتمالی تا حد چشمگیری جلوگیری می‌شود.

اغلب پزشک برای کاهش درد و سوزش ناشی از ورود سوزن مخصوص  LP، یک بی‌حسی موضعی در محل تزریق می‌کند. سپس یک سوزن کوچک توخالی در فضای بین مهره‌ای وارد کرده و اقدام به کشیدن مایع نخاعی (به مقدار خیلی کم) می‌کند و سپس نمونه استخراج شده را برای بررسی و انجام آزمایشات لازم به آزمایشگاه می‌فرستد. البته آزمایش خون و ادرار نیز برای تشخیص کمک کننده است ولی از اختصاصیت و حساسیت چندان بالایی برخوردار نیست. آنالیز اولیه نمونه به صورت اورژانسی و طی یکی دوساعت انجام می‌شود و اطلاعاتی کلی در مورد بیماری به پزشک می‌دهد. آنالیز کامل‌تر که معمولا ۷۲ ساعت بعد آماده می‌شود اطلاعات دقیق و کاملا قطعی به پزشک می‌دهد. همین طور این آزمایش، اینکه آیا مننژيت ویروسی است یا باکتریایی و عامل باکتریایی را نیز مشخص می‌کند. با وجود ذکر همه این علایم باید بگوییم که مننژیت از اورژانس‌های پزشکی محسوب می‌شود و در صورتی که پزشک شک به مننژیت در کودکی کند منتظر پاسخ آزمایشگاه نمانده و اقدامات درمانی را برای کودک شروع می‌کند.  

درمان مننژیت چیست

 درمان این بیماری ویروسی

اگر این بیماری ویروسی باشد، همان طور که گفتیم خود محدودشونده است. یعنی معمولاً سیستم ایمنی کودک به قدری قوی هست که بتواند بر علیه آن مبارزه کرده و سبب بهبود کودک شود. بدون این که اقدام درمانی خاصی موردنیاز باشد. در این شرایط اغلب آنتی بیوتیک لازم نیست، اگر چه پزشک معمولاً داروهایی برای تسکین حالت کودک یا پیشگیری از سوار شدن عامل باکتریایی بر عامل ویروسی، تجویز می‌کند. اما کاری که والدین کودک می‌توانند انجام دهند همچون بیماری‌های دیگر از جمله سرماخوردگی، آنفولانزا، پنومونی و … است یعنی باید کودکتان در محیطی آرام و به دور از تنش استراحت کند. نوشیدن مایعات فراوان و ترجیحا گرم نباید فراموش شود. در صورتی که پزشک دارویی تجویز کرده، باید در زمان معین و با دوز تعیین شده توسط پزشک مصرف شود. در برخی موارد لازم است کودک چند روز در بیمارستان بستری شود تا علائم کاملا برطرف شده و حال عمومی کودک مرتباً چک شود.

درمان مننژیت باکتریایی

درمان مننژیت باکتریایی کاملا با مننژیت ویروسی متفاوت است. در این حالت کودک باید فورا و در اسرع وقت بستری شده و باکتری مهاجم و بیماری‌زا از بدن او کاملا دفع شود. به همین منظور پزشک برای بیمار سرم تجویز کرده و داخل سرم آنتی بیوتیک قوی تزریق می‌کند. کودک باید در حالی که سرم یا آنژیوکت به او وصل است، و مرتبا مایع درمانی می‌شود و آنتی‌بیوتیک IV دریافت می‌کند حدود 2 هفته در بیمارستان بستری باشد. مننژیت باکتریال بسیار جدی‌تر از مننژيت ویروسی است و ممکن است حتی مرگ کودک را به دنبال داشته باشد. به همین منظور تاکید می‌کنیم که اگر درمان در ساعات اولیه انجام شود 85% بیماران بهبودی کامل پیدا می‌کنند. به همین علت است که تاکید می‌شود در‌‌ همان ساعات اولیه که احساس کردید کودکتان علائم مننژیت را دارد، پزشک را مطلع سازید.

 آیا مننژیت قابل پیشگیری است؟

به طور صد در صد و کاملا قطعی نمی‌توان از این بیماری پیشگیری کرد ولی برخی اقدامات در این زمینه راهگشا هستند. مهم‌ترین و عملی‌ترین کاری که می‌توانید انجام دهید این است که کودکانتان را بر علیه این بیماری و به طور کلی انواع بیماری‌ها واکسینه کنید. زیرا عامل به وجود آورنده این بیماری اغلب باکتری‌ها و ویروس‌هایی هستند که سایر بیماری‌ها را به وجود می‌آورند. این عوامل از سد خونی مغزی عبور کرده و سبب التهاب پرده مننژ و این بیماری می‌شوند. واکسن هموفیلوس آنفولانزا تیپ B یا بیماری Hib  که در برنامه رایج واکسیناسیون نیز وجود دارد و مننژیت کودکان را به طور چشمگیری کاهش داده است. این واکسن در 2 و 4 و 6 ماهگی تزریق می‌شود و دوز آخر آن نیز پیش از 18-12 ماهگی زده می‌شود. علیه نوعی از مننژیت که شدیداً کشنده است و عامل آن باکتری پنوموکوک است، واکسن دیگری نیز وجود دارد. واکسنی نیز بر علیه باکتری نایسریا مننژیتایدیس وجود دارد که یک عامل شایع، در بروز این بیماری است. البته این واکسن معمولاً برای بچه‌های 12-11 سال استفاده می‌شود، اما برای بچه‌های کوچک‌تر که احتمال برخورد و خطر ابتلا با این باکتری را دارند و یا در مناطقی که شیوع بیماری بالا بوده هم قابل استفاده است.

منابع: meningitis kidshealth

 

 

از کدام خدمات دکتردکتر استفاده کنیم؟

نوبت‌دهی اینترنتی

اگر شما هم در خصوص مشکل خود نیاز به پزشک دارید با استفاده از امکان نوبت‌دهی اینترنتی می‌توانید به راحتی برای مراجعه حضوری، در روز و ساعت دلخواه خود، نوبت دریافت کنید. برای دریافت نوبت اینترنتی از پزشک متخصص کودکان و نوزادان روی دکمه زیر کلیک کنید.

ویزیت تلفنی

گاهی اوقات دسترسی به پزشک سخت و هزینه‌بر است. شما با استفاده از امکان ویزیت تلفنی می‌توانید به راحتی برای دریافت مشاوره تلفنی از پزشک مورد نظرتان، نوبت دریافت کنید. برای برقراری تماس تلفنی با پزشک متخصص کودکان و نوزادان دلخواهتان روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

پرسش و پاسخ پزشکی

شما با استفاده از امکان پرسش و پاسخ با پزشک می‌توانید در هر ساعتی از شبانه روز پرسش پزشکی خود را مطرح کنید و پاسخ معتبری از پزشک دریافت کنید. برای ثبت سوال پزشکی خود روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پاسخ دادن به خانم دکتر آمنه مرشدی لغو پاسخ

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

8 دیدگاه در حال حاضر

  1. با عرض سلام
    پسر برادرم،۱۲ روز پیش به دنیا اومداز دیروز تب شدیدی داشت که پایین نمیومد بردنش بیمارستان و بستریش کردن دکتر تشخیص مننژیت داده و گفتن باید دوهفته بستری باشه و انتی بیوتیک بگیره
    میخواستم بپرسم ایا شده که نوزاد تازه به دنیا امده مننژیت بگیره و تا چه حد میتونه خطرناک باشه ممنون از راهنماییتون

    • سلام
      بله ممکن است نوزاد مننژیت بگیرد
      پاسخ به درمان بستگی به میزان عفونت و تاثیر بر سیستم عصبی دارد

  2. سلام خسته نباشید
    برج 12 پارسال پسرم 3 ساله که قبلا راه رفتن هم مشکل داشت چشمهاش یک دفعه انحراف پیدا کرد بعد ما بردمیش چشم پزشک اونم ما رو معرفی کرد به دکتر مغز اعصاب بعد از mar پسرم رو یک هفته توی بیمارستان بستری کردن و سرم و آنتی بیوتیک تجویز کردن بعد چند آزمایش هم گرفتن که همه خوب بود بعد دکترش یک قرص و شربت تجویز کرد یک ماه دارو رو بهش دادیم ولی حالت چشمهاش فرق نکرد ولی راه رفتنش بهتر شده ما تازه بردیمش دوباره دکتر ازش mar گرفت مایع سفید هنوز در مغزش هست هیچ فرق نکرده دکترش هم نه دارو نوشت فقط گفت سه ماه دیگه بیارش و الان ما نگرانیم که اتفاقی براش بیوفته بنظر شما چکار کنیم لطف کنید راهنمایی کنید ممنون

    • سلام
      دوست گرامی قطعا پزشک فرزند شما که در جریان کامل علایم و ازمایشات و ام آر آی فرزند شما می باشد بهتر از هر کسی می تواند در این باره اظهار نظر کند
      لطفا طبق دستور پزشک معالج اقدام کنید

  3. سلام خسته نباشید من دچارنگرانی شدم میخواستم بهم کمک کنید تا پسرم روببرم دکتر
    پسر من ازهمون کودکی وقتی تب می‌کرد درطول روز یک یادوبار دست وپاهاش سفت میشه دهانش روبازمیکنه چشمهایش بزرگ میشه وانگار میخواد دادبزنه ولی نمیتونه وهذیان هم میگه چیزهایی میبینه که اصلا وجود نداره البته من دوبار به متخصص اطفال که مراجعه کردم همون موقع حالاتش روگفتن گفت چیز مهمی نیست منتها الان که بازم تب کرده این رفتارها رو انجام میده وبطوراتفاقی این سایت رودیدم ونگران شدم پسرم الان 7ساله هستش (هروقت تب میکنه این حالت براش پیش میاد) اگرمیتونید دکترحاذقی به من معرفی کنید باتشکر

    • سلام
      احتمالا همان طور که پزشک فرمودن مشکلی وجود ندارد
      با این حال برای اطمینان به فوق تخصص مغز و اعصاب اطفال مراجعه کنید

  4. سلام،خسته نباشید
    دختر خواهر من با علائم تب واستفراغ مراجع کرد به بیمارستان بعد از آزمایش و نمونه گیری از کمر تشخیص دادند عفونت دور مغز جمع شده که به گفته دکتر دچار مننژیت شده،یک دوره ۱۰ روز بستری بود بعد از ترخیص گفتند اگر تب کرد دوباره مراجعا کنید،بعد از دو روز با علائم تب مراجع کردن به بیمارستان که به گفته دکتر بیماری قابل تشخیص نیست و تب بچه طی دو روز هست که قطع نشده،از اساتید محترم کسی هست که با این مورد برخورد کرده باشه و راه درمان این بیماری چی هست،ممنون.

    • سلام
      دوست گرامی بیمار شما باید تحت نظر فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان بررسی شوند؛معاینات، نتایج ازمایشات در تشخیص مهم هستند
      معمولا مننژیت هایی که زود تشخیص داده نمی شوند از نوع ویروسی هستند که یکی از ان ها مننژیت هرپسی می باشد

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه