گرفتگی عضلات یا اسپاسم چیست؛ چطور بای این وضعیت کنار بیایید

اسپاسم عضلانی چیست و چرا به وجود می‌آید؟ چگونه می‌توان اسپاسم عضلانی را درمان کرد؟ در این مقاله درباره‌ی اسپاسم عضلانی یا گرفتگی عضلات خواهیم آموخت.

در ابتدا انواع مختلف ماهیچه‌ها را خواهیم شناخت، سپس درباره‌ی چیستی اسپاسم عضلانی و علل به وجود آمدن آن صحبت خواهیم کرد.

انواع مختلف ماهیچه‌ها 

ماهیچه‌ها ساختارهای پیچیده‌ای هستند که باعث ایجاد حرکت در بدن می‌شوند. سه نوع مختلف ماهیچه در بدن وجود دارد:

  • ماهیچه‌ی قلبی (cardiac muscle) که کار پمپ کردن خون را بر عهده دارد
  • ماهیچه‌ی اسکلتی (Skeletal muscle) که باعث حرکت بخش‌های خارجی بدن مانند. دست‌ها، پاها، گردن، کمر، شکم و صورت می‌شود.
  • ماهیچه‌ی صاف (Smooth muscle) که باعث حرکت بخش‌های تشکیل دهنده‌ی اندام‌های تو خالی بدن می‌شود‌. این نوع از ماهیچه‌ها دیواره‌ی مری، معده، روده‌ها، سرخرگ‌های بزرگ و رحم را تشکیل می‌دهند.

اسپاسم عضلانی چیست؟

اسپاسم عضلانی (muscle spasm) و یا گرفتگی عضلانی (muscle cramp) یک انقباض غیر ارادی ماهیچه‌هاست. اسپاسم عضلانی به صورت ناگهانی اتفاق می‌افتد و معمولاً به سرعت برطرف می‌شود‌. این عارضه معمولاً درد خیلی زیادی را در فرد ایجاد می‌کند‌.

اسپاسم ماهیچه‌ای با پرش عضلانی (muscle twitch) متفاوت است. در پرش عضلانی حرکت کنترل نشده‌ی یک بخش کوچکی از یک عضله‌ی بزرگ‌تر در زیر پوست قابل مشاهده است.

علائم و نشانه‌های گرفتگی عضلانی چیست؟

علائم و نشانه‌های اسپاسم عضلانی به نوع ماهیچه‌ی درگیر و شرایطی که به اسپاسم منجر شده بستگی دارد.

اسپاسم ماهیچه‌‌های اسکلتی معمولا ماهیچه‌هایی را درگیر می‌کند که فعالیت زیادی انجام می‌دهند. گرفتگی این ماهیچه‌ها باعث ایجاد یک درد حاد ناگهانی در هنگام انقباض و حرکت می‌شود. در این حالت ماهیچه‌ای که دچار اسپاسم شده به صورت برجسته و برآمده در زیر پوست قابل لمس خواهد بود.

در بسیاری از موارد گرفتگی خود به خود و در عرض چند ثانیه برطرف می‌شود ولی در برخی از موارد دقایق طولانی‌تری ادامه خواهد داشت. 

اسپاسم عضلانی کمر

در اسپاسم گرمایی، عضلات تا دقایق و یا حتی ساعاتی بعد از پایان گرفتن فعالیت هم حالت گرفته‌ی خود را حفظ خواهند کرد.

پرش عضلانی ممکن است چند ثانیه طول کشیده و یا روندی ادامه دار و تکرار شونده باشد. در واقع پرش عضلانی یک نوع انقباض عضلانی لحظه‌ای در گروه کوچکی از فیبرهای ماهیچه‌ای عضلات بزرگ‌تر و در محل قرارگیری یک رشته‌ی عصبی است. پرش عضلانی پلک‌ها، کشاله ران، ران یا انگشت شست را درگیر می‌کند.

پرش عضلانی تا حدود زیادی وابسته به استرس، اضطراب و مصرف مواد محرک مانند قهوه است. علاوه بر این مواد سودوافدرین (pseudoephedrine) یا فنیل‌افرین (phenylephrine) موجود در داروهای سرماخوردگی هم می‌توانند باعث بروز پرش عضلانی شوند.

داروهای آسم مانند آلبوتریول (albuterol) و داروهایی مانند آدرال ((Adderall) که برای درمان اختلال کم‌توجّهی – بیش‌فعالی استفاده می‌شوند هم ممکن است باعث پرش عضلانی شوند. این نوع از مشکلات عضلانی بدون خطر بوده و از آن‌ها تحت عنوان پرش عضلانی خوش خیم یاد می‌شود.

برخی از بیماری‌های عصبی مانند دیستروفی عضلانی،  اسکلروز جانبی آمیوتروفیک و میوپاتی هم با پرش عضلانی همراه هستند. علاوه بر پرش عضلانی دیگر علائم این بیماری‌ها ضعف ماهیچه‌ای، از دست دادن اندازه ماهیچه و تغییر در حس عضلات است.

اسپاسم ماهیچه‌های صاف هم منجر به درد کولیکی خواهند شد که مرتب به سراغ فرد آمده و پس از مدتی از بین می‌روند. علائم اسپاسم عضلات صاف به نوع اندام درگیر بستگی دارد.

علت گرفتگی عضلات چیست؟

اسپاسم عضلانی به دلایل مختلفی رخ می‌دهد و هر کدام از آن‌ها به عوامل زمینه‌ای، نقطه‌ای از بدن که درگیر شده و محیطی که بدن در آن قرار دارد وابسته است.

زمانی که ماهیچه بیش از حد فعالیت می‌کند، ممکن است دچار اسپاسم شود. این مشکل معمولا در میان ورزشکارانی که در هوای گرم اقدام به انجام تمرینات شدید و سخت ورزشی می‌کنند دیده می‌شود‌. علاوه بر ورزشکاران، کارگران ساختمانی که در هوای گرم ساعت‌های زیر مشغول به کار هستند هم این نوع از اسپاسم ماهیچه‌ای را تجربه می‌کنند. معمولا ماهیچه‌های بزرگ در اثر کار در هوای گرم دچار اسپاسم می‌شوند. این شرایط تحت عنوان گرفتگی گرمایی (heat cramps) هم شناخته شده است.

علاوه بر این فرد در حال انجام فعالیت‌های معمول روزمره مانند برف روبی و یا زدن علف‌های حیاط هم دچار اسپاسم در عضلات گردن، شانه و کمر خواهد شد.

اسپاسم عضلانی پهلو

دیگر دلایل اسپاسم عضلانی 

فعالیت‌های ورزشی جدید هم می‌تواند منجر به اسپاسم عضلانی شود. زمانی که فرد حرکات شکم مانند دراز نشست را در تعداد و سرعت بالا انجام می‌دهد، امکان بروز اسپاسم عضلات شکم وجود دارد. 

گرفتگی عضلانی نویسنده (Writer’s cramps) ناشی از استفاده طولانی مدت از عضلات کوچک دست و انگشتان است. به افرادی که با نوشتن سر و کار دارند توصیه می‌شود که در فواصل نوشتن هر چند وقت یک بار استراحت کرده و حرکات کششی در انگشتان خود انجام دهند. این کار به پیشگیری از بروز اسپاسم عضلانی کمک می‌کند. 

از دست دادن آب بدن و از دست رفتن تعادل الکترولیت‌های خون هم منجر به اسپاسم و گرفتگی عضلانی می‌شود. ماهیچه‌‌های بدن به مقدار کافی آب، گلوکز، سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم نیاز دارند. این مواد شیمیایی به پروتئین موجود در ماهیچه‌ها اجازه می‌دهد تا یک ساختار منسجم را ایجاد کنند. هر کدام از مواد گفته شده اگر به مقدار کافی وجود نداشته باشند، ماهیچه‌ها تحریک پذیر شده و دچار اسپاسم خواهند شد. 

آترواسکلروز یا بیماری سرخرگ محیطی هم ممکن است به اسپاسم و گرفتگی عضلانی منجر شود. چرا که در این حالت خون و مواد مغذی کافی به ماهیچه‌ها نخواهد رسید. این بیماری جریان خون به سمت پاها را هم کاهش داده و در نهایت باعث ایجاد درد در پاها در هنگام فعالیت خواهد شد. 

اسپاسم در پاها معمولاً در هنگام ورزش رخ می‌دهد ولی گاهی اوقات در هنگام شب در انگشتان پا و کشاله ران هم دیده می‌شود. 

«گرفتگی عضلات پا در شب» و «سندروم پای بی‌قرار» تحت عنوان اختلالات خواب طبقه بندی می‌شوند. در اغلب موارد دلیل بروز این نوع اسپاسم‌های عضلانی مشخص نیست. 

گرفتگی عضلات در خواب

درد مزمن گردن و کمر منجر به بروز اسپاسم‌های عضلانی می‌شود. گروه‌های بزرگ ماهیچه‌ای تنه را تشکیل می‌دهند و شامل ماهیچه‌های گردن، دیواره‌ی سینه، کمر، بازوها و پاها می‌شود. اسپاسم این ماهیچه‌ها گاهی ناشی از یک جراحت است و گاهی هم ناشی از تغییرات رخ داده در رگ‌های ستون فقرات است. 

چاقی، استرس و فشار زیادی را روی ماهیچه‌های مرکزی بالاتنه وارد کرده و در نهایت باعث اسپاسم ماهیچه‌های گردن و کمر می‌شود. 

بیماری‌های سیستماتیک مانند دیابت؛ کم خونی، بیماری‌های کلیوی و بیماری‌های تیروئیدی و دیگر بیماری‌های هورمونی هم می‌توانند باعث ایجاد گرفتگی ماهیچه‌ای شوند. 

بیماری‌های سیستم عصبی مانند بیماری اسکلروز جانبی آمیوتروفیک، ام اس یا آسیب طناب نخاعی هم می‌تواند باعث گرفتگی عضلانی شود. 

ماهیچه‌های صاف هم دچار گرفتگی  می‌شوند. زمانی که یک ساختار توخالی که با هوا و مایعات پر شده با اسپاسم عضلانی فشرده می‌شود، درد مخصوصی که ایجاد می‌شود مانع از فشرده شدن مایعات و هوا می‌شود‌. 

برای مثال زمانی که ماهیچه‌ی صاف تشکیل دهنده‌ی روده کوچک دچار گرفتگی می‌شود، باعث ایجاد موجی از درد به نام کولیک می‌شود‌. این درد کولیکی و قولنجی بعد از غذا خوردن و زمانی که صفرا در کیسه صفرا وارد می‌شود پدیدار شده و سپس از بین می‌رود.

  • زمانی که سنگ کلیه در مجرای ادراری حرکت می‌کند، ماهیچه‌هایی صاف تشکیل دهنده‌ی این مجرا که کلیه را به مثانه متصل می‌کنند، دچار اسپاسم شده و باعث ایجاد درد خاصی می‌شوند. غالبا این نوع درد با حالت تهوع و استفراغ همراه بوده و به آن اسپاسم کلیوی گفته می‌شود.
  • ماهیچه‌هایی که مری را در برگرفته اند، زمانی که بازگشت اسید معده باعث تحریک پذیری دیواره مری می‌شود هم می‌توانند باعث اسپاسم عضلانی شوند.
  • اسهال با دردهای کولیکی همراه است، ماهیچه‌هایی دیواره روده بزرگ درست پیش از اسهال دچار گرفتگی می‌شوند.
  • دردهای شکمی زمان خونریزی ماهیانه زمانی رخ می‌دهد که ماهیچه‌های دیواره‌ی رحم با قدرت زیادی منقبض می‌شوند.

عروق کرونر قلبی که خون را به ماهیچه‌های قلب می‌رسانند هم از عضلات صاف تشکیل شده‌اند و امکان بروز اسپاسم در آن‌ها هم وجود دارد. اسپاسم این رگ‌های خونی باعث ایجاد درد در قفسه سینه می‌شود. گاهی تشخیص این درد از درد ناشی از بیماری عروق کرونر قلب امکان پذیر نیست‌. در بیماری عروق کرونر قلب، پلاک‌هایی در این رگ‌ها ایجاد شده و در نهایت باعث تنگ شدن این رگ‌ها می‌شود.

اسپاسم عضلات رگ‌های عروق کرونری در افراد سیگاری و در افرادی که سطح کلسترول خون آن‌ها زیاد است، مشاهده می‌شود.

استرس، مصرف بی رویه الکل، داروهای مخدر مانند کوکائین یا داروهایی که باعث تنگ شدن رگ‌های خونی می‌شود عوامل محرک بروز این نوع از اسپاسم عضلانی هستند. اسپاسم عروق کرونری قلب با نام آنژین پرینزمتال ( Prinzmetal’s angina) هم شناخته می‌شود.

حقایقی در مورد اسپاسم عضلانی

  • اسپاسم ها انواع مختلفی از ماهیچه‌های بدن را درگیر می‌کند و به همین دلیل علائم مختلفی دارد.
  • اسپاسم ماهیچه‌هایی اسکلتی شایع‌تر بوده و در نتیجه‌ی کار زیاد و خستگی عضلانی، از دست دادن آب بدن و اختلالات الکترولیت ایجاد می‌شود. این نوع از اسپاسم به یکباره ایجاد شده، درد زیادی داشته و معمولاً مدت زمان کمی باقی می‌ماند. اگر به آهستگی ماهیچه کشیده شود، این نوع اسپاسم از بین خواهد رفت.
  • اگر اسپاسم دردناک بوده، بهبود پیدا نکرده و دوباره عود کند، باید تحت درمان قرار گرفت. در طی فرایند درمان سایر عوامل زمینه‌ای بررسی خواهد شد.
  • ماهیچه‌های صاف که دیواره‌ی اندام‌های داخلی بدن مانند روده‌ها را تشکیل می‌دهند هم دچار اسپاسم عضلانی می‌شوند. درد ناشی از اسپاسم عضلات صاف کولیکی و قولنجی است‌. درد همراه با خونریزی ماهیانه، اسهال، درد صفرا و درد رد شدن سنگ کلیه از جمله این دردها هستند.

دیستونی (dystonias) نوع مخصوصی از اسپاسم عضلانی است و در آن اختلالی در مواد شیمیایی انتقال دهنده‌ی سیگنال‌ها به مغز ایجاد می‌شود. برای نگه داشتن سطح نورو ترنسمیترها در حد طبیعی داروهای تجویز می‌شود. از طرفی دیگر تزریق بوتاکس هم به فلج کردن ماهیچه‌های درگیر و از بین رفتن اسپاسم کمک می‌کند.

انواع اسپاسم عضلانی

علت بروز دیستونی 

دیستونی (Dystonias) نوعی از اختلالات حرکتی است که در آن گروهی از ماهیچه‌ها به صورت ناخودآگاه منقبض شده و باعث ایجاد پرش عضلانی می‌کنند. حرکات تکرار شونده‌ی کنترل نشده و ناتوانی در حفظ ساختار طبیعی بدن ممکن است باعث ایجاد این نوع از اسپاسم و گرفتگی ماهیچه‌ای شود. علائم این اختلال حرکتی ممکن است بسیار خفیف بوده ولی به مرور زمان شدت گرفته و به شکل بدتری خود را نشان دهند. 

مثال‌های این نوع از اسپاسم عضلانی عبارتند از:

  •  تورتیکولی  (torticollis): عضلات گردن دچار اسپاسم شده و به خاطر آن سر به یک سمت متمایل می‌شود.
  • انقباضات پلک‌ها یا بلفارواسپاسم (blepharospasm): منجر به پرش پلک‌ها و یا بسته شدن غیر ارادی آن‌ها می‌شود. 
  • دیستونی حنجره ای (laryngeal dystonia): که عضلات تولید کننده‌ی صوت را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

علت ایجاد دیستونی ممکن است اختلال در نوروترانسمیترهای بخشی از مغز به نام عقده‌های قاعده‌ای باشد. این مواد شیمیایی شامل سروتونین، دوپامین، استیل کولین و گابا جز پیام‌های رسان‌های عصبی هستند که پیام‌های مغزی شروع کننده‌ی انقباض عضلات را منتقل می‌کنند‌. گاهی دیستونی در نتیجه عوارض و مشکلات جانبی ناشی از سکته بروز می‌کند.

عوامل خطرزای اسپاسم عضلانی

بسیاری از مردم در برهه‌هایی از زندگی خود دچار اسپاسم عضلانی می‌شود. ابتلا به کولیک نوزادی و یا سنگ کلیه فرد را در معرض اسپاسم عضلانی قرار می‌دهد. این که فرد تا چه حد مستعد ابتلا به اسپاسم عضلانی باشد به سابقه‌ی پزشکی، شغل و میزان فعالیت‌های ورزشی او بستگی دارد

برای مثال:

  • کارگران ساختمانی و کارخانه‌ها که مدت‌های زیادی در محیط‌های گرم کار می‌کنند، بیش‌تر از سایر افراد در معرض از دست دادن آب بدن قرار دارند. دهیدراته شدن فرد را در معرض گرفتگی ماهیچه‌ای گرمایی قرار می‌دهد. این حالت برای ورزشکاران که در هوای گرم فعالیت‌های ورزشی انجام می‌دهند هم رخ می‌دهد.
  • بیماران مبتلا به بیماری سرخرگ محیطی  در معرض گرفتگی عضلات پا در شب قرار دارند.
  • عوامل خطر برای سکته و حمله‌ی قلبی هم مشابه است‌ و شامل فشار خون و کلسترول بالا، دیابت و سیگار کشیدن است‌.
  • بیماران مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای عصبی هم در معرض اسپاسم عضلانی قرار دارند

تشخیص اسپاسم عضلانی 

بیش‌تر افرادی که به علت فعالیت زیاد در گرما دچار اسپاسم عضلانی می‌شوند، خود قادر به تشخیص این مشکل هستند. اما اگر این مشکل به مدت طولانی ادامه داشته باشد و در فواصل زمانی مختلف دوباره عود کند و یا اینکه اگر شدید باشد شخص برای بررسی مشکل خود باید به پزشک مراجعه کند. 

  • پزشک بعد از گرفتن شرح حال بیمار او را معاینه می‌کند. پزشک با پرسیدن سوالاتی شرایطی که بیمار در آن دچار اسپاسم عضلانی شده است را بررسی می‌کند. 
  • اسپاسم‌ها چه زمانی آغاز شده‌اند؟ چه مدت طول می‌کشند؟ چند وقت یکبار رخ می‌دهند؟ آیا ریتم مشخصی دارند و یا اینکه به صورت تصادفی رخ می‌دهند؟ آیا همیشه گروه ماهیچه‌ای خاصی در بدن درگیر می‌شود؟
  • علاوه بر این پزشک با پرسیدن سوالاتی وضعیت کلی عمومی سلامت فرد، بیماری‌های قبلی و تمام داروهای مصرفی او را بررسی خواهد کرد. پزشک باید در جریان تمام ویتامین‌ها و مکمل‌های غذایی و داروهای گیاهی فرد باشد. 
  • بیماری‌ها و سابقه‌ی پزشکی بیمار سرنخ‌های بسیار مهمی برای پی بردن به علت اسپاسم عضلانی هستند. بیمار در صورت داشتن سابقه دیابت، کم کاری تیروئید، بیماری‌های کلیوی و آسیب‌های ستون فقرات باید با پزشک خود در میان بگذارد. 
  • سابقه‌ی شغلی و نوع فعالیت‌های ورزشی که شخص انجام می‌دهد هم بسیار حائز اهمیت است. 
  • همان‌گونه که گفته شد از دست دادن آب بدن یکی از علت‌های رایج اسپاسم عضلانی است، بنابراین باید پزشک در جریان محیطی که فرد در آن قرار دارد باشد. 

اگر در جریان ویزیت پزشک فرد دچار اسپاسم عضلانی نباشد، معاینه به صورت طبیعی پیش خواهد رفت. در جریان معاینه پزشک احتمال وجود عوامل زمینه‌ای که منجر به بروز گرفتگی ماهیچه‌ای می‌شود را بررسی خواهد کرد. برای مثال اگر ماهیچه‌ی پا دچار اسپاسم عضلانی شده باشد، پزشک نبض را در پای بیمار چک خواهد کرد. 

افرادی که دچار اسپاسم ماهیچه‌های صاف هستند، گاهی چنان درد شدیدی را تجریه می‌کنند که به خاطر آن مجبور به رفتن به مراکز درمانی هستند. برای یافتن منشا و منبع درد بیمار در بیمارستان معاینه شده و سابقه پزشکی او چک می‌شود و همزمان برای کنترل علائم بیمار اقداماتی انجام می‌شود. 

برای تسکین درد سنگ کلیه و یا درد کیسه صفرا داروهای ضد التهابی و یا داروهای مخدر به بیمار داده می‌شود. این بیماری‌ها گاهی با تهوع و استفراغ همراه هستند و این مشکلات هم تحت درمان قرار می‌گیرند. 

بیمارانی با مشکل سندروم روده تحریک پذیر هم اسپاسم روده قابل توجه، به همراه درد شکمی، یبوست یا اسهال را تجربه می‌کنند. 

اگر فرد دچار اسپاسم‌های عضلانی تکرار شونده باشد، تشخیص علت بیماری تنها با معاینه و گرفتن شرح حال امکان پذیر نیست. در این موارد برای اینکه علت بروز مشکل مشخص شود، از فرد چندین آزمایش گرفته می‌شود. در مواردی آزمایش خون به تشخیص پزشک کمک می‌کند. در آزمایش خون کامل، احتمال کم خونی، مقدار الکترولیت‌هایی همچون سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم، گلوکز و کراتینین و عملکرد غده تیروئید بررسی می‌شود. 

اگر گرفتگی ماهیچه‌ای ادامه دار باشد، احتمال آسیب ماهیچه‌ای وجود دارد. برای تشخیص این حالت نوع مخصوصی از آزمایش خون به نام کراتینین فسفوکیناز از شخص گرفته می‌شود. این آنزیم توسط بافت ماهیچه‌ای آسیب دیده وارد خون می‌شود. رابدومیولیز یا واپاشی ماهیچه مخطط، آسیب و تخریب عضلات اسکلتی است و می‌تواند منجر به نارسایی کلیوی شود. 

اگر تشخیص داده شود که اسپاسم عضلانی ناشی از اختلال عصب یا عضله است یک نوار عصب و عضله گرفته خواهد شد. نتایج این تست به پزشک کمک می‌کند تا تشخیص دهد که اختلال در عصب یا عضله و یا اینکه در هر دوی آن‌ها رخ داده است. 

اگر نگرانی‌هایی مبنی بر بیماری سرخرگ محیطی  وجود داشته باشد، خونی که به سمت پاها جریان دارد در تست پایی بازویی آزمایش می‌شود. در این تست فشار خون پاها و بازوها با هم مقایسه شده و در کنار آن سونوگرافی و آنژیوگرافی هم برای دسترسی مستقیم به رگ‌های خونی گرفته می‌شود. 

اگر تصور شود که گرفتگی عضلانی در هنگام شب به اختلالات خواب مرتبط است، فرد توسط یک متخصص اختلالات خواب مورد معاینه قرار خواهد گرفت.

درمان گرفتگی عضلات

روش‌های درمان اسپاسم عضلانی 

از آنجایی که اسپاسم عضلانی در بسیاری از موارد به دلیل دهیدراته شدن و اختلال الکترولیت‌ها رخ می‌دهد، بسیار مهم است که بدن همیشه مقدار آب مورد نیاز خود را دریافت کند. بنابراین پیشگیری برای جلوگیری از بروز اسپاسم‌های ماهیچه‌های اسکلتی همیشه پر رنگ‌ترین نقش را بازی می‌کند. 

اگر دلیل از دست دادن آب بدن تب، اسهال و استفراغ باشد، کنترل علائم این بیماری‌ها تا حدود زیادی از دهیدراته شدن بیش‌تر و در نتیجه اسپاسم عضلانی جلوگیری خواهد کرد. 

افرادی که در محیط‌های گرم مشغول به کار هستند، همیشه با نوشیدن مقدار کافی آب باید بدن خود را هیدراته نگه دارند. نوشیدن مقدار کافی آب پیش از شروع فعالیت هم برای پیشگیری از اسپاسم عضلانی بسیار حائز اهمیت است. 

ماهیچه‌ها باید برای انجام فعالیت‌هایی که از آن‌ها انتظار می‌رود آماده شوند. به همین دلیل است که ورزشکاران پیش از شروع ورزش حتماً گرم می‌کنند و حرکات ورزشی کششی انجام می‌دهند. افرادی که ورزش نمی‌کنند هم پیش از انجام کارهای بدنی سنگین هم باید حتماً چند حرکت کششی جهت گرم کردن انجام دهند. 

زمانی که یک ماهیچه اسکلتی بزرگ دچار اسپاسم عضلانی می‌شود، در ابتدا باید به آرامی حرکات کششی سبک انجام داد و با حرکت آن نقطه از بدن به عقب و جلو چرخه‌ی اسپاسم را شکسته و شرایط حاد پیش آمده را بهبود بخشید. برای مثال اگر ماهیچه‌ی همسترینگ یا ماهیچه‌ی پشت ران دچار اسپاسم شده باشد، باید در حالی که لگن خم شده است زانو را به سمت جلو کشید. در این حالت کشیدگی عضلات و ماهیچه ها تا حدود زیادی به رفع اسپاسم عضلانی کمک می‌کند.

درمان‌های بیش‌تر به عوامل زمینه‌ای در بروز اسپاسم بستگی دارد. اگر ماهیچه‌ها آسیب دیده باشند برای بهبود موقتی درد باید داروهای ضد التهابی مانند ایبوپروفن، داروهای نارکوتیک و یا داروهای شل کننده‌ی عضلات مصرف شود.

درمان اسپاسم ماهیچه‌های صاف مانند اسپاسم عضلات روده، به تشخیص بیماری و درمان عوامل زمینه‌ای بستگی دارد.

کنترل و درمان اسپاسم عضلات پا در هنگام شب بسیار دشوار است‌. در گذشته‌های دور برای کمک به درمان اسپاسم‌های ماهیچه‌ای کینین یا کوآیناین (quinine)  تجویز می‌شده است ولی این دارو عوارض جانبی مانند خونریزی غیر طبیعی را به همراه دارد. دیگر داروها از جمله ویتامین ب کمپلکس (B-complex vitamins)، گاباپنتین (gabapentin) و دیلتیازم (diltiazem) ممکن است برای رفع این مشکل کمک کننده باشد.

برای درمان دیستونی درمان‌های زیادی وجود دارد.  اینکه کدام یک از این درمان‌ها باید انجام شود تا حدود زیادی به شرایط فرد بستگی دارد. برای اینکه دارو و درمان مناسب برای این مشکل فرد پیدا شود و پزشک به مقدار مشخصی از دارو برای کنترل شرایط دست پیدا کند، گاهی باید دست به آزمون و خطا زد.

  • داروهای ضد پارکینسون مانند  تری هگزیفنیدیل (trihexyphenidyl HCl) یا آرتان (Artane) و بنزوتروپین میسیلات (benztropine mesylate) سطح استیل کولین را کاهش می‌دهند.
  • داروهای شل کننده عضلات مانند دیازپام (diazepam) و باکلوفن (baclofen) روی گیرنده‌های گابا اثر می‌گذارند.
  • لوودوپا (Levodopa) و رزرپین (reserpine) روی سطح دوپامین اثر می‌گذارند.
  • کاربامازپین (Carbamazepine) به عنوان داروی کنترل تشنج برای برخی از بیماران موثر است.
  • سم بوتولونیوم نوع A (Botulinum toxin type A) یا بوتاکس برای فلج کردن برخی از ماهیچه‌ها به درون آن‌ها تزریق شده و باعث برطرف شدن برخی از انواع اسپاسم‌های دیستونی از جمله پرش پلک چشم می‌شود.

از مصرف خودسرانه هرگونه دارویی برای درمان اسپاسم عضلانی بدون تجویز پزشک بپرهیزید، هر دارویی می‌تواند عوارض ناخوشایندی به همراه داشته باشد.

کدام پزشکان گرفتگی عضلانی را درمان می‌کنند؟

در ابتدا پزشک عمومی به بیمار مبتلا به اسپاسم عضلانی کمک می‌کند. در اغلب موارد گرفتگی ماهیچه‌ها یک مشکل طولانی مدت نبوده و نیاز به اقدامات درمانی فوری ندارد، در این موارد ملاقات با پزشک عمومی به ارزیابی مشکل و درمان آن کمک می‌کند. 

اگر اسپاسم عضلات صاف مربوط به بیماری‌های جدی‌تری بوده و علائمی همچون درد شکمی و یا درد سینه به همراه داشته باشد، پزشکان بخش اورژانس آن ر بررسی خواهند کرد. 

موقعیت‌ها و مشکلات مختلف باید توسط پزشکان متخصص مختلف بررسی شود. برای مثال فردی که در هنگام شب دچار گرفتگی عضلات پا می‌شود، به اختلالات خواب هم مبتلا است و بنابراین باید توسط متخصص بیماری‌های خواب بررسی و درمان شود. 

اگر بیمار مشکل حرکتی داشته باشد پزشک متخصص مغز و اعصاب باید او را معاینه کند. پزشک متخصص غدد داخلی به کنترل دیابت فرد کمک می‌کند. بیماران مبتلا به بیماری سرخرگ محیطی هم باید راه‌های مختلف درمان را توسط پزشک جراح قلب و عروق بررسی کنند. 

منبع:

medicinenet

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شماست و به منزله تجویز پزشکی نیست.
ممکن است شما دوست داشته باشید
137 نظرات
  1. مینا می گوید

    سلام وقت بخیر من از بچگی همش عضلاتم در میکنه چند سال کاراته کرد کردم الان بدن سازی بازم خوب نشده اگه کسی ماساژ بده یعنی عضلاتمو بگیره بیهوش میشم میشه راهنمایی کنین ممنون میشم 😔

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      ابتدا بهتر است چکاپ کامل انجام و جهت معاینه به فوق تخصص روماتولوژی مراجعه کنید

  2. مینا اذر می گوید

    سلام وقت بخیر من از بچگی همش عضلاتم در میکنه چند سال کاراته کرد کردم الان بدن سازی بازم خوب نشده اگه کسی ماساژ بده یعنی عضلاتمو بگیره بیهوش میشم میشه راهنمایی کنین ممنون میشم 😔

  3. کاوه می گوید

    درد پشت وگردن دارم گاهی به سراغم میاد وشبها نمیتونم بخوابم لطفا راهنمایی کنید

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      عللی همچون، کم خونی، علل عضلانی، دیسک گردن و…میتواند درد گردن بدهد
      باید جهت معاینه به متخصص ارتوپدی مراجعه کنید

  4. Man می گوید

    سلام
    خسته نباشید
    یه سوال دارم از خدمتتون
    من ۳۳ سال سن دارم و مجردم ، حدوداً ۲ ساله در ناحیه پرینه ( فاصله بین معقد تا بیضه ها) یه حالت پرش و نبض مانندی
    دارم و بدون درد هستش و هر روز به مدت حدود نیم ساعت این پرش ها شروع و بعد خود به خود قطع میشن یعنی در بازه های زمانی مختلف تکرار میشه پرش ها و حدود نیم ساعت ادامه دارند، که از نظر روحی و روانی خیلی آزار دهنده ست و مشکل دیگم هم اینه من دچار مشکل در کنترل کردن مدفوع هم شدم چند وقته ،یعنی من نهایتاً بتونم دو ،سه دقیقه مدفوع رو نگه دارم و باید سریعاً خودمو‌ توالت برسونم
    خواستم بپرسم علت این دو مشکل چیه ؟
    و باید چه متخصصی مراجعه کرد ؟
    بخاطر این مشکلات از لحاظ روحی خیلی اذیت میشم ، راهنمایی کنید ممنون میشم

  5. Mahsa می گوید

    سلام وقتتون بخیر
    شرمنده بنده24سالمه تقریبا یک هفته ای میشه که پشت سرم سمت راست خیلی درد بدی دارم یعنی به گوش وگردن ام زده سه روز پیش متوجه دوبرآمدگی درسرم شدم امکانش هست بفرمایین می‌تونه ازاسپاسم باشه یاخیر؟
    اونقدر دردناک که نمیتونم به سمت راست سرم بخوابم…

  6. مریم می گوید

    سلام پسرم ۱۵ سالشه گردنشو به طور غیر ارادی می چرخونه ودر طول روز خیلی این کارو انجام میده وهمشم میگه بدنم درد میکنه و گرفته چکار باید کنیم ؟درضمن تو خوابم خیلی بدنش می پره

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      با توجه به شرح حالی که مطرح کردین لازمه جهت معاینه به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید

  7. مرتضی عابدی می گوید

    سلام
    من دو هفته ای میشه درد در ناحیه کمر سمت راست دارم البته فقط زمان نشستن روی زمین
    راه رفتن و خوابیدن هیچ مشکلی ندارم
    ارتوپد هم رفتم اما چاره ساز نبود
    اصلا نمیتونم بشینم رو زمین
    فقط باید دراز بکشم یا بایستم
    به نظرتون اسپاسمه؟؟؟

  8. سحر عارفی می گوید

    سلام من 31سالمه و یکسال و نیم کمر درد شدید داشتم بین مهره 4و5 کمرم و درد میزد به پشتم و ران و ساق پام خیلی دکتر رفتم فقط میگفتن دیسک کمر سیاتیک .. من پرش دست و پا هم داشتم.. mri نمیتونستم بدم چون پیس میکر دارم.. سیتی اسکن نتونست تشخیص دقیق دیسک بده.. هر چی دارو گابانتیل و ویتامین خوردم خوب نشدم و دردم زیاد شد و به دستم و پشت کتفم و گردن میزد گرفتگی شدید که وقتی اون ناحیه رو با ماساژ فشار میدادم درد شدید میگرفت انقدر که حس میکردم رگام میگیره و ..
    من ازمایشات منیزیم پتاسیم داده بودم کمبود منیزیم نداشتم ..
    من به پیشنهاد یکی ازدوستام پودر منیزیم یک هفته استفاده میکنم تمام گرفتگی هام از بین رفته خیلی خیلی کم شده.. باورم نمیشه دیگه پایین کمرم درد نمیکنه دستم نمیگیره و .. تمام این گرفتگی ها سمت راست بدنم بود.. به نظرتون کمبود منیزیم بوده فقط؟
    ممنون میشم راهنماییم کنید..

  9. محمد باقر مرادی می گوید

    سلام
    ۳۱ سال داروم کمر درد استم تا هنوز دوکتور تشخیص نداده یکی رگ به رگ میگه یکی اسپاسم میگه یکی دیسک وقت بالا و پائین میکنم کمر درد تا یواش یواش پائین کنم

  10. امیرعلی می گوید

    سلام 16سالمه
    چهار روز پیش شب پام خوب بود خوب راه میرفتم اینا صبح بیدار شدیم انگاری عضلات پام کشیده پام رو درست نمی‌تونستم بزارم زمین پای راستم و راستکی میزاشتم4روز قبل اینم این اتفاق افتاد خوب شده ولی الان 4روزه یواش یواش خوب میشه اما الان یکمی میتونم پام رو درس بزارم

  11. فاطمه سلطانی می گوید

    سلام
    من پرکاری تیروئید دارم یک ماهه قرص متی مازول و پروپرانولول مصرف میکنم
    یک هفته ای هستش ک عضلاتم دچار گرفتگی میشه
    به چه علت میتونه باشه ؟

  12. بامری می گوید

    یادم رفت بگم همسرم ۳۱ سالشه

  13. بامری می گوید

    سلام وقت بخیر
    دیشب همسرم از درد کمر و زانو و ران و نتونست بخوابه بعدش هم سر درد گرفت و پلکش می‌پرید به گفته خودش اوضاع معده و گوارشش هم خوب نبود و دراز میکشید درد داشت مینشست هم درد داشت . حدود ۶روز قبل به سالن فوتسال رفت و بخاطر شغلش مدام روی صندلی میشینه و تایم طولانی زیر باد پنکه هست امکان داره بخاطر اینا باشه؟
    میگه احساس میکنم تمام بدنم مچاله شده و حالت انقباض داره

  14. حسن نصیری زاده می گوید

    سلام من چندروز که یه درد اژکتف یاشکم یا کلیه یاماهیچه قلبم شروع میشه و تمام قسمت سمت چپ بدنمو دربرمیگیره حتی نفس کشیدنم برام سخت میشه فقط قسمت چپم اژکتف ودست چپم تاقلبم و شکمم و پشتم ولی بیشتر دردم به ماهیچه قلبم وترقوه دستم برمیگرده ممنون میشم راهنماییم کنید

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام دوست عزیز
      با توجه به نواحی که ذکر کردین جهت بررسی فورا به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید

  15. ماری می گوید

    سلام
    برادر من از۱۴ سالگی گرفتگی شدید عضلانی پیدا کردند،اول فقط پاها بود و بعد کل بدن، تمام ازمایشاتشونم خوب بود ولی هیچ پزشکی متوجه نشد دلیل مشکلشون چیه، سن۳۰سالگی به دیابت مبتلا شدندوتا یکسال بعد از مصرف انسولین،به هیچ عنوان بدنشون نگرفت ولی مجدد شروع شد و خیلی هم شدید هست. به محیط های سرد ونمناک و فعالیت فیزیکی زیاد مثل کوه و دوچرخه و استرس حساسند، شما نظرتون چیه؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      اگر ازمایش کلسیم و منیزیوم و پتاسیم و سدیم خوب بوده و نرمال بوده
      جهت بررسی و تشخیص دقیق به فوق تخصص روماتولوژی مراجعه کنن

  16. Kata می گوید

    سلام من گردنم‌ وقتی میخوام از سمتی به سمتی دیگر بچرخونم به طور ناگهانی و سریع حرکت میکند و گردنم هم انحراف پیدا کرده علت چیست چکار کنم

  17. نیر صادقی یگانه می گوید

    سلام من ۵۲ سالمه و تقریبا ۶ ماه میشه وقتی میشینم یا دراز میکشم موقع بلند شدن عضلات کمر و پاهام گرفتگی خیلی بدی پیدا میکنه . ولی نهایت ۲ دقیقه ای رفع میشه . علت این عارضه چی میتونه باشه؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      از نظر کمبود کلسیم، منیزیوم، ویتامین دی و کم خونی بررسی شین و به متخصص داخلی مراجعه کنید

  18. حمیدسمیعی می گوید

    ببخشید من یبوست دارم قرص اعصاب افسردگی میخورم بدلیل اضطراب یبوست شدیددارم گاهی وقتا سی لاکس میخورم گاهی وقتا قرص بیزادکودیل ایایبوست باعث شده دردعضلات کمربگیرم گرفتارراهنمایی کنیدتشکر

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      خیر علل دیگر باید بررسی شوند

  19. امیر گودرزی می گوید

    سلام من دو ساله که هنگام فعالیت بدن درد می‌گیرم از کمر و پا تا قفسه سینه ،، هر چقدر بیشتر فعالیت کنم بیشتر بدن درد میگیرم ،،دستشویی که میرم و میام بدن دردم خیلی شدید میشه ،باید دراز بکشم و روی اون عضلات که حالا کمر هست و سینه دراز بکشم تا خوب شه و دوباره بعد از کار و فعالیت دردش شروع میشه
    آزمایش خون دادم چیز خاصی نبود .
    حالا نمی‌دونم به چه دکتری مراجعه کنم ؟؟؟
    و چه دارویی مصرف کنم تا دردم تموم شه
    لطفاً بگید چه دکتری برم
    به جز روماتولوژیست و طب فیزیک و توانبخشی

  20. مینا می گوید

    سلام من .چند سال مشکل ای بی اس دارم …کنترل کردم و الان تقریبا بیشتر غذاهای محرک حذف کردم و خوشبختانه درد شکمی و قار و قور ندارم… اما الان مشکلی ک دارم اسپاسم موقع دفع هست جوری ک فشار زیادی وارد میکنه و دفع دچار مشکل کرده برام حدود دو سه ماهی هست ..دکتر رفتم قرص مبورمین 200 داد که هیچ تاثیری نداشت …ممنون میشم نظرتون بگید

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      منظورتون اسپاسم شکمی هست یا مقعد؟

  21. Tofan می گوید

    سلام خسته نباشید من مشکل اضطراب معده داشتم و اسپاسم از ناحیه شکمی و ناحیه کمر و کتف و سرشون دارم موقعی ک راه میرم دارو ضد اسپاسم مصرف کنم رفع میشه؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      قرص زینک‌پلاس و منیزیوم و کلسیوم روزی یکی بخورید و اگر خوب نشد چکاپ بدین و به متخصص” داخلی مراجعه کنید

  22. شاه پری شاهوزهی می گوید

    با سلام خییییلی عالی و مفید بود

    1. ..... می گوید

      سلام، من با یه حرکت ساده ولی ناگهانی سریعا دچار اسپاسم سینه و کتف میشم و خیلی دردناک هست، شاید بعد از تقریبا 5 دقیقه بره ولی تا چند روز جای گرفتگی درد داره
      البته جاهای دیگه ی بدنم هم همینطوره پ کلا خیلی بدنم حساسه
      چه علتی میتونه داشته باشه

      1. مشاور سلامتی می گوید

        سلام
        قرص زینک‌پلاس
        و منیزیوم
        و کلسیوم روزی یکی بخورید و
        قرص ویتامین د ۵۰ هزار ماهی یکی
        اگر خوب نشد چکاپ بدین و به متخصص” داخلی مراجعه کنید

  23. مجتبی می گوید

    سلام . من دیسک کمر خفیف دارم . و اسپاسم پشت ساق پا . میخواستم بدونم اسپاسم پا به دیسک کمرم ربط داره یا علتش چیز دیگه ایه

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      درد و اسپاسم ممکن مربوط به دیسک هم باشه

  24. رویا می گوید

    سلام من حدودا سه ساله که هر دو سه هفته یک بار یکطرف بدنم مثل گردن و کمر و پهلوها منقبض میشه درد غیر قابل تحملی ایجاد میکنه و اخیرا روده هام خیلی حساس شدن به بیشتر غذا ها واکنش شدید میدن به نظرتون مشکل از کجاست؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      ازمایش کم خونی، منیزیوم و کلسیم و ویتامین د۳ بدین

  25. حمیدسمیعی می گوید

    سلام من دردستون فقرات وکمردارم شش تادکتراورتوپدمغزاعصاب رفتم بازم خوب نشدم موقعی که سرپاهستم وراه میرم بدجوری کمردرد مگیرم ودرضمن نفخ شکمم خیلی زیاده بدلیل رودهای عصبی لطفن راهنمای کنیدممنون

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      با توجه به علایم فوق” تخصص درد مراجعه کنید

  26. همایون می گوید

    سلام مردی ۶۷ ساله هستم وقتی که پاهایم سردشان میشود گرفتگی عضلاتکف پایم پا گاهی راست و گاهی پای چپم از نقاط مختلف کف پا دچار گرفتگی میشه تا وقتی که گرم شوند وقتی که گرم شد راحت میشود بطور کلی چه استخر باشد و چه داخل خودرو و یا کوه اگر پایم سرد شود دچار اسپاسم حواهد شد و این اسپاسم را با فشار برطرف میکنم تا وقتی که گرم شود حملات ادامه خواهد یافت

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      قرص کلسیم و منیزیوم بخورید و درصورت عدم بهبود ویزیت شوید

  27. فاطمه می گوید

    سلام خسته نباشید ببخشید من حدودا دوسال اعتیاد به قرص گاباپنتین ۳۰۰داشتم درحدی که ۱۰خشاب در روز مصرف میکردم البته از روری یه دونه شروع شد با ده تا خشاب تموم شد الان ۳ ماهه که مصرفو یکدفعه بدون دارو قطع کردم خیلی هم اذیت شدم بعد الان ۱۰ روزی هست که زانوهام و ماهیچه دستم خیلی درد میکنه به نظرتون عوارض قرصام یعنی گوارشم مشکل پیدا کرده از خیلی وقتم حدود یکساله اسهالم به نظرتون مشکل چیه به چه دکتری باسد مراجعه کنم ؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      باید به متخصص” روانپزشکی مراجعه کنید

  28. علی می گوید

    سلام روزتون بخیر من پسر ۲۰ ساله هستم چند روزه ران دوتا پا و ساق دوتا پا و استخوان بالای سینه درد میگیره میتونه از چه چیزی باشه

  29. سارا می گوید

    مادرم ۵۰ ساله هستن گاهی قسمت پهلوی چپ به سمت پشتشون درد میکنه رفتن دکتر آزمایش گفت سالمه و سونوگرافی هم چیزی نشون نداد…دکترگفت اسپاسم عضله اس یکبار آمپول زدن درد کمتر شد اما الان یک روزه که درد شدیدی دارن که نه ژلوفن نه آمپول درد تسکین نداده…به چه پزشکی مراجعه کنن واین درد امکان داره مشکل دیگه ای جز اسپاسم باشه؟؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      ممکن زونا باشه عزیز که قبل از بثورات پوستی درد شدید و احساس سوزش میکنن و درد در یک درماتوم بروز میکنه
      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  30. محمد می گوید

    سپاسگزارم.

  31. ریحانه می گوید

    سلام وقت بخیر
    16 سالمه و از 6 سالگی درد و اسپاسم عضلانی در ناحیه کتفم داشتم و شونه هام شدیدا منقبض میشن به طوری که دست هام رو به هیچ وجه نمیتونم تکون‌ بدم
    و خیلی درگیرم و تحت فشارم
    لطفا بفرمایید چکار کنم و پیش چه دکتری باید برم؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه کنید اگه در دسترس نبود متخصص ارتوپدی برید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دریافت نوبت آنلاین - دکتر‌دکتر