کیست تخمدان و عوارض و علائم آن

کیست تخمدان

کیست تخمدان یکی از بیماری‌های رایج در میان زنان است. در این مقاله ما به طور کامل علت، علائم و راه درمان کیست تخمدان را بررسی می‌کنیم. همچنین به سوالات رایج در مورد ارتباط کیست تخمدان با سایر مشکلات زنان پاسخ خواهیم داد؛ در ادامه با ما همراه باشید.

کیست تخمدان چیست؟

قبل از پاسخ به این سوال، در ابتدا به معرفی کوتاهی از تخمدان و عملکرد آن در بدن زنان می‌پردازیم. تخمدان بخشی از سیستم تولید مثل زنان است. تخمدان‌ها در قسمت پایین شکم در دو طرف رحم قرار دارند. زنان دارای دو تخمدان هستند (تخمدان سمت راست و تخمدان سمت چپ). تخمک‌ها و همچنین هورمون استروژن و پروژسترون را تخمدان‌ها تولید می‌کنند.

هر کدام از تخمدان‌ها در یک اندازه و به شکل بادام هستند. تخمک‌ها در تخمدان‌ها رشد کرده و بالغ می‌شوند. تخمک‌های بالغ در حین دوره‌های عادت ماهیانه در طی سال‌های باروری زن و تا قبل از یائسگی به مرور آزاد می‌شوند.

تخمدان، بخشی از سیستم باروری زنان

حالا که از تخمدان اطلاعات کافی را به دست آوردیم، می‌توانیم به تعریف کیست بپردازیم و درنهایت به سوال کیست تخمدان چیست پاسخ دهیم.

به طور کلی در علم پزشکی تعریف مشخصی برای کیست وجود دارد. کیست به کیسه‌هایی گفته می‌شود که درونشان از مایع پر شده است. گاهی اوقات این مایع خونی یا چرکی است که شرایط بیمار را اندکی خطرناک‌تر و وخیم‌تر می‌کند.

با توجه به شیوع ویروس کرونا و اهمیت در خانه ماندن برای کاهش زنجیره انتقال این بیماری؛ شما عزیزان می‌توانید از امکان تماس تلفنی دکتردکتر به صورت رایگان بهره‌مند شوید. برای دریافت نوبت یک ربع مشاوره پزشکی رایگان؛ روی دکمه زیر کلیک کنید.

کیست‌های تخمدان نیز به همین شکل هستند. در کیست تخمدان (ovarian cyst) کیسه‌هایی با غشایی نازک از مایعات پر می‌شوند، این کیسه‌های پر از مایع در نهایت در تخمدان قرار می‌گیرند. اندازه‌ی کیست‌های تخمدان می‌تواند به کوچکی نخود فرنگی و یا به بزرگی یک پرتقال باشد. کیست‌های تخمدان اغلب در زمان تخمک‌گذاری (infertility) ایجاد می‌شوند.

بیش‌تر کیست‌های تخمدان کوچک و بی‌خطر هستند و مکرراً در طی چرخه‌ی قاعدگی در سال‌های باروری زن به وجود می‌آیند. از طرفی امکان تشکیل این کیسه‌های پر از مایع در هر سنی وجود دارد.

کیست تخمدان چه شکلی است؟

انواع کیست تخمدان

کیست تخمدان و بروز آن در زنان همیشه به صورت یکسان نیست. انواع مختلفی از کیست تخمدان وجود دارد. بعضی از آنها دارای علائم و دردهای شدید هستند و برخی دیگر هیچ گونه علائمی برای فرد ایجاد نمی‌کنند.

در ادامه به توضیح مختصری از هر یک از انواع کیست تخمدان می‌پردازیم.

کیست ساده (کیست فیزیولوژی)

در کیست‌های فیزیولوژی تخمک‌هایی که باید ماهانه آزاد شود، آزاد نمی‌شوند و به اندازه ۴ تا ۵ سانتی‌متر رشد می‌کنند. در کیست‌های ساده، کیسه پر از آب در تخمدان تشکیل می‌شود، اغلب درد جسمانی ندارد و تنها با عقب افتادن دوره عادت ماهانه مشخص می‌شود.

کیست غیر فیزیولوژی (کیست اندومکسیوما)

در مواردی کیست تخمدان ریشه فیزیولوژی ندارد و بیمار هر وقت عادت ماهانه می‌شود، این کیست در مخاط رحم وجود دارد که به آن کیست اندومکسیوما می‌گویند. داخل این کیست پر از خون است و از آنجا که خون راه خروج ندارد، نه تنها با سیکل پریودی کوچک‌تر نمی‌شوند؛ بلکه بزرگ هم می‌شوند. در این شرایط به آن کیست اندومکسیوزیس می‌گویند و با روش‌های دارویی قابل درمان نیست.

کیست فولیکولار

کیست‌های فولیکولار از رشد یک فولیکول ایجاد می‌شود. فولیکول یک کیسه پر از مایع طبیعی است که حاوی یک تخمک است. به طور معمول، هنگامی که یک تخمک رسیده است و مایل به خارج شدن از فولیکول است، فولیکول باز شده و تخمک را آزاد می‌کند. اگر به هر دلیلی فولیکول باز نشود، کیست فولیکولار برای فرد ایجاد می‌شود. این نوع کیست تخمدان، معمولا طی ۳ ماه (اغلب به صورت خود به خودی) از بین می‌رود.

کیست هموراژیک تخمدان

در اثر خونریزی در کیست‌های تخمدانی کیست هموراژیک به وجود می‌آید. علت ایجاد این کیست‌ها مشکلات در تخمک‌گذاری است و تنها برای خانم‌هایی اتفاق می‌افتد که یائسه نشده باشند.

کیست درموئید

گاه کیست‌های تخمدان دچار رشد غیر طبیعی بافت‌های دیگر بدن مانند مو یا دندان می‌شود . کیست‌هایی با این بافت‌های غیر طبیعی کیست‌های درموئید نامیده می‌شوند.

تخمدان پلی کیستیک (کیست‌های غیرفعال)

کیست‌های کوچک چندتایی که در تخمدان ایجاد شده و علت آن احتمالاً اختلالات هورمونی است. این وضعیت در اصطلاح پزشکی به نام سندرم تخمدان پلی کیستیک نام‌گذاری شده است.

کیست تخمدان پلی‌کیستیک

علائم کیست تخمدان چیست؟

بیشتر زنان در سنين قبل از یائسگی ممكن است كيست تخمدان پيدا کنند. در اکثر موارد ممكن است بيماری كه كيست دارد متوجه آن نشود و به‌ طور تصادفی در يک سونوگرافی كيست او کشف شود؛ اما در بعضی موارد علائم كيست تخمدان مشخص و شدید است. با این حال، علائم کیست تخمدان شامل موارد زیر است:

علائم کیست تخمدان شدید که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند عبارت‌اند از:

  • درد شدید در لگن
  • تب
  • ضعف یا سرگیجه
  • تنفس سریع و پی در پی

این علائم می‌تواند نشان‌دهنده پارگی یک کیست یا پیچ خوردگی تخمدان باشد. هر دو عارضه اگر در اوایل دوره درمان نشوند، عواقب جدی در پی خواهند داشت.

درد کمر به علت کیست تخمدان

خیلی از افراد مبتلا به این بیماری اطلاعی از آن ندارند. در واقع کیست تخمدان بیشترین تظاهرات خود را در دوران نوجوانی نشان می‌دهد. تظاهرات بیماری در این دوران به صورت اختلالاتی است که در قاعدگی فرد به وجود می‌آورد. یکی دیگر از برهه‌های حساس زندگی جنسی خانم‌ها که امکان تظاهر این سندروم در آن افزایش پیدا می‌کند، دوران باروری است.

از دیگر نشانه‌های کیست تخمدان می‌‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • فرد به دلیل ضعف یا اختلال در تخمک‌گذاری مشکلاتی برای باردار شدن دارد و پس از گرفتن درمان‌های لازم برای این سندرم به راحتی قادر به بارداری خواهد شد.
  • چاقی  مفرط به معنی BMI بالای ۳۵، که هم از نظر این بیماری و هم سایر بیماری‌ها همچون بیماری‌های قلبی عروقی و دیابت یک ریسک فاکتور اصلی و مهم محسوب می‌شود.
  • آکنه‌های شدید در این افراد دیده می‌شود که اغلب برای رفع مشکل خود به متخصصین پوست و مو مراجعه یا حتی از محلول‌ها یا شوینده‌های گران قیمت استفاده می‌کنند. ولی نتیجه دلخواه را کسب نمی‌کنند و جوش‌ها به قوت خود باقی می‌مانند. زیرا علت به وجود آمدن این جوش‌ها، بالا رفتن سطح آندروژن‌های خون است که با درمان PCOD این جوش‌ها نیز خود به خود بهبود پیدا می‌کنند.
  • آکانتوزیس نیگریکانس به پوست تیره و ضخیم در ناحیه زیر بغل یا کشاله ران اطلاق می‌شود که گاهی ظاهری مخملی پیدا می‌کند. این مورد خود به تنهایی یکی از نشانه‌های مهم مقاومت به انسولین است و از ریسک فاکتورهای اصلی در ابتلا به دیابت و سندروم تخمدان پلی کیستیک محسوب می‌شود.
  • افزایش فشار خون، افزایش قند خون یا مشکلاتی در کلسترول از دیگر نشانه ها هستند که کمتر کسی تصور می‌کند علت آنها PCOD باشد.

علت ایجاد کیست تخمدان

علت دقیق چرایی ابتلا به کیست تخمدان هنوز مشخص نشده است اما محققان بر این باورند که داشتن زمینه ارثی و خانوادگی، درجه‌های پایین التهاب، رشد غیرنرمال در دوران جنینی و دیابت، احتمال ابتلا به کیست تخمدان را افزایش می‌دهد.

تاثیر دیابت در ابتلا به کیست تخمدان

حتی برخی از مطالعات نشان داده‌اند میان ابتلا به این سندروم و مقاومت به انسولین ارتباط معنی‌داری وجود دارد؛ به این معنی که این افراد، مبتلا به مقاومت به انسولین هستند. به همین دلیل هم در درمان این افراد از قرص‌های متفورمین استفاده می‌شود. در حالی که می‌دانیم کاربرد اصلی این قرص‌ها در کاهش مقاومت به انسولین در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ است.

تشخیص کیست تخمدان به چه صورت انجام می‌شود؟

علائم بیمار (علائم بالینی) مهم‌ترین روش در تشخیص بیماری است. در ابتلا به کیست تخمدان، سطح سرمی هورمون‌های تستوسترون، انسولین، پرولاکتین، LH افزایش پیدا می‌کند.

در طی معاینه لگن ممکن است پزشک بتواند کیست‌ تخمدان را تشخیص دهد. بر اساس اینکه کیست از مایع، جامد و یا ترکیبی از این دو پر شده باشد، پزشک تست‌ها و آزمایش‌های بیش‌تری انجام خواهد داد که در نهایت به تشخیص نوع کیست و انتخاب روش درمانی منجر خواهد شد.

آزمایش‎های تشخیص کیست تخمدان

سونوگرافی لگنی (Pelvic ultrasound): در سونوگرافی به کمک وسیله‌ای که با پوست در تماس خواهد بود (transducer)، امواج صوتی با فرکانس بالا به بدن فرستاده می‌شود و بازتاب این امواج باعث تشکیل تصویری از رحم و تخمدان‌ها بر روی نمایشگر ویدئویی خواهد شد. پزشک تصاویر را آنالیز می‌کند تا تشخیص دهد آیا کیستی در تخمدان وجود دارد یا خیر. با کمک سونوگرافی می‌توان مکان دقیق کیست و نوع کیست و اینکه با چه ماده‌ای پر شده را هم به راحتی تشخیص داد.

لاپاراسکوپی (Laparoscopy) : در این روش لاپاراسکوپ که میله‌ای نازک و ظریف و دارای دوربین است از یک شکاف کوچک به درون بدن فرد فرستاده می‌شود. با کمک این روش پزشک به راحتی تخمدان‌ها را دیده و می‌تواند کیست تخمدانی را خارج کند. این روش تشخیصی در واقع نوعی جراحی است و برای انجام آن نیاز به بیهوشی وجود دارد.

لاپاروسکوپی برای تشخیص و درمان کیست تخمدان

آزمایش خون CA 125 یا یا cancer antigen 125: در این روش سطح پروتئین مخصوصی در خون به نام آنتی ژن سرطان 125 (cancer antigen 125) اندازه‌گیری می‌شود، وجود این پروتئین در خون زنان، عموماً نشان از سرطان تخمدان است. اگر کیست جامد باشد و خطر ابتلای بیمار به سرطان تخمدان بالا باشد، پزشک این آزمایش را انجام خواهد داد. در شرایط و بیماری‌های غیر سرطانی مانند آندومتریوز (endometriosis)، فیبروم رحم (uterine fibroids) و بیماری التهابی لگن (pelvic inflammatory disease) هم سطح این پروتئین در خون بالا خواهد رفت.

آزمایش بارداری برای تشخیص کیست تخمدن
  • سی تی اسکن: یک دستگاه تصویربرداری از بدن است که برای ایجاد تصاویر مقطعی از اندام‌های داخلی استفاده می‌شود.
  • ام‌آر‌آی (MRI): یک آزمایش که از زمینه‌های مغناطیسی برای تولید تصاویر عمیق از اندام‌های داخلی استفاده می‌کند.

از آنجا که اکثر کیست‌ها پس از چند هفته یا چند ماه ناپدید می‌شوند، پزشک ممکن است فوراً روند درمان را به شما توصیه کند. در عوض، ممکن است آزمایشات اولتراسوند را چند هفته یا چند ماه به منظور بررسی وضعیت شما انجام دهد. اگر هیچ تغییری در وضعیت شما وجود نداشته باشد یا اگر اندازه کیست افزایش یابد، پزشک راه‌های دیگری را برای تعیین علت‌های وجود علائم، درخواست خواهد کرد؛ که شامل موارد زیر است:

  • تست بارداری برای اطمینان از اینکه شما حامله نیستید.
  • تست سطح هورمون برای بررسی مسائل مربوط به هورمون، مانند استروژن بیش از حد و یا پروژسترون

برای درمان کیست تخمدان چکار کنیم؟

درمان کیست تخمدان طیف بسیار وسیعی را در بر می‌گیرد و ممکن است از فردی به فرد دیگر کاملا متفاوت باشد. بنابراین افرادی که این بیماری را دارند نباید خود را از نظر درمانی با یکدیگر مقایسه کنند.

نکته‌‌ مهم این است که افراد مبتلا به کیست تخمدان به این موضوع توجه داشته باشند که هدف اصلی پزشک در درمان آنها، برقراری نظم در جریان قاعدگی است. بنابراین لازم است با پزشک خود همکاری مناسب را داشته باشند و درمان‌ها و قرص‌های تجویزی را طبق دستور پزشک مصرف کنند.

بر اساس سن فرد، نوع و اندازه‌ی کیست و هم‌چنین نشانه‌ها و علائمی که فرد نشان می‌دهد پزشک معالج روش‌های درمانی متفاوتی را اعمال می‌کند. 

  • زیر نظر داشتن بیمار به صورت دقیق: در بسیاری از موارد، باید صبر کرد و بعد از چند ماه دوباره آزمایش‌های تشخیصی را انجام داد تا مشخص شود که اثری از کیست وجود دارد یا خیر. در این روش اگر فرد علائم خاصی از خود نشان ندهد و یا سونوگرافی تنها یک کیست ساده‌ی کوچک و پر از مایع را نشان داده باشد، بیمار باید به دقت تحت نظر باشد تا در صورت هر گونه تغییری روش‌های درمانی دیگر بر روی او انجام شود.  بنابراین از بیمار خواسته می‌شود که بعد از گذشت مدت زمانی دوباره به پزشک مراجعه کرده و با دادن سونوگرافی لگنی دیگری تغییر اندازه‌ی کیست به دقت بررسی شود. 
  • دارو: در این روش داروهای هورمونی همچون داروهای ضد بارداری برای فرد تجویز می‌شود که جلوی تشکیل دوباره‌ی کیست تخمدان گرفته شود. باید توجه کرد که قرص‌های ضد بارداری قادر به کوچک‌تر کردن کیست‌های تخمدان موجود در بدن نیستند. 
درمان کیست تخمدان
  • جراحی: اگر کیست تخمدانی بزرگ باشد، از نوع فانکشنال یا عملکردی نباشد، همواره در حال رشد و بزرگ‌تر شدن باشد، در طول دو یا سه چرخه‌ی قاعدگی در بدن باقی بماند و یا باعث درد شدید شود، پزشکان عمل جراحی را پیشنهاد می‌کنند. در عمل جراحی کیست تخمدانی از بدن خارج خواهد شد. 

اغلب بدون خارج کردن کامل تخمدان (ovarian cystectomy) می‌توان کیست تخمدانی را از بدن خارج کرد. اگر نیاز به برداشتن تخمدان باشد در بسیاری از موارد تنها تخمدانی که کیست در آن وجود دارد، برداشته شده و تخمدان دیگر دست نخورده باقی می‌ماند، به این عمل جراحی اوفورکتومی (oophorectomy) یا برداشتن یکی از تخمدان‌ها گفته می‌شود.

جراحی کیست تخمدان

اگر کیست‌ها تشکیل توده‌هایی سرطانی را بدهند، پزشک از شما می‌خواهد که با یک متخصص سرطان‌های زنان ملاقات کنید. اگر کیست‌ها سرطانی باشند، گاهی تمام رحم، هر دو تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ در عمل جراحی موسوم به توتال هیسترکتومی (total hysterectomy) از بدن برداشته می‌شوند. بعد از این عمل جراحی بیمار باید درمان‌های تکمیلی شیمی درمانی و پرتو درمانی را هم انجام دهد. اگر کیست‌های تخمدانی بعد از یائسگی در بدن به وجود آید هم نیاز به جراحی وجود دارد. 

چه کسانی بیشتر کیست تخمدان می‌گیرند؟

خطر ابتلا به کیست تخمدان در افراد و شرایط زیر افزایش می‌یابد:

  • مشکلات هورمونی: شامل مصرف داروهای باروری کلومیفن (Clomid) است که به شما کمک می‌کند تا تخمک‌گذاری کنید.
  • بارداری: گاهی اوقات، کیست تخمدان در طول بارداری در فرد ایجاد می‌شود.
  • آندومتریوز: این بیماری سبب ایجاد سلول اندومتر رحمی‌ در خارج از رحم می‌شود.
  • عفونت شدید لگن: اگر عفونت به تخمدان‌ها گسترش یابد، می‌تواند باعث ایجاد کیست شود.
  • سابقه کیست تخمدان قبلی: اگر شما قبلاً یک کیست تخمدان داشته باشید، احتمال بیشتری برای تولید کیست جدید در تخمدان خواهید داشت.

عوارض کیست تخمدان به چه صورت نمایان می‌شود؟

عوارض احتمالی کیست تخمدان شامل موارد زیر است:

  • پیچ خوردگی تخمدان: کیست‌هایی که بزرگ هستند، می‌توانند باعث حرکت تخمدان شوند و احتمال چرخش تخمدان افزایش می‌یابد. علائم می‌تواند شامل شروع ناگهانی درد شدید لگن، حالت تهوع و استفراغ باشد. پیچ خوردگی تخمدان همچنین می‌تواند جریان خون را به تخمدان‌ها کاهش دهد یا آن را متوقف کند.
  • پارگی کیست: این مورد می‌تواند باعث درد شدید و خونریزی داخلی شود. هر چه کیست بزرگ‌تر باشد، خطر پارگی آن بیشتر است.

بیماران همچنین در معرض عوارض جدی همچون خطر ابتلا به انواع سرطان‌های دستگاه ژنیتال همچون سرطان آندومتر یا سرطان‌های پستان قرار دارند. محققان و پزشکان دریافته‌اند که اختلالات چربی خون، اختلالات قلبی عروقی و دیابت در این افراد دیده می‌شود. همچنین چاقی مفرط در بین مبتلایان به این بیماری خیلی زیاد دیده می‌شود. (برخی منابع ذکر کرده‌اند که ۴۰ درصد مبتلایان به این بیماری از چاقی مفرط رنج می‌برند.)

چکار کنیم تا کیست تخمدان نگیریم؟

اگرچه هیچ راهی برای جلوگیری از کیست تخمدان وجود ندارد، آزمایشات منظم سونوگرافی از تخمدان‌ها کمک می‌کند تا اطمینان حاصل کنید که تغییرات تخمدان در اوایل راه تشخیص داده شود. تغییرات در چرخه ماهیانه، از جمله علائم غیرمعمول قاعدگی، به خصوص آنهایی که بیش از چندین دوره ادامه دارند، هشداری برای کیست تخمدان هستند.

چه زمانی برای کیست تخمدان به پزشک مراجعه کنیم؟

در اغلب موارد، کیست تخمدان بدون درد و بدون علت است. با این حال، کیست تخمدان به خصوص در کسانی که پاره شده است؛ می‌تواند علائم جدی ایجاد کند. برای محافظت از سلامت خود، علائم کیست تخمدان را یاد بگیرد و در صورت بروز علائم کیست تخمدان سریعاً به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید.

مراجعه به متخصص زنان و زایمان برای تشخیص کیست تخمدان

با توجه به شیوع ویروس کرونا و اهمیت در خانه ماندن برای کاهش زنجیره انتقال این بیماری؛ شما عزیزان می‌توانید از امکان تماس تلفنی دکتردکتر به صورت رایگان بهره‌مند شوید. برای دریافت نوبت یک ربع مشاوره پزشکی رایگان؛ روی دکمه زیر کلیک کنید.

تاثیر سبک زندگی در بیماری کیست تخمدان

سعی کنید در رژیم غذایی‌تان، کربوهیدرات‌های پیچیده را انتخاب کنید. منظور ما از کربوهیدرات‌های پیچیده، کربوهیدرات‌هایی هستند که فیبر بالایی دارند. هر چه فیبر موجود در غذا بیشتر باشد، سرعت هضم آن در دستگاه گوارشی کندتر شده و قند خون هم به آهستگی وارد خون می‌شود.

کربوهیدرات‌های با فیبر بالا در غذاهایی همچون نان‌ها و غلات و ماکارونی سبوس‌دار، جو، برنج قهوه‌ای و حبوبات یافت می‌شوند. بیمار مبتلا به کیست تخمدان باید از مصرف مواد غذایی که حاوی کربوهیدرات‌های ساده هستند، به شدت اجتناب کند. مثلا مصرف نوشابه، آبمیوه‌های صنعتی، کیک، آبنبات، بستنی، کلوچه و شیرینی را کم کند.

ورزش کنید!

ورزش به کاهش سطح قند خون و نیز مقاومت به انسولین در این افراد تا حد بسیار زیادی کمک می‌کند. در زنان مبتلا به PCOS افزایش فعالیت روزانه و مهم‌تر و موثرتر از آن، شرکت در یک برنامه ورزشی منظم برای درمان و پیشگیری از مقاومت انسولین بسیار ضروری است.

به لحاظ نوع و میزان فعالیت بدنی، ترکیب ورزش‌های هوازی و مقاومتی در این افراد توصیه می‌شود. شکل مناسبی از ورزش که پزشکان تاکید زیادی بر آن دارند، به شکل پیاده‌روی تند است که ۵ روز در هفته و روزی نیم ساعت انجام شود.

ورزش و پیاده‌روی یکی از راه‌های پیشگیری از کیست تخمدان

پاسخ به بعضی از نگرانی‌های رایج در مورد کیست تخمدان

کیست تخمدان یک سندروم بسیار شایع در میان خانم‌ها بوده که با افزایش روزافزون میزان دیابت و چاقی بروز آن در حال افزایش است. بنابراین نگرانی‌های بسیاری از سوی خانم‌ها در این مورد وجود دارد، در اینجا به بعضی از پرتکرارترین سوال‌ها در مورد کیست تخمدان پاسخ می‌دهیم.

ارتباط کیست تخمدان و پریودی چیست؟

قاعدگی‌های نامنظم یکی از شایع‌ترین مشخصات کیست تخمدان است که اغلب افراد با این شکایت به متخصص غدد مراجعه می‌کنند.

منظور ما از قاعدگی‌های غیر معمول و نامنظم، فاصله بیش از ۳۵ روز بین دو قاعدگی، کمتر از ۸ دوره قاعدگی در یک سال، عدم قاعدگی برای ۴ ماه یا بیشتر و وقوع قاعدگی با تأخیر یا همراه با خون‌ریزی خیلی کم یا خیلی شدید است.

در واقع به چند روز جابه‌جایی در برنامه قاعدگی برای یک دوره کوتاه یا یک یا دو ماه عدم قاعدگی، مخصوصا در اولین سال‌های شروع قاعدگی (که این مشکل را به صورت طبیعی نیز دارند) قاعدگی نامنظم گفته نمی‌شود.

علائم کیست تخمدان در زمان پریودی چیست؟

امکان دارد پریودی همراه با خونریزی بسیار شدید یا بسیار کم باشد. همچنین در بعضی موارد با درد بسیار همراه است.

چگونه کیست تخمدان پلی‌کیستیک تشخیص داده می‌شود؟

وجود برخی شواهد در سونوگرافی تخمدان، تایید کننده‌ پلی‌کیستیک بودن تخمدان است. افزایش حجم تخمدان به بیش از ۹ میلی‌لیتر، وجود کیست‌های ۲ تا ۸ میلی‌متری به تعداد ۱۰ یا بیشتر در هر تخمدان و  تغییرات بافت رحمی از جمله این موارد هستند.

آیا مصرف زیاد قرص اورژانسی با نازایی و کیست تخمدان ارتباط دارد؟

با نازایی ارتباطی ندارد. اما سبب برهم خوردن هورمون‌ها و نظم قاعدگی می‌شود. از مصرف مکرر قرص اورژانسی به شدت خودداری کنید.

آیا کیست تخمدان در دختران مجرد هم ایجاد می‌شود؟

بله، کیست تخمدان مشکل شایعی در دختران و زنان سن باروری است.

آیا کیست تخمدان تهوع می‌دهد؟

بله، آندومتریوز می‌تواند تهوع بدهد.

افزایش هورمون‌های مردانه می‌تواند به علت کیست باشد؟

سطوح بالای هورمون‌های مردانه (آندروژن‌ها) نیز می‌تواند از ویژگی‌های بارز کیست باشد که خود را با بروز علائم مردانه نشان می‌دهد. ایجاد علائم ظاهری مردانه مثل رشد موهای زاید در صورت و بدن (هیرسوتیسم)، ایجاد آکنه در بزرگسالی یا آکنه‌های شدید در نوجوانی و طاسی با الگوی مردانه، برخی از آنها هستند.

البته لازم به ذکر است که علائم ناشی از آندروژن بالا می‌تواند در نژادهای متفاوت با علائم متفاوتی خود را نشان دهد.

آیا درد در کل بدن به علت کیست تخمدان می‌تواند باشد؟

خیر، درد کلی و منتشر بدن نمی‌تواند به علت کیست باشد.

سخن آخر

بسیاری از زنان در طول زندگی خود حداقل یک کیست را ایجاد می‌کنند. خوشبختانه كيست تخمدان در ۹۵ درصد موارد خوش‌خیم است و به راحتی با دارو كنترل و درمان می‌شود. معمولاً کیست تخمدان علامت یا نشانه‌ای ندارد، ولی برخی اوقات باعث ایجاد درد یا خونریزی‌ در زنان می‌شود. اگر قطر یک کیست بیش‌تر از ۵ سانتی‌متر باشد ، برای خارج کردن آن از بدن ممکن است به عمل جراحی نیاز باشد.

با توجه به شیوع ویروس کرونا و اهمیت در خانه ماندن برای کاهش زنجیره انتقال این بیماری؛ شما عزیزان می‌توانید از امکان تماس تلفنی دکتردکتر به صورت رایگان بهره‌مند شوید. برای دریافت نوبت یک ربع مشاوره پزشکی رایگان؛ روی تصویر زیر کلیک کنید.

مشاوره تلفنی رایگان با پزشک

منابع:

healthline

mayoclinic

medicalnewstoday

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «کیست تخمدان و عوارض و علائم آن»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

547 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام خانم دکتر عزیز خسته نباشید،
    من یک دختر مجرد 19ساله هستم که یک سال پریودیم کلا به هم ریخته و گاهی شش ماه یک بار پریود میشدم‌ دو سال قبل با آزمایش و سونوگرافی پزشکم متوجه یک کیست کوچیک شد و برای من قرص ال دی تجویز کرد بعد یک دو ماه با اولین پریودیم یک تکه گوشت از رحمم خارج شد بعد این اصلا دکتر نرفتم اما توی نت سرچ کردم گویا کیستم دفع شده آیا درسته؟و این به پرده بکارتم آسیب نزده؟

  2. سلام
    ۱۹ سالمه و مجردم
    قرص متفورمین مصرف میکنم(چون سابقه تنبلی تخمدان تو خانواده داریم دکتر گفته یسال تمام قبل از عروسیت مصرف کنی این مشکل برطرف میشه) ۵ ماهه دارم مصرف میکنم

    دو سه ماهی هست در دوران پریودم درد خیلی خیییلی شدیدی تو ناحیه زیر شکم و کمر احساس میکنم در حدی ک ساعت ها از درد گریه میکنم و به خودم میپیچم ولی پریودم تقریبا منظمه با دو سه روز اختلاف و هر ماه میشم
    ممکنه کیست باشه؟؟؟ممنون از پاسخ گوییتون

  3. سلام من توی دی مااز پست دخول داشتم همیشه دوره قائدگی منمنظم بوده ولی از اونموقع من توبهمن ماه نشدم ولی تو اسفند شدم مثل همیشه بودو۷ روزه اوکی بود ولی دوباره الان ن فروردین شدم ن اردیبهش میخواستم ببینم ک کیسته یا ن

    • سلام
      جهت انجام ازمایش تیرویید،پرولاکتین و FSH اقدام کنید

  4. سلاپ. من در تاریخ ۷ فروردین کورتاژ داشتم. به علت عدم دفع کامل جنین بعد از کورتاژ من از ۹ فروردین خونریزی دارم تا الان که ۲۹ اردیبهش هستش. دارو خوردم بقایا دفع شد. توی سونو تشخیص داده شد که کیست ۳ سانتی دارم. قرص ال دی به مدت ۳ ماه تجویز شد. حدود ۱۸ روزه دارم مصرف میکنم ولی خونریزی همچنان ادامه داره…….به نظر شما علت چیه؟

    • سلام
      از مشاوره تلفنی دکتر دکتر جهت ارتباط با متخصص زنان استفاده کنید

  5. سلام.من 18سالمه و متاهل هستم.پریودیم نامنظم بودو خیلی بهم نزدیک شده بود(طوری که هر دو هفته یه بار پریودم میدشم)و درد بسیار شدیدی قبل وبعدو در روز اول پریودی داشتم(درناحیه تخمدان و زیر شکم)به متخصص مراجعه کردم اول گفتن:عفونت واژن داری و یه دوره دارو دادن که خدا رو شکر عفونت برطرف شد وپریودیم منظم شد و دردم هم خیلی خیلی کم ولی طبق گفته دکتر تورم در تخمدان چپ هنوز حس میشد و گاهی حین نزدیکی هم درد شدید داشتم طوری که همسرم منصرف میشد؛بازم دارو گرفتم و دردام کمتر شد ولی طبق گفته پزشکم هنوز تخمدان متورم بود و چون چند باراقدام به بارداری کرده بودم و باردار هم نشدم پزشکم برام سونو گرافی نوشت.توی جواب سونوگرافی نوشته بود:کیست یونی لوکولر دارای جدار نازک و محتوای اکوفری به دیامتر 23mmدر تخمدان مشاهده میشود.Cul de sac خلفی فاقد مایع است.میخواستم بدونم نظرتون در درباره ی جواب سونوگرافی چیه؟چون از وقتی کرونا اومده پیش دکترم نرفتم.

  6. سلام خسته نباشید 20سالمه مجرد تا سه ماه پیش پریودیام همیشه نهایت دو الی سه روز عقب میرفت اما الان در این سه ماه هر ماه یه هفتع عقب میره باید چکار کنم؟

    • سلام
      دوست عزیز جهت اطمینان خاطر سونوگرافی انجام بدهید

  7. سلام خسته نباشید من ۲۱ سالمه تا حالا دوره های پریودیم با درد خیلی زیاد نبوده ،درد داشتم شدید ولی معمولا دو روز اول پریودیم، اما این دفعه روز پنجم هم شده یهو درد شدید میگیرم و ب ران و لگنم هم سرایت میکنه ب همراه درد شکم و کمر ب طوری ک یبار درد گرفت نمیتونستم راه برم،باید حتما مسکن بخورم چند روزم قبل پریودیم درد شدید بدن و حساس شدن سینه هارو داشتم قبلا هم این علامت بوده ولی ن تا این حد میخواستم بدونم آیا من دچار کیست تخمدان شده ام ،نیازی هست ک ب پزشک مراجعه کنم؟

    • سلام
      تا وقتی دوره های پریودی منظم هستند جای نگرانی نیست

  8. سلام خانم دکتر
    ممنون از مطالب مفیدتون🙏🏻یک سوال داشتم ازتون
    من ۲۱ سالمه و دوتا کیست تخمدان دارم یکیش ۵ سانت و یکیش ۴ سانت، بهم گفتن ۱۰۰ روز قرص بخورم بعد سونو بدم، الان دوماه و نیمه خوردم و فقط ۱۴ تای دیگه باید بخورم اما حدودا ۱۰ روزی هست که لکه بینی و گاهی خون دارم گاهی اوقاتم شکمم درد میگیره
    میشه راهنماییم کنین که باید چیکار کنم؟خیلی نگرانم.ممنون

    • سلام
      لکه بینی با خوردن قرص های ضد بارداری شایع می باشد
      طبق دستور پزشک همچنان ادامه دهید

  9. سلام دختری۲۰ساله هستم الان ۶ ساله که پریود میشم . پریود هام هم همیشه منظم (۲۹روزه ) بوده … الان یه سالی هس که شدت خونریزی نسبت به قبل خیلی کم شده (در حد لکه بینی نیس ولی کمتر ازقبل شده )قبلا ۷ روزه پریود میشدم الان ۴ روز میشم اونم کم (البته سیکل همون ۲۹ روزه ) .. صورتمم همیشه جوش داره .. یکی دو روز قبل پریود و تا روز سوم پریودم درد شکم خفیفی دارم …
    اما این ماه از وقت پریودم گذشت و پریود نشدم ۲۳ فروردین شده بودم ..
    بنظر شما مشکلم چیه ؟ احتمال داره کیست باشه ؟ پیشاپیش ممنون از جوابتون

    • سلام
      در صورت متاهل بودن ابتدا ازمایش بارداری دهید
      در غیر این صورت با سونوگرافی از نظر تخمدان پلی کیستیک بررسی شوید

  10. سلام خسته نباشید. پریودهای من چندین ساله که ۲۳ روزه شده و همراه با خونریزی شدید روز اول و دوم بوده و ریزش موهای من خیلی زیاده. البته چند سال قبل که سونو دادم گفتن کیست زیر ۰.۵ دارم. که فکر میکنم دفع شد. الان دو ماهه که پریودهای من ۱۹ روزه شده آیا این علایم کیسته ؟؟ ایا علایم دیگری هم داره. لطفا راهنمایی بفرمایید؟؟

  11. سلام. من 45 سالمه پریودی منظم دارم 5 سقط داشتم و بچه ندارم. این ماه پریودم حدود 20 روز ادامه داشت (هنوزم ادامه داره-دارو مصرف نکردم) سونو شدم گفتن ضخامت آندومتر 14 میلیمتر و دیواره رحم کیستی بود گفتن باید بیوپسی بشی، آیا این نشانه سرطان رحم می توانه باشه؟

    • سلام
      طبق نظر پزشک خود عمل کنید و منتظر نتیجه بیوپسی باشید

  12. سلام من ۲۳سالمه و مجرد به علت درد در سمت راست شکمم سونو دادم و کیست ۲۸میلیمتری هموراژیک داشتم دارو مصرف میکنم آزمایش دادم عفونت زنانه یا ادراریم نداشتم اما همش احساس پر بودن زیر شکمم دارم انگار ورم داره و اذیتم مشکل چیست

    • سلام
      اگر سونو بغیر از کیست نرمال است
      و آزمایشات هم نرمال است علت تورم میتواند کیست باشد

  13. سلام من 35سالمه و مجردم همیشه پریودم منظم بوده آخرین پریودم 16 اسفند بود معمولا خونریزیم بعد از 3 روز قطع میشه اما این بار مجدد از روز ششم تا نهم بعد از پریودم مجدد خونریزی داشتم اما نه به شکل خونریزی پریود خون اصلا غلظت نداشت و گهگداری خارج میشد و تاالان که 26 اردیبهشت هست دیگه پریود نشدم
    علتش چی میتونه باشه

  14. سلام من ۱۸سالگی کیست تخمدان چپ داشتم ولی بدلیل اینکه خیلی بزرگ بوددکترگفت لاراسکوپی کنم الان بعد ۶سال یه هفته بعدازتموم شدن عادت ماهیانم دوباره پریود شدم وخونریزیم بعدازیه هفته هنوزبندنمیاد.دکترسونوگرافی نوشته ولی گف بعدازاتمام پریودی برم .الان من خونریزیم بندنمیادبایدچیکارکنم ؟اشکالی داره سونوگرافیو برم؟ممکنه دوباره کیستم اود کرده باشه ویاحتی ترکیده باشه ؟چون تخمدان چپم یه درد خفیفیم داره

    • سلام
      قرص مفنامیک اسید هر ۸ ساعت یک عدد مصرف شود
      احتمال عود کیست هست اما پاره شدن آن با درد بسیار شدید همراه است که شما ندارید

  15. 32 ساله مجرد،تخمدان پلی کیستیک دارم،بیست روز جستیران40 مصرف کردم،بعد هفت ماه الان دوباره خونریزی طولانی دارم،حدودا دو هفته،آیا باز هم جستران بخورم؟،داروخانه بدون نسخه این قرص رو میده؟

  16. با سلام…من ۲۱ سالمه و مجرد هستم….یک ماه بود خونریزی داشتم رفتم سونوگرافی گفتن کیست ۷ سانتی دارم…خیلی ترسیدم…ن سابقه کیست داشتم ن تا حالا عادت ماهیانه نا منظم داشتم…جز خونریزی هیچ علائم دیگه نداشتم(دل درد و …)چیکار باید بکنم؟!؟! حتما نیاز به جراحی هست؟!؟!؟!؟!؟😭😭

    • سلام
      به دلیل بزرگ بودن اندازه کیست احتمالا نیاز به جراحی دارید
      به متخصص زنان مراجعه کنید

  17. سلام خسته نباشید.28 سالمه،قبلا مشکل پلی کیستیک تخمدان داشتم ولی طی یک دوره ی درمان رفتم سنوگرافی دادم که هیچی نمونده بود ولی بعد از یه مدت دیگه وزنم که بالا رفت پریودیم نامنظم شد به طوری که سریه قبل 50 روز گذشت بعد پریود شدم ویک رژیم غذای رو شروع کردم بعد از 15 روز از پریودیم با نامزدم رابطه بدون دخول داشتم ولی احساس میکنم یکم از مایع منی ایشون بر واژن من ریخته شد،بعد از چه ن دقیقه خودم رو تمیز کردم و یه ربع بعدش دوتا قرص اورژانسی 75/. رو همزمان با شکم خالی خوردم ولی بعدش اسهال شدم، چهار روز از اون رابطه میگذره الان کمرم و زیر شکمم درد میکنه، به بنظرتون احتمال حاملگی وجود داره؟ یا تاثیر اون قرصا یا کیست تخمدان هست؟ در ضمن من هنوز باکره هستم و آیا امکان حاملگی با وجود باکره گی وجود داره؟ یه سری رفتم دکتر گفت پرده ت از نوع حلقوی تنگ همراه خونریزی هست. تو رو خدا زود جواب بدید خیلی استرس دارم

  18. سلام وقت بخیر 28 سالمه ومجردم چندین بار دوران قاعدگیم نامنظم بوده و سرگیجه وضعف دارم به شدت در دوران قاعدگی شکم وکمرم و پام درد میکنه وخیلی جدیداصورتم آکنه داره دکتر گفتن تخمدان سمت چپم پرازکیست های ریز هست ،یکماه پیش قرص ضدباروری برام تجویزکردن و طرزمصرفش رومیخواستم بدونم باید از شروع قاعدگی یا 7روز پس ازقاعدگی مصرف کنم؟

    • سلام
      از روز اول قاعدگی شروع شود تا ۲۱ روز مصرف شود
      سپس ۷ روز قطع شود و مجددا با آغاز قاعدگی بسته جدید شروع شود

  19. سلام خسته نباشید من زهرا هستم ۱۹ سالمه من یه کیست ۶۰ میل سمت چپ تخمدان دارم کیست ساده است رفتم دکتر برام قرص دینوژست تجویز کردن ایا این قرص درمان میکند کیست ساده چه حدودی میتواند درتخمدان بزرگ بشود الان این کیست خطری نیست که ممنون میشم سریع پاسخ بدهید

    • سلام
      درمان انجام شود و پیگیری با سونوگرافی ۲ الی ۳ ماه دیگر انجام شود
      در اغلب موارد بهبودی حاصل میشود.نگران نباشید

  20. سلام من متاهل هستم و اقدام به بارداری دارم اما پلی کیستیکم این ماه برای ایجا فولیکول امپول هورمونی زدم اما متاسفانه سنوگرافی که دادم کیست ساده به اندازه ۳۴ در تخمدان چپ داشتم بعد ۵ روز دوباره سنو دادم شده بود ۴۰ میلی الان منتظر قاعدگیم اما حس میکنم بزرگ تر شده و درد داره بنظرتون تا چه حد امکان داره بزرگ شده باشه

    • سلام
      سایز آن در حال حاضر نگران کننده نیست
      منتها با توجه به تمایل به بارداری جهت درمان سریعتر اقدام کنید
      به متخصص زنان مراجعه کنید یا از ویزیت تلفنی جهت متخصص زنان استفاده کنید

  21. سلام
    من۲۲سالمه .همیشه پریودی منظم داشتم ولی ایندفعه برخلاف قبلی ها فاصله ۲۵روز شد و بعد از اتمام دوره قاعدگیم لکه بینی دارم و حدود دوالی سه ماه قبل هم سینه درد داشتم و کمی بزرگ شده بودن

    • سلام
      فعلا اقدامی نیاز نیست
      اگر درسیکل های بعدی هم بی نظمی تکرار شد سونوگرافی تخمدان و رحم بدهید

  22. سلام،من کیست تخمدان۳۷میلی دارم،امروز دکتر بهم داروی ضد بارداری داده،فقط به چیزی نداد،درد دارم هم تخمدانم هم میزنه به پاهام دیوونم کرده لطفا راهنماییم کنید

    • سلام
      دوست عزیز
      اگر درد بسیار شدید است و سونوگرافی جدید نیست مجددا ویزیت شوید
      در غیر اینصورت قرص مفنامیک اسید هر ۸ ساعت یک عدد مصرف شود

  23. سلام خسته نباشین من 20سالمه و مجردم.سابقه ی کیست دارم از هفده سالگی و پریودهام معمولا نامنظم هستن،چندماه پیش به دکتر مراجعه کردم و بهم دارو دادن که دوماه بخورم و دوماه استراحت داشته باشم،دوماه استراحتم رو پریود نشدم و تا زمانی ک نوبتم بشه حدود دوماه و نیم پریود نشدم،دکتر بهم قرص مدروکسی پروژسترون دادن پنج شب شبی دوتا خوردم ولی چهار روز گذشته و هنوز پریود نشدم،چند شبه زیرشکمم سمت راست احساس درد میکنم و هنگامی که دستشویی داشته باشم دردش شدید تره و همراه حالت تهوع، وقتی گرما میدم دردش اروم تر میشه بنظرتون ربطی به کیست و پیچ خوردگی تخمدان داره؟

    • سلام
      اگر درد خیلی شدید است ویزیت شوید
      در غیر اینصورت چند روز پس از اتمام قرص پروژسترون پریود خواهید شد

  24. سلام
    وقت بخير
    من ٢٨ سالمه و متأهلم
    چند ماهه توي ٢-٣ روز اول پريودي درد شكم دارم، گاهي اوقات پيش اومده سينه هام دردناك شدن قبل پريودي و در روزهاي اول پريودي، سالهاي اول پريوديم تقريبا تا روز ٦ خونريدي داشتم و بعدش ١-٢ روز لكه بيني، اما الان ٣-٤ ساله تا روز ٣-٤ خونريزي دارم، بعد مثلا روز ٥ ندارم يا لكه بيني، روز ٦ يكم خونريزي دارم و بعد ١-٢ روز اخر لكه بيني
    بيشتر مواقع پيش اومده مثلا روز دوم رفتم حمام و بعدش خونريزيم خيلي كم شده يا قطع شده تا ١-٢ روز و بعد مجدد خونريدي خيلي كم ادامه پيدا كرده
    البته من چند ساله ريزش مو هم دارم كه احتمال ميدم مشكلات ويتامين بي هم باشه چون يه دوره رژيم اشتباه بدون مصرف برنج گرفتم
    ممنون ميشم راهنماييم كنيد

    • سلام
      بهتر است جهت اطمینان خاطر سونوگرافی از رحم و تخمدان و ضمایم جهت بررسی کیست انجام شود
      جهت ریزش مو باید آزمایش هورمون زنانه و تیرویید و کم خونی و زینک و ویتامین د۳ انجام شود

  25. سلام
    18 سالمه و مجرد هستم، هفت ساله که پریود میشم اما همیشه پریودم نامنظم بود تا حدی که مثلا ۵ ماه یه بار پریود میشدم ،بعضی وقتها هم دوران پریودیم زیاد میشه و خونریزی خیلی زیادی هم دارم.
    و بصورت مداوم دل درد و حالت تهوع دارم .
    بعضی مواقع احساس درد و سوزش شدیدی در قسمت واژن میکنم.
    آیا امکان داره کیست تخمدان داشته باشم ؟و باید چیکار کنم؟

    • سلام
      دوست عزیز
      باید آزمایش هورمونی و سونوگرافی جهت بررسی کیست انجام شود

  26. سلام خسته نباشین ممنون میشم راهنماییم کنین..من ۲۱سالمه و مجردم چند وقت پیش ادرار خونی داشتم رفتم دکتر سونوگرافی کرد گفت که دوتا کیست کوچک دارم درحدی که نیازی نیست دارو بخورم الان چند روزه شبا ساعت یک از شدت درد شکمم بیدار میشم دردم تو روده هام و قسمت پایین شکممه میشه راهنمایی کنین که چرا اینجوری شدم

    • سلام
      ادرار خونی ارتباطی به کیست ندارد
      بیشتر مطرح کننده عفونت ادراری است
      شما باید آزمایش ادرار و مدفوع و کشت آن را انجام دهید و بر اساس آن دارو تجویز شود
      همچنین آیا سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری انجام شده یا خیر
      اگر انجام نشده جهت بررسی سنگ کلیه انجام شود

  27. سلام
    ۳۹ ساله هستم و متاهل.یک سالی میشه خونریزی ماهانه خیلی کم دارم و در حد دوروز و بعد سه روز لک بینی و ۷ ماه ریزش شدید مو دارم.
    علت میتونه وجود کیست باشه؟ چون مصرف آهن و زینک و مولتی دارم وای همچنان ریزش مو هست

    • سلام
      اگر خونریزی ماهیانه از نظر زمانی منظم است بعید است
      بهتر است آزمایش هورمون زنانه و کم خونی و تیرویید و ویتامین د۳ بدهید

  28. با سلام من اسفند ماه سونوگرافی دادم در سونو گرافی نوشته بود کیست تخمدان راست 27 میلی متر جواب رو به دکتر عمومی نشان دادم گفت چیزی نیست کیست ها این ماه هستند ماه دیگه نیستند ولی با شیوع کرونا دیگه پیش دکتر خودم نرفتم آیا این کیست ممکن است مشکل ایجاد کند و ایا باید پیش دکتر بروم و دارو بگیرم با تشکر

  29. سلام وقتتون بخیر۳۱سالمه مجردم
    تاقبل ۹۸ پریودام منظم بوده سابقه ی کیست هم داشتم و پیگیری نکردم اما این ماه سه روز باتاخیرپریودشدم که اونم یک روزه بوده،بعدش کامل قطع شد و زیر نافم سفت شده درد کمی هم دارم .علت چی میتونه باشه؟

    • سلام
      دوست عزیز باید سونوگرافی جهت بررسی تخمدان و رحم انجام شود

آخرین آموزش‌های ویروس کرونا

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر