کیست تخمدان و عوارض و علائم آن

  • 1397-09-14
  • ۶۹۵۲۲۱ بازدید
  • 1,190
کیست تخمدان

کیست تخمدان یکی از بیماری‌های رایج در میان زنان است. در این مقاله ما به طور کامل علت، علائم و راه درمان کیست تخمدان را بررسی می‌کنیم. همچنین به سوالات رایج در مورد ارتباط کیست تخمدان با سایر مشکلات زنان پاسخ خواهیم داد؛ در ادامه با ما همراه باشید.

کیست تخمدان چیست؟

قبل از پاسخ به این سوال، در ابتدا به معرفی کوتاهی از تخمدان و عملکرد آن در بدن زنان می‌پردازیم. تخمدان بخشی از سیستم تولید مثل زنان است. تخمدان‌ها در قسمت پایین شکم در دو طرف رحم قرار دارند. زنان دارای دو تخمدان هستند (تخمدان سمت راست و تخمدان سمت چپ). تخمک‌ها و همچنین هورمون استروژن و پروژسترون را تخمدان‌ها تولید می‌کنند.

هر کدام از تخمدان‌ها در یک اندازه و به شکل بادام هستند. تخمک‌ها در تخمدان‌ها رشد کرده و بالغ می‌شوند. تخمک‌های بالغ در حین دوره‌های عادت ماهیانه در طی سال‌های باروری زن و تا قبل از یائسگی به مرور آزاد می‌شوند.

تخمدان، بخشی از سیستم باروری زنان

حالا که از تخمدان اطلاعات کافی را به دست آوردیم، می‌توانیم به تعریف کیست بپردازیم و درنهایت به سوال کیست تخمدان چیست پاسخ دهیم.

به طور کلی در علم پزشکی تعریف مشخصی برای کیست وجود دارد. کیست به کیسه‌هایی گفته می‌شود که درونشان از مایع پر شده است. گاهی اوقات این مایع خونی یا چرکی است که شرایط بیمار را اندکی خطرناک‌تر و وخیم‌تر می‌کند.

کیست‌های تخمدان نیز به همین شکل هستند. در کیست تخمدان (ovarian cyst) کیسه‌هایی با غشایی نازک از مایعات پر می‌شوند، این کیسه‌های پر از مایع در نهایت در تخمدان قرار می‌گیرند. اندازه‌ی کیست‌های تخمدان می‌تواند به کوچکی نخود فرنگی و یا به بزرگی یک پرتقال باشد. کیست‌های تخمدان اغلب در زمان تخمک‌گذاری (infertility) ایجاد می‌شوند.

بیش‌تر کیست‌های تخمدان کوچک و بی‌خطر هستند و مکرراً در طی چرخه‌ی قاعدگی در سال‌های باروری زن به وجود می‌آیند. از طرفی امکان تشکیل این کیسه‌های پر از مایع در هر سنی وجود دارد.

کیست تخمدان چه شکلی است؟

انواع کیست تخمدان

کیست تخمدان و بروز آن در زنان همیشه به صورت یکسان نیست. انواع مختلفی از کیست تخمدان وجود دارد. بعضی از آنها دارای علائم و دردهای شدید هستند و برخی دیگر هیچ گونه علائمی برای فرد ایجاد نمی‌کنند.

در ادامه به توضیح مختصری از هر یک از انواع کیست تخمدان می‌پردازیم.

کیست ساده (کیست فیزیولوژی)

در کیست‌های فیزیولوژی تخمک‌هایی که باید ماهانه آزاد شود، آزاد نمی‌شوند و به اندازه ۴ تا ۵ سانتی‌متر رشد می‌کنند. در کیست‌های ساده، کیسه پر از آب در تخمدان تشکیل می‌شود، اغلب درد جسمانی ندارد و تنها با عقب افتادن دوره عادت ماهانه مشخص می‌شود.

کیست غیر فیزیولوژی (کیست اندومکسیوما)

در مواردی کیست تخمدان ریشه فیزیولوژی ندارد و بیمار هر وقت عادت ماهانه می‌شود، این کیست در مخاط رحم وجود دارد که به آن کیست اندومکسیوما می‌گویند. داخل این کیست پر از خون است و از آنجا که خون راه خروج ندارد، نه تنها با سیکل پریودی کوچک‌تر نمی‌شوند؛ بلکه بزرگ هم می‌شوند. در این شرایط به آن کیست اندومکسیوزیس می‌گویند و با روش‌های دارویی قابل درمان نیست.

کیست فولیکولار

کیست‌های فولیکولار از رشد یک فولیکول ایجاد می‌شود. فولیکول یک کیسه پر از مایع طبیعی است که حاوی یک تخمک است. به طور معمول، هنگامی که یک تخمک رسیده است و مایل به خارج شدن از فولیکول است، فولیکول باز شده و تخمک را آزاد می‌کند. اگر به هر دلیلی فولیکول باز نشود، کیست فولیکولار برای فرد ایجاد می‌شود. این نوع کیست تخمدان، معمولا طی ۳ ماه (اغلب به صورت خود به خودی) از بین می‌رود.

کیست هموراژیک تخمدان

در اثر خونریزی در کیست‌های تخمدانی کیست هموراژیک به وجود می‌آید. علت ایجاد این کیست‌ها مشکلات در تخمک‌گذاری است و تنها برای خانم‌هایی اتفاق می‌افتد که یائسه نشده باشند.

کیست درموئید

گاه کیست‌های تخمدان دچار رشد غیر طبیعی بافت‌های دیگر بدن مانند مو یا دندان می‌شود . کیست‌هایی با این بافت‌های غیر طبیعی کیست‌های درموئید نامیده می‌شوند.

تخمدان پلی کیستیک (کیست‌های غیرفعال)

کیست‌های کوچک چندتایی که در تخمدان ایجاد شده و علت آن احتمالاً اختلالات هورمونی است. این وضعیت در اصطلاح پزشکی به نام سندرم تخمدان پلی کیستیک نام‌گذاری شده است.

کیست تخمدان پلی‌کیستیک

علائم کیست تخمدان چیست؟

بیشتر زنان در سنين قبل از یائسگی ممكن است كيست تخمدان پيدا کنند. در اکثر موارد ممكن است بيماری كه كيست دارد متوجه آن نشود و به‌ طور تصادفی در يک سونوگرافی كيست او کشف شود؛ اما در بعضی موارد علائم كيست تخمدان مشخص و شدید است. با این حال، علائم کیست تخمدان شامل موارد زیر است:

علائم کیست تخمدان شدید که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند عبارت‌اند از:

  • درد شدید در لگن
  • تب
  • ضعف یا سرگیجه
  • تنفس سریع و پی در پی

این علائم می‌تواند نشان‌دهنده پارگی یک کیست یا پیچ خوردگی تخمدان باشد. هر دو عارضه اگر در اوایل دوره درمان نشوند، عواقب جدی در پی خواهند داشت.

درد کمر به علت کیست تخمدان

خیلی از افراد مبتلا به این بیماری اطلاعی از آن ندارند. در واقع کیست تخمدان بیشترین تظاهرات خود را در دوران نوجوانی نشان می‌دهد. تظاهرات بیماری در این دوران به صورت اختلالاتی است که در قاعدگی فرد به وجود می‌آورد. یکی دیگر از برهه‌های حساس زندگی جنسی خانم‌ها که امکان تظاهر این سندروم در آن افزایش پیدا می‌کند، دوران باروری است.

از دیگر نشانه‌های کیست تخمدان می‌‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • فرد به دلیل ضعف یا اختلال در تخمک‌گذاری مشکلاتی برای باردار شدن دارد و پس از گرفتن درمان‌های لازم برای این سندرم به راحتی قادر به بارداری خواهد شد.
  • چاقی  مفرط به معنی BMI بالای ۳۵، که هم از نظر این بیماری و هم سایر بیماری‌ها همچون بیماری‌های قلبی عروقی و دیابت یک ریسک فاکتور اصلی و مهم محسوب می‌شود.
  • آکنه‌های شدید در این افراد دیده می‌شود که اغلب برای رفع مشکل خود به متخصصین پوست و مو مراجعه یا حتی از محلول‌ها یا شوینده‌های گران قیمت استفاده می‌کنند. ولی نتیجه دلخواه را کسب نمی‌کنند و جوش‌ها به قوت خود باقی می‌مانند. زیرا علت به وجود آمدن این جوش‌ها، بالا رفتن سطح آندروژن‌های خون است که با درمان PCOD این جوش‌ها نیز خود به خود بهبود پیدا می‌کنند.
  • آکانتوزیس نیگریکانس به پوست تیره و ضخیم در ناحیه زیر بغل یا کشاله ران اطلاق می‌شود که گاهی ظاهری مخملی پیدا می‌کند. این مورد خود به تنهایی یکی از نشانه‌های مهم مقاومت به انسولین است و از ریسک فاکتورهای اصلی در ابتلا به دیابت و سندروم تخمدان پلی کیستیک محسوب می‌شود.
  • افزایش فشار خون، افزایش قند خون یا مشکلاتی در کلسترول از دیگر نشانه ها هستند که کمتر کسی تصور می‌کند علت آنها PCOD باشد.

علت ایجاد کیست تخمدان

علت دقیق چرایی ابتلا به کیست تخمدان هنوز مشخص نشده است اما محققان بر این باورند که داشتن زمینه ارثی و خانوادگی، درجه‌های پایین التهاب، رشد غیرنرمال در دوران جنینی و دیابت، احتمال ابتلا به کیست تخمدان را افزایش می‌دهد.

تاثیر دیابت در ابتلا به کیست تخمدان

حتی برخی از مطالعات نشان داده‌اند میان ابتلا به این سندروم و مقاومت به انسولین ارتباط معنی‌داری وجود دارد؛ به این معنی که این افراد، مبتلا به مقاومت به انسولین هستند. به همین دلیل هم در درمان این افراد از قرص‌های متفورمین استفاده می‌شود. در حالی که می‌دانیم کاربرد اصلی این قرص‌ها در کاهش مقاومت به انسولین در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ است.

تشخیص کیست تخمدان به چه صورت انجام می‌شود؟

علائم بیمار (علائم بالینی) مهم‌ترین روش در تشخیص بیماری است. در ابتلا به کیست تخمدان، سطح سرمی هورمون‌های تستوسترون، انسولین، پرولاکتین، LH افزایش پیدا می‌کند.

در طی معاینه لگن ممکن است پزشک بتواند کیست‌ تخمدان را تشخیص دهد. بر اساس اینکه کیست از مایع، جامد و یا ترکیبی از این دو پر شده باشد، پزشک تست‌ها و آزمایش‌های بیش‌تری انجام خواهد داد که در نهایت به تشخیص نوع کیست و انتخاب روش درمانی منجر خواهد شد.

آزمایش‎های تشخیص کیست تخمدان

سونوگرافی لگنی (Pelvic ultrasound): در سونوگرافی به کمک وسیله‌ای که با پوست در تماس خواهد بود (transducer)، امواج صوتی با فرکانس بالا به بدن فرستاده می‌شود و بازتاب این امواج باعث تشکیل تصویری از رحم و تخمدان‌ها بر روی نمایشگر ویدئویی خواهد شد. پزشک تصاویر را آنالیز می‌کند تا تشخیص دهد آیا کیستی در تخمدان وجود دارد یا خیر. با کمک سونوگرافی می‌توان مکان دقیق کیست و نوع کیست و اینکه با چه ماده‌ای پر شده را هم به راحتی تشخیص داد.

لاپاراسکوپی (Laparoscopy) : در این روش لاپاراسکوپ که میله‌ای نازک و ظریف و دارای دوربین است از یک شکاف کوچک به درون بدن فرد فرستاده می‌شود. با کمک این روش پزشک به راحتی تخمدان‌ها را دیده و می‌تواند کیست تخمدانی را خارج کند. این روش تشخیصی در واقع نوعی جراحی است و برای انجام آن نیاز به بیهوشی وجود دارد.

لاپاروسکوپی برای تشخیص و درمان کیست تخمدان

آزمایش خون CA 125 یا یا cancer antigen 125: در این روش سطح پروتئین مخصوصی در خون به نام آنتی ژن سرطان 125 (cancer antigen 125) اندازه‌گیری می‌شود، وجود این پروتئین در خون زنان، عموماً نشان از سرطان تخمدان است. اگر کیست جامد باشد و خطر ابتلای بیمار به سرطان تخمدان بالا باشد، پزشک این آزمایش را انجام خواهد داد. در شرایط و بیماری‌های غیر سرطانی مانند آندومتریوز (endometriosis)، فیبروم رحم (uterine fibroids) و بیماری التهابی لگن (pelvic inflammatory disease) هم سطح این پروتئین در خون بالا خواهد رفت.

آزمایش بارداری برای تشخیص کیست تخمدن
  • سی تی اسکن: یک دستگاه تصویربرداری از بدن است که برای ایجاد تصاویر مقطعی از اندام‌های داخلی استفاده می‌شود.
  • ام‌آر‌آی (MRI): یک آزمایش که از زمینه‌های مغناطیسی برای تولید تصاویر عمیق از اندام‌های داخلی استفاده می‌کند.

از آنجا که اکثر کیست‌ها پس از چند هفته یا چند ماه ناپدید می‌شوند، پزشک ممکن است فوراً روند درمان را به شما توصیه کند. در عوض، ممکن است آزمایشات اولتراسوند را چند هفته یا چند ماه به منظور بررسی وضعیت شما انجام دهد. اگر هیچ تغییری در وضعیت شما وجود نداشته باشد یا اگر اندازه کیست افزایش یابد، پزشک راه‌های دیگری را برای تعیین علت‌های وجود علائم، درخواست خواهد کرد؛ که شامل موارد زیر است:

  • تست بارداری برای اطمینان از اینکه شما حامله نیستید.
  • تست سطح هورمون برای بررسی مسائل مربوط به هورمون، مانند استروژن بیش از حد و یا پروژسترون

برای درمان کیست تخمدان چکار کنیم؟

درمان کیست تخمدان طیف بسیار وسیعی را در بر می‌گیرد و ممکن است از فردی به فرد دیگر کاملا متفاوت باشد. بنابراین افرادی که این بیماری را دارند نباید خود را از نظر درمانی با یکدیگر مقایسه کنند.

نکته‌‌ مهم این است که افراد مبتلا به کیست تخمدان به این موضوع توجه داشته باشند که هدف اصلی پزشک در درمان آنها، برقراری نظم در جریان قاعدگی است. بنابراین لازم است با پزشک خود همکاری مناسب را داشته باشند و درمان‌ها و قرص‌های تجویزی را طبق دستور پزشک مصرف کنند.

بر اساس سن فرد، نوع و اندازه‌ی کیست و هم‌چنین نشانه‌ها و علائمی که فرد نشان می‌دهد پزشک معالج روش‌های درمانی متفاوتی را اعمال می‌کند. 

  • زیر نظر داشتن بیمار به صورت دقیق: در بسیاری از موارد، باید صبر کرد و بعد از چند ماه دوباره آزمایش‌های تشخیصی را انجام داد تا مشخص شود که اثری از کیست وجود دارد یا خیر. در این روش اگر فرد علائم خاصی از خود نشان ندهد و یا سونوگرافی تنها یک کیست ساده‌ی کوچک و پر از مایع را نشان داده باشد، بیمار باید به دقت تحت نظر باشد تا در صورت هر گونه تغییری روش‌های درمانی دیگر بر روی او انجام شود.  بنابراین از بیمار خواسته می‌شود که بعد از گذشت مدت زمانی دوباره به پزشک مراجعه کرده و با دادن سونوگرافی لگنی دیگری تغییر اندازه‌ی کیست به دقت بررسی شود. 
  • دارو: در این روش داروهای هورمونی همچون داروهای ضد بارداری برای فرد تجویز می‌شود که جلوی تشکیل دوباره‌ی کیست تخمدان گرفته شود. باید توجه کرد که قرص‌های ضد بارداری قادر به کوچک‌تر کردن کیست‌های تخمدان موجود در بدن نیستند. 
درمان کیست تخمدان
  • جراحی: اگر کیست تخمدانی بزرگ باشد، از نوع فانکشنال یا عملکردی نباشد، همواره در حال رشد و بزرگ‌تر شدن باشد، در طول دو یا سه چرخه‌ی قاعدگی در بدن باقی بماند و یا باعث درد شدید شود، پزشکان عمل جراحی را پیشنهاد می‌کنند. در عمل جراحی کیست تخمدانی از بدن خارج خواهد شد. 

اغلب بدون خارج کردن کامل تخمدان (ovarian cystectomy) می‌توان کیست تخمدانی را از بدن خارج کرد. اگر نیاز به برداشتن تخمدان باشد در بسیاری از موارد تنها تخمدانی که کیست در آن وجود دارد، برداشته شده و تخمدان دیگر دست نخورده باقی می‌ماند، به این عمل جراحی اوفورکتومی (oophorectomy) یا برداشتن یکی از تخمدان‌ها گفته می‌شود.

جراحی کیست تخمدان

اگر کیست‌ها تشکیل توده‌هایی سرطانی را بدهند، پزشک از شما می‌خواهد که با یک متخصص سرطان‌های زنان ملاقات کنید. اگر کیست‌ها سرطانی باشند، گاهی تمام رحم، هر دو تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ در عمل جراحی موسوم به توتال هیسترکتومی (total hysterectomy) از بدن برداشته می‌شوند. بعد از این عمل جراحی بیمار باید درمان‌های تکمیلی شیمی درمانی و پرتو درمانی را هم انجام دهد. اگر کیست‌های تخمدانی بعد از یائسگی در بدن به وجود آید هم نیاز به جراحی وجود دارد. 

چه کسانی بیشتر کیست تخمدان می‌گیرند؟

خطر ابتلا به کیست تخمدان در افراد و شرایط زیر افزایش می‌یابد:

  • مشکلات هورمونی: شامل مصرف داروهای باروری کلومیفن (Clomid) است که به شما کمک می‌کند تا تخمک‌گذاری کنید.
  • بارداری: گاهی اوقات، کیست تخمدان در طول بارداری در فرد ایجاد می‌شود.
  • آندومتریوز: این بیماری سبب ایجاد سلول اندومتر رحمی‌ در خارج از رحم می‌شود.
  • عفونت شدید لگن: اگر عفونت به تخمدان‌ها گسترش یابد، می‌تواند باعث ایجاد کیست شود.
  • سابقه کیست تخمدان قبلی: اگر شما قبلاً یک کیست تخمدان داشته باشید، احتمال بیشتری برای تولید کیست جدید در تخمدان خواهید داشت.

عوارض کیست تخمدان به چه صورت نمایان می‌شود؟

عوارض احتمالی کیست تخمدان شامل موارد زیر است:

  • پیچ خوردگی تخمدان: کیست‌هایی که بزرگ هستند، می‌توانند باعث حرکت تخمدان شوند و احتمال چرخش تخمدان افزایش می‌یابد. علائم می‌تواند شامل شروع ناگهانی درد شدید لگن، حالت تهوع و استفراغ باشد. پیچ خوردگی تخمدان همچنین می‌تواند جریان خون را به تخمدان‌ها کاهش دهد یا آن را متوقف کند.
  • پارگی کیست: این مورد می‌تواند باعث درد شدید و خونریزی داخلی شود. هر چه کیست بزرگ‌تر باشد، خطر پارگی آن بیشتر است.

بیماران همچنین در معرض عوارض جدی همچون خطر ابتلا به انواع سرطان‌های دستگاه ژنیتال همچون سرطان آندومتر یا سرطان‌های پستان قرار دارند. محققان و پزشکان دریافته‌اند که اختلالات چربی خون، اختلالات قلبی عروقی و دیابت در این افراد دیده می‌شود. همچنین چاقی مفرط در بین مبتلایان به این بیماری خیلی زیاد دیده می‌شود. (برخی منابع ذکر کرده‌اند که ۴۰ درصد مبتلایان به این بیماری از چاقی مفرط رنج می‌برند.)

چکار کنیم تا کیست تخمدان نگیریم؟

اگرچه هیچ راهی برای جلوگیری از کیست تخمدان وجود ندارد، آزمایشات منظم سونوگرافی از تخمدان‌ها کمک می‌کند تا اطمینان حاصل کنید که تغییرات تخمدان در اوایل راه تشخیص داده شود. تغییرات در چرخه ماهیانه، از جمله علائم غیرمعمول قاعدگی، به خصوص آنهایی که بیش از چندین دوره ادامه دارند، هشداری برای کیست تخمدان هستند.

چه زمانی برای کیست تخمدان به پزشک مراجعه کنیم؟

در اغلب موارد، کیست تخمدان بدون درد و بدون علت است. با این حال، کیست تخمدان به خصوص در کسانی که پاره شده است؛ می‌تواند علائم جدی ایجاد کند. برای محافظت از سلامت خود، علائم کیست تخمدان را یاد بگیرد و در صورت بروز علائم کیست تخمدان سریعاً به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید.

مراجعه به متخصص زنان و زایمان برای تشخیص کیست تخمدان

تاثیر سبک زندگی در بیماری کیست تخمدان

سعی کنید در رژیم غذایی‌تان، کربوهیدرات‌های پیچیده را انتخاب کنید. منظور ما از کربوهیدرات‌های پیچیده، کربوهیدرات‌هایی هستند که فیبر بالایی دارند. هر چه فیبر موجود در غذا بیشتر باشد، سرعت هضم آن در دستگاه گوارشی کندتر شده و قند خون هم به آهستگی وارد خون می‌شود.

کربوهیدرات‌های با فیبر بالا در غذاهایی همچون نان‌ها و غلات و ماکارونی سبوس‌دار، جو، برنج قهوه‌ای و حبوبات یافت می‌شوند. بیمار مبتلا به کیست تخمدان باید از مصرف مواد غذایی که حاوی کربوهیدرات‌های ساده هستند، به شدت اجتناب کند. مثلا مصرف نوشابه، آبمیوه‌های صنعتی، کیک، آبنبات، بستنی، کلوچه و شیرینی را کم کند.

ورزش کنید!

ورزش به کاهش سطح قند خون و نیز مقاومت به انسولین در این افراد تا حد بسیار زیادی کمک می‌کند. در زنان مبتلا به PCOS افزایش فعالیت روزانه و مهم‌تر و موثرتر از آن، شرکت در یک برنامه ورزشی منظم برای درمان و پیشگیری از مقاومت انسولین بسیار ضروری است.

به لحاظ نوع و میزان فعالیت بدنی، ترکیب ورزش‌های هوازی و مقاومتی در این افراد توصیه می‌شود. شکل مناسبی از ورزش که پزشکان تاکید زیادی بر آن دارند، به شکل پیاده‌روی تند است که ۵ روز در هفته و روزی نیم ساعت انجام شود.

ورزش و پیاده‌روی یکی از راه‌های پیشگیری از کیست تخمدان

پاسخ به بعضی از نگرانی‌های رایج در مورد کیست تخمدان

کیست تخمدان یک سندروم بسیار شایع در میان خانم‌ها بوده که با افزایش روزافزون میزان دیابت و چاقی بروز آن در حال افزایش است. بنابراین نگرانی‌های بسیاری از سوی خانم‌ها در این مورد وجود دارد، در اینجا به بعضی از پرتکرارترین سوال‌ها در مورد کیست تخمدان پاسخ می‌دهیم.

ارتباط کیست تخمدان و پریودی چیست؟

قاعدگی‌های نامنظم یکی از شایع‌ترین مشخصات کیست تخمدان است که اغلب افراد با این شکایت به متخصص غدد مراجعه می‌کنند.

منظور ما از قاعدگی‌های غیر معمول و نامنظم، فاصله بیش از ۳۵ روز بین دو قاعدگی، کمتر از ۸ دوره قاعدگی در یک سال، عدم قاعدگی برای ۴ ماه یا بیشتر و وقوع قاعدگی با تأخیر یا همراه با خون‌ریزی خیلی کم یا خیلی شدید است.

در واقع به چند روز جابه‌جایی در برنامه قاعدگی برای یک دوره کوتاه یا یک یا دو ماه عدم قاعدگی، مخصوصا در اولین سال‌های شروع قاعدگی (که این مشکل را به صورت طبیعی نیز دارند) قاعدگی نامنظم گفته نمی‌شود.

علائم کیست تخمدان در زمان پریودی چیست؟

امکان دارد پریودی همراه با خونریزی بسیار شدید یا بسیار کم باشد. همچنین در بعضی موارد با درد بسیار همراه است.

چگونه کیست تخمدان پلی‌کیستیک تشخیص داده می‌شود؟

وجود برخی شواهد در سونوگرافی تخمدان، تایید کننده‌ پلی‌کیستیک بودن تخمدان است. افزایش حجم تخمدان به بیش از ۹ میلی‌لیتر، وجود کیست‌های ۲ تا ۸ میلی‌متری به تعداد ۱۰ یا بیشتر در هر تخمدان و  تغییرات بافت رحمی از جمله این موارد هستند.

آیا مصرف زیاد قرص اورژانسی با نازایی و کیست تخمدان ارتباط دارد؟

با نازایی ارتباطی ندارد. اما سبب برهم خوردن هورمون‌ها و نظم قاعدگی می‌شود. از مصرف مکرر قرص اورژانسی به شدت خودداری کنید.

آیا کیست تخمدان در دختران مجرد هم ایجاد می‌شود؟

بله، کیست تخمدان مشکل شایعی در دختران و زنان سن باروری است.

آیا کیست تخمدان تهوع می‌دهد؟

بله، آندومتریوز می‌تواند تهوع بدهد.

افزایش هورمون‌های مردانه می‌تواند به علت کیست باشد؟

سطوح بالای هورمون‌های مردانه (آندروژن‌ها) نیز می‌تواند از ویژگی‌های بارز کیست باشد که خود را با بروز علائم مردانه نشان می‌دهد. ایجاد علائم ظاهری مردانه مثل رشد موهای زاید در صورت و بدن (هیرسوتیسم)، ایجاد آکنه در بزرگسالی یا آکنه‌های شدید در نوجوانی و طاسی با الگوی مردانه، برخی از آنها هستند.

البته لازم به ذکر است که علائم ناشی از آندروژن بالا می‌تواند در نژادهای متفاوت با علائم متفاوتی خود را نشان دهد.

آیا درد در کل بدن به علت کیست تخمدان می‌تواند باشد؟

خیر، درد کلی و منتشر بدن نمی‌تواند به علت کیست باشد.

سخن آخر

بسیاری از زنان در طول زندگی خود حداقل یک کیست را ایجاد می‌کنند. خوشبختانه كيست تخمدان در ۹۵ درصد موارد خوش‌خیم است و به راحتی با دارو كنترل و درمان می‌شود. معمولاً کیست تخمدان علامت یا نشانه‌ای ندارد، ولی برخی اوقات باعث ایجاد درد یا خونریزی‌ در زنان می‌شود. اگر قطر یک کیست بیش‌تر از ۵ سانتی‌متر باشد ، برای خارج کردن آن از بدن ممکن است به عمل جراحی نیاز باشد.

لیست پزشکان متخصص زنان و زایمان

لیستی از پزشکان متخصص زنان و زایمان را آماده کرده‌ایم تا در صورت نیاز به معاینه یا مشاوره، به راحتی بتوانید از پزشک موردنظر خود نوبت ویزیت حضوری یا ویزیت تلفنی دریافت کنید. برای دریافت نوبت، روی تصویر زیر کلیک کنید(یا لمس کنید).

منابع:

healthline

mayoclinic

medicalnewstoday

از کدام خدمات دکتردکتر استفاده کنیم؟

نوبت‌دهی اینترنتی

اگر شما هم در خصوص مشکل خود نیاز به پزشک دارید با استفاده از امکان نوبت‌دهی اینترنتی می‌توانید به راحتی برای مراجعه حضوری، در روز و ساعت دلخواه خود، نوبت دریافت کنید. برای دریافت نوبت اینترنتی از پزشک متخصص زنان و زایمان روی دکمه زیر کلیک کنید.

ویزیت تلفنی

گاهی اوقات دسترسی به پزشک سخت و هزینه‌بر است. شما با استفاده از امکان ویزیت تلفنی می‌توانید به راحتی برای دریافت مشاوره تلفنی از پزشک مورد نظرتان، نوبت دریافت کنید. برای برقراری تماس تلفنی با پزشک متخصص زنان و زایمان دلخواهتان روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

پرسش و پاسخ پزشکی

شما با استفاده از امکان پرسش و پاسخ با پزشک می‌توانید در هر ساعتی از شبانه روز پرسش پزشکی خود را مطرح کنید و پاسخ معتبری از پزشک دریافت کنید. برای ثبت سوال پزشکی خود روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پاسخ دادن به خانم دکتر نازلی آتش زر لغو پاسخ

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

1,190 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام،دختری 21 ساله هستم و متأهل،عادت ماهیانه منظم دارم..بعد رابطه جنسی درد خفیفی تو پهلوهام حس میکنم..بنظر شمااحتمالش هست که کیست تخمدان داشته باشم؟یا علل دیگه اش چی میتونه باشه؟پیشاپیش از پاسخگویی سپاسگزارم

    • با سلام
      میتواند به طور طبیعی رخ دهد پس از رابطه
      اما از نظر عفونت واژینال ویزیت شوید

  2. سلام وقتتون بخیر.
    من 17 سالمه و الان 2 ساله پریود میشم ولی همش نامنظمه و فاصله بین دوتا پریودیم 40 روزم میشه..
    و وقتی هم پریود میشم درد خیلی شدیدی و همیشه من نفخ زیاد و شدیدی دارم.
    لطفا منو راهنمایی کنید ممنون?

  3. سلام ببخشین من سه ماه هس که تو اقدامم برا بارداری بعد یه یه کمی هم موی زاید دارم خودمم رفتم دکتر میگن تخمدانات مشکلی ندارن
    همیشه هم سر وقت پریود میشم
    الان این ماه پریود نشدم رفتم سونوگرافی میگن کیست ۳۴میلی تو تخمدان راستم دارم
    من نمیدونم باید چیکار کنم

    • با سلام
      لازم است با توجه به پریود نشدن ابتدا آزمایش بارداری دهید
      در صورت باردار نبودن به متخصص زنان مراجعه کنید

      • سلام.من سابقه کیست داشتم چن ماه پیش برطرف شده الان این ماه حدود بیست روزعقب انداختم وچهارروزپیش آمپول اورژانسی زدم ولی بازپریودنشدم چیکارکنم؟احتمال داره دوباره کیست داشته باشم؟

        • سلام
          اگه آزمایش خون بارداری دادین و منفی بوده باید سونوگرافی بدین

  4. سلام من ۳۸ سالمه.ازدواج کردم و یه بچه دارم.سزارین شدم سال ۸۳.ایودی دارم .یه مدته احساس میکنم زیر شکم سمت چپ .دقیقا از جایی که بخیه دارم یه قسمت سفت شده .مثل توده ..درد نداره .قاعدگی تقریبا منظمه و کمی درد ناک .که البته همیشه همینطور بوده.اون توده میتونه کیست باشه یا چیز دیگه؟.ممنونم

    • با سلام
      نیاز به معاینه میباشد و درصورت لزوم سونوگرافی باید انجام شود

  5. سلام من بيست و دو ساله هستم ، پريود هام تقريباً منظم هست هميشه اما چند ماهه درد هاي غيرقابل تحمل دارم ، قبلاً روز چهارم پريودم تموم ميشد الان بعد از چهار روز هنوز درد دارم، و تا هشت ، نه روز هم لكه بيني دارم و اين علائم جديد هست بعلاوه اينكه بااينكه سرمايي هستم يهو احساس گر گرفتگي و گرماي شديد ميكنم و حالت تهوع دارم
    از خونريزيمم نگم كه خيلي خيلي زياد شده يعني وحشتناكه

    • با سلام
      سونوگرافی رحم و تخمدان جهت بررسی از نظر کیست و…انجام دهید

  6. سلام
    من ۲۴ سالمه پریوده هام معمولا منظمه و جابه جایش در حده ۲ یا ۳ روزه گاهی ، ولی رشد موی مشکی تو چونه ام در حد ۷ یا ۸ هست، پاهامم رشد موهاش زیاده مث پای مردا. ممکنه منم کیست داشته باشم؟

  7. سلام خسته نباشین .من همیشه دیر و زود میکردم .ولی چند ماه پریودم منظم بود تا این سری که اخرین پریودم خیلی کم بود و الان دوماه ازش میگذره و من هنوز پریود نشدم .فقط زمن های ک چیز سنگین بلند کنم یا بدوم یه کم لکه میبینم .یه مدت هم هم بود که یهو حرارت بدنم بالا میرفت و دوباره خوب میشدم .اینا میتونه علائم کیست باشه؟جز اینا نشونه دیگه ای نیس .(قبلا هم سابقه تنبلی تخمدان داشتم و قرص میخوردم)

    • با سلام
      سن خود را ذکر نکرده اید سونو و آزمایش هورمونی انجام شود
      تا وجود کیست بررسی شود در صورت سن بالای ۴۰ سال یائسگی نیز ممکن است با احتمال کمتری رخ دهد

  8. سلام ۱۶سالمه دو روزه سمت چپ شکمم درد میکنه
    علتش چی میتونه باشه

    • با سلام.درد شکم علل زیادی دارد که با توجه به معاینه و سایر علایم از جمله تهوع و استفراغ و دلپیچه و….میتوان تشخیص داد.

  9. سلام خانم دکتر. من ۹ هفته‌س که باردارم. تو سونو قلب جنین مشخص شد که ۳ کیست ۲ میل دارم. بعضی مواقع اینقدر درد دارم که حتی قادر به نشستن یا حتی تکون دادن پاهام نیستم. در ضمن تخمدان چپم بخاطر عمل جراحی برداشته شده. فقط تخمدان سمت راست دارم. این دردها میتونه به علت وجود کیست باشه؟ تقریبا دو سه ساعت این درد زمان میبره که آروم بشه و ولم کنه.بیشتر این درد هم سمت چپم هست

    • با سلام
      اگر دردها به صورت انقباضات در رحم است و اصطلاحا میگیرد و ول میکند حتما به متخصص زنان مراجعه کنید

  10. سلام و خسته نباشید خانم دکتر من پریودهام کمی نامنظم بود سنو دادم کیست مولتی لوکوله در تخمدان راست به ابعاد بیست هفت ضرب در پنجاه پنج mm حاوی سپتای ظریف مجرا کننده و اکوی داخلی fineدیده می‌شود که بافت تخمدان را تا حدی زیادی کمپرس کرده ،،،اینو سنو برام نوشت و من دوماه قرص دزوسپتیو خوردم امروز سنو دادم گفتن چیزی نیست و الان یکم تخمدان که کیست داشتم درد داره به پام میزنه آیا این وجود همون کیست هست

    • با سلام
      اگر سونوگرافی نرمال است که دیگر کیست وجود ندارد!بهتر است جهت درد معاینه شوید

  11. سلام‌ خسته نباشین…من همیشه پریودی هام منظم بوده البته شده که‌۳یا۵روز عقب بیوفته اونم بخاطره استرس بوده که باردار نباشم…و۲۵روزه ای بودم الان ۸روزه از پریودیم میگذره ولی هنوز نشدم این ماه از قرص های اورژانسی هم استفاده کردم وخیلی استرس باردارشدن داشتم وعلایم پریودی هم دارم همش زیردلم وکمرم درد میکنه تست بارداری هم دادم منفی بوده..تو این یک ساله از قرص های اورژانسی۷بار استفاده کردم..به نظرتون خیلی ضرر داره؟از کیست خیلی میترسم به نظرتون مشکلم چیه؟

    • با سلام
      علایم میتواند ناشی از قرص اورژانسی باشد و سبب اختلال سیکل میدهد.مصرف قرص اورژانسی ۷ بار در سال ! بجای آن از روش دایمی مطمین تری استفاده کنید

  12. سلام وقتتون بخیر.من ۲۶ سالمه ۳ ۲ ساله که ازدواج کردم.تمام چندین سالی که پریود میشم منظم بوده و هیچ بی نظمی نداشتم.این ماه هفته بعد از تموم شدن پریودم دوباره لکه بینی دارم.امروز روز پنجمیه که لکه بینی ادامه داره.راستش ترسیدم چون تاحالا اینجوری نبوده و هیچ درد و علامتی ندارم.فقط در روز ۴ تا ۵ قطره خون میبینم.بنظرتون باید چیکار کنم؟

    • با سلام
      آزمایش بارداری چک شود.سونو از تخمدان و رحم انجام شود

  13. سلام وخسته نباشین من ی سال که اقدام ب بارداری کردم ولی باردارنشدم ویه دختردارم ۵ سالشه وسمت چپم زیرشکمم دردمیکنه وسونوی تخمدان دادم۵ ماه پیش دادم مشکلی نداشتم وازمایش هورمون هم دادم مشکل نداشتم وقندم لب مرزه وب خاطره قندخیلی رعایت میکنم وسمت چپم خیلی دردمیکنه وقائدگیم منظمه ممنون میشم اگه راهنماییم کنین

  14. سلام.30سالمه ودخترم.ریزش موی شدیددارم وموهای زائددرقسمت سینه وشکم دارم واین ماه فاصله ی بین دوپریودم۷روزبودودرد درناحیه زیرشکم دارم.ممکنه بخاطروجودکیست باشه؟!

    • با سلام
      باید بررسی هورمونی و سونو از نظر وجود کیست انجام شود

      • سلان خانم دکتر ٢٣ سالمه و یک نقطه از کمرم شدید چندماه درد داره و گاهی توی لگن میزنه و یکهو پام میگیره و نفخ شدید دارم و چندماهه بوی غذا میشه اوق میزنم که دل و رودم داخل دهنم انگارمیاد و زیر دلم شدید درد داره صبحا ازخواب پامیشم نمیتونم رو پاهام وایستم و قاعدگی های با دردشدید دارم اما مجرد هستم بنظرتون کیست دارم و اینم بگن ترشحات پنیری مانند اما بدون بو دارم و داخل رحمم حس میکنم گاهی داغ میشه

  15. سلام خسته نباشین
    طبق تشخیص پزشک من کیست دارم وگفتن ال دی مصرف کن من ۲۱روزقرص رو مصرف کردم اما اون یک هفته فاصله که باید روز هفتم شروع میکردم به خوردن رو نخوردم چون روز دوم پریودیم بود برای همین صبرکردم تا تموم بشه ،حالا بایددوباره مصرف کنم ال دی رو؟این فاصلهه چجوری میشه؟چون ازهفت روز بیشترشد ومن مصرف نکردم دیگه

    • با سلام
      دوباره شروع شود با تعداد ۲۱ عدد و پس از آن قطع یک هفته ای

  16. من و همسرم رابطه داشتیم و دوماهه که قاعده نشدم و قبلا هم قاعدگی منظمی نداشتم رابطمون طوری نبود ک بخوام باردار بشم و الان هم هیچکدوم از علائم بارداری رو ندارم باید چیکار کنم

    • با سلام
      ابتدا تست بارداری بدهید.سپس سونوگرافی از رحم و تخمدان انجام شود و درصورت نبود مشکل زیر نظر متخصص زنان قرص یا آمپول پروژسترون تجویز شود

  17. سلام دکتر من ۲۳ سالمه و همیشه پریودم با جابجایی۳،۴ روزه یا دیرتر یا زودتر شروع میشه، چند سالی هم هست که موی زائد زیر چانه و روی رانم رشد کرده اما بیشتر نشده،اما دو هفته ایه که بعضی وقتا با بوی خاصی حالت تهوع بهم دست میخواستم ببینم احتمال مشکل یا کیست وجود داره؟(رابطه هم داشتم اخیرا اما محافظت شده بوده)

    • با سلام
      ابتدا آزمایش بارداری دهید و در صورت باردار نبودن جهت بررسی کیست سونوگرافی انجام شود

  18. سلام خانم دكتر من قبلا سابقه كيست تخمدان پلي كيستيك داشتم تحت نظر دكتر دارو هم مصرف كردم الان متاهلم قصد بارداري دارم بعد از گذشت هشت ماه باردار نشدم دكتر هم رفتم گفت تنبلي تخمدان زر سمت چپ دارم داروي كلوميفين هم مصرف كردم ولي تأثيري نداشته ميشه راهنماييم كنين .

    • با سلام
      دوست گرامی البته مدت زمان مصرف کلومیفن را ذکر نکرده اید.اما بهتر است به فوق تخصص ناباروری مراجعه کنید

  19. سلام ممنون از وقتی ک میزارین
    .
    از باید و‌نباید های کیست هم اگه میشه ی پستی بزارید
    بفهمیم چ چیزایی خوبه و چ چیزایی بد میتونه باشه برای کیست و‌ساخت مجددش از مصرف چ چیزایی باید پرهیز کنیم و چ چیزایی رو باید زیاد مصرف کنیم
    ممنون

    • سلام دوست عزیز، ممنون از نظرتون
      این مورد حتما بررسی می‌شه

  20. سلام خانم دکتر. من 23 سالمه و مجردم. چند ساله که مشکل پرمویی در قسمت سینه و شکم دارم اما پریود منظمی داشتم. حالا چند ماهه پریودم با فاصله شروع میشه.( این مدت تو فضای پراسترسی هم بودم) البته سابقه ی این موضوع رو مادرمم داشتن که بعد از بارداری دومشون دوره ی پریودشون طبیعی شد. ریزش مو، جوش یا درد موقع قائدگی ندارم. مقدار خونریزیم هم بعد از چند سال اولیه کمتر شده و تقریبا تو این مورد هم شبیه مادرم هستم.
    اما این پرمویی اذیتم میکنه. پیگیری موضوع نیازه؟ و اگر آره باید به دکتر غدد مراجعه کنم یا دکتر زنان؟

    • با سلام
      دوست گرامی بهتر است هم هورمون ها بررسی شوند هم سونوگرافی جهت بررسی کیست.ابتدا به پزشک زنان مراجعه کنید .

  21. سلام 19 سالمه و مجردم
    من همشه پریود های منظمی داشتم اما این ماه حدود 13 روز عقب افتاد (که فکر میکنم بخاطر استرس بود این ماه از نظر روحی حال خوبی نداشتم اصلا) الان بعد 4 روز از پریودم سمت چپ پایینم مدت دو الی سه روزه درد دارم الته درد خیلی شدید نیست و نسبتا خفیفه گاهی اصلا حس نمیشه و کمی هم به ران پام میزنه دلیلش چیه؟ خیلی نگرانم و اینم بگم که حدود یک هفته قبل پریود این ماهم هم دو روز همین دردو در سمت چپ پایین داشتم که خود به خود رفع شد ممنون میشم راهنمایی کنید

    • با سلام
      دوست گرامی بنظر مشکل خاصی نیست و دردها مربوط به سندرم پیش از قاعدگی است.در صورت تشدید درد و بی نظمی جهت رفع نگرانی سونوگرافی انجام دهید

  22. سلام من ۴۳سالمه سونوگرافی دادم گفت کیست دارم درکاویته اندومتری به ابعاد۲۷×۳۴بعدآزمایش هورمونی دادم مشکلی نبودولی احساس تهوع زیادی دارم ومعده دردوپستان هام دردمی کنه وازشون مایع زردمیادقرص روکین هم مصرف کردم الان نمیدونم بایدچکارکنم این دردپستان ومعده عادی؟درضمن متاهل هستم

    • با سلام
      جهت معاینه پستان و انجام ماموگرافی و بررسی کیست به متخصص زنان مراجعه کنید

  23. سلام من هنوز ۲۰ سالم نشده ینی چند سال کمتر هستم امروز یه درد خیلی کمی سمت راست زیر شکمم داشتم قاعدگیم هم خیلی نامنظم نیس ینی اوکی عه میخاستم ببینم مشکلم چیه؟؟ تا حالا هم اینطوری نشدم در واقع دردم نزدیک تخمدان هستش میشه کمک کنید؟!

    • با سلام
      در صورت تشدید درد و یا همراهی با بی اشتهایی،تهوع و استفراغ و تب و….جهت ویزیت به پزشک مراجعه کنید

  24. باسلام من 23سالمه متاهلم و یه بچم دارم ماه پیش سرموعد پریود شدم اما بعد 5روز اصلی ک پرودیمه تا 5روز بعدشم لکه بینی داشتم وچندروز قبل از شروع پریودیم دردشدید کمرو شکم داشتم ک غیرقابل تحمل بود بعد از اون ده روز بازم لکه بینی دارم و حین نزدیکی هم درد شدیدی دارم والان هم بشددت زیرشکم و کمرم درد میکنه لطفا راهنماییم کنید

    • با سلام
      ابتدا آزمایش بارداری جهت رد بارداری و یا سقط و..‌انجام شود و سپس سونوگرافی شکم و لگن انجام گردد.به متخصص زنان مراجعه کنید

  25. سلام خسته نباشید من ۲۸ سال دارم و ۱ بچه دارم زایمان طبیعی و خواهرم در سن ۳۰ سالگی رحمش رو برداشت و سابقه مریضی رحم داریم
    ۱ سال بیشتر هست که قاعدگی نامنظم دارم و گاهی به مدت ۲ هفته طول میکشد.۳روز تا ۱هفته اول خیلی خون ریزی ندارم و بیشتر لکه بینی هایی به رنگ بد قهوه ای و سیاه رنگ هست بعد از اون خون ریزی شروع میشه و خیلی زیاد خونریزی دارم تا ۳ روز در حدی که نمیتونم از خونه بیرون برم.
    اولش که اینجوری شدم چند بار رفتم دکتر و قرص ld و داروی دیگه دادن دکترم ولی هیچ تغییری نکرد و منم دیگه دکتر نرفتم.
    حالا یک اتفاقی افتاد و این اتفاق این بود که بعد از یک هفته که دوره قاعدگیم تمام شده بود بعد از نزدیکی وقتی که بلند شدم دچار خون ریزی شدم حالت خون آب بود خیلی شدید در حدی که روی زمین هم ریخت و خیلی ترسیدم و فقط همون لحظه بود و از فرداش دیگه خونی نیومد.
    ایا این طبیعی هست؟
    خیلی اینترنت رو خوندم و نوشته شده بود امکان داره این حالت بر اثر سرطان رحم باشه درسته؟

    • با سلام
      دوست گرامی لازم است سونوگرافی شکم و لگن،تست پاپ اسمیر و معاینه انجام شود.با توجه به وجود سابقه سرطان در خانواده باید غربالگری های دوره ای زیر نظر متخصص زنان انجام گردد

  26. در این گونه موارد بهتر است به پزشک متخصص مراجعه نمود و با توجه به اینکه وجود کیست تخمدان د رافزایش موهای بدن و صورت تاثیر به سزایی دارد برایکم کردن این گونه موارد چه باید آیا قرص های هورمونی بکار گرفته در خوب شدن کیست می تواند باعث افزایش این موها و ضخیم شدنشان شود

  27. سلام خسته نباشید . ایا بعد از دوبار عمل کردن امکانش هست ک بازم کیست بسازه بدن؟
    و میشه بگین چ چیزایی ممنوعه چ چیزایی مفیده براش ؟
    ممنون

    • با سلام
      بله ممکن است کیست بسازد
      باید هورمون ها بررسی شود و قاعدگی منظم گردد.سونوگرافی دوره ای جهت بررسی کیست های کوچک و درمان با ld درصورت ایجاد کیست انجام شود

  28. سلام
    من ۱۷-۱۸ سالمه و ۵ سال پیش اولین عادت ماهانم بود
    یعنی طبیعیه که قاعدگیم هنوز منظم نیست یا دیگه الان باید منظم میشد ؟!
    در ضمن من قاعدگی به شدت دردناک و سختی دارم
    و اکثر مواقع احساس نفخ دارم
    به نظر شما چقد احتمال داره که علت کیست باشه
    موهای صورت و بدنم زیاد نیست ولی کل بدنم پر جوشه

  29. سلام.من 1 سال و نیم که ازدواج کردم و قصد بارداری دارم.الان سه ماه هست که یک روز در میان رابطه دارم ولی باردار نشدم.ممکنه علتش داشتن کیست باشه. در ضمن صورتمم جوش زیاد داره

    • با سلام
      در صورتی که تنها ۳ ماه است اقدام ب بارداری کرده اید میتوانید صبر کنید اما اگر مدت زمان بیشتری است جهت بررسی علت و انجام سونو و آزمایش به متخصص زنان مراجعه کنید

  30. سلام خانم دکتر وقتتون بخیر؛
    ۲۳ سالمه دوساله ازدواج کردم یه بار سقط داشتم بعد ۶ ماه از سقط پرویود نشدم تا دوماه ازمایش حاملگی انجام دادم منفی بود سونوگرافی انجام دادم پلی کیستک در تخمدان چپ به اندازی ۵ میلی بود بامصرف قرص جلوگیری ال دی دوباره پریود شدم الان تخمدانم ضعیفه هست وقصد بارداری دارم تحت نظر دکتر هستم ولی هیچ نتیجه نگرفتم میشه راهنماییم بکنید ممنون میشم؟؟

    • با سلام
      دوست گرامی در صورتی که تخمدان ضعیف است میتوانید زیر نظر متخصص زنان از قرص متفورمین و یا کلومیفن استفاده کنید

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

دیدگاه‌های اخیر