کیست تخمدان و عوارض و علائم آن

  • 1397-09-14
  • 780
کیست تخمدان

کیست تخمدان یکی از بیماری‌های رایج در میان زنان است. در این مقاله ما به طور کامل علت، علائم و راه درمان کیست تخمدان را بررسی می‌کنیم. همچنین به سوالات رایج در مورد ارتباط کیست تخمدان با سایر مشکلات زنان پاسخ خواهیم داد؛ در ادامه با ما همراه باشید.

کیست تخمدان چیست؟

قبل از پاسخ به این سوال، در ابتدا به معرفی کوتاهی از تخمدان و عملکرد آن در بدن زنان می‌پردازیم. تخمدان بخشی از سیستم تولید مثل زنان است. تخمدان‌ها در قسمت پایین شکم در دو طرف رحم قرار دارند. زنان دارای دو تخمدان هستند (تخمدان سمت راست و تخمدان سمت چپ). تخمک‌ها و همچنین هورمون استروژن و پروژسترون را تخمدان‌ها تولید می‌کنند.

هر کدام از تخمدان‌ها در یک اندازه و به شکل بادام هستند. تخمک‌ها در تخمدان‌ها رشد کرده و بالغ می‌شوند. تخمک‌های بالغ در حین دوره‌های عادت ماهیانه در طی سال‌های باروری زن و تا قبل از یائسگی به مرور آزاد می‌شوند.

تخمدان، بخشی از سیستم باروری زنان

حالا که از تخمدان اطلاعات کافی را به دست آوردیم، می‌توانیم به تعریف کیست بپردازیم و درنهایت به سوال کیست تخمدان چیست پاسخ دهیم.

به طور کلی در علم پزشکی تعریف مشخصی برای کیست وجود دارد. کیست به کیسه‌هایی گفته می‌شود که درونشان از مایع پر شده است. گاهی اوقات این مایع خونی یا چرکی است که شرایط بیمار را اندکی خطرناک‌تر و وخیم‌تر می‌کند.

کیست‌های تخمدان نیز به همین شکل هستند. در کیست تخمدان (ovarian cyst) کیسه‌هایی با غشایی نازک از مایعات پر می‌شوند، این کیسه‌های پر از مایع در نهایت در تخمدان قرار می‌گیرند. اندازه‌ی کیست‌های تخمدان می‌تواند به کوچکی نخود فرنگی و یا به بزرگی یک پرتقال باشد. کیست‌های تخمدان اغلب در زمان تخمک‌گذاری (infertility) ایجاد می‌شوند.

بیش‌تر کیست‌های تخمدان کوچک و بی‌خطر هستند و مکرراً در طی چرخه‌ی قاعدگی در سال‌های باروری زن به وجود می‌آیند. از طرفی امکان تشکیل این کیسه‌های پر از مایع در هر سنی وجود دارد.

کیست تخمدان چه شکلی است؟

انواع کیست تخمدان

کیست تخمدان و بروز آن در زنان همیشه به صورت یکسان نیست. انواع مختلفی از کیست تخمدان وجود دارد. بعضی از آنها دارای علائم و دردهای شدید هستند و برخی دیگر هیچ گونه علائمی برای فرد ایجاد نمی‌کنند.

در ادامه به توضیح مختصری از هر یک از انواع کیست تخمدان می‌پردازیم.

کیست ساده (کیست فیزیولوژی)

در کیست‌های فیزیولوژی تخمک‌هایی که باید ماهانه آزاد شود، آزاد نمی‌شوند و به اندازه ۴ تا ۵ سانتی‌متر رشد می‌کنند. در کیست‌های ساده، کیسه پر از آب در تخمدان تشکیل می‌شود، اغلب درد جسمانی ندارد و تنها با عقب افتادن دوره عادت ماهانه مشخص می‌شود.

کیست غیر فیزیولوژی (کیست اندومکسیوما)

در مواردی کیست تخمدان ریشه فیزیولوژی ندارد و بیمار هر وقت عادت ماهانه می‌شود، این کیست در مخاط رحم وجود دارد که به آن کیست اندومکسیوما می‌گویند. داخل این کیست پر از خون است و از آنجا که خون راه خروج ندارد، نه تنها با سیکل پریودی کوچک‌تر نمی‌شوند؛ بلکه بزرگ هم می‌شوند. در این شرایط به آن کیست اندومکسیوزیس می‌گویند و با روش‌های دارویی قابل درمان نیست.

کیست فولیکولار

کیست‌های فولیکولار از رشد یک فولیکول ایجاد می‌شود. فولیکول یک کیسه پر از مایع طبیعی است که حاوی یک تخمک است. به طور معمول، هنگامی که یک تخمک رسیده است و مایل به خارج شدن از فولیکول است، فولیکول باز شده و تخمک را آزاد می‌کند. اگر به هر دلیلی فولیکول باز نشود، کیست فولیکولار برای فرد ایجاد می‌شود. این نوع کیست تخمدان، معمولا طی ۳ ماه (اغلب به صورت خود به خودی) از بین می‌رود.

کیست هموراژیک تخمدان

در اثر خونریزی در کیست‌های تخمدانی کیست هموراژیک به وجود می‌آید. علت ایجاد این کیست‌ها مشکلات در تخمک‌گذاری است و تنها برای خانم‌هایی اتفاق می‌افتد که یائسه نشده باشند.

کیست درموئید

گاه کیست‌های تخمدان دچار رشد غیر طبیعی بافت‌های دیگر بدن مانند مو یا دندان می‌شود . کیست‌هایی با این بافت‌های غیر طبیعی کیست‌های درموئید نامیده می‌شوند.

تخمدان پلی کیستیک (کیست‌های غیرفعال)

کیست‌های کوچک چندتایی که در تخمدان ایجاد شده و علت آن احتمالاً اختلالات هورمونی است. این وضعیت در اصطلاح پزشکی به نام سندرم تخمدان پلی کیستیک نام‌گذاری شده است.

کیست تخمدان پلی‌کیستیک

علائم کیست تخمدان چیست؟

بیشتر زنان در سنين قبل از یائسگی ممكن است كيست تخمدان پيدا کنند. در اکثر موارد ممكن است بيماری كه كيست دارد متوجه آن نشود و به‌ طور تصادفی در يک سونوگرافی كيست او کشف شود؛ اما در بعضی موارد علائم كيست تخمدان مشخص و شدید است. با این حال، علائم کیست تخمدان شامل موارد زیر است:

علائم کیست تخمدان شدید که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند عبارت‌اند از:

  • درد شدید در لگن
  • تب
  • ضعف یا سرگیجه
  • تنفس سریع و پی در پی

این علائم می‌تواند نشان‌دهنده پارگی یک کیست یا پیچ خوردگی تخمدان باشد. هر دو عارضه اگر در اوایل دوره درمان نشوند، عواقب جدی در پی خواهند داشت.

درد کمر به علت کیست تخمدان

خیلی از افراد مبتلا به این بیماری اطلاعی از آن ندارند. در واقع کیست تخمدان بیشترین تظاهرات خود را در دوران نوجوانی نشان می‌دهد. تظاهرات بیماری در این دوران به صورت اختلالاتی است که در قاعدگی فرد به وجود می‌آورد. یکی دیگر از برهه‌های حساس زندگی جنسی خانم‌ها که امکان تظاهر این سندروم در آن افزایش پیدا می‌کند، دوران باروری است.

از دیگر نشانه‌های کیست تخمدان می‌‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • فرد به دلیل ضعف یا اختلال در تخمک‌گذاری مشکلاتی برای باردار شدن دارد و پس از گرفتن درمان‌های لازم برای این سندرم به راحتی قادر به بارداری خواهد شد.
  • چاقی  مفرط به معنی BMI بالای ۳۵، که هم از نظر این بیماری و هم سایر بیماری‌ها همچون بیماری‌های قلبی عروقی و دیابت یک ریسک فاکتور اصلی و مهم محسوب می‌شود.
  • آکنه‌های شدید در این افراد دیده می‌شود که اغلب برای رفع مشکل خود به متخصصین پوست و مو مراجعه یا حتی از محلول‌ها یا شوینده‌های گران قیمت استفاده می‌کنند. ولی نتیجه دلخواه را کسب نمی‌کنند و جوش‌ها به قوت خود باقی می‌مانند. زیرا علت به وجود آمدن این جوش‌ها، بالا رفتن سطح آندروژن‌های خون است که با درمان PCOD این جوش‌ها نیز خود به خود بهبود پیدا می‌کنند.
  • آکانتوزیس نیگریکانس به پوست تیره و ضخیم در ناحیه زیر بغل یا کشاله ران اطلاق می‌شود که گاهی ظاهری مخملی پیدا می‌کند. این مورد خود به تنهایی یکی از نشانه‌های مهم مقاومت به انسولین است و از ریسک فاکتورهای اصلی در ابتلا به دیابت و سندروم تخمدان پلی کیستیک محسوب می‌شود.
  • افزایش فشار خون، افزایش قند خون یا مشکلاتی در کلسترول از دیگر نشانه ها هستند که کمتر کسی تصور می‌کند علت آنها PCOD باشد.

علت ایجاد کیست تخمدان

علت دقیق چرایی ابتلا به کیست تخمدان هنوز مشخص نشده است اما محققان بر این باورند که داشتن زمینه ارثی و خانوادگی، درجه‌های پایین التهاب، رشد غیرنرمال در دوران جنینی و دیابت، احتمال ابتلا به کیست تخمدان را افزایش می‌دهد.

تاثیر دیابت در ابتلا به کیست تخمدان

حتی برخی از مطالعات نشان داده‌اند میان ابتلا به این سندروم و مقاومت به انسولین ارتباط معنی‌داری وجود دارد؛ به این معنی که این افراد، مبتلا به مقاومت به انسولین هستند. به همین دلیل هم در درمان این افراد از قرص‌های متفورمین استفاده می‌شود. در حالی که می‌دانیم کاربرد اصلی این قرص‌ها در کاهش مقاومت به انسولین در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ است.

تشخیص کیست تخمدان به چه صورت انجام می‌شود؟

علائم بیمار (علائم بالینی) مهم‌ترین روش در تشخیص بیماری است. در ابتلا به کیست تخمدان، سطح سرمی هورمون‌های تستوسترون، انسولین، پرولاکتین، LH افزایش پیدا می‌کند.

در طی معاینه لگن ممکن است پزشک بتواند کیست‌ تخمدان را تشخیص دهد. بر اساس اینکه کیست از مایع، جامد و یا ترکیبی از این دو پر شده باشد، پزشک تست‌ها و آزمایش‌های بیش‌تری انجام خواهد داد که در نهایت به تشخیص نوع کیست و انتخاب روش درمانی منجر خواهد شد.

آزمایش‎های تشخیص کیست تخمدان

سونوگرافی لگنی (Pelvic ultrasound): در سونوگرافی به کمک وسیله‌ای که با پوست در تماس خواهد بود (transducer)، امواج صوتی با فرکانس بالا به بدن فرستاده می‌شود و بازتاب این امواج باعث تشکیل تصویری از رحم و تخمدان‌ها بر روی نمایشگر ویدئویی خواهد شد. پزشک تصاویر را آنالیز می‌کند تا تشخیص دهد آیا کیستی در تخمدان وجود دارد یا خیر. با کمک سونوگرافی می‌توان مکان دقیق کیست و نوع کیست و اینکه با چه ماده‌ای پر شده را هم به راحتی تشخیص داد.

لاپاراسکوپی (Laparoscopy) : در این روش لاپاراسکوپ که میله‌ای نازک و ظریف و دارای دوربین است از یک شکاف کوچک به درون بدن فرد فرستاده می‌شود. با کمک این روش پزشک به راحتی تخمدان‌ها را دیده و می‌تواند کیست تخمدانی را خارج کند. این روش تشخیصی در واقع نوعی جراحی است و برای انجام آن نیاز به بیهوشی وجود دارد.

لاپاروسکوپی برای تشخیص و درمان کیست تخمدان

آزمایش خون CA 125 یا یا cancer antigen 125: در این روش سطح پروتئین مخصوصی در خون به نام آنتی ژن سرطان 125 (cancer antigen 125) اندازه‌گیری می‌شود، وجود این پروتئین در خون زنان، عموماً نشان از سرطان تخمدان است. اگر کیست جامد باشد و خطر ابتلای بیمار به سرطان تخمدان بالا باشد، پزشک این آزمایش را انجام خواهد داد. در شرایط و بیماری‌های غیر سرطانی مانند آندومتریوز (endometriosis)، فیبروم رحم (uterine fibroids) و بیماری التهابی لگن (pelvic inflammatory disease) هم سطح این پروتئین در خون بالا خواهد رفت.

آزمایش بارداری برای تشخیص کیست تخمدن
  • سی تی اسکن: یک دستگاه تصویربرداری از بدن است که برای ایجاد تصاویر مقطعی از اندام‌های داخلی استفاده می‌شود.
  • ام‌آر‌آی (MRI): یک آزمایش که از زمینه‌های مغناطیسی برای تولید تصاویر عمیق از اندام‌های داخلی استفاده می‌کند.

از آنجا که اکثر کیست‌ها پس از چند هفته یا چند ماه ناپدید می‌شوند، پزشک ممکن است فوراً روند درمان را به شما توصیه کند. در عوض، ممکن است آزمایشات اولتراسوند را چند هفته یا چند ماه به منظور بررسی وضعیت شما انجام دهد. اگر هیچ تغییری در وضعیت شما وجود نداشته باشد یا اگر اندازه کیست افزایش یابد، پزشک راه‌های دیگری را برای تعیین علت‌های وجود علائم، درخواست خواهد کرد؛ که شامل موارد زیر است:

  • تست بارداری برای اطمینان از اینکه شما حامله نیستید.
  • تست سطح هورمون برای بررسی مسائل مربوط به هورمون، مانند استروژن بیش از حد و یا پروژسترون

برای درمان کیست تخمدان چکار کنیم؟

درمان کیست تخمدان طیف بسیار وسیعی را در بر می‌گیرد و ممکن است از فردی به فرد دیگر کاملا متفاوت باشد. بنابراین افرادی که این بیماری را دارند نباید خود را از نظر درمانی با یکدیگر مقایسه کنند.

نکته‌‌ مهم این است که افراد مبتلا به کیست تخمدان به این موضوع توجه داشته باشند که هدف اصلی پزشک در درمان آنها، برقراری نظم در جریان قاعدگی است. بنابراین لازم است با پزشک خود همکاری مناسب را داشته باشند و درمان‌ها و قرص‌های تجویزی را طبق دستور پزشک مصرف کنند.

بر اساس سن فرد، نوع و اندازه‌ی کیست و هم‌چنین نشانه‌ها و علائمی که فرد نشان می‌دهد پزشک معالج روش‌های درمانی متفاوتی را اعمال می‌کند. 

  • زیر نظر داشتن بیمار به صورت دقیق: در بسیاری از موارد، باید صبر کرد و بعد از چند ماه دوباره آزمایش‌های تشخیصی را انجام داد تا مشخص شود که اثری از کیست وجود دارد یا خیر. در این روش اگر فرد علائم خاصی از خود نشان ندهد و یا سونوگرافی تنها یک کیست ساده‌ی کوچک و پر از مایع را نشان داده باشد، بیمار باید به دقت تحت نظر باشد تا در صورت هر گونه تغییری روش‌های درمانی دیگر بر روی او انجام شود.  بنابراین از بیمار خواسته می‌شود که بعد از گذشت مدت زمانی دوباره به پزشک مراجعه کرده و با دادن سونوگرافی لگنی دیگری تغییر اندازه‌ی کیست به دقت بررسی شود. 
  • دارو: در این روش داروهای هورمونی همچون داروهای ضد بارداری برای فرد تجویز می‌شود که جلوی تشکیل دوباره‌ی کیست تخمدان گرفته شود. باید توجه کرد که قرص‌های ضد بارداری قادر به کوچک‌تر کردن کیست‌های تخمدان موجود در بدن نیستند. 
درمان کیست تخمدان
  • جراحی: اگر کیست تخمدانی بزرگ باشد، از نوع فانکشنال یا عملکردی نباشد، همواره در حال رشد و بزرگ‌تر شدن باشد، در طول دو یا سه چرخه‌ی قاعدگی در بدن باقی بماند و یا باعث درد شدید شود، پزشکان عمل جراحی را پیشنهاد می‌کنند. در عمل جراحی کیست تخمدانی از بدن خارج خواهد شد. 

اغلب بدون خارج کردن کامل تخمدان (ovarian cystectomy) می‌توان کیست تخمدانی را از بدن خارج کرد. اگر نیاز به برداشتن تخمدان باشد در بسیاری از موارد تنها تخمدانی که کیست در آن وجود دارد، برداشته شده و تخمدان دیگر دست نخورده باقی می‌ماند، به این عمل جراحی اوفورکتومی (oophorectomy) یا برداشتن یکی از تخمدان‌ها گفته می‌شود.

جراحی کیست تخمدان

اگر کیست‌ها تشکیل توده‌هایی سرطانی را بدهند، پزشک از شما می‌خواهد که با یک متخصص سرطان‌های زنان ملاقات کنید. اگر کیست‌ها سرطانی باشند، گاهی تمام رحم، هر دو تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ در عمل جراحی موسوم به توتال هیسترکتومی (total hysterectomy) از بدن برداشته می‌شوند. بعد از این عمل جراحی بیمار باید درمان‌های تکمیلی شیمی درمانی و پرتو درمانی را هم انجام دهد. اگر کیست‌های تخمدانی بعد از یائسگی در بدن به وجود آید هم نیاز به جراحی وجود دارد. 

چه کسانی بیشتر کیست تخمدان می‌گیرند؟

خطر ابتلا به کیست تخمدان در افراد و شرایط زیر افزایش می‌یابد:

  • مشکلات هورمونی: شامل مصرف داروهای باروری کلومیفن (Clomid) است که به شما کمک می‌کند تا تخمک‌گذاری کنید.
  • بارداری: گاهی اوقات، کیست تخمدان در طول بارداری در فرد ایجاد می‌شود.
  • آندومتریوز: این بیماری سبب ایجاد سلول اندومتر رحمی‌ در خارج از رحم می‌شود.
  • عفونت شدید لگن: اگر عفونت به تخمدان‌ها گسترش یابد، می‌تواند باعث ایجاد کیست شود.
  • سابقه کیست تخمدان قبلی: اگر شما قبلاً یک کیست تخمدان داشته باشید، احتمال بیشتری برای تولید کیست جدید در تخمدان خواهید داشت.

عوارض کیست تخمدان به چه صورت نمایان می‌شود؟

عوارض احتمالی کیست تخمدان شامل موارد زیر است:

  • پیچ خوردگی تخمدان: کیست‌هایی که بزرگ هستند، می‌توانند باعث حرکت تخمدان شوند و احتمال چرخش تخمدان افزایش می‌یابد. علائم می‌تواند شامل شروع ناگهانی درد شدید لگن، حالت تهوع و استفراغ باشد. پیچ خوردگی تخمدان همچنین می‌تواند جریان خون را به تخمدان‌ها کاهش دهد یا آن را متوقف کند.
  • پارگی کیست: این مورد می‌تواند باعث درد شدید و خونریزی داخلی شود. هر چه کیست بزرگ‌تر باشد، خطر پارگی آن بیشتر است.

بیماران همچنین در معرض عوارض جدی همچون خطر ابتلا به انواع سرطان‌های دستگاه ژنیتال همچون سرطان آندومتر یا سرطان‌های پستان قرار دارند. محققان و پزشکان دریافته‌اند که اختلالات چربی خون، اختلالات قلبی عروقی و دیابت در این افراد دیده می‌شود. همچنین چاقی مفرط در بین مبتلایان به این بیماری خیلی زیاد دیده می‌شود. (برخی منابع ذکر کرده‌اند که ۴۰ درصد مبتلایان به این بیماری از چاقی مفرط رنج می‌برند.)

چکار کنیم تا کیست تخمدان نگیریم؟

اگرچه هیچ راهی برای جلوگیری از کیست تخمدان وجود ندارد، آزمایشات منظم سونوگرافی از تخمدان‌ها کمک می‌کند تا اطمینان حاصل کنید که تغییرات تخمدان در اوایل راه تشخیص داده شود. تغییرات در چرخه ماهیانه، از جمله علائم غیرمعمول قاعدگی، به خصوص آنهایی که بیش از چندین دوره ادامه دارند، هشداری برای کیست تخمدان هستند.

چه زمانی برای کیست تخمدان به پزشک مراجعه کنیم؟

در اغلب موارد، کیست تخمدان بدون درد و بدون علت است. با این حال، کیست تخمدان به خصوص در کسانی که پاره شده است؛ می‌تواند علائم جدی ایجاد کند. برای محافظت از سلامت خود، علائم کیست تخمدان را یاد بگیرد و در صورت بروز علائم کیست تخمدان سریعاً به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید.

مراجعه به متخصص زنان و زایمان برای تشخیص کیست تخمدان

تاثیر سبک زندگی در بیماری کیست تخمدان

سعی کنید در رژیم غذایی‌تان، کربوهیدرات‌های پیچیده را انتخاب کنید. منظور ما از کربوهیدرات‌های پیچیده، کربوهیدرات‌هایی هستند که فیبر بالایی دارند. هر چه فیبر موجود در غذا بیشتر باشد، سرعت هضم آن در دستگاه گوارشی کندتر شده و قند خون هم به آهستگی وارد خون می‌شود.

کربوهیدرات‌های با فیبر بالا در غذاهایی همچون نان‌ها و غلات و ماکارونی سبوس‌دار، جو، برنج قهوه‌ای و حبوبات یافت می‌شوند. بیمار مبتلا به کیست تخمدان باید از مصرف مواد غذایی که حاوی کربوهیدرات‌های ساده هستند، به شدت اجتناب کند. مثلا مصرف نوشابه، آبمیوه‌های صنعتی، کیک، آبنبات، بستنی، کلوچه و شیرینی را کم کند.

ورزش کنید!

ورزش به کاهش سطح قند خون و نیز مقاومت به انسولین در این افراد تا حد بسیار زیادی کمک می‌کند. در زنان مبتلا به PCOS افزایش فعالیت روزانه و مهم‌تر و موثرتر از آن، شرکت در یک برنامه ورزشی منظم برای درمان و پیشگیری از مقاومت انسولین بسیار ضروری است.

به لحاظ نوع و میزان فعالیت بدنی، ترکیب ورزش‌های هوازی و مقاومتی در این افراد توصیه می‌شود. شکل مناسبی از ورزش که پزشکان تاکید زیادی بر آن دارند، به شکل پیاده‌روی تند است که ۵ روز در هفته و روزی نیم ساعت انجام شود.

ورزش و پیاده‌روی یکی از راه‌های پیشگیری از کیست تخمدان

پاسخ به بعضی از نگرانی‌های رایج در مورد کیست تخمدان

کیست تخمدان یک سندروم بسیار شایع در میان خانم‌ها بوده که با افزایش روزافزون میزان دیابت و چاقی بروز آن در حال افزایش است. بنابراین نگرانی‌های بسیاری از سوی خانم‌ها در این مورد وجود دارد، در اینجا به بعضی از پرتکرارترین سوال‌ها در مورد کیست تخمدان پاسخ می‌دهیم.

ارتباط کیست تخمدان و پریودی چیست؟

قاعدگی‌های نامنظم یکی از شایع‌ترین مشخصات کیست تخمدان است که اغلب افراد با این شکایت به متخصص غدد مراجعه می‌کنند.

منظور ما از قاعدگی‌های غیر معمول و نامنظم، فاصله بیش از ۳۵ روز بین دو قاعدگی، کمتر از ۸ دوره قاعدگی در یک سال، عدم قاعدگی برای ۴ ماه یا بیشتر و وقوع قاعدگی با تأخیر یا همراه با خون‌ریزی خیلی کم یا خیلی شدید است.

در واقع به چند روز جابه‌جایی در برنامه قاعدگی برای یک دوره کوتاه یا یک یا دو ماه عدم قاعدگی، مخصوصا در اولین سال‌های شروع قاعدگی (که این مشکل را به صورت طبیعی نیز دارند) قاعدگی نامنظم گفته نمی‌شود.

علائم کیست تخمدان در زمان پریودی چیست؟

امکان دارد پریودی همراه با خونریزی بسیار شدید یا بسیار کم باشد. همچنین در بعضی موارد با درد بسیار همراه است.

چگونه کیست تخمدان پلی‌کیستیک تشخیص داده می‌شود؟

وجود برخی شواهد در سونوگرافی تخمدان، تایید کننده‌ پلی‌کیستیک بودن تخمدان است. افزایش حجم تخمدان به بیش از ۹ میلی‌لیتر، وجود کیست‌های ۲ تا ۸ میلی‌متری به تعداد ۱۰ یا بیشتر در هر تخمدان و  تغییرات بافت رحمی از جمله این موارد هستند.

آیا مصرف زیاد قرص اورژانسی با نازایی و کیست تخمدان ارتباط دارد؟

با نازایی ارتباطی ندارد. اما سبب برهم خوردن هورمون‌ها و نظم قاعدگی می‌شود. از مصرف مکرر قرص اورژانسی به شدت خودداری کنید.

آیا کیست تخمدان در دختران مجرد هم ایجاد می‌شود؟

بله، کیست تخمدان مشکل شایعی در دختران و زنان سن باروری است.

آیا کیست تخمدان تهوع می‌دهد؟

بله، آندومتریوز می‌تواند تهوع بدهد.

افزایش هورمون‌های مردانه می‌تواند به علت کیست باشد؟

سطوح بالای هورمون‌های مردانه (آندروژن‌ها) نیز می‌تواند از ویژگی‌های بارز کیست باشد که خود را با بروز علائم مردانه نشان می‌دهد. ایجاد علائم ظاهری مردانه مثل رشد موهای زاید در صورت و بدن (هیرسوتیسم)، ایجاد آکنه در بزرگسالی یا آکنه‌های شدید در نوجوانی و طاسی با الگوی مردانه، برخی از آنها هستند.

البته لازم به ذکر است که علائم ناشی از آندروژن بالا می‌تواند در نژادهای متفاوت با علائم متفاوتی خود را نشان دهد.

آیا درد در کل بدن به علت کیست تخمدان می‌تواند باشد؟

خیر، درد کلی و منتشر بدن نمی‌تواند به علت کیست باشد.

سخن آخر

بسیاری از زنان در طول زندگی خود حداقل یک کیست را ایجاد می‌کنند. خوشبختانه كيست تخمدان در ۹۵ درصد موارد خوش‌خیم است و به راحتی با دارو كنترل و درمان می‌شود. معمولاً کیست تخمدان علامت یا نشانه‌ای ندارد، ولی برخی اوقات باعث ایجاد درد یا خونریزی‌ در زنان می‌شود. اگر قطر یک کیست بیش‌تر از ۵ سانتی‌متر باشد ، برای خارج کردن آن از بدن ممکن است به عمل جراحی نیاز باشد.

لیست پزشکان متخصص زنان و زایمان

لیستی از پزشکان متخصص زنان و زایمان را آماده کرده‌ایم تا در صورت نیاز به معاینه یا مشاوره، به راحتی بتوانید از پزشک موردنظر خود نوبت ویزیت حضوری یا ویزیت تلفنی دریافت کنید. برای دریافت نوبت، روی تصویر زیر کلیک کنید(یا لمس کنید).

منابع:

healthline

mayoclinic

medicalnewstoday

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

همین الان می‌توانید سوالات و دغدغه‌های خود را از دکتر متخصص زنان و زایمان بپرسید.

پرسیدن سوال

دکتر مهدیه کمالی

متخصص زنان و زایمان، برد تخصصی از دانشگاه تهران

پرسش و پاسخ درباره «کیست تخمدان و عوارض و علائم آن»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

780 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام من 23 سالم یک بارکیست در سمت راستم روی تخمدان بوده عمل شده دکتر گفته پاره شده الانم مثل همون در دارم خیلی یعنی احتمال این که دوبار کیست دارم هست متهم یک بچه هم دارم خواهش آن راهنمایی کنین

  2. سلام وقتتون بخیر، من 22 سالمه و متاهل تقریبا 6 ماه پیش با درد پهلو رفتم سونو دادم .گفتن یه کیست کوچیک دارم بعد اون با مصرف دارو برداشته شد ینی دوباره رفتم سونو دادم و الان باز نزدیک یه ماه درد پهلو دارم بیشتر از سمت چپ بنظرتون دوباره می تونه کیست باشه؟ دردش در تمام روز حس میکنم. ممنون میشم راهنماییم کنید🙏

    • سلام
      جهت ازمایش و کشت ادرار جهت بررسی از نظر عفونت
      و سونوگرافی جهت بررسی از نظر سنگ کلیه انجام دهید
      کیست های کلیه معمولا سبب درد نمی شوند

  3. سلام وقتتون بخیر.من حدود 6 ماه بود که پریود نشده بودم.این اتفاق بعد از قطع کردن ورزشم افتاد.تو اون زمان درد خاصی هم نداشتم .بعد 6 ماه پریود شدم و درد زیادی داشتم.الان دوباره 2 ماهه که نشدم و زیر شکمم فقط گاهی درد میگیره و سردرد دارم.چقدر احتمال وجود کیست هستش و باید چه ازمایشایی رو انجام بدم؟؟قرصی هم مصرف نمیکنم.

    • سلام
      سن شما و سابقه وجود چنین مشکلاتی در خانواده شما مهم می باشد
      جهت ازمایش تیرویید پرولاکتین و FSH نیز اقدام فرمایید

  4. سلام وقت بخیر۲۲سالمه ومجرد هستم رفتم سونوگرافی گفتن کیست ریز دارین ولی سیکل قاعدگی منظمی دارم ولی موقع تخمک گذاری درد لگنی شدید دارم قرص ضد بارداری برام تجویز کردن ولی من بخاطر تهوع عوارض قرص نمیتونم استفاده کنم چه قرص دیگه ای میتونم بندازم ؟

    • سلام
      قرص های ضد بارداری انواع مختلفی داره
      با مشورت با پزشک خود از نوع دیگری از قرص ضد بارداری استفاده کنید

  5. سلام خسته نباشید. ممنون اگه جواب منو بدین
    من ۱۹ سالمه مجردم عفونت شدید دارم . دیشب یهویی از خواب بیدار شدم فکر کردم پریود شدم ولی دیدم همون عفونته و شکمم هم خیلی سفت شده بود. گهگاهی هم قسمت پایین سمت چپ شکمم درد میکنه . ولی پریودیم منظمه فوقش ۲ یا ۳ روز عقب جلو بشه..
    من الانم ی کوچولو درد دارم خیلی میترسم من باید چیکار کنم.؟
    با آموکسیسیلین ۵۰۰ یا قرص جلوگیری مصرف کنم بهتر میشم؟

    • سلام
      قرص فلوکونازول ۱۵۰ میلی هر ۴۸ ساعت یک عدد
      قرص مترونیدازول ۲۵۰ هر ۸ ساعت یک عدد
      تا یک هفته مصرف شود

  6. سلام من۲۲سالمه مجردم من کلا پریودیم نامنظمه دکترم بابته این موضوع خیلی رفتم سنوگرافیم خیلی انجام دادم یه بار که انجام دادم کیستای ریز داشتم که دکتر بهم قرص داد که من زیاد نخوردم اما بعده یه مدت باز دوباره سنوگرافی رفتم کیست دیده نشد من کلا دوماه سه ماه پریود نمیشم وقتیم که میشم شدتش زیاد نیست اما الان یه مدته زود پریود میشم الان یک ماهه خونریزی دارم اولاش شدت نداشت در حد لک اما بعدش کمی شدت پیدا کرد در حد لخته بازم الان یه هفته پیش دکتر رفتم بهم قرص اسید مفنامیک داد که قطع بشه یه توصیه هایی که مواد غذایی چیا بخورم یا خوابمو تنظیم کنم گفت یه سنو گرافیم بدم که من گذاشتم قطع بشه بعد باز برم الان هر هشت ساعت دوتا قرص ۲۵۰میخورم کمتر شده …میخواستم بپرسم شما نظرتون چیه مشکلم خطرناکه؟ امکان این که ازدواج کنم نتونم باردار بشم هست ممنون میشم جوابمو بدید شبی نیست که گریه نکنم از ترس

    • سلام
      سونوگرافی انجام دهید و درصورت وجود کیست طبق دستور پزشک از دارو به طور کامل استفاده کنید

    • سلام عزیزم منم دقیقا همین مشکلو داشتم رفتم پیش متخصص سونوگرافی تجویز کرد کیست داشتم برام دارو تجویز کرد

  7. سلام ، ببخشید با آزمایش خون هم میتوان تشخیص کیست داد‌؟

    • سلام
      به طور قطعی خیر
      البته گاهی اختلال هورمونی میدهد اما روش قطعی سونوگرافی است

  8. سلام کیست تخمدان راست دارم سونو گرافی کردم مشخص شده سوراخ شده وکمی مایع اطراف دیده شده سایز کیست66میلی در44 میلی است برای درمان باید چیکار کنم

  9. سلام.من ۲۹سالمه.هفته گذشته بدلیل درد زیر شکم و پریود نامنظم سونو دادم و کیست ساده در تخمدان چپم به اندازه ۷سانت دیده شده.پزشکم دارو داده.امکان پارگی کیست و نیاز ب جراحی هست؟

    • سلام
      فعلا دارو مصرف شود طبق دستور و سونو مجدد ۲ ماه دیگر تکرار شود
      در حین مصرف داروها در صورتی که درد شکم بسیار شدید بروز کرد ویزیت شوید

  10. سلام خانم دکتر وقت بخیر من 33 ساله هستم و متاهل دارای پریود منظم بودم الان دوماه هست عقب انداختم ولی تمام حالت پریودی رو دارم و در این مدت دچار نفخ شکم، تهوع و استفراغ روده تحریک پذیر و گاهی درد در ناحیه زیر شکم یا تخمدان ها دارم علتش میتونه کیست باشه بی‌بی چک هم گذاشتم دوتا خط شده.

    • سلام
      اولین اقدام انجام آزمایش B-hcG جهت رد بارداری میباشد

      • سلام من 28 سالمه ومجردم تا حالا پریودم عقب نیفتاده ولی 7 روزه که از پریود این ماهم گذشته به نظرتون چه مشکلی دارم

        • سلام
          اگر رابطه مشکوک منجر به بارداری ندارید فعلا اقدامی نیاز نیست
          میتواند در اثر مسایلی همچون استرس بروز کند

          • سلام وعرض ادب .خواستم بگم یه ماهی هس که سمت چپ شکمم دردمیکنه وترشح ناجوری دارم وخیلی دردمیکنه وحتی بعضی وقتایه چیزی حس میکنم ومیگم شایدبچه باشه ولی من بااینکه همه ی این علائم رودارم بازم پریودشدم ..یعنی ممکنه کیست باشه…ممنووون ازشما

          • سلام
            اگر درد شکمی دارید باید معاینه شوید
            کیست مساله شایعی در زنان است و جهت تشخیص آن سونوگرافی لازم است اما از علایم آن درد و بی نظمی قاعدگی میباسد

  11. سلام وقتتون بخیر من. چندسال پیش عمل کیست تخمدان داشتم نمیدونم پاره شده یانه اما جراح گفت کیست رو همل عمل کردبم الان ازدواج کردم و سونو دادم. تو تخمدان چپم فیکول ۱۸ و‌. داشتم بعد گفت تخمدان راستت یک مقدار کوچک تر از چپه میخواستم بدونم دیگ. نمیتونم با این شرایط باردار شم و برای. پسر شدن حتما باید تخندان راست فعال باشه

    • سلام
      در سونو شما فولیکول ذکر شده یعنی تخمک گذاری طبیعی وجود دارد و نگران نباشید
      جهت مشاوره پیش از بارداری به متخصص زنان مراجعه کنید

  12. باسلام 32ساله هستم ودارای دوفرزند ماه پیش 11اردیبهشت پریود شدم ولی این ماه پریود نشدم تابه این سنپریود من تاخیر نداشته ورابطه مشکوک هم نداشتیم وقصدبارداری ندارم ودورهی پریودهای من تقریبا28 روزهست وروز 13خرداد بی بی چک زدم منفی بود وچندروز قبل کمر درد می گرفتم وخیلی کم لکه های قهوهای می اومد مشکل از چی می تونه باشه که پریود نشدم آیا نیاز هست بازهم بی بی چک بزنم؟

  13. سلام من ۱۶ سالمه و حدودا یک هفتس زیر شکمم سمت چپ درد دارم

    • سلام
      باید معاینه شکم شوید و بررسی از نظر تب و دلپیچه و اسهال و تیرکشندگی انجام شود

  14. سلام من ۱۹سالمه و مجردم مدتیه موهای جلوی سرم به شدت داره میریزه آیا امکان داره کیست داشته باشم و باید چیکار کنم؟

    • سلام
      دوست عزیز ریزش مو علل گونانی از جمله ریزش موی آندروژنیک یا کم خونی و مشکلات هورمونی دارد
      توصیه میشود ابتدا آزمایشات زیر را انجام دهید cbc, diff ,bun, cr , Ast ,Alt, alk_p , tsh ,t4, ca, mg, vit d3, zinc,دی هیدرو تستوسترون و استروژن و پروژسترون

  15. سلام من چندماه قرص ضدبارداری استفاده کردم بعد از قطع اقدام به بارداری کردم .الان دو ماهه که قصد بارداری دارم .اما هر دو ماهش یه هفته قبل پریودی به مدت یک روز خون ریزی کمی دارم .بعد یک هفته پریودیم شروع میشه .ممکنه مشکل خاصی داشته باشم یا طبیعیه؟

  16. سلام من ۱۴ سالمه مدت پریودیم زیاده با خونریزی شدید و توی دوران پریودیم خیلی لخته میبینم و تقریبا تا ۵ روز دل درد شدید حالت تهوع و سرگیجه دارم بنظرتون چه مشکلی دارم؟

    • سلام
      در دوران قاعدگی کپسول مفنامیک اسید هر ۸ ساعت یک عدد مصرف شود
      قرص آهن فروفورت دئودنال روزی یک عدد مصرف شود
      اگر به مرور بهبود نیافتید جهت معاینه به متخصص زنان مراجعه کنید

  17. سلام وقتتون بخیر
    من۳۳ساله و متأهل هستم، همیشه قاعدگی منظمی داشتم،الان ۵روز میشه که پریودم عقب افتاده ولی تمام علائم پریودی رو دارم و لازم به ذکر هست که رابطه پرخطر هم نداشتم،احتمال کیست وجود دارِ؟

    • سلام
      ۵روز زمان کمی است و ممکن است بعلت استرس یا مشغله سیکل قاعدگی بهم بخورد
      اگر خیلی طول کشید یا در سیکل های بعدی تکرار شد سونوگرافی بدهید

  18. سلام وقتتون بخیر
    من ۳۷ سال دارم، متاهلم. پریودهام منظم هست ولی حجم خونریزی خیلی خیلی کم شده، سونوگرافی کردم دکتر گفتن پلیکیستیک هستم و فیبرم دارم و پرولاکتینم بالاست، حجم خونریزی کم من بخاطر کیست هست؟ ممکنه باردار باشم؟

    • سلام
      کاهش خونریزی بعلت پرولاکتین بالا میتواند باشد
      درمان دارویی زیر نظر فوق تخصص غدد جهت پرولاکتین
      و پلی کیستیک زیر نظر متخصص زنان انجام شود
      بارداری بعید است

  19. سلام ۲۹ ساله ام متاهلم ۶ سال ازدواج کردم بچه ندارم پریدی هام منظمه دوماهه ی ۴ روز ی ۶ روز پریودیم عقب افتاده از اول دوره ی قاعدگیم دردای شدیدی داشتم هنوزم دارم ۲ سال پیش سونو دادم کیست نداشتم الان احتمال کیست هست؟؟؟؟

    • سلام
      با توجه به درد شدید و بی نظمی بهتر است سونوگرافی جهت بررسی کیست انجام شود

  20. با سلام و و قت بخیر
    من 30 سالمه و مجردم. پریودیم نامنظمه پارسال سونوگرافی انجام دادم کیست ساده تخمدان داشتم که برا رفعش دارو مصرف نکردم.
    طی یک ماه اخیر ب صورت نامنظم لکه داشتم اما حدود یک هفتس ک خونریزی زیاد شده
    این میتونه از علایم کیست باشه.
    خواهشا منو راهنمایی کنید.

  21. سلام خسته نباشید من 19 سالمه و مجرد هستم و ۱ سالی هستش ک دردهای شدید دارم هنگام پریود و هربار بیشتر شدت گرفت و همیشه قبل پریودم حال تهوع های شدید دارم و استفراغ
    موقع پریودم هم ماه قبل جوری درد داشتم که۲ باز از حال رفتم
    وحتی دکتر هم رفتم گفت نفخ داری و سونوگرافی نوشت اما فک نمیکنم نفخ باشه چون دردش درد مثل درد پریودیه و حتی اول دردمیگیره دل و کمرم بعد ورم میکنه ب شدت رحمم جوری درد میگیره ک حتی نمیتونم نفس بکشم و این موضوع دائم شده دیگه چه قبل پریود چه بعد پریود
    میخواستم ببینم نظر شما چی هستش؟!!!

    • سلام
      با توجه به دردهای شدید سونوگرافی باید انجام شود
      اگر ضایعه ای مطرح نبود سندرم قاعدگی مطرح است

  22. باتشکر از مطالب مفید وآموزندتون دختر من ۱۳ داره و یک کیست در تخم دان چپ به ۴ سانت داره البته ام آرآی دادم ولی به تعطیلات خوردیم و خیلی نگرانشم میخواستم بدونم خطر براش چقدر زیاده بازم ممنون ….

  23. سلام خانم دکتر خسته نباشید ببخشید من حدود یک ماهه که حس میکنم تو بخارم پیش چشم پزشک رفتم مشکلی نداشتم پیش دکتر مغز و اعصاب رفتم گفت به خاطر استرسه،یک شب ناگهانی تو سرم خالی شد ازون موقع هم گوشام کیپ شده هم دیدم مه آلود حس سبکی و بی وزنی دارم البته از وقتی قرص مارولین برای کیست تخمدان خوردم دو سه روز بعد این حالتا ایجاد شد،ضعف و بی حالی هم دارم یک ماه پیش سونو انجام دادم و کیستم پنج سانت و دو میلیه

    • سلام
      دارو قطع شود
      اگر بهبود نیافتید mri مغز انجام شود

  24. سلام خانم دکتر خسته نباشید من 32 سالمه ومتاهل هستم پریودی هام منظم بوده4 سال ازدواج کردم بچه دار نشدم دکتر رفتم مشکلی نداشتیم اولین بار 11 روز عقب انداختم تست بتا دادم منفی بود بنظرتون احتمال داره کیست باشه؟

    • سلام
      یکبار عقب افتادن نیاز به بررسی ندارد
      اگر در سیکل های بعدی هم رخ داد بررسی کنید

  25. سلام
    دختری ۲۱ ساله هستم
    پریودم ۷ روزه هست ولی مدتیه که ۳روز اول و اخر پریودیم به صورت لکه بینی هست یعنی مجموعا ۱۳ روز
    ولی هر ماه سر موعد پریود میشم درد خاصی هم ندارم ایا ممکنه کیست یا تنبلی باشه در حالت عادی اکنه ندارم ولی وقتی اصلاح صورت با بند میکنم اکنه میزنه

  26. سلام 23 ساله مجردم پریودی هام منظمه تقریبا ولی چند روزه درد خیلی شدید از زیر شکم به پایین دارم حتی درد لگن و مثانه و واژن به صورت تیز مانند سابقه کیست خوش خیم و عفونت لگن و عفونت ادراری تو زندگیم داشتم .گاهی درد اونقدر شدیده که نمیتونم تکون بخورم ولی با توالت رفتن خیلی ارومتر میشم درواقع موقع پری مثانه زیر دلم به شدت درد میکنه .ترشح و سوزش ادرارم اصلا ندارم ولی پایین کمرم درد میکنه به نظرتون چکار کنم؟

    • سلام
      دوست عزیز باید معاینه شوید و آزمایش خون و ادرار انجام شوو

  27. سلام خانوم دکتر خسته نباشید من 31 سالمه مجردم وپریودهام تقریبا منظمه البته کم خونی دارم ومبتلا به بیماری التهابی روده(کرون) هستم که تحت نظر پزشک هستم ودرمانم رو انجام میدم من در دوران پریودم شکمم ورم میکنه وروده هام دچار نفخ شدید میشه وقبل پریودهم گاهی وقتها معده درد شدید دارم وعلاعم دیگه ای از جمله سردردهای شدید و حالت تهوع وبی اشتهایی روهم در این دوران تجربه میکنم البته همه اینها در تمام پریودهام اتفاق نمی افته وگاهی اوقات دردها کمترند ولی نفخ همیشگی شدید وغیر قابل تحملی دارم که من از فعالیت روزمره باز میداره وهیچی نمیتونم بخورم آزمایش تیروئید هم انجام دادم که مشکلی نداشتم وسونوگرافی هم قبلاچند بار انجام دادم نرمال بوده نمیدونم واقعا مشکلم چیه خواهش میکنم راهنماییم کنید ممنونم

    • سلام
      دوست عزیز این علایم مربوط به سندرم قاعدگی است و جای نگرانی ندارد
      با نظر متخصص گوارش خود قرص کلیدینیوم سی و قرص دمپریدون در این دوره مصرف کنید

  28. سلام سی وسه ساله ام مجرد تقریباپارسال بودمتوجه شدم کیست دارم رفتم دکترباقرص خوردن خوب شدم ولی الان بدوباره پریودیهای من نامتعادل شده ونامنظم وزودبه زوداتفاق می افنته جدیدایک دردخفیف زیرشکمم احساس میکنم امکان داره الان همون کیست باشه

  29. سلام .وقتتون بخیر .من امروز سونو دادم دوتا کیست که کیست اکوفری به دیامتر۵۰ در ۴۱م م در تخمدان راست وکیست به دیامتر ۲۹در ۲۵در تخمدان چپ رویت میشه …ممنون میشم راهنمایی کنید

    • سلام
      سن شما،قصد بارداری،و نوع کیست باید بررسی شود

  30. سلام خانم دکتر عزیز خسته نباشید،
    من یک دختر مجرد 19ساله هستم که یک سال پریودیم کلا به هم ریخته و گاهی شش ماه یک بار پریود میشدم‌ دو سال قبل با آزمایش و سونوگرافی پزشکم متوجه یک کیست کوچیک شد و برای من قرص ال دی تجویز کرد بعد یک دو ماه با اولین پریودیم یک تکه گوشت از رحمم خارج شد بعد این اصلا دکتر نرفتم اما توی نت سرچ کردم گویا کیستم دفع شده آیا درسته؟و این به پرده بکارتم آسیب نزده؟

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر