مجله پزشکی دکتر دکتر

سوزش سر معده و دل: همه چیز از علت، علائم تا درمان

1 اردیبهشت 1400

8

بیماری‌های گوارش
سوزش سر معده و دل: همه چیز از علت، علائم تا درمان

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

سوزش سر معده یکی از بیماری‌های شایع دستگاه گوارش است که افراد زیادی به آن مبتلا می‌شوند. دلایل مختلفی مانند حساسیت غذایی، ژنتیک و استرس در ایجاد و تشدید آن نقش دارد. تشخیص و درمان زودهنگام این بیماری می‌تواند شدت علائم را کاهش دهد. در این مقاله به‌طور کامل درمورد این بیماری توضیح خواهیم داد. همراه ما باشید.

سوزش سر معده چیست؟

غذا پس از جویده شدن در دهان، وارد مری می‌شود. در مرحله بعد، به‌منظور آماده‌سازی برای ورود به روده‌ها و جذب مواد مغذی، غذا وارد معده می‌شود. چراکه اسید معده باعث خرد شدن مواد غذایی شده و در از بین بردن باکتری‌های مضر نیز نقش مهمی دارد. در یک انسان بالغ روزانه تقریبا ۲ تا ۳ لیتر اسید در معده ترشح می‌شود. 

زمانی که اسید معده یا غذای تجزیه‌شده در معده، به داخل مری یا دهان برگردد باعث بروز احساس سوزش در معده یا قفسه سینه می‌شود. به این درد و سوزش که می‌تواند همراه با چشیدن مایع ترش‌مزه‌ای در دهان باشد، ریفلاکس معده یا سوزش سر معده می‌گویند. این بیماری معمولا در اصطلاح عامیانه با واژه‌هایی مثل «ترش کردن» یا «سوزش سر دل» نیز شناخته می‌شود. 

تقریبا یک‌پنجم ایرانیان از سوزش سر دل و درد قفسه سینه که ناشی از بازگشت اسید معده به سمت بالا است، رنج می‌برند. نوع سبک زندگی، شرایط محیطی و عوامل وراثتی در شکل‌گیری این بیماری نقش دارند. این بیماری معمولا همراه با بوی بد دهان، درد در قسمت بالای شکم، حالت تهوع، بازگشت غذا به داخل دهان است و حتی می‌تواند مشکلات دهان و دندان ایجاد کند. 

توجه کنید که برای تشخیص ریفلاکس معده باید به پزشک متخصص مراجعه کنید تا در ابتدا دلیل بیماری شما مشخص و بعد بهترین روش درمانی برای شما تجویز شود.

سوزش معده و کرونا
سوزش سر معده از چیست

چه کسانی به سوزش سر دل مبتلا می‌شوند؟

نوع مواد غذایی مصرفی در ایجاد ریفلاکس معده موثر است. اما ابتلا به برخی بیماری‌ها مثل زخم معده، زخم اثنی‌عشر، سندرم روده تحریک‌پذیر، عفونت‌های باکتریایی معده و ورم معده نیز در ایجاد سوزش سر دل نقش مهمی دارند. بنابراین، افرادی که به بیماری‌های گوارشی مبتلا هستند، بیشتر در معرض مواجه با علائم ریفلاکس معده قرار می‌گیرند. 

توجه به حساسیت‌های غذایی، کنترل وزن، پرهیز از مصرف کافئین و دخانیات می‌تواند از ابتلا به ریفلاکس معده جلوگیری کند.

علت سوزش سر معده چیست؟

دلایل اصلی ابتلا به سوزش سر معده عبارت است از:

  • پرخوری و مصرف بیش‌ازحد غذاهای چرب و فراوری‌شده
  • مصرف نوشیدنی‌های گازدار مثل نوشابه
  • استفاده زیاد از تنقلاتی مانند چیپس و پفک
  • استرس و اضطراب
  •  چاقی
  • بارداری
  • استفاده از برخی داروها مانند آنتی‌بیوتیک
  • سیگار کشیدن
  • مصرف نوشیدنی‌های الکلی
  • ابتلا به بیماری‌های گوارشی مثل زخم معده
سوزش معده نشانه چیست
غذاهای مضر برای سوزش معده

اگر بخش ابتدایی معده که با نام دریچه کاردیا شناخته می‌شود شل شود، احتمال ابتلا به سوزش سر معده افزایش می‌یابد. مهم‌ترین دلیل ایجاد این عارضه، نوشیدن مایعات هنگام صرف غذا است. علاوه بر این، توجه به موارد زیر و رعایت آن‌ها با مشورت پزشکتان، می‌تواند امکان شل شدن دریچه کاردیا را کاهش دهد.

  • ۱ ساعت قبل و بعد از غذا مایعات ننوشید.
  • بلافاصله بعد از خوردن شام نخوابید.
  • بعد از خوردن هر یک از وعده‌هایی غذایی، نباید تا ۱ ساعت دراز بکشید.
  • پرخوری نکنید و مصرف غذاهای پرکالری را به حداقل برسانید.

سوزش سر معده در بارداری

بسیاری از زنان در دوران بارداری دچار سوزش سر دل می‌شوند. این مشکل معمولا به‌دلیل رشد جنین و تغییرات هورمونی ایجاد می‌شود. در بیشتر موارد بعد از زایمان این مشکل برطرف می‌شود.

 سوزش سر معده در کودکان و نوزادان

 سوزش سر دل در کودکان و نوزادان، یکی از رایج‌ترین مشکلات گواشی محسوب می‌شود. این مشکل معمولا از ۳ ماهگی شروع می‌شود و ممکن است تا ۲ سالگی نیز ادامه داشته باشد. اگر این بیماری به‌موقع درمان و کنترل نشود، می‌تواند باعث بروز بیماری آسم کودکی شود. 

به همین دلیل والدین باید در صورت مشاهده نشانه های ریفلاکس معده در نوزادان و کودکان خود، خیلی سریع با پزشک کودکان مشورت کنند. یکی از دلایل ایجاد این بیماری ژنتیک و عوامل ارثی است. 

همچنین مادران شیرده باید به رژیم غذایی خود توجه کنند و از دخانیات استفاده نکنند؛ چراکه روی نوزاد و سلامت او اثر می‌گذارد. به عنوان مثال مصرف لبنیات، غذاهای فراوری‌شده، گوجه‌فرنگی و نوشیدنی‌های کافئین‌دار باید با احتیاط انجام شود. 

سوزش سر معده و کرونا

توجه به علائم گوارشی کرونا می‌تواند در تشخیص و درمان به‌موقع این بیماری موثر باشد. حالت تهوع، اسهال آبکی، بی‌اشتهایی و دردهای شکمی از مهم‌ترین علائم گوارشی کرونا به شمار می‌روند. علاوه بر این موارد، بیمار ممکن است دچار سوزش سر دل، ترش کردن و نفخ شود. 

برای درمان و کنترل این علائم، بهتر است مصرف لبنیات، سبزیجاتی مثل کلم و کاهو، غذاهای حاوی نشاسته و کربوهیدرات و همچنین نوشیدنی‌های گازدار کاهش یابد.

علائم و نشانه های سوزش معده

علائم سوزش معده عبارت است از:

  • احساس سوزش و درد در معده، مری یا استخوان سینه
  • سرفه 
  • حالت تهوع
  • گرفتگی صدا
  • ایجاد طعم تلخ در دهان
  • پوسیدگی دندان‌ها
  • احساس درد شدید در قسمت بالایی شکم هنگام خم شدن و دراز کشیدن
  • التهاب مری و حنجره
  • اختلال در بلع
  • بوی بد دهان
سوزش معده و حالت تهوع
سرفه از علائم سوزش معده

درمان سوزش سر دل چگونه است؟

برای درمان سوزش معده، تغییر در سبک زندگی و رژیم غذایی از مهم‌ترین اقدامات است. معمولا چاقی یکی از موثرترین دلایل ایجاد این بیماری است. بنابراین، کنترل وزن اولین مرحله درمان آن است. در رژیم غذایی خود از نوشیدنی‌های گازدار و الکلی، کافئین، غذاهای سرخ‌شده و چرب، مواد غذایی نیمه‌آماده و میوه خام اجتناب کنید. 

بعد از خوردن شام تا زمان خواب باید حداقل ۲ ساعت فاصله وجود داشته باشد. علاوه بر این، وعده‌های غذایی روزانه خود را زیاد کنید و حجم غذای مصرفی را کاهش دهید.

بعد از مشاهده علائم سوزش معده، ابتدا به پزشک متخصص مراجعه کنید تا در صورت لزوم دارودرمانی یا آزمایش‌های مربوطه انجام شود. معمولا داروهایی برای کاهش میزان ترشح اسید معده و رادیوگرافی یا آندوسکوپی از معده و شکم برای بررسی دستگاه گوارش تجویز می‌شود.

چه غذاها و نوشیدنی‌هایی برای پیشگیری و درمان سوزش سر معده مناسب است؟

برای درمان خانگی و مصرف غذاهای مناسب برای سوزش معده، به نکات زیر توجه کنید. قبل از مصرف این مواد غذایی با پزشک خود مشورت کنید. 

  • زنجبیل

مصرف زنجبیل یا دم‌نوش زنجبیل به کاهش التهاب دستگاه گوارش و سوزش معده کمک می‌کند. می‌توانید قبل از هر وعده غذایی مقداری آب زنجبیل را با عسل ترکیب کرده و میل کنید.

  • لبنیات پروبیوتیک 

لبنیات پروبیوتیک و بدون لاکتوز برای افرادی که دستگاه گوارش حساسی دارند بسیار مفید است. این لبنیات، باکتری‌های مفید روده و معده را افزایش می‌دهد و میزان ترشح اسید معده را کنترل می‌کند.

  • سرکه سیب

سرکه سیب در تنظیم مقدار ترشح اسید معده موثر است. به همین دلیل یکی از روشهای موثر درمان خانگی سوزش معده محسوب می‌شود. می‌توانید مقداری سرکه سیب را با آب ولرم ترکیب کرده و میل کنید.

  • آلوئه‌ورا

استفاده از آب و میوه آلوئه‌ورا می‌تواند در کاهش درد و سوزش معده موثر باشد.

  • بابونه

دم‌نوش بابونه که از ترکیب گل‌های خشک بابونه و آب جوش درست می‌شود، برای مشکلات گوارشی مفید است. می‌توانید این دم‌نوش را با مقداری عسل مصرف کنید.

  • موز

مصرف روزانه موز میزان ترشح اسید معده را کنترل می‌کند و احتمال بروز درد و گرفتگی معده را کاهش می‌دهد.

سوزش سر معده درمان
غذاهای مناسب برای درمان سوزش معده

کلام آخر

سوزش معده یا ریفلاکس معده یکی از شایع‌ترین بیماری‌های گوارشی به شمار می‌رود. این بیماری همراه با درد، سوزش و گرفتگی معده یا استخوان قفسه سینه است. درد در این ناحیه، مشابه دردهای بیماری قلبی است ولی عامل ایجادکننده آن متفاوت است. زیرا در سوزش سر دل، برگشت اسید معده به سمت مری و دهان موجب ایجاد این درد و گرفتگی می‌شود.

سوالات متداول

ترش کردن و سوزش سر دل نشان‌دهنده چه بیماری است؟

ترش کردن و سوزش سر دل نشانه ابتلا به بیماری سوزش معده است. در این بیماری اسید معده به سمت بالا و مری حرکت کرده و موجب درد و گرفتگی قفسه سینه و معده می‌شود.

مهم‌ترین علائم بیماری سوزش معده چیست؟

گرفتگی صدا، احساس سوزش و درد معده، سرفه، حالت تهوع و بوی بد دهان از نشانه‌های ابتلا به بیماری سوزش معده است.

درمان سوزش سر دل چگونه است؟

دارودرمانی و اصلاح رژیم غذایی در درمان این بیماری موثر هستند. کنترل وزن بدن، پرهیز از مصرف نوشیدنی‌‌های گازدار و الکلی، مصرف لبنیات پروبیوتیک و ترک دخانیات از دیگر روشهای درمان سوزش سر دل محسوب می‌شود.

دلایل ابتلا به سوزش معده کدام است؟

مسائل ژنتیکی و محیطی در ایجاد سوزش معده نقش دارند. چاقی، مصرف بیش‌ازحد غذاهای چرب و فراوری‌شده، استرس، بارداری و ابتلا به بیماری‌های گوارشی مثل زخم معده از دلایل ابتلا به سوزش معده به شمار می‌روند.

منابع:

mayoclinic

webmd

healthline

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

نوشته های مرتبط

پرسش و پاسخ درباره «سوزش سر معده و دل: همه چیز از علت، علائم تا درمان»

8 پاسخ به “سوزش سر معده و دل: همه چیز از علت، علائم تا درمان”

  1. علیرضا گفت:

    سلام یه مدته زیاده معدم درد میکنه و درد در زیر قفسه یینم دارم هر ازگاهی زیاد و کم میشه مثلا چایی یا اب سرد که میخورم کاملا احساس میکنم تو قسمت مری میشه راهنمایی کنید

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام بايد اندوسكوپي بديد و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  2. فاطمه گفت:

    سلام خسته نباشید من خیلی وقت ها معدم اذیت میکنه میزنه قفسه سینه ام وکمر خیلی درد بدی هست مثل زایمان بعضی موقع ها هم هرروز اینجوری میشم علائمه چیه

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام بايد از نظر رفلاكس معده به مري بررسي شيد
      لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  3. فاطمه گفت:

    سلام خسته نباشید من خیلی وقت ها معدم اذیت میکنه میزنه قفسه سینه ام وکمر خیلی درد بدی هست مثل زایمان بعضی موقع ها هم هرروز اینجوری میشم

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام از نظر رفلاكس معده به مري بررسي شيد
      لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  4. ز _ع گفت:

    سلام ایا ورم معده ممکنه به قلب فشار وارد کنه که طوری که پشت ادم طوری بشه که انگار لقمه توگلوش گیرکرده

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام نه، علائم رفلاكس معده شبيه به علائم قلبي هست
      لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

جدیدترین بیماری های اضافه شده

کتابچه ها

دیدگاه های اخیر

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام اگه tsh نرمال فعلا خیر...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام باید عکس مچ دست بگیرین برای بررسی صفحه رشد...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام باید فشارخونتون بررسی شه عدد hb, plt هم درآزمایش مشخص شه...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام اگه ۸ سالته باید از نظر بلوغ زودرس و رشد قد بررسی شین...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

خواهش میکنم🌸🌸...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام باید بررسی شین...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام نه موردی نیست...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص مغز و اعص...