روش‌های سریع و استاندارد جلوگیری از بارداری قبل و بعد از رابطه

  • 1399-05-31
  • ۷۱۰ بازدید
  • 0
روش‌های پیشگیری از بارداری

موضوع پیشگیری از بارداری یکی از موضوعات بسیار مهم جامعه جهانی است. آیا درباره‌ی بهترین روش برای پیشگیری از بارداری اطلاع دارید. این مقاله ترجمه‌ای از محتوای رایگان سازمان خدمات سلامت ملی انگلستان (NHS ) است که به صورت کامل درباره‌ی تمام جنبه‌های روش‌های جلوگیری از بارداری صحبت کرده است.

امروزه روش‌های مختلفی برای پیشگیری از بارداری وجود دارد که می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید. انتخاب روش مناسب پیشگیری برای شما، باید بر اساس سلامت و شرایطی که در آن قرار دارید انتخاب شود. برای انتخاب روش مناسب، عوامل مختلفی وجود دارند که باید در نظر گرفته شوند. توصیه می‌شود، پس از مطالعه این مطلب، به دکتر خانوادگی خود، یا یک پزشک عمومی مراجعه کرده و در مورد انتخاب خود با او صحبت کنید.
نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشید این است که تنها راه جلوگیری از ابتلا به عفونت‌های آمیزشی این است که در هر بار رابطه جنسی خود از کاندوم استفاده کنید؛ سایر روش‌های معرفی شده در این مطلب، برای پیشگیری از بارداری موثر هستند اما محافظتی مقابل عفونت‌های آمیزشی ندارند.
در ادامه مطلب به شما در انتخاب روش پیشگیری مناسب کمک خواهیم کرد.

روش‌های پیشگیری از بارداری

شناخت ابزار پیشگیری از بارداری می‌تواند به شما در انتخاب بهترین و موثرترین روش پیشگیری کمک کند. بنابراین، قدم اول، این است که ابزار مختلف برای پیشگیری از بارداری را بشناسید.

میزان تاثیرگذاری هر کدام از روش‌های پیشگیری بارداری

در این مقاله ، روش‌های مختلف برای پیشگیری معرفی شده و میزان تاثیرگذاری هر یک از آن‌ها و دوره استفاده (هر چند مدت، یک بار باید به فکر استفاده از آن‌ها باشیم) نیز مشخص شده است. میزان تاثیرگذاری روش‌ها، به این صورت در نظر گرفته می‌شوند که اگر صد نفر به مدت یک‌سال از این روش استفاده کنند، چند نفر از آن‌ها باردار خواهند شد؛ به عنوان مثال اگر میزان تأثیرگذاری روشی ۹۹ درصد باشد از هر ۱۰۰ زنی که در یک سال از این شیوه استفاده کند، یک زن باردار خواهد شد.
در توضیح بعضی از روش‌ها، مانند روش استفاده از قرص ضد بارداری، عبارت “در صورت استفاده صحیح” ذکر شده است؛ علت این است که افرادی که از این روش‌ها استفاده می‌کنند، باید در هر رابطه خود، هر روز، هر هفته یا هر ماه این کار را انجام دهند، بنابراین در صورتی که ابزار پیشگیری به شکل صحیح مصرف نشوند، میزان تاثیرگذاری آن‌ها نیز کمتر خواهد بود.

روش‌های پیشگیری از بارداری با تاثیر گذاری بیش از 99%

پنج روش متفاوت برای پیشگیری از بارداری وجود دارند که بیش از 99 درصد تاثیر گذار هستند، این پنج روش عبارت‌اند از:

  • ایمپلنت ضد بارداری (بعد از سه سال نیاز به تعویض دارد)
  • سیستم درون رحمی یا IUS (بعد از پنج سال نیاز به تعویض دارد)
  • روش آی یو دی یا IUD (بستگی به نوع دستگاه، بعد از پنج یا ده سال نیاز به تعویض دارد)
  • عقیم سازی زن یا بستن لوله‌های رحمی (دائمی)
  • عقیم سازی مرد یا وازکتومی (دائمی)

روش‌هایی که در صورت استفاده صحیح بیش از 99% تاثیر گذارند اما با در نظر گرفتن استفاده عادی، تاثیر آن‌ها کم‌تر از 95% است

روش‌های زیر تنها در صورتی بیش از 99 درصد در پیشگیری از بارداری تاثیرگذارند در غیر این صورت تاثیر کمتری خواهند داشت:

  • آمپول‌های ضد بارداری (بسته به نوع آن، هر 8 هفته یا هر 12 هفته نیاز به تمدید دارند)
  • قرص‌های ترکیبی ضد بارداری (استفاده به صورت روزانه تا 3 هفته در هر ماه)
  • قرص‌های پروژسترون (استفاده هر روز)
  • چسب یا پچ‌های ضد بارداری (تعویض به صورت هفتگی، سه هفته در ماه)
  • حلقه واژن (تعویض به صورت ماهانه)


روش‌هایی که تاثیرگذاری آن‌ها در صورت استفاده صحیح از آموزش‌ها 99% است

روش تقویمی و هماهنگی با شرایط جسمی (بررسی دمای بدن و ترشحات دهانه رحم)

روش‌های پیشگیری از بارداری که در صورت استفاده صحیح 98% تاثیرگذارند:

استفاده از کاندوم‌های مردانه (در هر بار رابطه جنسی)

روش‌های پیشگیری از بارداری که در صورت استفاده صحیح می‌توانند تا 95% تاثیرگذار باشند:

استفاده از کاندوم‌های زنانه (در هر بار رابطه جنسی)

روش‌هایی که در صورت استفاده صحیح می‌توانند 92% تا 96% موثر باشند:

دیافراگم ضد بارداری به همراه مواد اسپرم‌کُش (در هر بار رابطه جنسی)

پرسش‌های مهم برای یافتن بهترین روش پیشگیری از بارداری

در اینجا بهتر است که یک قلم و کاغذ بردارید و با توجه به سوال و جواب‌ها برای خودتانبهترین روش پیشگیری از بارداری را انتخاب کنید.

آیا می‌توانید کارهای مربوط به پیشگیری از بارداری را به فعالیت‌های روزانه خود اضافه کنید؟

در صورتی که شما از آن دسته افراد منظمی هستید که فعالیت‌های روزانه مخصوص به خود را داشته و طبق برنامه پیش می‌روند، دستتان برای انتخاب روش پیشگیری مناسب بسیار باز است، علت آن‌هم این است که زمان خوردن قرض، تعویض چسب و… را فراموش نخواهید کرد.


انتخاب روش پیشگیری مناسب در این بخش به سلیقه شخصی شما برمی‌گردد؛ ممکن است تمایل داشته باشید روشی را انتخاب کنید که در هر بار رابطه جنسی از آن استفاده کنید، یا اینکه مانند استفاده از قرص‌های ضد بارداری، به صورت روزانه استفاده آن را در برنامه خود قرار دهید، همچنین شاید بخواهید از روش‌هایی مانند چسب، تزریق یا ایمپلنت استفاده کنید که نه نیاز به استفاده به صورت روزانه دارد نه لزومی درارد که در هر بار رابطه جنسی استفاده شوند.


در این بخش، لیستی تهیه کردیم که نشان می‌دهد، هریک از روش‌های پیشگیری از بارداری، هر چند وقت یک‌بار نیاز به تمدید یا استفاده دارند. شما می‌توانید پس از مطالعه این لیست، برای کسب اطلاع از جزئیات هر روش، با پزشک خود مشورت کنید.

بهترین روش پیشگیری از بارداری

روش‌هایی که هر بار رابطه جنسی می‌توانند انجام شوند:

روش‌هایی که باید هربار تکرار شوند:

  • کاندوم‌های مردانه و زنانه
  • دیافراگم ضد بارداری

روش‌هایی که به صورت روزانه مورد استفاده قرار می‌گیرند:

استفاده از قرص‌های ضد بارداری (قرص‌های ترکیبی یا استروژن)؛ البته نوع دیگری از این قرص‌ها وجود دارند که 21 روزه بوده و در ماه به شما یک هفته مرخصی می‌دهند.

روش‌هایی که به صورت هفتگی استفاده می‌شوند:

پچ یا چسب‌های ضد بارداری

روش‌هایی که به صورت ماهانه استفاده می‌شوند:

حلقه واژن

روش‌هایی که هر 2 الی 3 ماه نیاز به تمدید دارند:

آمپول ضد بارداری

روش‌هایی با تمدید سه ساله:

ایمپلنت ضد بارداری

روش‌هایی با تمدید پنج تا ده سال:

  • سیستم درون رحمی IUS
  • سیستم درون رحمی IUD

برخی از سوالات مهم درباره‌ی روش‌های پیشگیری از بارداری

برای اینکه یک پیشگیری موثر داشته باشید این سوالات را باید جواب دهید:

آیا با اضافه کردن روش‌های پیشگیری به برنامه روزانه خود مشکل دارید؟

همانطور که می‌دانید، همه‌ی روش‌های پیشگیری از بارداری نیاز به استفاده روزانه یا استفاده در هر بار رابطه جنسی ندارند. در بعضی از روش‌های پیشگیری، شما ماه‌ها یا سال‌ها نیازی به فکر کردن یا یادآوری نخواهید داشت؛ البته این روش‌ها باید به کمک متخصص انجام شوند:

  • سیستم درون رحمی IUD (بسته به نوع آن پنج تا ده سال نیاز به تعویض ندارد)
  • سیستم درون رحمی IUS (بسته به نوع آن سه تا پنج سال نیاز به تعویض ندارد)
  • ایمپلنت ضد بارداری (تا سه سال نیاز به تعویض ندارد)


استفاده از آمپول‌های ضد بارداری به دو روش انجام می‌شود: یا به صورت تزریق عضلانی، به باسن تزریق می‌شود، یا اینکه به صورت تزریق زیرپوستی، از طریق ران یا شکم انجام می‌شود. آمپول‌های ضد بارداری، بسته به نوع آن‌ها می‌توانند هشت تا دوازده هفته از بارداری جلوگیری کنند. ماده ضد بارداری می‌تواند توسط یک متخصص یا توسط خود شخص، پس از دیدن آموزش لازم، تزریق شود.


سایر روش‌های پیشگیری که به صورت ماهانه یا هفتگی باید مورد استفاده قرار گیرند عبارت‌اند از:

این روش‌ها عبارتند از:

  • حلقه واژن (سه هفته در ماه باید استفاده شود)
  • چسب یا پچ ضد بارداری (سه هفته در ماه استفاده شده و پس از یک هفته استراحت دوباره تمدید شود)


سایر روش‌های پیشگیری که پیش از هر رابطه جنسی مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:

این روش‌ها شامل:

  • دیافراگم ضد بارداری
  • استفاده از کاندوم زنانه یا مردانه


برای کسب اطلاعات بیشتر و انتخاب صحیح، می‌توانید با پزشک خود در این زمینه مشورت کنید.

آیا با قرار دادن ابزار پیشگیری در واژن خود مشکلی ندارید؟

زنان علاوه بر موارد ذکر شده، باید به این مورد نیز توجه داشته باشند که با قرار دادن ابزار پیشگیری در واژن خود مشکلی دارند یا خیر؟


در صورتی که جواب شما منفی است، استفاده از حلقه واژن، کاندوم زنانه و دیافراگم از جمله روش‌هایی است که می‌توانید برای خود در نظر بگیرید.


اگر به دنبال روش‌های بلندمدت هستید و با اینکه پزشک متخصص، ابزار پیشگیری را در رحم شما قرار دهد نیز مشکلی ندارید، روش‌های IUD و IUS می‌توانند انتخاب خوبی برایتان باشد.

آیا مشکلی با تغییر عادت ماهیانه خود ندارید؟

بعضی از روش‌های پیشگیری از بارداری، عادت ماهانه شما را تحت تاثیر قرار می‌دهند؛ بعضی از روش‌ها ممکن است شدت آن را کم کرده یا نظم آن را بهم بریزند، همچنین بعضی دیگر ممکن است باعث افزایش شدت و غیرعادی شدن آن شوند. روش‌هایی که می‌توانند عادت ماهانه شما را سبک‌تر کنند عبارت‌اند از:

  • قرص‌های ضد بارداری
  • چسب یا پچ‌های ضد بارداری
  • آمپول‌های ضد بارداری
  • سیستم درون رحمی IUS
  • حلقه واژن

آیا سیگار می‌کشید؟

افرادی که سیگار می‌کشند می‌توانند از اکثر روش‌های پیشگیری استفاده کنند؛ اما در صورتی که سیگار می‌کشید و بالای 35 سال سن دارید، بعضی از روش‌ها (مانند استفاده از قرص، چسب یا حلقه واژن) چندان برای شما مناسب نیستند.


در صورتی که سیگار می‌کشید و بالای 35 سال سن دارید، می‌توانید یکی از روش‌های زیر را برای پیشگیری از بارداری در نظر بگیرید:

  • دستگاه IUD
  • دستگاه IUS
  • ایمپلنت ضد بارداری
  • آمپول ضد بارداری
  • قرص‌های ضد بارداری پروژسترون

آیا اضافه وزن دارید؟

وزن شما در اکثر روش‌های پیشگیری، بی تاثیر است و در صورتی که اضافه وزن دارید، می‌توانید از اکثر روش‌های معرفی شده استفاده کنید؛ اما آمپول‌های ضد بارداری در صورتی که بیش از دوسال مورد استفاده قرار گیرد، مقدار کمی با افزایش وزن رابطه دارند.

در صورتی که نتوانیم از دارو‌ها و روش‌های هورمونی برای پیشگیری از بارداری استفاده کنیم؛ چه باید کرد؟

بعضی از روش‌های ضد بارداری از هورمون‌هایی استفاده می‌کنند که در بدن زنان به صورت طبیعی تولید می‌شوند؛ این هورمون‌ها، استروژن و پروژسترون هستند. روش‌هایی که شامل این هورمون‌ها می‌شوند، برای بعضی از زنان مناسب نیستند؛ به عنوان مثال، زنانی که دارای شرایط پزشکی یا بیماری خاص، مانند سرطان سینه هستند نمی‌توانند از این روش‌ها استفاده کنند.


خوشبختانه، تمامی روش‌های پیشگیری از هورمون‌ها استفاده نمی‌کنند و این عده از افراد می‌توانند روش‌های بدون هورمون را در نظر بگیرند؛ این روش‌ها عبارت‌اند از:

  • دستگاه IUD
  • استفاده از کاندوم‌های مردانه و زنانه
  • دیافراگم ضد بارداری

در صورتی که امکان استفاده از روش‌های شامل استروژن برای پیشگیری از بارداری را نداشته باشیم چه کنیم؟

روش‌های ضد بارداری شامل استروژن برای خانم‌هایی که شرایط زیر را دارند مناسب نیست:

  • سن بالای 35 سال دارند و سیگار می‌کشند.
  • اضافه وزن شدید دارند.
  • از داروهای خاصی استفاده می‌کنند. (که با مشورت پزشک مشخص می‌شود)
  • شرایط پزشکی خاص دارند، مانند مشکلات مربوط به گردش خون یا میگرن.
  • در صورتی که در شرایط پزشکی خاصی هستید و نمی‌توانید از روش‌های دارای استروژن استفاده کنید، روش‌های زیر را در نظر بگیرید:
  • دستگاه IUD
  • دستگاه IUS
  • ایمپلنت ضد بارداری
  • آمپول ضد بارداری
  • قرص‌های ضد بارداری پروژسترون

آیا در حال مصرف داروی خاصی هستید؟

بعضی از روش‌های ضد بارداری می‌توانند تحت تاثیر داروهایی که شما مصرف می‌کنید قرار گیرند، اما در این شرایط نیز راه حل وجود دارد. دقت داشته باشید که ابتدا باید با پزشک خود در مورد شرایط پزشکی، داروهایتان و راه حل موجود مشورت کنید.
روش‌هایی که تحت تاثیر دارو‌های مختلف قرار نمی‌گیرند عبارت‌اند از:

  • دستگاه IUD
  • دستگاه IUS
  • آمپول‌های ضد بارداری
  • دیافراگم ضد بارداری
  • کاندوم‌های مردانه و زنانه

آیا قصد باردار شدن در آینده نزدیک را دارید؟

تمامی روش‌های پیشگیری از بارداری، در صورتی که قصد داشتن فرزند داشته باشید قابل توقف است. شما می‌توانید با قطع فرآیند پیشگیری، تاثیر آن را نیز متوقف کنید. معمولا در روش‌های استفاده از قرص، حلقه واژن یا چسب‌های ضد بارداری، پس از قطع مصرف، در ماه اول قدرت باروری زن به او بازمی‌گردد.


در صورتی که می‌خواهید به محض قطع مصرف، به سرعت قدرت باروری بازگردد می‌توانید روش‌های زیر را در نظر بگیرید:

  • ایمپلنت ضد بارداری
  • دستگاه IUS
  • دستگاه IUD
  • قرص‌های پروژسترون
  • دیافراگم ضد بارداری
  • کاندوم‌های مردانه و زنانه

در صورت تزریق آمپول‌های ضد بارداری، پس از قطع مصرف ممکن است مدت بیشتری طول بکشد تا باروری شما به حالت عادی خود بازگردد. اکثر زنان قدرت باروری عادی خود را در طول چندماه بدست می‌آورند اما این مدت زمان می‌تواند تا یک سال نیز ادامه پیدا کند.

پیشگیری از بارداری با روش‌ مسدود کردن

این روش‌ها با استفاده از مسدود کردن به پیشگیری از بارداری کمک می‌کنند:

پیشگیری از بارداری با استفاده از کاندوم مردانه 

کاندوم‌ها تنها روش پیشگیری از بارداری هستند که از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت می‌کنند. کاندوم مردانه روی آلت جنسی مردانه قرار می‌گیرد. این ابزار پیشگیری از یک لایه نازک از جنس لاتکس و پلی‌ایزوپرن تشکیل شده و به گونه‌ای طراحی شده است که اجازه تماس مایع منی با شریک جنسی را ندهد. 

کاندوم در یک نگاه 

  • استفاده از کاندوم در هر بار رابطه‌ی جنسی تا 98 درصد موثر است. به این معنی که از هر 100 زن، 2 نفر از آن‌ها حتی در صورت استفاده‌ی مرد از کاندوم باردار خواهند شد. 
  • فراورده‌های بر پایه روغن مانند مرطوب کننده‌ها، لوسیون‌ها و وازلین به لاتکس و پلی‌ایزوپرن تشکیل دهنده‌ی کاندوم آسیب می‌زنند. اما استفاده از آن‌ها به همراه کاندوم‌های پلی اورتان مشکلی ایجاد نمی‌کند. 
  • احتمال خارج شدن کاندوم از روی آلت در حین رابطه جنسی وجود دارد. در این صورت شریک جنسی فرد باید قرص‌های اورژانسی مصرف کرده و بلافاصله از نظر ابتلای احتمالی به بیماری‌های آمیزشی آزمایش شود. 
  • کاندوم باید در جایی خشک و خنک که نه زیاد گرم و نه زیاد سرد باشد نگهداری شود. از طرفی دیگر احتمال پارگی کاندوم‌ها در تماس با سطوح سخت و اشیای نوک تیز وجود دارد. 
  • استفاده از کاندوم باید به بخشی لذت بخش از فرایند رابطه جنسی تبدیل شود و هیچ کدام از دو طرف نباید احساس کنند که این مسئله مانعی برای لذت بردن آن‌ها است. 
  • اگر فرد به لاتکس حساسیت داشته باشد، می‌تواند از کاندوم‌های پلی اورتان و یا پلی ایزوپرن استفاده کند. 
  • هر کاندوم نباید بیش‌تر از یکبار مصرف شود.
  • کاندوم‌ها دارای تاریخ تولید و انقضا هستند. از مصرف کاندوم‌های تاریخ گذشته باید جلوگیری کرد. 

کاندوم چگونه عمل می‌کند؟

کاندوم‌ها جز روش‌های انسدادی پیشگیری از بارداری هستند و مانند یک سد عمل می‌کنند. آن‌ها از یک لایه نازک لاتکسی، پلی اورتان و یا پلی ایزوپرن ساخته شده و به گونه‌ای طراحی شده است که اجازه تماس اسپرم موجود در مایع منی را با تخمک زن ندهند. 

از طرفی دیگر اگر به خوبی از کاندوم‌ها در طی رابطه جنسی دهانی، واژنی و مقعدی استفاده شود، از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت خواهند کرد. 

آلت جنسی مرد پیش از قرار گرفتن کاندوم روی آن نباید با واژن زن تماس داشته باشد. چرا که اسپرم‌ها پیش از انزال کامل هم می‌توانند از آلت خارج شوند. 

چگونه باید از کاندوم استفاده کرد؟

این موارد را برای استفاده از کاندوم به خوبی به خاطر بسپارید:

  • به آرامی کاندوم را از بسته خود خارج کنید و مراقب باشید که با جواهرات و یا ناخن انگشت پاره نشود. هرگز از دندان برای باز کردن بسته استفاده نکنید. 
  • کاندوم را روی کلاهک آلت در حال نعوظ قرار دهید
    اگر فضایی مانند نوک پستان در قسمت بالایی کاندوم وجود دارد، با کمک انگشت شست و سبابه آن را فشار داده تا هوای درون آن خالی شود. 
  • به آهستگی رول کاندوم را باز کنید تا به ته آلت برسد. 
  • اگر رول کاندوم باز نمی‌شود، احتمالاً به این دلیل است که آن را بر عکس روی آلت قرار داده اید. در این حالت احتمالاً اسپرم در آن باقی می‌ماند. بنابراین آن کاندوم را دور انداخته و یک کاندوم جدید انتخاب کنید. 
  • بعد از رابطه جنسی، زمانی که هنوز آلت در حالت نعوظ است و در حالی که با دست خود قسمت پایینی کاندوم را گرفته اید آن را از بدن شریک جنسی خود بیرون بکشید. 
  • در حالی که کاندوم را از روی آلت بر می‌دارید، مواظب باشید. 
  • کاندوم مصرف شده را در سطل آشغال بریزید. از انداختن کاندوم در سرویس بهداشتی به شدت پرهیز کنید. 
  • آلت جنسی مرد به هیچ وجه نباید آلت تناسلی شریک جنسی مرد و نواحی اطراف آن را لمس کند. 
  • با هر بار رابطه جنسی یک کاندوم جدید استفاده کنید. 

استفاده از لوبریکانت 

برای اینکه استفاده از کاندوم آسان‌تر باشد از لوبریکانت در آن استفاده می‌شود، ولی گاهی شخص مایل به استفاده از لوبریکانت اضافه و بیش‌تری است. این کار معمولاً برای رابطه‌ی جنسی مقعدی که خطر در آمدن کاندوم در آن زیادتر است وجود دارد. 

استفاده از هرگونه لوبریکانتی در هنگام استفاده از کاندوم‌های پلی اورتانی که از لاتکس ساخته نشده‌اند وجود دارد. ولی استفاده از لوبریکانت‌های روغنی در هنگام استفاده از کاندوم‌های لاتکسی یا پلی ایزوپرنی مجاز نیست، چرا که این مواد به کاندوم آسیب زده و احتمال خارج شدن آن از آلت وجود دارد. 

کاندوم‌های اسپرم کش

برخی از کاندوم‌ها حاوی مواد اسپرم کش هستند. استفاده از این نوع از کاندوم‌ها توصیه نمی‌شود، فراورده‌های اسپرم کش بهتر است در قالب لوبریکانت استفاده شوند. چرا که این نوع از کاندوم‌ها از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نمی‌کنند و ممکن است خطر بروز عفونت را افزایش دهند. 

چه کسانی می‌توانند از کاندوم مردانه استفاده کنند؟

  • بیش‌تر افراد می‌توانند به راحتی از کاندوم استفاده کنند ولی این روش برای همه‌ی افراد مناسب نیست 
  • برخی از مردان و زنان به کاندوم‌های لاتکسی حساسیت دارند. در این گونه موارد استفاده از کاندوم‌های پلی اورتانی و یا پلی ایزوپرنی کم‌تر واکنش‌های آلرژیک ایجاد می‌کند. 
  • مردانی که آلت آن‌ها مدت زمان زیادی در حال نعوظ باقی نمی‌ماند هم گزینه‌ی مناسبی برای استفاده از کاندوم نیستند. چرا که برای جلوگیری از نشت اسپرم و یا جلوگیری از خروج کاندوم از روی آلت تناسلی باید آلت در حال نعوظ باقی بماند. 

مزایا و معایب استفاده از کاندوم 

برخی از مزایای استفاده از کاندوم عبارتند از:

  • اگر به درستی و به صورت مداوم از کاندوم استفاده شود، می‌توان از آن به عنوان روشی مطمئن برای پیشگیری از بارداری یاد کرد
  • از ابتلای بیماری‌های آمیزشی مانند اچ آی وی، سوزاک و سفلیس جلوگیری می‌کند.
  • تنها زمانی که فرد می‌خواهد رابطه جنسی داشته باشد باید از آن‌ها استفاده کند و استفاده از کاندوم نیاز به آماده سازی خاصی نداشته و بسیار برای رابطه جنسی برنامه ریزی نشده مناسب است. 
  • در بیش‌تر موارد استفاده از کاندوم عوارض جانبی به دنبال ندارد. 
  • کاندوم‌ها در سایزها، شکل‌ها و طعم‌های بسیار مختلفی عرضه می‌شوند و به راحتی در دسترس هستند. 

برخی از معایب کاندوم عبارتند از:

  • برخی از زوجین به کاندوم به عنوان مانعی در لذت جنسی نگاه می‌کنند در این شرایط باید از کاندوم به عنوان یک بخش لذت بخش از رابطه نگاه کرد. 
  • کاندوم‌ها بسیار جنس مقاومی دارند ولی با این همه در صورت استفاده نامناسب امکان پارگی و یا خارج شدن آن‌ها از روی آلت وجود دارد. 
  • برخی از افراد به لاتکس، اسپرم کش‌ها و یا پلاستیک حساسیت دارند. در این شرایط باید از کاندوم‌هایی استفاده شود که واکنش حساسیت زای کمی ایجاد می‌کنند. 
  • مردان بعد از نعوظ باید کاندوم را روی آلت خود قرار داده و بعد از انزال و پیش از خارج شدن از حالت نعوظ باید آن را از روی آلت بردارند. آلت در حالت نعوظ کاندوم را در جای خود ثابت نگه می‌دارد. 

کاندوم زنانه 

 کاندوم‌های زنانه از لاتکس نرم و نازک مصنوعی و یا لاتکس تهیه شده اند. این محصول درون واژن قرار گرفته و اجازه نمی‌دهد که اسپرم به رحم برسد.

کاندوم زنانه در یک نگاه: حقایقی در مورد کاندوم زنانه

این موارد را درباره‌ی کاندوم زنانه بدانید:

  • کاندوم‌های زنانه در صورت استفاده درست تا ۹۵ درصد موثر هستند.
  • این محصول علاوه بر پیشگیری از بارداری از شخص در برابر بیماری‌های آمیزشی هم محافظت می‌کند
  • پیش از هر گونه تماس آلت به واژن باید کاندوم درون واژن جای‌گذاری شود.
  • کاندوم‌ها باید دارای نشان استاندارد باشند‌.
  • زنانی که با لمس شدن آلت تناسلی شان احساس بدی پیدا می‌کنند، گزینه‌های مناسبی برای استفاده از کاندوم‌ها نیستند.
  • کاندوم‌های زنانه نباید دوبار استفاده شوند و هر بار که فرد رابطه جنسی برقرار می‌کند باید از یک کاندوم تازه استفاده کند.

کاندوم زنانه چگونه عمل می‌کند؟

کاندوم‌های زنانه از انواع روش‌های مسدود کننده پیشگیری از بارداری هستند و مانند یک سد درون واژن قرار می‌گیرند و اجازه رسیدن اسپرم به تخمک را نمی‌دهند

پیش از آغاز رابطه جنسی میتوان کاندوم را درون واژن قرار داد، مطمئن شوید که پیش از قرار گرفتن کامل کاندوم درون بدن الت جنسی مرد وارد بدن زن نشود، چرا که پیش از انزال و ارگاسم مرد هم احتمال خروج اسپرم از بدن وجود دارد. کاندوم زنانه تنها روش پیشگیری از بارداری است که در برابر بیماری‌های آمیزشی هم از فرد محافظت می‌کند.

چگونه از کاندوم زنانه باید استفاده کرد؟

  • به آرامی کاندوم را از بسته خود خارج کنید و مراقب باشید که با جواهرات و یا ناخن انگشت پاره نشود. هرگز از دندان برای باز کردن بسته استفاده نکنید. 
  • حلقه کوچک‌تر در قسمت انتهایی کاندوم را فشار داده و آن را داخل واژن قرار دهید. 
  • مطمئن شوید که حلقه بزرگتر در دهانه‌ی کاندوم همه‌ی قسمت‌های ورودی واژن را بپوشاند. 
  • آلت تناسلی مرد کاملاً باید درون کاندوم زن قرار بگیرد و نباید وارد فضای بین کاندوم و دیواره واژن شود. 
  • بعد از پایان رابطه جنسی به آرامی کاندوم باید از واژن خارج شود. برای جلوگیری از نشت مایع منی به بیرون می‌تواند دهانه‌ی آن را پیچانده و بعد آن را از بدن خارج کرد. 
  • کاندوم مصرف شده را در سطل آشغال بریزید. از انداختن کاندوم در سرویس بهداشتی به شدت پرهیز کنید. 

استفاده از لوبریکانت 

برای اینکه استفاده از کاندوم آسان‌تر باشد از لوبریکانت در آن استفاده می‌شود، ولی گاهی شخص مایل به استفاده از لوبریکانت اضافه و بیش‌تری است. پیش از استفاده از هرگونه لوبریکانت اضافه حتماً به نوشته‌های روی بسته کاندوم دقت کنید. 

چه کسانی می‌توانند از کاندوم زنانه استفاده کنند؟

بیش‌تر زنان بدون هیچ مشکلی می‌توانند از این ابزار جلوگیری از بارداری استفاده کنند. بلافاصله بعد از تولد نوزاد و یا بعد از سقط جنین می‌توان از کاندوم زنانه استفاده کرد. 

اما استفاده از کاندوم زنانه در زنانی که با لمس ناحیه تناسلی خود احساس بدی پیدا می‌کنند، چندان مناسب نیست. 

مزایا و معایب استفاده از کاندوم زنانه 

در این قسمت مزایا و معایب کاندوم زنانه را مورد بررسی قرار خواهیم داد:

مزایای استفاده از کاندوم زنانه :

  • از ابتلای بیماری‌های آمیزشی مانند اچ آی وی، سوزاک و سفلیس جلوگیری می‌کند.
  • اگر به درستی و به صورت مداوم از کاندوم استفاده شود، می‌توان از آن به عنوان روشی مطمئن برای پیشگیری از بارداری یاد کرد
  • تنها زمانی که فرد می‌خواهد رابطه جنسی داشته باشد باید از آن‌ها استفاده کند و استفاده از کاندوم نیاز به آماده سازی خاصی نداشته و بسیار برای رابطه جنسی برنامه ریزی نشده مناسب است. 
  • در بیش‌تر موارد استفاده از کاندوم عوارض جانبی به دنبال ندارد. 

معایب استفاده از کاندوم زنانه:

معایب کاندوم زنانه شامل این موارد است:

  • برخی از زوجین به کاندوم به عنوان مانعی در لذت جنسی نگاه می‌کنند در این شرایط باید از کاندوم به عنوان یک بخش لذت بخش از رابطه نگاه کرد. 
  • کاندوم‌های زنانه بسیار جنس مقومی دارند ولی با این همه در صورت استفاده نامناسب امکان پارگی و یا خارج شدن آن‌ها از داخل واژن وجود دارد. 
  • برخلاف کاندوم‌های مردانه، این نوع از کاندوم‌ها به شکل گسترده در دسترس نبوده و بنابراین ممکن است بسیار گران‌تر باشند. 

روش‌های پیشگیری از بارداری با هورمون

یکی دیگر از روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده از داروهای هورمونی است، در این قسمت به تفصیل در مورد آن صحبت خواهیم کرد

پیشگیری از بارداری با قرص‌های ضد بارداری

قرص‌های ضد بارداری حاوی شکل مصنوعی هورمون‌های زنانه یعنی استروژن و پروژسترون هستند. این هورمون‌ها به صورت طبیعی توسط تخمدان‌ها تولید می‌شوند. 

اگر اسپرم به تخمک برسد، زن باردار می‌شود. این روش جلوگیری از بارداری با توقف تخمک گذاری و یا آزاد شدن تخمک از تخمدان جلوی رسیدن اسپرم به آن را می‌گیرد. 

عوارض و مزایای قرص پیشگیری از بارداری

قرص‌های ضد بارداری در یک نگاه 

این موارد را درباره‌ی قرص‌های ضدبارداری بدانید:

  • قرص‌های ضد بارداری در صورت استفاده درست تا 99 درصد در پیشگیری از بارداری موثر هستند. به عبارتی دیگر از 100 زن یک نفر از آن‌ها در صورت استفاده از قرص ضد بارداری در یک سال باردار می‌شود. 
  • به صورت معمول به مدت 21 روز هر روز باید یک عدد قرص مصرف شده و بعد از این مدت به مدت 7 روز مصرف قرص باید متوقف شود. در این 7 روز زن به مانند دوران قاعدگی دچار خونریزی می‌شود. بعد از 7 روز دوباره باید قرص‌ها مصرف شوند. برخی از قرص‌ها بلافاصله و بدون دادن فاصله‌ی 7 روزه می‌توانند مصرف شوند. 
  • هر روز سر ساعت مشخصی باید قرص مصرف شود. در صورت انجام ندادن این کار و یا فراموش کردن مصرف قرص و یا داشتن اسهال و استفراغ احتمال بارداری شخص وجود دارد. 
  • برخی از داروها درصد اثر بخشی قرص‌های ضد بارداری را کم می‌کنند. بنابراین حتماً باید با پزشک مشورت کرد. 
  • در صورت داشتن پریودهای سنگین و دردناک و یا ابتلا به سندروم پیش از قاعدگی یا آندومتریوز یا نابه‌جایی آستر رحم (Endometriosis) مصرف قرص‌های ضد بارداری کمک کننده خواهد بود. 
  • عوارض جانبی خفیف شامل تغییر خلق و خو، حالت تهوع، تحریک پذیری سینه‌ها و سر درد معمولاً بعد از گذشت چند ماه از مصرف قرص کم‌تر خواهند شد. 
  • هیچ گونه شواهدی مبنی بر اضافه وزن در صورت مصرف قرص‌های ضد بارداری وجود ندارد. 
  • خطر بروز عوارض جانبی شدیدتر همچون بروز لخته‌های خونی و سرطان گردن رحم بسیار کم است. 
  • اگر زن بالای 35 سال و سیگاری باشد و یا به دیگر بیماری‌ها مبتلا باشد، قرص‌های ضد بارداری چندان برای او مناسب نخواهند بود. 
  • این قرص‌ها از بروز بیماری‌های آمیزشی جلوگیری نخواهند کرد، در این صورت باید از کاندوم استفاده کرد. 
  • ممکن است بین مصرف این قرص‌ها و افسردگی ارتباطی وجود داشته باشد ولی شواهد کافی در این مورد در دست نیست و باید تحقیقات بیش‌تری در این مورد انجام شود. 

قرص‌های ضد بارداری چگونه کار می‌کنند؟

چگونگی پیشگیری از بارداری با استفاده از قرص ضدبارداری

قرص‌ها هر ماه از آزاد شدن تخمک از تخمدان یا تخمک گذاری جلوگیری می‌کنند. علاوه بر این:

  • باعث غلیظ شدن موکوس موجود در گردن رحم شده و به همین دلیل رسیدن اسپرم به رحم و در نتیجه نفوذ به تخمک را سخت میکنند. 
  • باعث نازک تر شدن لایه داخلی رحم شده برای همین شانس تخمک بارور شده برای لانه گزینی در رحم کم شده و تخمک بارور شده نمی‌تواند رشد کند. 
  • درصد موثر بودن این روش پیشگیری از بارداری 99 درصد است ولی با این همه سایر روش‌ها مانند آی یو دی، آی یو اس، ایمپلنت و تزریق روش‌های موثرتری در پیشگیری از بارداری هستند. 

قرص‌های ضد بارداری سه نوع اصلی دارند:

قرص‌های مونوفازیک 21 روزه 

شایع‌ترین نوع از قرص‌های ضد بارداری است. هر قرص دارای مقدار مساوی از هورمون است. به مدت 21 روز باید هر روز یک قرص مصرف شود و بعد از آن 7 روز نباید هیچ قرصی مصرف شود. 

قرص های فازیک 21 روزه 

در هر بسته از این نوع از قرص‌های ضد بارداری، قرص‌هایی با رنگ‌های مختلف در چند قسمت وجود دارد. هر قسمت حاوی مقدار مختلفی از هورمون‌هاست. به مدت 21 روز باید هر روز یک قرص مصرف شود و بعد از آن 7 روز نباید هیچ قرصی مصرف شود. این قرص‌ها را باید به ترتیب مصرف کرد. 

چگونگی مصرف قرص‌های فازیک و مونوفازیک 21 روزه 

نحوه استفاده از قرص‌های فازیک و مونوفازیک 21 روزه بدین شکل است:

  • اولین قرص بسته که با یکی از روزهای هفته مشخص شده و یا اولین قرص رنگ اول را مصرف کنید 
  • هر روز در همان زمان خاص قرص‌ها را مصرف کنید تا بسته به پایان برسد 
  • بعد از به پایان رسیدن بسته تا 7 روز هیچ قرصی مصرف نکنید، در طول این 7 روز خونریزی خواهید داشت. 
  • دومین بسته را در روز هشتم آغاز کنید. مصرف بسته دوم را حتی در صورت ادامه خونریزی حتماً در روز هشتم آغاز کنید. شروع بسته دوم قرص باید در همان روزی از هفته باشد که اولین قرص را مصرف کرده‌اید. 

قرص‌های روزانه یا ای دی (ED)

در هر ورق این این نوع قرص‌ها 21 قرص فعال و 7 قرص غیر فعال وجود دارد. این دو نوع قرص ظاهری متفاوت دارند. باید به مدت 28 روز روزانه یک قرص مصرف شود و بعد از اتمام 28 روز باید بلافاصله دوره بعدی مصرف شود. 

به دستور العمل ذکر شده روی بسته بندی قرص‌ها توجه کنید و در صورت داشتن هرگونه سوالی با پزشک یا پرستار مشورت کنید. 

هر قرص باید طبق دستورالعمل خاص خود مصرف شود، چرا که فراموش کردن مصرف و یا مصرف آن به همراه دیگر داروها ممکن است از درصد موثر بودن این نوع از روش پیشگیری از بارداری خواهد کاست. 

چگونگی مصرف قرص‌های روزانه

  • اولین قرص با عبارت «شروع» مشخص شده است. این قرص یک قرص فعال است. 
  • به مدت 28 روز هر روز یک قرص مصرف کنید تا زمانی که بسته به پایان برسد. بهتر است که هر روز در زمان و ساعت یکسانی قرص مصرف شود. 
  • در طول مدتی که 7 قرص غیر فعال را مصرف می‌کنید، دچار خونریزی خواهید شد. 
  • بعد از پایان بسته اول، بسته دوم را شروع کنید. حتی در صورت متوقف نشدن خونریزی مصرف بسته دوم باید آغاز شود. 

شروع مصرف قرص‌های ضد بارداری 

در هر زمانی از چرخه قاعدگی میتوان مصرف این قرص‌ها را آغاز کرد. ولی اگر زن به تازگی بچه دار شده و یا سقط نیز داشته است، دستورالعمل مخصوصی وجود دارد. از طرفی دیگر اگر چرخه قاعدگی زن کوتاه باشد باید روش دیگری به کار گرفته شود. در این صورت باید با پزشک مشورت کرد. بسته به اینکه در چه روزی از چرخه قاعدگی مصرف قرص‌ها آغاز می‌شود، بهتر است که در اولین روزهای مصرف این داروها از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری هم استفاده کرد. 

شروع در روز اول خونریزی ماهیانه 

اگر در روز اول خونریزی ماهیانه یا به عبارتی در اولین روز چرخه قاعدگی مصرف قرص شروع شود، به هیچ عنوان بارداری اتفاق نخواهد افتاد. در این شرایط نیاز به انجام هیچ روش پیشگیری از بارداری دیگری نیست. 

شروع در روز پنجم چرخه و یا قبل از آن 

شروع مصرف قرص در این زمان هم مانع از بروز بارداری به صورت قطعی خواهد شد. 

شروع بعد از روز پنجم چرخه 

در این صورت مصرف قرص‌ها بلافاصله از بارداری جلوگیری نمی‌کند و باید تا 7 روز علاوه بر مصرف قرص از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کرد. 

اگر بعد از روز پنجم مصرف قرص‌ها را شروع کرده باشید، تا زمان فرا رسیدن پریود بعدی بهتر است خود را در معرض خطر بارداری قرار ندهید. اگر زمانی که شروع به مصرف قرص کردید، نگران بارداری خود هستید، سه هفته بعد از آخرین باری که رابطه جنسی محافظت نشده داشتید یک تست بارداری انجام دهید. 

در صورت فراموشی مصرف قرص چه باید کرد؟

در صورت فراموشی مصرف و یا دیرتر مصرف کردن دارو، دارو اثر بخشی خوبی در پیشگیری از بارداری نخواهد داشت. شانس بارداری بعد از فراموش کردن مصرف قرص به شرایط زیر بستگی دارد:

  • زمانی که مصرف قرص فراموش شده است
  • تعداد قرص‌هایی که مصرف نشده اند

اسهال و استفراغ

اگر سه ساعت بعد از خوردن قرص پیشگیری از بارداری استفراغ رخ دهد، احتمال جذب کامل دارو در جریان خون کم‌تر خواهد شد. پس بلافاصله بعد از استفراغ قرص دیگری باید مصرف شده و قرص بعدی فردای آن روز سر ساعت مقرر باید مصرف شود. اگر بیماری فرد ادامه پیدا کند، باید از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کند‌.

اسهال شدید (۶ تا ۸ بار در ۲۴ ساعت) هم به معنی این است که قرص به خوبی کار نخواهد کرد. قرص را به مانند همیشه مصرف کنید ولی در کنارش از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری همچون کاندوم هم استفاده کنید. اگر بیماری و یا اسهال ادامه پیدا کرد حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

چه کسانی می‌توانند از قرص‌های ضد بارداری استفاده کنند؟

اگر فرد بیماری خاصی نداشته باشد که او را از مصرف این قرص‌ها منع کند و یا اینکه اگر سیگاری نباشد تا رسیدن به سن یائسگی می‌تواند از این قرص‌ها استفاده کند.

با این همه این قرص‌ها برای همه مناسب نیست. برای اینکه اطلاعات بیش‌تری در این مورد به دست بیاورید حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

در شرایط زیر قرص ضد بارداری مناسب استفاده نیست:

  • بارداری
  • سیگاری بودن و ۳۵ سالگی یا بیش‌تر 
  • ترک کردن سیگار کم‌تر از یک‌سال پیش و ۳۵ ساله بودن یا بیش‌تر
  • دارای اضافه وزن زیاد
  • مصرف گروه خاصی از داروها

از طرفی دیگر در شرایط زیر هم مصرف قرص‌های ضد بارداری انتخابی مناسبی برای فرد نخواهد بود:

  • لخته های خونی در وریدها به خصوص در پاها و ریه‌ها
  • سکته و یا دیگر بیماری‌هایی که باعث تنگ شدن سرخرگ‌ها می‌شود
  • در یکی از اعضای خانواده در کمتر از ۴۶ سالگی لخته‌های خونی ظاهر شده است
  • نارسایی قلبی یا بیماری قلبی شامل فشار خون بالا
  • میگرن شدید 
  • سرطان سینه
  • بیماری‌های کیسه صفرا یا کبد
  • دیابت و یا ابتلا به دیابت در ۲۰ سال گذشته

بعد از به دنیا آمدن نوزاد 

اگر به تازگی بچه دار شده‌اید و نوزاد شما از شیر خودتان تغذیه نمی‌کند، ۲۱ روز بعد از زایمان با نظر پزشک می‌توانید مصرف قرص را شروع کنید. این کار مانع از بارداری خواهد شد.

اگر بیش‌تر از ۲۱ روز بعد از زایمان شروع به مصرف قرص کنید باید در کنار آن از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم برای ۷ روز استفاده کنید. اگر نوزاد شما از شیر خودتان تغذیه می‌کند تا ۶ هفته بعد از زایمان مجاز به مصرف قرص نیستید.

بعد از سقط جنین

اگر اخیراً سقط جنین داشتید تا ۵ روز بعد از آن می‌توانید قرص مصرف کنید و مصرف این داروها از بارداری جلوگیری خواهد کرد. اگر بیش‌تر از ۵ روز بعد از سقط جنین قرص مصرف کنید تا ۷ روز هم باید در کنار آن از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری هم استفاده کنید.

مزایا و معایب قرص‌های ضد بارداری 

برخی از مزایای قرص‌های ضد بارداری عبارتند از:

  • خللی در روند رابطه جنسی ایجاد نمی‌کند
  • باعث می‌شود که خونریزی ماهیانه منظم‌تر و سبک‌تر شده و درد کمتری داشته باشد
  • خطر بروز سرطان تخمدان، رحم و روده بزرگ را کاهش می‌دهد
  • علائم سندروم پیش از قاعدگی را کم می‌کند.
  • گاهی باعث کم شدن شدت بروز جوش‌های صورت می‌شود
  • ممکن است از فرد در برابر بروز بیماری التهابی لگن محافظت کند
  • ممکن است خطر بروز فیبروز رحمی، کیست‌های تخمدان و بیماری‌های سینه غیر سرطانی را کاهش دهد

برخی از معایب قرص‌های ضد بارداری عبارتند از: 

  • در ابتدا مصرف این قرص‌ها ممکن است عوارض جانبی موقتی مانند سر درد، تهوع، تحریک پذیری سینه‌ها و تغییر خلق و خو را به همراه داشته باشد. اگر بعد از چند ماه این مشکلات برطرف نشد، با مشورت با پزشک باید قرص‌ها را تغییر داد.
  • می‌تواند باعث افزایش فشار خون شود
  • از ابتلا به بیماری‌های آمیزشی جلوگیری نمی‌کند
  • لکه بینی و خونریزی ناگهانی در اولین ماه‌های مصرف این قرص‌ها رایج است
  • ممکن است بین مصرف این قرص‌ها و بروز بیماری‌های جدی همچون لخته‌های خونی یا سرطان سینه ارتباطی وجود داشته باشد.

مصرف قرص ضد بارداری به همراه دیگر داروها 

برخی از داروها با قرص ضد بارداری تداخل داشته و اجاره نمی‌دهند تا این قرص به درستی عمل کند‌. حتماً در مورد این تداخل دارویی با پزشک خود مشورت کنید، برخی از این موارد را با هم مرور می‌کنیم:

آنتی بیوتیک‌ها

آنتی بیوتیک‌هایی مانند ریفامپسین (rifampicin) و ریفابوتین (rifabutin) که برای درمان بیماری‌هایی همچون مننژیت (meningitis) و سل (tuberculosis) از آن‌ها استفاده می‌شود می‌توانند میزان اثر بخشی قرص‌های ضد بارداری را کاهش دهند. دیگر آنتی بیوتیک‌ها این اثر را ندارند. 

اگر برای شما این داروها تجویز شده است، بهتر است سایر روش‌های پیشگیری از بارداری را به کار بگیرید. اگر این امکان فراهم نباشد باید در مدت مصرف این داروها و حتی کمی بعد از آن از یک روش کمکی مانند کاندوم استفاده کنید. برای اطلاعات بیش‌تر حتماً با پزشک خود مشورت کنید. 

داروهای صرع، اچ‌آی‌وی و گیاه دارویی گل راعی 

قرص‌های ضد بارداری با داروهایی تحت عنوان القا کننده‌های آنزیمی (enzyme inducers) تداخل دارند.   این داروها تجزیه هورمونها توسط کبد را سرعت بخشیده و تاثیر بخشی قرص‌های ضد بارداری را کم می‌کنند.

القاکننده‌های آنزیمی عبارتند از:

  • داروهای صرع (epilepsy) مانند کاربامازپین (carbamazepine)، اکسا کاربازپین (oxcarbazepine)، فنی توئین (phenytoin) ، فنوباربیتال (phenobarbital) ، پریمیدون (primidone) و توپیرامات (topiramate)
  • گیاه دارویی گل راعی (St John’s wort)
  • داروهای ضد رترو ویروس‌ها که برای درمان اچ آی وی (HIV) از آن‌ها استفاده می‌شود (پژوهشگران معتقد هستند که تقابل این داروها و قرص‌های پروژسترون روی اثر بخشی هر دوی این داروها اثر خواهد گذاشت.)

 پزشکان توصیه می‌کنند که در صورت مصرف هر نوع از این داروها از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری هم استفاده شود.

خطرات ناشی از مصرف قرص‌های ضد بارداری

خطرات ناشی از مصرف قرص‌های ضد بارداری کم هستند، این خطرات عبارتند از:

  • لخته‌های خون
  • استروژن موجود در قرص‌ها باعث می‌شود که خون با سرعت بیش‌تر و به آسانی لخته شود. اگر لخته خون گسترش پیدا کند، باعث:
  • ترومبوز سیاهرگی عمقی (deep vein thrombosis) (لخته در پاها)
  • آمبولی ریوی (pulmonary emboli) (لخته در ریه‌ها)
  • سکته
  • حمله قلبی

شانس تشکیل لخته‌های خونی بسیار کم است ولی با این همه قبل از تجویز قرص‌های ضد بارداری پزشک عوامل خطر را بررسی خواهد کرد

سرطان

قرص‌های ضد بارداری کمی خطر ابتلا به سرطان سینه و گردن رحم را افزایش می‌دهند. همچنین مصرف این قرص‌ها شانس ابتلا به سرطان رحم، تخمدان و روده بزرگ را کاهش می‌دهند.

با این همه ده سال بعد از قطع مصرف این قرص‌ها، خطر ابتلا به سرطان سینه و گردن رحم به حالت طبیعی خود باز خواهد گشت.

چگونه نوع قرص مصرفی خود را عوض کنم؟

در ابتدا شما باید با پزشک خود مشورت کنید. نباید بین مصرف بسته‌های مختلف قرص فاصله بیندازید. بنابراین توصیه می‌شود که بلافاصله قرص جدید را مصرف کنید و یا تا روز بعد از خوردن آخرین قرص از بسته‌ی قبلی صبر کنید.

در جریان جابه‌جایی قرص‌ها توصیه می‌شود که از روش‌های ضد بارداری جایگزین هم استفاده کنید، چرا که احتمالا مدت زمان کوتاهی طول خواهد کشید تا قرص جدید عمل کند.

قرص‌های ضد بارداری پروژسترونی 

این نوع از قرص‌های ضد بارداری progestogen-only pill (POP) تنها حاوی پروژسترون بوده و با غلیظ کردن موکوس در گردن رحم از رسیدن اسپرم به تخم جلوگیری می‌کنند. این نوع از قرص‌ها استروژن ندارند و باید روزانه مصرف شوند.

قرص‌های ضد بارداری پروژسترونی دزوژسترل (desogestrel progestogen-only pill) هم می‌تواند تخمک گذاری را متوقف کند.

در یک نگاه: حقایقی در مورد قرص‌های ضد بارداری پروژسترونی 

  • اگر به درستی مصرف شوند تا ۹۹ درصد موثر خواهند بود. به این معنی که کم‌تر از ۱ زن از ۱۰۰ زنی که این قرص‌ها را سالانه مصرف می‌کند باردار خواهد شد
  • استفاده تیپیکال از این دارو باعث کاهش اثر بخشی آن تا ۹۲ درصد خواهد شد
  • روزانه باید یک قرص مصرف شده و بین بسته‌ها نباید وقفه انداخت.
  • این نوع از قرص‌ها باید توسط زنانی مصرف شود که قادر به مصرف قرص‌های ضد بارداری ترکیبی حاوی استروژن نیستند.
  • اگر فرد بالای ۳۵ سال و سیگاری باشد قادر به استفاده از این دارو است.
  • هر روز باید قرص را در زمان مشخصی مصرف کرد‌. اگر نوع معمولی این قرص‌ها ۳ ساعت و نوع دزوژسترل آن ۱۲ ساعت با تاخیر مصرف شود، ممکن است اثر بخش نباشد.
  • در صورت بیماری، اسهال و استفراغ شدید، ممکن است قرص کارایی خود را از دست بدهد.
  • برخی از داروها با این قرص تداخل دارند، حتماً پیش از شروع مصرف باید با پزشک مشورت کرد.
  • در صورت مصرف این قرص، خون‌ریزی‌های ماهیانه ممکن است سبک‌تر، نامنظم‌تر و متناوب‌تر باشد
  • عوارض جانبی مصرف این قرص شامل لک شدن پوست و تحریک پذیر شدن سینه‌ها باشد. این علائم بعد از چند ماه از بین خواهند رفت.
  • برای محافظت در برابر بیماری‌های آمیزشی علاوه بر مصرف این گونه از قرص‌های ضد بارداری باید از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری همچون کاندوم هم استفاده کرد.

چگونگی مصرف قرص‌های ضد بارداری پروژسترونی 

این نوع قرص‌ها دو نوع مختلف دارند:

  • قرص‌های پروژسترونی سه ساعته (3-hour progestogen-only pill) یا نوع معمول قرص‌های پروژسترونی: هر روز تا سه ساعت بعد از زمان مشخص شده می‌توان آن‌ها را مصرف کرد
  • قرص‌های پروژسترونی ۱۲ ساعته (12-hour progestogen-only pill) یا نوع دزوژسترولی قرص‌های پروژسترونی : هر روز تا ۱۲ ساعت بعد از زمان مشخص شده می‌توان آن‌ها را مصرف کرد.

به دستورالعمل درج شده روی بسته قرص‌ها توجه کنید. فراموش کردن مصرف قرص‌ها و یا مصرف این قرص‌ها به همراه دیگر داروها ممکن است از اثر بخشی آن کم کند.

هر بسته حاوی ۲۸ عدد قرص پروژسترونی است‌. روزانه باید یک عدد قرص مصرف شود و بسته به نوع آن نباید مصرف آن ۳ تا ۱۲ ساعت بیش‌تر از زمان ثابت خوردن قرص طول بکشد. بین هر بسته قرص نباید فاصله انداخت و به محض تمام شدن یک بسته باید بسته دیگر را شروع کرد.

شروع مصرف اولین بسته‌ی قرص ضد بارداری پروژسترونی

درباره‌ی مصرف قرص ضدبارداری پروژسترونی این موارد را به خاطر بسپارید:

  • یک زمان مناسب را در روز برای خوردن قرص انتخاب کنید
  • تا زمانی که بسته تمام شود، روزانه در همان ساعت مقرر شده یک قرص مصرف کنید
  • بسته‌ی بعدی را بلافاصله شروع کرده و بین مصرف بسته‌ها فاصله نیندازید
  • می‌توان مصرف این نوع از قرص ها را در هر زمانی از چرخه قاعدگی آغاز کرد.
  • اگر بین روز اول تا پنجم چرخه قاعدگی و یا ۵ روز اول پریود مصرف این قرص‌ها آغاز شود، بلافاصله از فرد در برابر بارداری محافظت کرده و احتمالا نیازی به کارگیری دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری نیست.
  • اگر چرخه قاعدگی کوتاهی دارید هم نیازی به سایر روش‌ها همچون کاندوم ندارید. 
  • اگر در روز دیگری از چرخه قاعدگی شروع به مصرف قرص کنید، بلافاصله از بارداری جلوگیری نخواهد شد و باید در کنار آن تا ۲ روز از سایر روش‌ها استفاده کنید.

بعد از زایمان و تولد نوزاد

در صورت زایمان در روز ۲۱ بعد از به دنیا آمدن نوزاد می‌توان این قرص‌ها را مصرف کرد. در این صورت بلافاصله از بارداری پیشگیری خواهد شد. اگر شروع مصرف این قرص‌ها بیش‌تر از ۲۱ روز بعد از زایمان باشد، تا دو روز باید از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری هم استفاده کرد.

بعد از سقط جنین 

اگر به تازگی سقط جنین رخ داده باشد تا ۵ روز بعد از آن می‌توان قرص‌های ضد بارداری پروژسترونی مصرف کرد و در این صورت بلافاصله از بارداری جلوگیری خواهد شد.

اگر بیش‌تر از ۵ روز بعد از سقط جنین مصرف این قرص‌ها شروع شود، باید تا دو روز علاوه بر مصرف این قرص‌ها از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری هم استفاده کرد.

در صورت فراموشی مصرف قرص ‌های ضد بارداری پروژسترونی چه باید کرد؟

در این صورت کاری که باید فرد انجام دهد به شرایط زیر بستگی دارد:

  • نوع قرص مصرفی
  • از فراموشی مصرف قرص چه مدت زمانی گذشته 
  • مصرف چه تعداد قرصی فراموش شده است
  • بدون انجام هیچ کدام از روش‌های پیشگیری از بارداری در ۷ روز گذشته، رابطه جنسی داشته‌اید یا خیر

اگر مصرف قرص کم‌تر از ۳ و ۱۲ ساعت دیر شده باشد

اگر مصرف قرص معمولی پروژسترونی کم‌تر از ۳ ساعت و مصرف قرص دزوژسترلی کم‌تر از ۱۲ ساعت دیر شده باشد:

  • به محض یاداوری قرصی که فراموش کرده‌اید را مصرف کنید
  • قرص‌های باقی مانده را سر ساعت خود مصرف کنید، حتی اگر شرایطی پیش بیاید که ۲ قرص در یک روز مصرف کنید

در این شرایط قرص کماکان موثر بوده و بلافاصله از بارداری جلوگیری خواهد شد و نیازی به انجام سایر روش‌ها نیست.

در صورت داشتن رابطه جنسی بدون به کارگیری سایر روش‌های پیشگیری از بارداری نگران نباشید. شما نیازی به مصرف قرص‌های اورژانسی نخواهید داشت.

اگر مصرف قرص بیش‌تر از ۳ و ۱۲ ساعت دیر شده باشد

اگر مصرف قرص معمولی پروژسترونی بیش‌تر از ۳ ساعت و مصرف قرص دزوژسترلی بیش‌تر از ۱۲ ساعت دیر شده باشد فرد بلافاصله از بارداری در امان نخواهد بود.

  • به محض یاداوری قرصی که فراموش کرده‌اید را مصرف کنید. تنها یک قرص مصرف کنید، حتی اگر بیش‌تر از یک قرص را فراموش کرده‌اید
  • قرص‌های باقی مانده را سر ساعت خود مصرف کنید، حتی اگر شرایطی پیش بیاید که ۲ قرص در یک روز مصرف کنید
  • به خوردن قرص‌ها سر وقت خود ادامه دهید
  • از روش‌های دیگر پیشگیری از بارداری تا 2 روز بعد از زمانی که یادتان آمده که قرص را فراموش کرده‌اید استفاده کنید یا رابطه جنسی برقرار نکنید. 
  • اگر از زمانی که قرص را فراموش کرده‌اید تا دو روز بعد از از سرگیری دوباره مصرف قرص، رابطه جنسی محافظت نشده داشته‌اید، حتماً از روش‌های پیشگیری از بارداری اورژانسی استفاده کنید. 
  • در صورت نیاز به مصرف قرص‌های اورژانسی پیشگیری از بارداری، نوع قرص پروژسترونی مصرفی خود را به اطلاع پزشک برسانید. در این صورت بهترین نوع قرص برای شما تجویز خواهد شد.

قرص پروژسترونی 2 روز زمان می‌برد تا باعث غلیظ شدن موکوس گردن رحم شود. بنابراین تا دو روز بعد از سرگیری دوباره قرص‌ها از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری باید استفاده شود. 

گاهی روی بروشورهای همراه قرص ذکر شده که تا 7 روز بعد از مصرف دوباره دارو باید از کاندوم استفاده کرد. چرا که قرص‌های پروژسترونی 7 روز برای متوقف کردن تخمک گذاری زمان لازم دارند. 

اسهال و استفراغ

اگر دو ساعت بعد از خوردن قرص پیشگیری از بارداری پروژسترونی استفراغ رخ دهد، احتمال جذب کامل دارو در جریان خون کم‌تر خواهد شد. پس بلافاصله بعد از استفراغ قرص دیگری باید مصرف شده و قرص بعدی فردای آن روز سر ساعت مقرر باید مصرف شود.

اگر تا 3 یا 12 ساعت بعد از زمان مقرر قرص مصرف نشود باید از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم برای 2 تا 7 روز استفاده کرد. 

اگر استفراغ ادامه پیدا کند، از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کنید. استفاده از کاندوم را در تمام مدت بیماری و تا 2 روز بعد از بهبود کامل ادامه دهید. 

اسهال شدید (۶ تا ۸ بار در ۲۴ ساعت) هم به معنی این است که قرص به خوبی کار نخواهد کرد. قرص را به مانند همیشه مصرف کنید ولی در کنارش 2 تا 7 روز (در صورت مصرف قرص‌های 12 ساعته) از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری همچون کاندوم هم استفاده کنید. اگر استفراغ و یا اسهال ادامه پیدا کرد حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

چه کسانی می‌توانند قرص ضد بارداری پروژسترونی مصرف کنند؟

بیش‌تر زنان هم می‌توانند از این قرص‌ها استفاده کنند، اما در شرایط زیر امکان مصرف قرص نیست:

  • احتمال باردار بودن فرد وجود داشته باشد 
  • فرد مایل به تغییر روند خونریزی ماهیانه خود نباشد 
  • مصرف داروی دیگری که ممکن است روی روند موثر بودن قرص ضد بارداری اثر بگذارد
  • خونریزی بدون دلیل بین پریودها و یا بعد از رابطه جنسی 
  • ابتدا به بیماری‌های سرخرگی (arterial disease)، بیماری قلبی  و یا تجربه یک سکته بد 
  • ابتلا به بیماری کبدی 
  • ابتلا به سرطان سینه و یا داشتن سابقه ابتلا به سرطان سینه در گذشته 
  • ابتلا به سیروز کبدی شدید و یا تومورهای کبدی 

در صورتی که بیماری خاصی مبتلا نیستید و منع مصرف ندارید تا رسیدن به سن یائسگی و یا تا 55 سالگی می‌توانید این قرص‌ها را مصرف کنید. 

شیردهی 

استفاده از قرص‌های پروژسترونی پیشگیری از بارداری در طی دوران شیردهی بی‌خطر است. مقادیر کمی از این هورمون ممکن است وارد شیر مادر شود ولی این مقدار کم مشکلی برای نوزاد به وجود نخواهد آورد. از طرفی دیگر مصرف این نوع قرص‌ها در چگونگی تولید شیر هم تغییری ایجاد نمی‌کنند

بارداری 

شانس بارداری در صورت مصرف قرص‌های پروژسترونی بسیار بسیار کم است و احتمال بروز این حالت هم بسیار کم است. در صورت بارداری شواهد زیادی مبنی بر خطرناک بودن این قرص‌ها برای جنین وجود ندارد. در صورت بارداری و یا احتمال بارداری حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

در صورت بروز درد غیر معمول و ناگهانی در شکم و یا در صورت کوتاه بودن و سبک‌تر بودن پریود حتماً با پزشک مشورت کنید.

احتمال دارد که موارد گفته شده علائم هشدار بروز بارداری خارج رحمی باشند، هر چند که احتمال بروز این حالت بسیار کم است.

مزایا و معایب قرص‌های ضد بارداری پروژسترونی 

مزایای مصرف قرص‌های پروژسترونی 

  • خللی در روند رابطه جنسی ایجاد نمی‌کند
  • در زمان شیردهی هم میتوان به مصرف این قرص‌ها ادامه داد
  • زمانی که فرد قادر به دریافت هورمون استروژن موجود در قرص‌های ضد بارداری ترکیبی و یا حلقه‌ی واژینال نباشد به راحتی می‌تواند از قرص‌های پروژسترونی استفاده کند‌.
  • در هر سنی قابل مصرف است. حتی در صورت سیگاری بودن و بالای ۳۵ سال سن داشتن

معایب مصرف قرص‌های پروژسترونی

  • پریود نامنظم، سبک‌تر و یا متناوب‌تر. احتمال توقف خونریزی ماهیانه و لکه بینی بین پریودها هم وجود دارد.
  • این روی پیشگیری از بارداری از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نخواهد کرد
  • فرد باید درست سر ساعت مقرر قرص را مصرف کند
  • برخی از داروها از جمله برخی از آنتی بیوتیک‌های غیر معمول ممکن است باعث کم‌تر شدن اثر بخشی این نوع از قرص‌های پیشگیری از بارداری شوند.

عوارض جانبی قرص‌های ضدبارداری پروژسترونی 

این نوع از قرص‌های ضد بارداری عوارض جانبی کم و نادری دارد، برخی از آن‌ها عبارتند از:

  • جوش پوستی
  • تحریک پذیری و بزرگ شدن سینه‌ها
  • کاهش و یا افزایش میل جنسی
  • تغییر خلق و خو
  • سردرد و میگرن
  • تهوع و استفراغ
  • کیست‌های کوچک در تخمدان که معمولا بی خطر بوده و به خودی خود رفع می‌شوند

این دسته از عوارض جانبی در طی ماه‌های ابتدایی مصرف این قرص‌ها ظاهر شده و به مرور زمان بهبود پیدا کرده و بعد از چند ماه کاملا متوقف می‌شوند. در صورت نگرانی بابت مصرف این گونه از قرص‌ها حتماً با پزشک خود مشورت کنید تا نوع قرص و یا نوع روش پیشگیری از بارداری را تغییر دهد.

تداخل با دیگر داروها 

زمانی که به صورت همزمان دو یا سه قرص مصرف می‌کنید ممکن است تداخل دارویی رخ دهد. برخی از داروها با قرص‌های پروستروژنی تداخل داشته و مانع از عملکرد درست آن می‌شوند.

برای داشتن اطلاعات بیش‌تر در مورد تداخلات دارویی:

  • با پزشک مشورت کنید 
  • بروشور همراه با دارو را به دقت مطالعه کنید.

خطرات ناشی از مصرف قرص‌های ضد بارداری پروژسترونی 

مصرف قرص‌های پروستروژنی بی‌خطر است ولی خطراتی هم در صورت مصرف این قرص‌ها وجود دارد.

در بسیاری از موارد مزایای ناشی از مصرف این قرص‌ها بر معایب و خطرات ناشی از آن برتری دارد.

کیست‌های تخمدانی 

در برخی از زنان بعد از مصرف این قرص‌ها در تخمدان کیست‌های کوچکی تشکیل می‌شود‌. این کیست‌ها خطرناک نیستند و معمولاً نیازی به خارج کردن آن‌ها وجود ندارد.

کیست معمولا بدون نیاز به درمان خاصی از بین می‌رود. در بسیاری از موارد، کیست علائم خاصی ندارد ولی برخی از زنان در این شرایط دچار دردهای لگن می‌شوند.

سرطان سینه 

تحقیقات در مورد ارتباط بین سرطان سینه و مصرف قرص‌های پروژسترونی ادامه دارد. شواهد علمی برای اینکه بگوییم مصرف قرص‌ها خطر ابتلا به این نوع سرطان را زیاد نمی‌کند، چندان کافی نیست. ولی این احتمال بسیار کم بوده و بعد از توقف مصرف این نوع از قرص‌ها از بین خواهد رفت.

پزشکان معتقد هستند که خطر بروز سرطان سینه در زنانی که قرص پروژسترونی مصرف می‌کنند و در عین حال یکی از بستگان آن‌ها به این بیماری مبتلا است، بالاتر از سایر افراد نیست.

چگونه نوع قرص مصرفی خود را عوض کنم؟

در ابتدا شما باید با پزشک خود مشورت کنید. نباید بین مصرف بسته‌های مختلف قرص فاصله بیندازید. بنابراین توصیه می‌شود که بلافاصله قرص جدید را مصرف کنید و یا تا روز بعد از خوردن آخرین قرص از بسته‌ی قبلی صبر کنید.

در جریان جابه‌جایی قرص‌ها توصیه می‌شود که از روش‌های ضد بارداری جایگزین هم استفاده کنید، چرا که احتمالا مدت زمان کوتاهی طول خواهد کشید تا قرص جدید عمل کند.

روش‌های پیشگیری از بارداری با ابزارهای داخل رحمی 

معرفی روش پیشگیری از بارداری با آی یو دی (IUD)

آی یو دی (IUD) یک وسیله‌ی کوچک پلاستیکی و مسی به شکل حرف T انگلیسی است که توسط پزشک یا پرستار درون رحم فرد قرار می‌گیرد.

این وسیله از خود مس آزاد کرده و بین ۵ تا ۱۰ سال از بارداری جلوگیری می‌کند. گاهی به این وسیله سیم پیج و یا سیم پیچ مسی گفته می‌شود.

آی‌یو‌دی در یک نگاه: حقایقی در مورد آی یو دی

  • اگر این وسیله به درستی جاگذاری شود تا ۹۹ درصد در پیشگیری از بارداری موثر است.
  • آی یو دی به محض جاگذاری عمل کرده و بسته به نوع آن بین ۵ الی ۱۰ سال باقی می‌ماند.
  • در هر زمانی از چرخه قاعدگی و تا زمانی که فرد باردار نباشد، می‌توان آی یو دی را جاگذاری کرد.
  • در هر زمانی از چرخه قاعدگی می‌توان  این وسیله را توسط پزشک یا پرستار آموزش دیده از بدن خارج کرد. بعد از آن بلافاصله امکان بارداری فرد وجود دارد.
  • پریودهای فرد در سه تا ۶ ماه اول بعد از قرار دادن آی یو دی در بدن ممکن است سنگین‌تر و دردناک‌تر باشد‌. فرد ممکن است در فواصل پریودهای خود لکه بینی داشته و یا دچار خونریزی شود.
  • خطر بروز عفونت بعد از جاگذاری آی یو دی بسیار کم است.
  • خطر بیرون زدگی و یا حرکت آی‌ یو دی بسیار کم است. پزشک یا پرستار به فرد آموزش‌های لازم در مورد چگونگی چک کردن آن را خواهند داد.
  • زمانی که آی یو دی در بدن جاگذاری می‌شود، ممکن است فرد احساس ناخوشایندی داشته باشد. در این شرایط مسکن‌ها تا حدود زیادی به فرد کمک خواهند کرد.
  • اگر فرد به بیماری التهابی لگن مبتلا باشد، این وسیله برای او مناسب نخواهد بود.
  • این وسیله از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی  محافظت نخواهد کرد و فرد مجبور به استفاده از کاندوم است.

آی یو دی چگونه کار می‌کند؟

آی‌ یو دی مشابه سیستم داخل رحمی و یا آی یو اس (IUS) است، اما به جای هورمون پروژسترون، مس را درون رحم آزاد می‌کند.

مس موکوس موجود در گردن رحم را تغییر داده و این تغییر مانع از رسیدن اسپرم به تخم و یا سالم ماندن آن می‌شود. همچنین مانع لانه گذاری تخمک بارور شده در رحم میشود.

افراد ۴۰ سال و بالاتری که از آی یو دی استفاده می‌کنند تا زمان فرا رسیدن یائسگی و یا تا زمانی که دیگر قصد پیشگیری از بارداری ندارند، می‌توانند این وسیله را درون بدن خود باقی بگذارند.

قرار دادن آی یو دی در بدن

تا زمانی که فرد باردار نباشد، در هر روزی از چرخه قاعدگی می‌توان آی یو دی را در بدن زن قرار داد. بلافاصله بعد از قرار گرفتن این وسیله از بارداری جلوگیری خواهد شد.

پیش از جاگذاری این وسیله‌ی پیشگیری از بارداری پزشک یا پرستار برای بررسی وضعیت قرار گیری و اندازه‌ی رحم داخل واژن فرد را معاینه خواهند کرد. در این زمان فرد برای وجود احتمالی بیماری‌های آمیزشی آزمایش شده و در صورت لزوم برای او آنتی بیوتیک تجویز خواهد شد.

کل فرایند ویزیت پزشک ۲۰ الی ۳۰ دقیقه زمان برده و جاگذاری آی یو دی بیش‌تر از ۵ دقیقه طول نخواهد کشید.

  • همانند مراحل انجام تست پاپ اسمیر واژن باز نگه داشته می‌شود
  • آی یو دی از گردن رحم وارد رحم خواهد شد

برای کم کردن احساس ناخوشایند ناشی از قرار دادن آی یو دی در بدن از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود. بعد از قرار گرفتن آی یو دی در بدن فرد ممکن است، دچار دل پیچه‌های پریود مانند شود. همچنین امکان خونریزی تا چند روز بعد از جاگذاری این وسیله وجود دارد.

بعد از ۳ الی ۶ هفته از جاگذاری آی یو دی پزشک دوباره فرد را معاینه می‌کند‌. در این ملاقات فرد باید هرگونه احساس ناخوشایند خود از این وسیله را با پزشک در میان گذاشته و در صورتی که مایل به خارج کردن آن از بدن است، پزشک را در جریان بگذارد.

اگر خود فرد و یا شریک زندگی او در معرض ابتلا به بیماری‌های آمیزشی باشد، باید حتماً با پزشک ملاقات کند. چرا که در این صورت امکان بروز بیماری‌ التهابی لگن وجود دارد.

در صورت بروز موارد زیر احتمال عفونت وجود دارد:

  • درد شکمی
  • تب و درجه حرارت بالا
  • داشتن ترشحات بد بو

چگونه می‌توان از بودن آی یو دی در جای درست خود مطمئن شد؟

آی یو دی دو رشته نخ دارد که از رحم به سمت واژن آویزان هستند. زمانی که پزشک یا پرستار آی یو دی را در بدن فرد قرار می‌دهد به او یاد می‌دهد که چگونه با کمک این دو رشته نخ از قرار گیری مناسب آن در رحم مطمئن شود..

در ماه‌های اول قرار گرفتن آی یو دی و سپس بعد از هر خونریزی ماهیانه و یا در هر بار ملاقات با پزشک می‌توان وضعیت قرار گیری آی یو دی در بدن را بررسی کرد.

خارج شدن آی یو دی از بدن بسیار غیر محتمل است، اما اگر فرد دو رشته نخ آی یو دی را حس نکند و یا اینکه احساس کند که جا به جا شده‌اند، ممکن است این وسیله در پیشگیری از بارداری چندان موثر نباشد.

در این شرایط باید بلافاصله با پزشک دیدار کرده و تا زمانی که وضعیت آی یو دی بررسی می‌شود از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده کرد.

اگر فرد به تازگی رابطه جنسی داشته است، باید از قرص‌های اورژانسی پیشگیری از بارداری استفاده کند. شریک جنسی فرد نباید در طول رابطه آی یو دی را احساس کند، در غیر این صورت باید برای بررسی بیش‌تر به پزشک مراجعه کرد.

خارج کردن آی یو دی از بدن

هر زمانی که فرد بخواهد، توسط یک پزشک و یا پرستار آموزش دیده می‌توان آی یو دی را از بدن خارج کرد. اگر نمی‌خواهید یک آی یو دی دیگر استفاده کنید و در عین حال قصد بارداری هم ندارید، باید برای ۷ روز قبل از خارج کردن آی یو دی از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده کنید‌. امکان بارداری بلافاصله بعد از خارج کردن آی یو دی وجود دارد.

چه کسی می‌تواند از آی یو دی استفاده کند؟

بیش‌تر زنان از جمله زنان اچ آی وی مثبت می‌توانند از آی یو دی استفاده کنند. پزشک بعد از پرسیدن شرح حال، مناسب بودن یا مناسب نبودن آی یو دی برای فرد را بررسی می‌کند.

در شرایط زیر آی یو دی برای فرد مناسب نیست:

  • بارداری 
  • ابتلا به یکی از بیماری‌های آمیزشی یا بیماری التهابی لگن 
  • وجود مشکلی در رحم و یا گردن رحم 
  • وجود خونریزی غیرطبیعی بین پریودهای ماهیانه یا بعد از رابطه جنسی 

زنانی که پیش‌تر بارداری خارج رحمی داشته اند و یا افرادی که دارای دریچه‌های قلبی مصنوعی هستند، پیش از استفاده از آی یو دی باید حتماً با پزشک مشورت کنند. 

استفاده از آی یو دی بعد از زایمان و تولد نوزاد 

بعد از گذشت 4 هفته از تولد نوزاد (زایمان طبیعی یا سزارین) می‌توان آی یو دی را درون بدن زن قرار داد. تا زمان قرار گیری آی یو دی فرد تا 21 روز یا 3 هفته باید از یک روش پیشگیری از بارداری جایگزین استفاده کند. 

در برخی از موارد تا 48 ساعت بعد از زایمان می‌توان آی یو دی را درون بدن زن جاگذاری کرد. استفاده از آی یو دی در طی فرایند شیردهی مشکلی برای شیر مادر ایجاد نمی‌کند. 

استفاده از آی یو دی بعد از سقط جنین 

یک پزشک و یا پرستار آموزش دیده بلافاصله بعد از سقط جنین می‌تواند آی یو دی را درون رحم زن جاگذاری کند. این کار بلافاصله از بارداری جلوگیری می‌کند. 

مزایا و معایب استفاده از آی یو دی 

با وجود اینکه آی یو دی یک روش موثر برای پیشگیری از بارداری است، قبل از استفاده از این روش باید مواردی را بررسی کرد. 

مزایای استفاده از آی یو دی:

  • بسته به نوع آن این روش بین 5 تا 10 سال از بارداری پیشگیری می‌کند.
  • بلافاصله از زمانی که آی یو دی در بدن جاگذاری می‌شود عمل می‌کند.
  • بیش‌تر زنان می‌توانند از آن استفاده کند. 
  • استفاده از این وسیله هیچ گونه عوارض جانبی هورمونی همچون جوش پوستی، سر درد یا تحریک پذیر شدن سینه به دنبال ندارد. 
  • اختلالی در روند رابطه جنسی ایجاد نمی‌کند. 
  • استفاده از آی یو دی در طی دوران شیردهی بی خطر است. 
  • احتمال دوباره باردار شدن بلافاصله بعد از خارج کردن آی یو دی وجود دارد. 
  • با دیگر داروها تداخل ندارد. 
  • شوهدی مبنی بر اثر گذاری آی یو دی روی اضافه وزن و یا بالارفتن خطر ابتلا به سرطان گردن رحم، رحم و تخمدان وجود ندارد. 

معایب استفاده از آی یو دی:

  • خونریزی‌های ماهیانه ممکن است سنگین‌تر، طولانی‌تر یا دردناک‌تر شوند. با این همه بعد از گذشت چند ماه این مشکل بهبود خواهد یافت. 
  • این وسیله از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نخواهد کرد، بنابراین باید از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده کرد. 
  • اگر در زمان بودن آی یو دی در بدن عفونتی وجود داشته و این عفونت درمان نشود، ممکن است منجر به بیماری التهابی لگن شود. 
  • بسیاری از زنانی که استفاده از آی یو دی را ادامه نمی‌دهند از خونریزی واژینال و یا درد شکایت دارند. هر چند که این عوارض جانبی چندان رایج نیست. 

خطرات استفاده از  آی یو دی 

التهاب لگن 

خطر بروز التهاب لگن در 20 روز ابتدایی بعد از قرار گرفتن آی یو دی بسیار کم است. توصیه می‌شود که فرد پبش از استفاده از آی یو دی حتماً از نظر وجود التهاب و عفونت‌های احتمالی بررسی شود. 

برفک 

شواهد اندکی مبنی بر اینکه با وجود داشتن یک آی یو دی خطر بروز برفک یا باسترک (thrush) افزایش می دهد وجود دارد.

اگر در صورت داشتن آی یو دی مرتب به برفک دچار می‌شوید، حتماً باید با پزشک مشورت کرده و دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری را در نظر داشته باشید. 

پس زدن 

آی یو دی می‌تواند به وسیله رحم پس زده شده و یا از جای درست خود حرکت کند. احتمال بروز این مشکل چندان رایج نیست. پس زدن آی یو دی معمولاً بلافاصله بعد از جاگذاری آن رخ می‌دهد. در زمان جاگذاری آی یو دی، پزشک به فرد آموزش می‌دهد که چگونه مکان آن را در رحم بررسی کند. 

آسیب به رحم 

در موارد نادر، در زمان جاگذاری آی یو دی ممکن است سوراخی در رحم ایجاد شود. ایجاد سوراخ در رحم ممکن است دردناک باشد ولی اغلب هیچ علامت خاصی ندارد. 

اگر پزشکی که آی یو دی را جاگذاری می‌کند، ماهر و باتجربه باشد، خطر آسیب به رحم بسیار کم خواهد بود. اما در صورت احساس هرگونه دردی باید به سرعت به پزشک مراجعه کرد و حتی شاید در این شرایط برای خارج کردن آی یو دی نیاز به جراحی باشد. 

بارداری خارج رحمی 

اگر استفاده از آی یو دی ناموفق باشد و فرد باردار شود، خطر بروز بارداری خارج رحمی اندکی افزایش خواهد یافت. 

معرفی روش پیشگیری از بارداری با روش ابزار درون‌رحمی یا آی‌یواس (IUS)

ابزار درون‌رحمی یا آی‌یواس (IUS)، ابزار پلاستیکی کوچکی به شکل حرف T انگلیسی است که در رحم جایگذاری می‌شود. آی‌یواس با ترشح هورمون پروژسترون موجب پیشگیری از بارداری شده و با توجه به برند تجاری آن بین ۳ تا ۵ سال دوام می‌آورد.

نکاتی در مورد آی‌یواس

  • وقتی به صورت صحیح مورد استفاده قرار گیرد، ۹۹ درصد موثر خواهد بود. 
  • آی‌یواس را می‌توان هر زمانی برداشت. به محض برداشتن آن می‌توان برای بارداری اقدام کرد.
  • آی‌یواس می‌تواند موجب ملایم و کوتاه‌تر شدن دوره‌های قاعدگی یا قطع کامل آن شود، به این جهت می‌تواند برای زنانی که دارای قاعدگی‌هایی شدید یا دردناک هستند مفید باشد.
  •  ابزار درون‌رحمی می‌تواند توسط زنانی به کار رود که نمی‌توانند از داروهای ضدبارداری (مانند قرص) برای پیشگیری از بارداری استفاده کنند، به عنوان مثال، زنانی که میگرن دارند. 
  • پس از جایگذاری آی‌یواس، دیگر نیازی به نگرانی در مورد آن نیست.
  • برخی از زنان ممکن است دچار عوارض جانبی مانند نوسانات خلقی، مشکلات پوستی یا حساسیت لمسی پستان شوند.
  • خطر کمی نیز نسبت به ابتلا به عفونت پس از جراحی وجود دارد.
  • جایگذاری آی‌یواس ممکن است دردناک باشد، اما داروهای مسکن برای کمک به آن تجویز می‌شوند. 
  • آی‌یواس در هر زمانی در چرخه‌ی قاعدگی ماهیانه تا زمانی که فرد باردار نباشد، جایگذاری می‌شود.
  • آی‌یواس هیچگونه محافظتی از فرد در مقابل بیماری‌های آمیزشی به عمل نمی‌آورد، به این جهت، ممکن است نیاز به استفاده از کاندوم باشد.

آی‌یواس چگونه کار می‌کند؟

آی‌یواس شبیه ابزار درون زهدانی (آی‌یودی) است، اما به جای آزاد کردن مقداری فلز مس، هورمون پروژسترون را درون رحم ترشح می‌کند. به این طریق، مخاط دهانه رحم ضخیم‌تر شده و باعث می‌شود که اسپرم‌ها امکان حرکت درون دهانه‌ی رحم را نداشته باشند و نازک شدن آستر رحم نیز باعث خواهد شد که یک تخمک امکان کمتری برای باروری داشته باشد. استفاده از این روش برای برخی زنان می‌تواند از آزاد شدن تخمک در هر ماه (تخمک‌گذاری) جلوگیری کند، اما در بیشتر زنان تخمک‌گذاری همچنان ادامه پیدا می‌کند. 

اگر فردی ۴۵ سال یا بالاتر داشته باشد، می‌تواند تا هنگام رسیدن به یائسگی یا تا زمانی که دیگر نیازی به پیشگیری از بارداری ندارد، از آی‌یواس استفاده کند.

جایگذاری آی‌یواس

آی‌یواس می‌تواند در هر زمانی در چرخه‌ی قاعدگی تا زمانی که فرد باردار نباشد، در رحم جایگذاری شود.  

چنانچه آی‌یواس در ۷ روز اول چرخه‌ی قاعدگی جایگذاری شود، بلافاصله می‌تواند از بارداری پیشگیری کند.

چنانچه هر زمان دیگری جایگذاری شود، پس از گذشت ۷ روز، باید از سایر روش‌های جلوگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده شود.

پیش از جایگذاری آی‌یواس، پزشک درون واژن را بررسی کرده تا موقعیت و اندازه‌ی رحم را مشخص کند. 

ممکن است که آزمایش‌هایی برای ابتلا به هر گونه بیماری آمیزشی در فرد انجام گیرد و نیاز به تجویز آنتی‌بیوتیک باشد. 

زمان معاینه حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد و جایگذاری آی‌یواس هم معمولا نباید بیش از ۵ دقیقه طول بکشد:

  • واژن همچون آزمایش اسمیر (غربالگری دهانه رحم) باز نگه داشته می‌شود
  • آی‌یواس از طریق گردن رحم وارد رحم می‌شود

جایگذاری آی‌یواس ممکن است برای فرد دردناک باشد، به همین منظور برای جایگذاری از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود. 

همچنین فرد ممکن است بعد از جایگذاری، دچار گرفتگی‌هایی از نوع قاعدگی شود، مصرف انواع مسکن به تسکین این دردها کمک می‌کند.

پس از جایگذاری آی‌یواس لازم است پزشک بعد از ۳ تا ۶ هفته، معاینه‌ای را انجام دهد تا از ایمن و صحیح بودن جایگذاری آی‌یواس اطمینان حاصل کند.  

در صورتی که در معاینه اول هر گونه مشکلی داشتید، بهتر است که مشکل خود را با پزشک در میان بگذارید.

در صورتی که شما یا شریک جنسی شما در معرض ابتلا به بیماری‌های آمیزشی قرار دارید، بهتر است که به پزشک مراجعه کنید، چرا که ممکن است این شرایط منجر به عفونت در ناحیه‌ی لگن خاصره شود. 

در صورت عفونت، ممکن است دارای این علائم باشید:

  • درد در ناحیه پایین شکم 
  • دمای بالای بدن
  • ترشحات بد بو

چگونه بفهمیم، آی‌یواس همچنان سر جای خود قرار دارد؟

آی‌یواس دارای ۲ نخِ نازک است که از طریق دهانه رحم در ناحیه‌ی فوقانی واژن آویزان می‌شوند.

پزشک یا پرستاری که آی‌یواس را جایگذاری می‌کند، نحوه‌ی بررسی این نخ‌ها را به فرد یاد خواهد داد. 

آی‌یواس خود را در ماه اول چند بار و بعد از هر دوره قاعدگی و در فواصل مشخصی بررسی کنید.

امکان خروج آی‌یواس بسیار بعید است، اما در صورتی که نخ‌ها را حس نکردید یا متوجه تکان خوردن آن شدید، ممکن است در مقابل بارداری پیشگیری انجام نگرفته باشد. 

سریعا به یک پزشک یا پرستار مراجعه کنید و تا پیش از بررسی آی‌یواس از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده کنید.

چنانچه اخیرا رابطه جنسی داشته‌اید، ممکن است نیاز به روش‌های پیشگیری از بارداری اضطراری داشته باشید.

شریک جنسی شما ممکن در حین رابطه جنسی آی‌یواس را حس نکند. چنانچه چنین نبود و شریک جنسی شما قادر به حس کردن آی‌یواس بود، بهتر است به برای معاینه به پزشک یا پرستار مراجعه کنید.

برداشتن آی‌یواس

آی‌یواس را می‌توان هر زمانی توسط پزشک یا پرستار آموزش‌دیده برداشت. 

چنانچه هنوز یک آی‌یواس دیگر را جایگذاری نکرده‌اید یا نمی‌خواهید باردار شوید، تا ۶ روز قبل از برداشتن آن، از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده کنید. 

امکان بارداری به محض خارج کردن آی‌یواس وجود دارد. 

چه کسانی می‌توانند از آی‌یواس استفاده کنند؟

اکثر زنان می‌توانند از آی‌یواس استفاده کنند، از جمله کسانی که آزمایش ویروس اچ‌آی‌وی (HIV) آنها مثبت بوده است. پزشک یا پرستار پیش از اینکه تشخیص دهد آی‌یواس برای شما مناسب است، در مورد سوابق پزشکی و موارد دیگر از شما سوالاتی خواهد پرسید.

در صورت داشتن هر کدام از موارد زیر، ممکن است آی‌یواس برای شما مناسب نباشد: 

  • سرطان پستان یا ابتلا به آن طی ۵ سال گذشته
  •  سرطان دهانه رحم یا سرطان سرویکس (گردن رحم)
  • انواع بیماری‌های کبدی 
  • خونریزی بی‌دلیل در بین دوره‌های قاعدگی یا بعد از رابطه جنسی
  • بیماری شریانی یا سابقه بیماری قلبی یا سکته مغزی
  • یک بیماری آمیزشی درمان نشده یا عفونت لگنی
  • مشکلات مربوط به رحم یا دهانه 

استفاده از آی‌یواس بعد از زایمان

آی‌یواس معمولا ۴ تا ۶ هفته پس از زایمان (طبیعی یا سزارین) قابل جایگذاری است. با این حال، نیاز است ۳ هفته (۲۱ روز) پس از زایمان تا زمان جایگذاری آی‌یواس، از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده شود. 

در برخی موارد، آی‌یواس می‌تواند طی تنها ۴۸ ساعت پس از زایمان جایگذاری شود. استفاده از آی‌یواس در هنگام شیردهی بی‌خطر است و تاثیری روی میزان شیردهی و کیفیت آن نخواهد داشت. 

استفاده از آی‌یواس پس از سقط جنین 

یک پزشک یا پرستار می‌تواند به محض سقط جنین آی‌یواس را جایگذاری کند. به محض جایگذاری، پیشگیری‌های لازم جهت مقابله با بارداری برای شما اعمال می‌شود.

مزایا و معایب آی‌یواس

مزایا

  • بسته به برند تجاری بین ۵ تا ۳ سال دوام می‌آورد.
  • در کشورهای صنعتی مانند انگلستان، آی‌یواس، از موثرترین روش‌های پیشگیری از بارداری به حساب می‌آید.  
  • تداخلی با رابطه جنسی ندارد. 
  • دوره‌های قاعدگی ممکن است ملایم، کوتاه‌ و دردناک‌تر شود و همین‌طور ممکن است که پس از یک سال اول استفاده از آن، (قاعدگی) کاملا متوقف شود. 
  • در صورت شیردهی، استفاده از آی‌یواس بی‌خطر است.
  • مصرف داروهای دیگر روی آن تاثیری ندارد.
  • چنانچه امکان مصرف هورمون استروژن که در قرص‌های ضدبارداری استفاده می‌شود را نداشته باشید، گزینه خوبی است.
  • امکان بارداری به محض خارج کردن آی‌یواس وجود دارد.
  • هیچ شواهدی مبنی بر آن وجود ندارد که آی‌یواس روی وزن تاثیر بگذارید یا اینکه خطر ابتلا به سرطان سرطان دهانه رحم یا سرطان سرویکس (گردن رحم) و سرطان تخمدان را افزایش دهد.

معایب

  • ممکن است دوره‌های قاعدگی نامنظم یا کاملا متوقف شود که شاید برای برخی زنان مناسب نباشد.
  •  برخی زنان پس از جایگذاری آی‌یواس ممکن است دچار سردرد، آکنه، حساسیت لمسی پستان شوند.
  • برخی زنان نیز دچار تغییرات خلقی و میل جنسی می‌شوند، اما این تغییرات بسیار ناچیز و اندک خواهند بود.
  • یک عار ضه‌ی جانبی غیر شایع استفاده از آی‌یواس برای برخی زنان کیست‌های تخمدانی (حاوی مایع) است که معمولا بدون هیچ درمان خاصی خود به خود برطرف می‌شوند.
  •  آی‌یواس از فرد در مقابل بیماری‌های آمیزشی محافظت نمی‌کند، بنابراین نیاز به استفاده از کاندوم است.  
  • چنانچه با جایگذاری آی‌یواس دچار عفونت شدید، در صورتی که درمان لازم انجام نگیرد، ممکن است منجر به عفونت لگن شود.
  • اکثر زنان به دلیل خونریزی و درد واژن استفاده از آی‌یواس را متوقف می‌کنند، هر چند این موارد کمتر شایع است. 

خطرات آی‌یواس

درادامه درباره‌ی خطراتی که آی‌یواس دارد، صحبت خواهیم کرد:

عفونت‌های لگنی

احتمال بسیار اندکی وجود دارد که فرد در طی ۲۰ روز اول جایگذاری آی‌یواس به عفونت لگنی مبتلا شود. 

ممکن است پیش از جایگذاری آی‌یواس فرد برای تشخیص هرگونه عفونتی معاینه شود.

پس ‌زدن

این مورد شایع نیست، اما امکان دارد که آی‌یواس توسط رحم پس زده شده یا اینکه (از آن) خارج یا جابه‌جا شود. 

چنانچه چنین اتفاقی افتاد، احتمالا معمولا مدت کمی پس از جایگذاری است. به فرد یاد داده می‌شود که در جای قرار گرفتن آی‌یواس را بررسی کند و در صورت بروز مشکلی، به سرعت متوجه شود.

آسیب به رحم

در موارد نادری، آی‌یواس می‌تواند هنگام جایگذاری، موجب ایجاد سوراخ در رحم شود. این مشکل می‌تواند دردناک باشد. اما اغلب علائم و نشانه‌ای ندارد.

در صورتی که پزشک یا پرستاری که آی‌یواس را جایگذاری می‌کند، دارای تجربه بالایی باشد؛ امکان آسیب به رحم بسیار اندک خواهد بود. با این حال، در صورت، احساس درد، فورا به پزشک مراجعه کنید. همچنین ممکن است که برداشتن آی‌یواس نیاز به عمل جراحی داشته باشد. 

حاملگی خارج رحمی

در صورتی که آی‌یواس به هر دلیلی کار نکند و فرد باردار شود، احتمالا حاملگی خارج رحمی نیز وجود دارد.

پیشگیری از بارداری در زمان شیوع ویروس کرونا 

برای انتخاب بهترین روش پیشگیری از بارداری در این زمان حتماً با پزشک خود مشورت کنید. به دلیل اعمال محدودیت‌ها در رفت و آمد و فعالیت کسب و کارها ممکن است برخی از روش‌های پیشگیری از بارداری به مانند همیشه در دسترس نباشند. 

اگر در طی 12 ماه گذشته فشار خون و وزن فرد کنترل شده باشد، می‌توان از قرص‌های ضد بارداری استفاده کند و احتمالاً این روش تنها راه جلوگیری از بارداری در دوران کرونا خواهد بود. 

اگر شخص قادر به استفاده از این قرص‌ها نباشد، برای او قرص‌های پروژسترونی تجویز می‌شود و یا اینکه استفاده از کاندوم به او توصیه خواهد شد. 

روش پیشگیری از بارداری با ایمپلنت ضد بارداری

ایمپلنت ضد بارداری با نام تجاری نکس‌پلانون (Nexplanon)، میله پلاستیکی قابل انعطاف کوچکی است که زیر پوست بازو کار گذاشته می‌شود. نکس‌پلانون هورمون پروژسترون را وارد جریان خون کرده و این رویه تا ۳ سال ادامه پیدا می‌کند. 

برخی نکاتی ضروری درباره‌ی پیشگیری از بارداری با استفاده از ایمپلنت

  • ایمپلنت بیش از ۹۰ درصد موثر است
  • پس از کارگذاری ایمپلنت، تا ۳ سال نباید ایمپلنت جدید دریافت کنید
  • ایمپلنت می‌تواند برای زنانی که نمی‌توانند قرص‌های ضد بارداری هورمونی (حاوی استروژن) را به کار ببرند، کاملا مفید باشد
  • همچنین ایمپلنت می‌تواند برای زنانی که در به خاطر سپردن زمان مصرف قرص‌های ضد بارداری مشکل دارند بسیار مفید باشد
  • در صورت داشتن عوارض جانبی، می‌توان ایمپلنت ضدبارداری را کاملا برداشت
  • پس از برداشتن ایمپلنت، باروری طبیعی فرد به حالت عادی خود بازمی‌گردد
  • هنگامی که ابتدا ایمپلنت کار گذاشته می‌شود، فرد ممکن است که دچار کبودی، حساسیست یا ورم در نواحی اطراف ایپملنت شود
  • ممکن است فرد قاعدگی‌های نامنظم‌تر، ملایم‌تر، شدیدتر یا طولانی‌تری داشته باشد
  • یکی از عوارض جانبی ممکن است فقدان قاعدگی یا آمنوره باشد. این مشکل نگران‌کننده نیست، ولی بهتر است که فرد قبل از کار گذاشتن ایمپلنت ضد بارداری، این مشکل را مدنظر قرار داشته باشد. 
  • مصرف برخی داروها نیز می‌توانند از تاثیر ایمپلنت بکاهند
  • ایمپلنت از فرد در مقابل بیماری‌های آمیزشی محافظت نمی‌کند، از این جهت، ممکن است که در هنگام آمیزش جنسی نیاز به کاندوم باشد

چطور کار می‌کند؟

ایمپلنت پیشگیری دائما هورمون پروژسترون را وارد جریان خون می‌کند که از انتشار تخمک در هر ماه (تخمک‌گذاری) جلوگیری می‌کند. ایمپلنت پیشگیری همچنین مخاط دهانه رحم را ضخیم‌تر کرده و باعث می‌شود که اسپرم به دشواری در دهانه رحم حرکت کند و لایه دیواره رحم را بسیار نازک کرده تا تخمک بارور احتمال کمتری برای ورود به لوله‌های رحم داشته باشد.

شروع به کار 

فرد تا زمانی که باردار نباشد، می‌تواند ایمپلنت پیشگیری را در هر زمان و دوره‌ای از چرخه‌ی قاعدگی خود به کار گیرد. چنانچه ایمپلنت در پنج روز اول چرخه‌ی قاعدگی در بدن قرار داده شود، بلافاصله از بارداری پیشگیری می‌کند. چنانچه در روز دیگری از چرخه‌ی قاعدگی در بدن کار گذاشته شود، نیاز است که به مدت ۷ روز از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری (مانند کاندوم) استفاده شود.  

پس از زایمان

می‌توان ایمپلنت را هر زمانی پس از زایمان در بدن قرار داد.

در صورتی که ایمپلنت پیشگیری قبل از ۲۱ روز پس از زایمان کارگذاشته شود، بلافاصله از بارداری پیشگیری می‌شود. 

در صورتی که ایمپلنت پیشگیری روز ۲۱ یا پس از آن کارگذاشته شود، به مدت ۷ روز نیاز به سایر روش‌های پیشگیری از بارداری (مانند کاندوم) وجود دارد.

استفاده از ایمپلنت پیشگیری در زمان شیردهی خطری ندارد.

بعد از سقط جنین 

می‌توان ایمپلنت پیشگیری را بلافاصله پس از سقط جنین در بدن کار گذاشت و فورا از بارداری پیشگیری کرد.

چگونه ایمپلنت پیشگیری کارگذاشته یا برداشته می‌شود؟

از یک داروی بی‌حسی موضعی برای بی‌حس کردن بازوی فرد استفاده می‌شود.

پس از آن، ایمپلنت پیشگیری زیر پوست گذاشته می‌شود، این کار تنها چند دقیقه طول می‌کشد و حسی شبیه به تزریق معمولی با آمپول دارد. پس از کارگذاشتن ایمپلنت نیاز به بخیه وجود ندارد. نکس‌پلانون به مدت ۳ سال اثرگذاری خود را حفظ کرده و سپس نیاز به تعویض دارد. فرد می‌تواند تا رسیدن به یائسگی که دوره قاعدگی به طور طبیعی برای همیشه متوقف می‌شود، از این روش استفاده کند. ایمپلنت پیشگیری را می‌توان هر زمانی توسط یک پزشک یا پرستار یا کادر پزشکی دیگر برداشت. برداشت ایمپلنت پیشگیری تنها چند دقیقه طول کشیده و تنها نیاز به بی‌حسی موضعی دارد. پزشک یا پرستار با یک برش کوچک، به آرامی ایمپلنت پیشگیری را از بدن خارج می‌کند.

بلافاصله پس از برداشته شدن ایمپلنت، فرد دیگر هیچ روش ضد بارداری ندارد.

کسانی که می‌توانند ایمپلنت پیشگیری را به کار ببرند

  • اکثرا زنان می‌توانند از ایمپلنت پیشگیری استفاده کنند

چنانچه فرد یکی از شرایط زیر را داشته باشد، نمی‌تواند از ایمپلنت پیشگیری استفاده کند:

  • مشکوک به بارداری باشد
  • نخواهد تغییری در قاعدگی خود به وجود بیاورد
  • داروهایی مصرف کند که ممکن است روی ایمپلنت پیشگیری اثر بگذارند
  • خونریزی بی‌دلیل بین دوره‌های قاعدگی یا بعد از رابطه جنسی 
  • دارای بیماری شریانی، بیماری قلبی یا سکته مغزی
  • دارای بیماری کبدی 
  • دارای سرطان پستان یا ابتلا به آن در گذشته
  • دارای بیماری که ممکن است روی انتخاب روش‌های مختلف پیشگیری از بارداری اثر بگذارد. در این مورد بهتر است که با پزشک عمومی یا پزشک متخصص زنان و زایمان مشورت کرد

مزایا و معایب ایمپلنت پیشگیری از بارداری

استفاده از ایمپلنت پیشگیری از بارداری امتیازات و موارد منفی را در بر دارد در این قسمت درباره‌ی آنها صحبت خواهیم کرد.

مزایای ایمپلنت پیشگیری از بارداری

این مزایا شامل :

  • اثربخشی آن به مدت ۳ سال است
  • تداخلی با رابطه جنسی ندارد
  • می‌تواند گزینه خوبی برای کسانی باشد که نمی‌توانند از روش‌های ضدبارداری هورمونی، مانند قرص ضدبارداری ترکیبی، پَچ‌های ضد بارداری یا حلقه واژنی استفاده کنند
  •  استفاده از آن در دوره شیردهی بی‌خطر است
  •  به محض برداشتن ایمپلنت پیشگیری، وضعیت باروری فرد به حالت عادی باز می‌گردد
  • ممکن است از قاعدگی‌های شدید یا دردناک بکاهد

معایب ایمپلنت پیشگیری از بارداری

این معایب شامل :

  • فرد ممکن است که طی چند ماه اول استفاده از ایمپلنت، عوارض جانبی موقتی از جمله سردرد، حالت تهوع، حساسیت لمسی پستان و نوسانات خلقی داشته باشد
  •  دوره‌های قاعدگی فرد ممکن است نامنظم یا متوقف شوند
  • ممکن است که فرد دچار آکنه شده یا اینکه وضع آن بدتر شود
  • برای برداشتن ایمپلنت نیاز به یک عمل جراحی جزئی وجود دارد
  • ایمپلنت پیشگیری از فرد در مقابل بیماری‌های آمیزشی محافظت نمی‌کند و نیاز است که از روش‌های دیگر پیشگیری از بارداری (مانند کاندوم) استفاده شود

آیا سایر داروها روی ایمپلنت پیشگیری اثر می‌گذارند؟

برخی داروها می‌توانند اثرگذاری ایمپلنت پیشگیری را کاهش دهند که عبارتند از:  

  • داروهای تجویز شده برای بیماری‌های ایدز، صرع و سل
  • داروهای گیاهی مانند هوفاریقون یا گل راعی
  • برخی داروهای آنتی‌بیوتیک همچون ریفابوتین یا ریفامپین

افرادی که در حین مصرف این داروها هستند، نیاز به روش‌های دیگری برای پیشگیری از بارداری (مانند کاندوم) دارند یا اینکه ممکن است بخواهند از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری که تداخلی با داروهای مصرفی آن‌ها نداشته باشد استفاده کنند. همچنین توصیه می‌شود، هرگاه که به هر منظوری به پزشک مراجعه می‌کند و پزشک دارویی را تجویز می‌کند، در مورد روش پیشگیری از بارداری خود به او اطلاع دهند.

خطرات پیشگیری از بارداری

در موارد بسیار نادری ممکن است ناحیه‌ای که ایمپلنت در آن کار گذاشته شده، عفونت کند. در این صورت، پزشک ممکن است داروهای آنتی‌بیوتیک را تجویز کند. 

همچنین در مواردی که هر کدام از علائم یا نشانه‌های زیر را داشتید، بهتر است که به پزشک مراجعه کنید:

  • هیچ حسی از ایمپلنت کارگذاری شده در بدن خود نداشته باشید
  • حس تغییر شکل ایمپلنت در بدن
  • ملاحظه تغییر پوست یا درد در ناحیه‌ی ایمپلنت پیشگیری
  • باردار شوید

معرفی روش تزریق برای پیشگیری از بارداری

تزریق پیشگیری از بارداری (دپوپروورا، سایاناپرس یا نوریستات) با وارد کردن هورمون پروژسترون در جریان خون، از بارداری جلوگیری می‌کند. دپو پرورا بیشتر در کشور انگلستان تجویز می ش‌ود و اثر آن تا ۱۳ هفته ادامه دارد. برخی اوقات اوقات نوریستات تجویز می‌شود که اثر آن ۸ هفته است. سایاناپرس نیز ۱۳ هفته اثر دارد، اما از آنجایی که یک روش پیشگیری تزریقی جدید به حساب می‌آید، هنوز به صورت عمومی در دسترس قرار ندارد. 

برخی نکات در مورد تزریق پیشگیری از بارداری

  • در صورت استفاده صحیح، تاثیر تزریق ضد بارداری تا ۹۹ درصد است
  • تاثیر این روش (بسته به نوع تزریق) بین ۸ تا ۱۳ هفته است. بنابراین، لازم نیست در این مدت با هر بار رابطه جنسی نگران بارداری باشید
  • این روش به خصوص برای زنانی که در به خاطر سپردن زمان مصرف قرص ضد بارداری مشکل دارند بسیار مفید است
  • همچنین لازم است پیش از انقضا یا از بین رفتن خاصیت این روش، تزریق خود را تجدید کنید
  • استفاده از این روش برای زنانی که قادر به استفاده از قرص‌های جلوگیری از بارداری حاوی استروژن نیستند، موثر است.
  • سایر داروها روی آن تاثیری ندارد.
  • عوارض جانبی آن می‌تواند افزایش وزن، سردرد، نوسانات خلقی، حساسیت لمسی پستان و خونریزی نامنظم باشد.
  • دوره‌های قاعدگی فرد ممکن است نامنظم‌تر، شدیدتر، کوتاه‌تر، ملایم‌تر و شاید هم کاملا متوقف شود
  • پس از قطع تزریق پیشگیری از بارداری، حدود یک سال طول می‌کشد تا باروری فرد به حالت عادی بازگردد، از این جهت، برای کسانی که می‌خواهند در آینده نزدیک بچه‌دار شوند، نمی‌تواند روش مناسبی باشد.
  • در مقابل بیماری‌های آمیزشی مقاوم نیست، بنابراین نیاز به استفاده از کاندوم وجود دارد

نحوه‌ی کارکرد

تزریق ضد بارداری به تدریج هورمون پروژسترون را وارد جریان خون می‌کند که از آزاد شدن ماهانه تخمک (تخمک‌گذاری) جلوگیری می‌کند. همچنین مخاط دهانه رحم را ضخیم‌تر کرده و باعث می‌شود که اسپرم به دشواری در دهانه رحم حرکت کرده و لایه دیواره رحم را بسیار نازک کرده تا تخمک بارور شده شانس کمی برای ورود به لوله‌های رحم داشته باشد.

معمولا آمپول دپوپروورا و نوریستات در باسن تزریق می‌شوند، اما امکان تزریق هر دو در بازو نیز وجود دارد. آمپول سایاناپرس هم در شکم یا ران قابل تزریق است و معمولا فرد می‌تواند خودش به مرور نحوه تزریق به خود را یاد بگیرد.

زمان شروع به کار

تا زمانی که فرد باردار نباشد، می‌تواند در هر دوره‌ای از چرخه‌ی قاعدگی خود تزریق ضد بارداری را انجام دهد. چنانچه فرد در ۵ روز اول چرخه‌ی قاعدگی آمپول ضد بارداری را تزریق کند، بلافاصله از بارداری پیشگیری می‌کند. چنانچه فرد در هر روز دیگری از چرخه‌ی قاعدگی خود تزریق ضدبارداری را انجام داد، باید به مدت ۷ روز از سایر روش‌های ضدبارداری مانند کاندوم استفاده کند. 

بعد از زایمان

اگر در دوران شیردهی قرار ندارید، می‌توانید تزریق ضدبارداری را در هر زمانی انجام دهید. در صورتی که فرد در در دوران شیردهی قرار دارد، تزریق معمولا پس از ۶ هفته انجام می‌گیرد. 

  • اگر آمپول ضدبارداری ۲۱ روز بعد از زایمان یا در روز ۲۱ام انجام گیرد، بلافاصله از بارداری پیشگیری می‌شود
  • اگر پس از ۲۱ روز تزریق آمپول ضد بارداری را شروع کنید، برای مدت ۷ روز نیاز به سایر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم نیاز خواهید داشت

در صورتی که فرد طی هفته‌های اول پس از زایمان آمپول ضد بارداری را تزریق کند، به احتمال زیاد خونریزی شدید و نامنظمی خواهد داشت.

همچنین استفاده از تزریق های ضدبارداری در دوره شیردهی کاملا بی‌خطر بوده و مشکلی ندارد.

پس از سقط جنین

می‌توان بلافاصله پس از سقط جنین تزریق ضدبارداری را انجام داد و به محض آن از بارداری پیشگیری کرد.

اگر بیش از ۵ روز پس از سقط جنین، تزریق ضدبارداری را انجام دهید، به مدت ۷ روز نیاز به روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم خواهید داشت.

چه کسانی می‌توانند از تزریق ضد بارداری استفاده کنند؟

اکثر زنان می‌توانند از تزریق ضدبارداری استفاده کنند.

با این حال، ممکن است این روش برای افرادی مناسب نباشد که:

  • مشکوک به بارداری باشند
  • نمی‌خواهند دوره قاعدگی آن‌ها تغییر پیدا کند
  • می‌خواهند تا یک سال بعد بچه‌دار شوند
  • دارای خونریزی بی‌دلیل بین دوره‌های قاعدگی یا بعد از رابطه جنسی هستند
  • دارای بیماری شریانی یا سابقه بیماری قلبی یا سکته مغزی هستند
  • بیماری کبد دارند
  • دارای سرطان پستان بوده یا اینکه قبلا به آن مبتلا بود‌ه‌اند
  • کسانی که خطر پوکی استخوان دارند

مزایا و معایب تزریق پیشگیری از بارداری

استفاده از تزریق برای پیشگیری از بارداری معایب و محاسنی در بردارد که شامل :

مزایای تزریق برای پیشگیری از بارداری

مزایای تزریق به این ترتیب است:

  • هر تزریق به مدت ۸ تا ۱۳ هفته موثر است
  • هر تزریق به مدت ۸ تا ۱۳ هفته دوام دارد
  • تداخلی با رابطه جنسی ندارد
  • اگر نتوانید از روش‌های پیشگیری از بارداری هورمونی استفاده کنید، می‌توانید این گزینه را در نظر داشته باشید
  • نیازی به خوردن روزانه‌ قرص وجود ندارد
  • استفاده از این روش در دوره شیردهی بی‌خطر است.
  • سایر داروها روی آن اثر نمی‌گذارند
  • استفاده از این روش ممکن است از دوره‌های قاعدگی شدید و دردناک در برخی زنان کاسته و به علائم پیش از قاعدگی برخی زنان نیز کمک کند

معایب تزریق برای پیشگیری از بارداری

معایب تزریق برای پیشگیری از بارداری شامل این موارد است:

  • دوره‌های قاعدگی فرد ممکن است تغییر یافته و نامنظم، شدیدتر، کوتاه‌تر، ملایم‌تر شده یا به کل متوقف شود. این علائم ممکن است که تا چند ماه پس از قطع تزریق پیشگیری ضد بارداری ادامه پیدا کند. 
  • تزریق ضدبارداری فرد را در مقابل بیماری‌های آمیزشی محافظت نمی‌کند
  •  برای بازگشت دوره قاعدگی به حالت عادی و باردار شدن به حدود یک سال زمان نیاز است
  • برخی افراد در هنگام استفاده از آمپول دپوپروورا یا سایاناپرس ممکن است اضافه وزن پیدا کنند
  • ممکن است که فرد عوارض جانبی مانند سردرد، آکنه، ریزش مو، کاهش میل جنسی و نوسانات خلقی را تجربه کند
  • هرگونه عارضه جانبی می‌تواند تا زمانی که تزریق ادامه یابد (۸ تا ۱۳ هفته) و مدتی بعد از آن ادامه یابد

خطرات

خطر عفونت کمی در محل تزریق آمپول ضد بارداری وجود دارد. در موارد بسیار نادری، برخی از افراد ممکن است نسبت به تزریق حساسیت نشان دهند.

استفاده از دپوپروورا بر میزان استروژن طبیعی بدن اثر می‌گذارد که می‌ةواند موجب نازکی استخوان‌ها شده، با این حال خطر شکستن استخوان‌ها افزایش پیدا نمی‌کند.

این امر برای اکثر خانم‌ها مشکلی ندارد، زیرا استخوان‌ها زمانی که تزریق را متوقف کنید، ترمیم پیدا می‌کنند، به نظر نمی‌رسد که مشکلات طولانی‌مدت داشته باشد. گاهی اوقات ممکن است پزشک توصیه کند بعد از ۲ سال استفاده از تزریق ضد بارداری، مصرف آن را متوقف کرده تا هیچ اثر طولانی‌مدتی روی استخوان‌های فرد وجود نداشته باشد.

روش پیشگیری از بارداری با استفاده از حلقه واژنی

حلقه واژنی، حلقه‌ی پلاستیکی نرم و کوچکی است که درون واژن قرار می‌گیرد. حلقه واژنی با وارد کردن تدریجی هورمون‌های استروژن و پروژسترون در جریان خون، از بارداری جلوگیری می‌کند.

نکاتی در مورد حلقه واژنی

این نکات را درباره‌ی استفاده از حلقه واژنی به یاد داشته باشید:

  • در صورت استفاده صحیح از حلقه واژنی، تاثیر آن ۹۹ درصد است
  • هر حلقه واژنی، پیشگیری لازم برای یک ماه را فراهم می‌کند، بنابراین نیازی برای نگرانی روزانه نیست
  • هنگام قراردادن حلقه واژنی، می‌توانید به رابطه جنسی خود ادامه دهید
  • برخلاف قرص‌های ضدبارداری، حتی اگر دچار بیماری مانند تهوع یا اسهال باشید،‌ حلقه واژنی تاثیر خود را می‌گذارد.
  •  حلقه واژنی ممکن است که علائم پیش از قاعدگی را ملایم‌تر کرده و خونریزی و درد را نیز کاهش دهد
  • برخی زنان ممکن است عوارض جانبی موقتی مانند ترشحات واژنی، حساسیت لمسی پستان و سردرد داشته باشند
  • معدود زنانی هم در صورت استفاده از حلقه واژنی دچار لخته خونی می‌شوند،‌ با این حال، این مشکل بسیار نادر است
  • حلقه واژن خود به خود از واژن خارج می‌شود، با این حال، می‌توانید پس از اینکه آن را با آب گرم شستشو دادید، دوباره از آن استفاده کنی
  • حلقه واژنی نسبت به بیماری‌های آمیزشی مقاومت ندارد، از این جهت نیاز است که از کاندوم هم استفاده کنید

چگونه کار می‌کند؟

حلقه به تدریج هورمون‌های استروژن و پروژستوژن را به جریان خون می‌ریزد که از آزاد شدن تخمک ماهانه جلوگیری می‌کنند. همچنین مخاط دهانه‌ی رحم را ضخیم‌تر کرده و باعث می‌شود که اسپرم به دشواری در دهانه‌ی رحم حرکت کرده و لایه‌ی دیواره رحم را بسیار نازک کرده تا تخمک بارور شده شانس کمتری برای ورود به لوله‌های رحم داشته باشد.

چه زمانی به کار می‌افتد؟

چنانچه باردار نباشید، می‌توانید هر زمانی در طول چرخه‌ی قاعدگی خود، استفاده از حلقه واژنی را شروع کنید. ۲۱ روز از حلقه واژنی استفاده می‌کنید و سپس ۷ روز را بدون حلقه واژنی سپری خواهید کرد. همچنین در ۷ روزی که از حلقه واژنی استفاده نمی‌کنید نیز از بارداری پیشگیری می‌شود. سپس حلقه دیگری را برای ۲۱ روز قرار می‌دهید. چنانچه حلقه واژنی را در اولین روز قاعدگی خود قرار دهید، بلافاصله، پیشگیری از بارداری را انجام می‌شود.

اگر در هر زمانی از چرخه‌ی قاعدگی خود از حلقه استفاده کنید، مادامی که در ۷ روز ابتدایی استفاده از آن از سایر روش‌ها (مانند کاندوم) استفاده کنید، پیشگیری از بارداری را انجام داده‌اید. می‌توانید برای تعیین بهترین زمان استفاده از حلقه واژنی با پزشک خود صحبت کنید. 

گذاشتن حلقه واژنی

  • با دست‌های تمیز، حلقه را با انگشت شست و انگشت میانی خود گرفته و به آرامی وارد واژن کنید
  • به آرامی حلقه را به سمت واژن بکشید تا حس کنید در جای مناسبی قرار گرفته است

برخلاف دیافراگم یا درپوش گردن رحم، حلقه واژنی نیازی به پوشاندن ورودی دهانه رحم ندارد.

باید بتوانید با استفاده از انگشتان خود بررسی کنید که حلقه هنوز در محل مورد نظر حضور دارد. چنانچه با وجود اطمینان از وجود حلقه، نتوانستید آن را لمس کنید، بهتر است که به پزشک مراجعه کنید. حلقه واژنی در بدن از بین نمی‌رود. پس از اینکه حلقه به مدت ۲۱ روز (۳ هفته) در واژن قرار گرفت، ‌باید آن را بردارید. روزی که حلقه را برمی‌دارید باید دقیقا همان روزی باشد که ۳ هفته قبل آن را کار گذاشته‌اید.

برداشتن حلقه واژنی

  • با دست‌های تمیز، انگشت را درون واژن قرار داده و در گوشه‌ی حلقه قلاب کنید
  • به آرامی حلقه را بیرون بکشید
  • حلقه را درون محفظه مخصوصی که به همراه آن خریداری کرده‌اید قرار داده و درون سطل زباله بیاندازید به یاد داشته باشید، نباید حلقه استفاده شده را درون توالت بیاندازید 

برداشتن حلقه واژنی معمولا بدون درد است، ولی چنانچه در هنگام بیرون آوردن آن، خونریزی یا درد داشتید، بهتر است که به پزشک مراجعه کنید. 

وقتی که حلقه را بیرون آوردید، به مدت ۷ روز حلقه جدیدی را استفاده نکنید. این مدت یک هفته باید بدون حلقه واژنی باشد. در این مدت خونریزی از نوع قاعدگی خواهید داشت. پس از ۷ روز، حلقه واژنی جدید را وارد کنید. حلقه جدید را حتی اگر هنوز هم خونریزی دارید، قرار دهید. حلقه واژنی جدید را نیز به مدت ۲۱ روز قرار داده و سپس چرخه را تکرار کنید. در زمانی که حلقه در محل قرار دارد، می‌توانید به طور مرتب رابطه جنسی داشته و از نوار بهداشتی استفاده کنید. ممکن است شما و شریک جنسیتان در هنگام رابطه، حلقه واژنی را حس کنید، ولی ضرری ندارد.  

اگر فراموش کردید، حلقه واژنی را پس از ۲۱ روز از بدن خارج کنید

در صورتی که حلقه به مدت ۷ روز پس از پایان ۳ هفته (یعنی در مجموع ۴ هفته) در واژن قرار داشته است:

  • به محض اینکه به یاد آوردید، حلقه را خارج کنید 
  • حلقه جدید را قرار ندهید و دوباره فاصله‌ي ۷ روزه را رعایت کنید 
  • حلقه جدید را پس از فاصله ۷ روزه قرار دهید
  • هنوز هم از بارداری پیشگیری کرده‌اید، بنابراین نیازی به استفاده از روش‌های پیشگیری دیگر ندارید

چنانچه حلقه به مدت بیش از ۷ روز پس از ۳ هفته در واژن قرار داشت (بیش از ۴ هفته): 

  • حلقه را به محض اینکه به یاد آوردید، خارج کنید
  • به مدت ۷ روز از روش‌های ضدبارداری مانند کاندوم استفاده کنید
  • اگر در روزهای پیش از تغییر حلقه، رابطه جنسی داشته‌اید، ممکن است به پیشگیری از بارداری اضطراری نیاز داشته باشید. بهتر است در این مورد به پزشک مراجعه کنید. 

چنانچه فراموش کردید، حلقه واژنی جدید را قرار دهید

به محض اینکه به یاد آوردید، حلقه جدید را بگذارید و به مدت ۷ روز از روش‌های ضد بارداری مانند کاندوم استفاده کنید. چنانچه پیش از اینکه به یاد بیاورید، حلقه را تعویض کنید، رابطه جنسی داشته‌اید، و همچنین فاصله قرار دادن حلقه جدید نیز بیش از ۴۸ ساعت (۹ روز یا بیشتر) باشد، باید از روش‌های پیشگیری از بارداری اضطراری استفاده کنید.

اگر حلقه واژنی خود به خود خارج شد

گاهی اوقات ممکن است که حلقه خود به خود (بیرون‌زدگی) از واژن خارج شود. این اتفاق ممکن است در حین رابطه جنسی یا بعد از آن رخ دهد یا اینکه از همان ابتدا به درستی در محل قرار داده نشده باشد. 

کارهایی که باید انجام دهید بستگی به مدت زمانی دارد که حلقه خارج شده و اینکه در کدام هفته از چرخه‌ی قاعدگی خود قرار دارید. چنانچه حلقه کمتر از ۳ ساعت (بدون در نظر گرفتن چرخه‌ی قاعدگی) خارج شده است:

  • آن را با آب خنک یا ولرم شستشو دهید
  • همان حلقه را ظرف ۳ ساعت دوباره وارد کنید
  • نیازی به سایر روش‌های پیشگیری از بارداری دیگر ندارید 

اگر حلقه برای مدت بیش از ۳ ساعت در هفته اول یا دوم خارج شده باشد:

  • آن را با آب خنک یا ولرم شستشو دهید
  • هماه حلقه را در اسرع وقت وارد کنید
  • به مدت ۷ روز از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کنید
  • چنانچه در روزهای گذشته رابطه جنسی داشته‌اید، ممکن است نیاز باشد از روش‌های پیشگیری از بارداری اضطراری استفاده کنید 

اگر حلقه در هفته سوم بیش از ۳ ساعت خارج شده باشد، حلقه را دور بیاندازید و یکی از این دو اقدام را انجام دهید:

  • یک حلقه جدید را بلافاصله وارد کنید. خونریزی از نوع قاعدگی نخواهید داشت، ولی ممکن است که لکه‌بینی داشته باشد 
  • حلقه را وارد نکنید و فاصله ۷ روزه را شروع کنید، در این مدت خونریزی از نوع قاعدگی خواهید داشت

اگر قصد گذاشتن حلقه را نداشتید، بعد از ۷ روز پس از بیرون‌زدگی، حلقه جدید را وارد کنید. تنها در صورتی که حلقه برای مدت ۷ روز مداوم در واژن قرار داشته، می‌توانید از این گزینه استفاده کنید. 

در صورتی که هر کدام از اقدامات بالا را انجام دادید، به مدت ۷ روز از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کنید. در صورتی که طی چند روز گذشته رابطه جنسی داشته‌اید، ممکن است نیاز به روش‌های به پیشگیری از بارداری اضطراری داشته باشید.

چه کسانی می‌توانند از حلقه واژنی استفاده کنند؟

برخی زنان نمی توانند از حلقه واژنی استفاده کنند. در صورتی که برخی از شرایط زیر را داشته باشید، ممکن است حلقه واژنی برای شما مناسب نباشد:

  • در صورتی که لخته خونی در یکی از عروق یا شریان‌ها داشته باشید
  • در صورتی که مشکل قلبی یا مشکلات مرتبط به گردش خون همچون فشار خون بالا داشته باشید
  • بالای ۳۵ سال داشته و سیگار بکشید یا اینکه مصرف سیگار را یک سال قبل متوقف کرده باشید
  • مشکلات قلبی یا گردش خون از جمله فشار خون بالا دارند
  • میگرن همراه اورا (از علائم هشداردهنده)
  • طی پنج سال گذشته سرطان پستان داشته‌اید
  • دیابت همراه با عوارض آن دارید
  • دچار اضافه وزن هستید
  • داروهایی مصرف می‌کنید که با حلقه واژنی تداخل دارد
  • نمی‌توانید حلقه را در واژن نگه دارید

اگر سیگاری نباشید و هیچ دلیلی برای عدم استفاده از حلقه واژنی نداشته باشید، می‌توانید تا ۵۰ سالگی از حلقه استفاده کنید.

بعد از زایمان

می‌توانید ۲۱ روز پس از زایمان از حلقه واژنی استفاده کنید و به این ترتیب، بلافاصله پیشگیری‌های لازم را به عمل آورید. 

اگر ۲۱ روز پس از زایمان شروع به استفاده از حلقه واژنی کرده باشید، باید به مدت ۷ روز پس از قرار دادن حلقه از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری (مانند کاندوم) استفاده کنید.

اگر در دوران شیردهی به نوزاد زیر ۶ ماهه باشید، باید از روش دیگری برای پیشگیری از بارداری استفاده کنید. چرا که حلقه واژنی گاهی می‌تواند باعث کاهش ميزان شیر شود.

بعد از سقط جنین 

می‌توانید بلافاصله بعد از سقط جنین شروع به استفاده از حلقه کنید و حلقه فورا تاثیر خود را می‌گذارد. بنابراین، نیازی به استفاده از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری ندارید.

مزایا و معایب حلقه واژنی

مزایا

  • تداخلی با رابطه جنسی ندارد
  • قرار دادن و بیرون آوردن آن ساده است
  • نیازی نیست فرد هر روز یا با هر بار رابطه جنسی نگرانی داشته باشد
  • بیماری از جمله استفراغ یا اسهال، تاثیری روی حلقه ندارد
  • ممکن است که به علائم قبل از قاعدگی کمک کند
  • خونریزی از نوع قاعدگی معمولا ملایم‌تر، منظم‌تر و درد کمتری خواهد داشت
  • می‌تواند مزیت‌های سلامتی بیشتری از جمله کاهش خطر ابتلا به برخی انواع سرطان داشته باشد
  • اثر طولانی مدتی روی باروری ندارد

معایب

  • ممکن است فرد راحتی کافی در هنگام وارد کردن یا بیرون آوردن حلقه نداشته باشد 
  • فرد ممکن است در ماه‌های اول لکه‌بینی یا خونریزی داشته باشید
  • ممکن است عوارض جانبی موقتی مانند افزایش ترشحات واژن، سردرد، حالت تهوع ، حساسیت لمسی پستان و تغییرات خلقی داشته باشد 
  • حلقه تاثیری در محافظت از بیماری‌های آمیزشی ندارد
  • لازم است به یاد داشته باشید حلقه را با حلقه‌ی جدیدی تعویض کنید. چنانچه به یاد آوردن آن برای فرد دشوار باشد، ممکن است که روش‌های پیشگیری از بارداری که دوره طولانی‌تری دارند مانند ایمپلنت ضدبارداری یا آی‌یودی (ابزار داخل رحمی) برای فرد مناسب‌تر باشد
  • برخی داروها می‌توانند تاثیر حلقه واژنی را کاهش دهند. به این منظور بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.

 خطرات حلقه واژنی

در هنگام استفاده از روش‌های ضدبارداری هورمونی مانند حلقه واژن، خطرات بسیار ناچیزی وجود دارد. برای اکثر زنان، مزایای استفاده از روش پیشگیری از بارداری به وسیله حلقه واژنی به نسبت معایب آن ناچیز است، با این حال، احتیاط شرط عقل است و بهتر است که در مورد روش انتخابی خود تمامی خطرات و مزایا را پیش از اقدام به انجام آن مدنظر قرار دهید.

لخته شدن خون

معدودی از کسانی که از حلقه واژنی استفاده می‌کنند، ممکن است دچار لخته شدن یکی از عروق یا شریان‌ها شوند. با این حال، چنانچه، در حین استفاده از حلقه، با لخته خونی مواجه شدید، استفاده از آن را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید. 

سرطان

پژوهشی نشان داده، افرادی که از حلقه واژنی استفاده می‌کنند، به نسبت سایرین، خطر اندک بیشتری برای ابتلا به سرطان پستان دارند. پژوهش همچنین نشان داده که با وجود استفاده طولانی مدت از روش‌های پیشگیری از بارداری، خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم نیز اندکی افزایش پیدا می‌کند. 

روش پیشگیری از بارداری با چسب ضد بارداری

چسب ضد بارداری یا پَچ، چسبی کوچک به شکل مربع است که هورمون‌ها را وارد بدن می‌کند. 

نکاتی درباره چسب ضد بارداری

  • در صورت استفاده صحیح، تاثیر چسب ضد بارداری ۹۹ درصد است
  • هر چسب به مدت ۱ هفته دوام دارد، سپس تا ۳ هفته باید چسب را تعویض کنید و یک هفته هم از آن استفاده نکنید
  • نیازی نیست  روزانه نگران استفاده از آن باشید و در صورت استفراغ و اسهال هم چسب ضد بارداری تاثیر خود را می‌گذارد
  • می‌توانید در هنگام حمام، شنا و ورزش از چسب ضد بارداری استفاده کنید
  • در صورتی که دوره‌های قاعدگی شدید و دردناکی دارید، ممکن است چسب به ملایم‌تر کردن آن به شما کمک کند
  • چسب می‌تواند فشار خون فرد را بالا ببرد و برخی زنان نیز ممکن است عوارض جانبی مانند سردرد را تجربه کنند 
  • در موارد نادری، برخی زنان هنگام استفاده از چسب ضد بارداری ممکن است دچار لخته خونی شوند 
  • چسب ضد بارداری ممکن است از فرد در مقابل سرطان تخمدان، رحم و روده محافظت کند 
  • چسب ضد بارداری برای زنان سیگاری و بالای ۳۵ سال یا بیشتر و کسانی که وزنی بالای ۹۰ کیلوگرم یا بیشتر دارند، مناسب نیست 
  • چسب ضد بارداری محافظی در مقابل بیماری‌های آمیزشی نیست، بنابراین نیاز به استفاده از کاندوم در هنگام رابطه جنسی وجود دارد 

چسپ ضدبارداری چگونه کار می‌کند؟

چسب ضد بارداری هر روز مقداری هورمون را از طریق پوست وارد جریان خون می‌کند. چسب یا پَچ ضد بارداری حاوی همان هورمون‌های قرص‌های ضد بارداری یعنی استروژن و پروژسترون است و به همان طریق با جلوگیری از آزادسازی یک تخمک در ماه (تخمک‌گذاری) عمل می‌کند. این روش ضد بارداری همچنین موجب ضخیم‌تر شدن دهانه رحم شده و حرکت اسپرم در دهانه‌ي رحم را دشوار می‌سازد. با نازک شدن لایه‌ی دیواره‌ی رحم، احتمال کمتری وجود دارد که تخمک بارور شده خود را به رحم برساند.

چگونگی استفاده از چسب ضد بارداری 

اولین چسب ضد بارداری را بچسبانید و به مدت ۷ روز نگه دارید. روز هشتم، چسب جدیدی را جایگزین کنید. به مدت ۳ هفته، چسب ضدبارداری را تعویض کنید و ۱ هفته را هم بدون چسب بگذرانید. در طول یک هفته‌ای که از چسب ضد بارداری استفاده نمی‌کنید، به مانند دوران قاعدگی خونریزی خواهید داشت. با این حال، این مشکل ممکن است همیشه رخ ندهد. پس از ۷ روز بدون چسب، دوباره از چسب جدید استفاده کنید و دوباره همان چرخه‌ی ۴ هفته‌ای را پیگیری کنید. حتی با وجود خونریزی باید چرخه‌ی خود را دنبال کنید. 

چسب ضد بارداری را باید کجا قرار دهید

چسب را مستقیما روی پوست خود بچسبانید. می‌توانید از چسب ضد بارداری در هر کجای بدن خود که تمیز و خشک بوده و مو نداشته باشد، استفاده کنید. همچنین نباید چسب ضد بارداری را در نواحی استفاده کنید که:

  • دارای زخم یا پوست بسیار تحریک‌پذیری دارد
  • نواحی که ممکن است با پوشیدن لباس‌های تنگ دچار اصطکاک شود 
  • روی پستان

بهتر است همواره محل چسب جدید را برای جلوگیری از کاهش تحریک پوست تغییر دهید. 

چسب ضد بارداری از چه زمانی شروع به کار می‌کند؟

چنانچه از چسب ضد بارداری در اولین روز تا پنجمین روز قاعدگی استفاده می‌کنید، به این طریق؛ بلافاصله از بارداری پیشگیری می‌کنید.

چنانچه در روزهای دیگری از چسب ضد بارداری استفاده می‌کنید، احتیاج دارید از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری از جمله کاندوم استفاده کنید. 

چنانچه چرخه‌ی قاعدگی کوتاهی دارید که هر ۲۳ روز یا کمتر است، شروع به استفاده از چسب در روز پنجم یا بعد از آن، یعنی اینکه از بارداری پیشگیری نکرده‌اید و نیاز دارید در ۷ روز اول از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کنید. 

می‌توانید در مورد زمان استفاده از چسب ضد بارداری با پزشک خود مشورت کرده و همچنین در مورد نیاز به سایر روش‌های پیشگیری از بارداری نیز سوال کنید. 

در صورت جدا شدن چسب، باید چه کار کنید؟ 

چسب ضد بارداری خاصیت چسبناکی بالایی دارد، از این جهت به راحتی به پوست چسبیده و به راحتی جدا نمی‌شود. بنابراین، بعد از حمام، وان داغ، سونا یا شنا جدا نمی‌شود.  

به هر حال، در صورت جدا شدن چسب ضد بارداری، کاری که باید انجام دهید به مدت زمانی که چسب جدا شده و زمانی که چسب پیش از جدا شدن روی بدن بوده بستگی دارد. 

اگر چسب ضد بارداری کمتر از ۴۸ ساعت جدا شده باشد:

  • در صورتی که همچنان چسبنده است، آن را بلافاصله بچسبانید
  • اگر چسبنده نبود، یک چسب جدید را بچسبانید (سعی نکنید چسب قدیمی را نوار زخم‌بندی یا چسب زخم نگه دارید)
  • همچنان به صورت عادی به استفاده از چسب ادامه دهید و در همان روز عادی چسب خود را تعویض کنید
  • همچنان در مقابل بارداری دارای پیشگیری هستید و اگر چسب تا ۷ روز به صورت صحیح روی بدن چسبانده شده باشد، نیازی به سایر روش‌های پیشگیری از بارداری ندارید
  • اما اگر چسب پس از ۶ روز یا کمتر جدا شد، به مدت ۷ روز از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده کنید

اگر چسب کمتر از ۴۸ جدا شده یا مطمئن نیستید چه زمانی جدا شده است:

  • به محض اینکه متوجه شدید، یک چسب جدید را روی پوست خود قرار دهید و چرخه جدیدی را شروع کنید (روزی که چسب را گذاشتید، ‌اولین روز چرخه‌ی جدید شما خواهد بود)
  •  برای ۷ روز آینده از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری از جمله کاندوم استفاده کنید
  • اگر در چند روز گذشته رابطه جنسی محافظت نشده‌ای داشته‌اید، بهتر است که به پزشک مراجعه کنید. ممکن است که احتیاج به روش‌های پیشگیری از بارداری اضطراری داشته باشید

اگر فراموش کنید چسب را بردارید، باید چه کار کنید؟

چنانچه پس از ۱ یا ۲ هفته فراموش کنید چسب ضد بارداری را بردارید، آنچه باید انجام دهید بستگی به مدتی دارد که چسب بیشتر از حد لازم روی بدن باقی مانده است. 

اگر قبل از گذشته ۳۸ ساعت ۴۸ ساعت چسب را برداشته باشید (یعنی در مجموع از زمان گذاشتن چسب ۸ تا ۹ روز گذشته باشد):

  • چسب قدیمی را برداشته و آن را با یک چسب جدید جایگزین کنید
  • چسب جدید را به صورت عادی استفاده کنید و آن را در روز عادی تعویض کنید
  • نیازی به استفاده از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری ندارید و شما در حین حالت، از بارداری محافظت شده‌اید

اگر این مدت ۴۸ ساعت یا بیشتر از آن باشد (در مجموع ۱۰ روز یا بیشتر):

  • در اولین فرصت از یک چسب جدید استفاده کنید
  • حالا شما در هفته اول چرخه‌ی چسب جدید خود قرار دارید، بنابراین روش شروع و تعویض چسب را هم مطابق آن عوض کنید
  • لازم است برای پیشگیری تا ۷ روز آینده از یک روش دیگر پیشگیری از بارداری دیگر از جمله کاندوم استفاده کنید  
  • در صورتی که طی چند روز گذشته رابطه جنسی محافظت نشده‌ای داشته‌اید، به پزشک مراجعه کنید. ممکن است که به روش‌های پیشگیری از بارداری اضطراری احتیاج داشته باشید

اگر بعد از هفته ۳ هفته کاملا فراموش کرده‌اید، چسب ضد بارداری را بردارید، بلافاصله چسب را بردارید. مدتی را بدون چسب ضد بارداری ادامه دهید و سپس، حتی در صورتی که خونریزی داشتید، از همان چرخه‌ی معمول قبلی خود شروع به استفاده از چسب ضد بارداری کنید. یعنی شما دیگر یک هفته‌ی کامل بدون چسب ضد بارداری مانند چرخه‌ی سابق نخواهید داشت. در این صورت، از بارداری پیشگیری کرده‌اید و نیازی به سایر روش‌های ضد بارداری نخواهید داشت. همچنین ممکن است که در روزهای بدون چسب خونریزی داشته باشید. 

اگر فراموش کردید بعد از هفته بدون چسب، چسب را بگذارید، باید چه کار کنید؟

به محض اینکه متوجه شدید، چسب جدید را بگذارید. این شروع چرخه‌ی جدید چسب شما خواهد بود. حالا شما روز جدیدی برای شروع و تعویض چسب خود خواهید داشت. اگر قبل از گذشت ۴۸ ساعت به یاد بیاورید و چسب را بگذارید (فاصله بدون چسب شما ۹ روز یا کمتر بوده است)، شما همچنان تا زمانی که چسب را به صورت صحیح پیش از فاصله بدون چسب گذاشته باشید، در مقابل بارداری محافظت شده‌اید.

اگر بیش از ۴۸ ساعت از گذاشتن چسب جدید گذشته باشد ( فاصله ۱۰ روز یا بیشتر است)، ممکن است که در مقابل بارداری پیشگیری نشده باشید و به مدت ۷ روز نیاز به سایر روش‌های ضدبارداری از جمله کاندوم دارید.  در صورت داشتن رابطه جنسی محافظت نشده در فاصله بدون چسب، بهتر است که به پزشک مراجعه کنید. ممکن است به پیشگیری از بارداری اضطراری احتیاج داشته باشید.

خونریزی در هفته بدون چسب ضدبارداری

برخی زنان در هفته بدون چسب خود خونریزی ندارند. اگر از چسب ضد بارداری به صورت صحیح استفاده کنید و از داروهایی که روی آن اثر بگذارد استفاده نکنید، نیازی به نگرانی نیست. در صورت نگرانی به پزشک مراجعه کنید و اگر نگران بوده و مشکوک به بارداری هستید، می‌توانید آزمایش بارداری را انجام دهید. در صورتی که بیش از ۲ خونریزی را از دست دادید، به پزشک مراجعه کنید.

چه کسانی می‌توانند از چسب ضد بارداری استفاده کنند؟

چسب ضد بارداری قاعدتا برای تمام افراد مناسب نیست. با این حال، چنانچه می‌خواهید از چسب به عنوان یک روش ضد بارداری استفاده کنید، پزشک ممکن است از شما سابقه خانوادگی بیماری را سوال کند. در مورد هر گونه بیماری که داشته‌اید یا دارید و همینطور داروهای مصرفی به پزشک خود اطلاع دهید. 

اگر یکی از شرایط زیر را داشته باشید، ممکن است چسب ضد بارداری برای شما مناسب نباشید:

  • باردار بوده یا اینکه مشکوک به بارداری باشید
  • در دوران شیردهی نوزادی کمتر از ۶ ماهه باشید
  • سیگار می‌کشید و ۳۵ سال یا بیشتر داشته باشید 
  • ۳۵ سال یا بیشتر داشته باشید و سیگار را کمتر از یک سال قبل ترک کرده باشید
  • اضافه وزن زیادی داشته باشید
  • برخی داروهای خاص مانند انواع آنتی‌بیوتیک‌ها، هوفاریقون (گل راعی) یا داروهای مورد استفاده برای درمان صرع، سل یا ایدز را مصرف می‌کنید 

همچنین ممکن است در صورت داشتن یکی از شرایط زیر برای استفاده از چسب ضد بارداری مناسب نباشید:  

  • لخته شدن خون در یکی از عروق یا شریان‌ها (یا یکی از اعضای خانواده قبل از ۴۵ سالگی دچار لختگی خون شده باشد)
  • بیماری‌های قلب و دستگاه گردش خون (از جمله فشار خون بالا)
  • لوپوس ( لوپوس اریتماتوس سیستمیک)
  •  سرطان پستان
  • میگرن با اورا 
  • بیماری کبد یا کیسه صفرا
  • دیابت با عوارض آن

مزایا و معایب چسب ضدبارداری

مزایا

  • استفاده از آن بسیار آسان است و تداخلی با رابطه جنسی ندارد
  • برخلاف قرص ضد بارداری، نیازی نیست که هر روز آن را مصرف کنید و تنها باید هفته‌ای یک بار چسب ضدبارداری را تعویض کنید 
  • هورمون‌های موجود در چسب جذب معده نمی‌شوند، بنابراین بیماری و داشتن استفراغ یا اسهال، تاثیری روی چسب ندارد 
  • استفاده از آن دوره‌های قاعدگی را منظم‌تر، ملایم‌تر و از درد آن می‌کاهد
  • ممکن است خطر ابتلا به سرطان تخمدان، رحم و روده را نیز کاهش دهد
  • همچنین ممکن است خطر ابتلا به فیبروم رحمی، کیست تخمدان و بیماری‌های خوش‌خیم (غیرسرطانی) پستان را کاهش دهد

معایب

  • ممکن است چسب توسط سایرین قابل مشاهده باشد
  • می‌تواند موجب سوزش، خارش و درد بر روی پوست شود 
  • از فرد در مقابل بیماری‌های آمیزش محافظت نمی‌کند، از این لحاظ همچنان نیاز به استفاده از کاندوم وجود دارد
  • برخی زنان هنگام شروع استفاده از چسب ضد بارداری ممکن است برخی عوارض جانبی موقتی و خفیف از جمله سردرد، حالت تهوع، حساسیت لمسی پستان و تغییرات خلقی را تجربه کنند که عموما پس از چند ماه به تدریج برطرف می‌شوند
  • خونریزی بین فواصل قاعدگی (خونریزی غیرعادی رحمی) و لکه‌بینی (خونریزی بسیار ملایم و نامنظم) در اولین چرخه‌های استفاده از چسب ضد بارداری رایج است. در صورت استفاده صحیح از چسب ضد بارداری جای هیچ‌گونه نگرانی نیست و شما همچنان در مقابل بارداری محافظت شده‌اید
  • برخی داروها می‌توانند از اثر چسب ضد بارداری بکاهند. در این مورد توصیه می‌شود با پزشک خود مشورت کنید 
  • لازم است به یاد داشته باشید که باید چسب ضد بارداری خود را هر هفته تعویض کنید. بنابراین در صورتی که نمی‌توانید به راحتی این کار را انجام دهید یا اینکه در به خاطر سپردن زمان‌های آن مشکل دارید، ممکن است بهتر باشد سایر روش‌های پیشگیری از بارداری مانند ایمپلنت یا آی‌یودی (ابزار داخل رحمی) را مد نظر قرار دهید.  

خطرات استفاده از  چسب ضدبارداری

در هنگام استفاده از روش‌های ضدبارداری هورمونی مانند چسب ضدبارداری، عوارض جانبی جدی بسیار کمی وجود دارد. برای اکثر زنان، مزیت‌های استفاده از چسب ضد بارداری نسبت به خطرات احتمالی آن بسیار بیشتر است. با این حال، قبل از هر اقدامی بهتر است که با پزشک معالج یا متخصص زنان و زایمان خود در این مورد صحبت کنید.  

لخته شدن خون

تعداد بسیار کمی از کسانی که از چسب استفاده می‌کنند ممکن است دچار لخته خون در عروق یا شریان‌های خود شوند. چنانچه قبلا سابقه‌ی لخته خون داشته‌اید، بهتر است از چسب ضد بارداری استفاده نکنید.

در صورتی که یکی از شرایط زیر را دارید،‌ خطر بیشتر برای لخته شدن خون دارید:

  • در اولین سال استفاده از چسب ضد بارداری قرار دارید
  • سیگار می‌کشید
  • اضافه وزن زیادی دارید
  • قادر به حرکت نیستید (دچار بی‌حرکتی هستید) یا از صندلی چرخدار استفاده می‌کنید
  • واریس شدید دارید
  • دیابت دارید
  • میگرن با اورا 
  • یکی از اعضای خانواده قبل از ۴۵ سالگی دچار سکته قلبی، سکته مغزی یا لخته خون شده است

سرطان

پژوهش‌ها نشان می‌دهد، کسانی که از چسب به عنوان روش پیشگیری از بارداری استفاده می‌کنند، نسبت به بقیه خطر نسبتا کمی بیشتر برای ابتلا به سرطان پستان دارند. اما این خطر نسبتا کم به تدریج و متوقف کردن استفاده از چسب، کمتر می‌شود. پژوهش‌ها همچنین حاکی از آن است که خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم با استفاده طولانی مدت از روش‌های پیشگیری از بارداری هورمونی نیز کمی افزایش پیدا می‌کند.

سایر روش‌های جلوگیری از بارداری

برای پیشگیری از بارداری روش‌های دیگری نیز وجود دارند که در اینجا به صورت کامل به آن خواهیم پرداخت.

برنامه‌ریزی خانگی طبیعی بر اساس روز‌های تخمک گذاری

تنظیم خانواده (یا آگاهی از باروری)، از روش‌های پیشگیری از بارداری است که در آن تلاش می‌شود تا از حاملگی‌های ناخواسته و از پیش تعیین نشده خودداری شود. 

نکاتی در مورد تنظیم خانواده

  • در صورتی که دستورالعمل‌های تنظیم خانواده به صورت صحیح اجرا شوند، می‌توانند تا ۹۹ درصد مؤثر باشند. در حقیقت، این بدان معناست که از هر ۱۰۰ نفری که برنامه‌های تنظیم خانواده را دنبال می‌کند، سالانه تنها یک نفر باردار می‌شود. 
  • اگر دستورالعمل‌های آن به دقت رعایت نشوند، تاثیری نیز در بر نخواهد داشت. 
  • عوارض جسمانی ندارد و می‌توانید از آن در هنگام بارداری نیز استفاده کنید. 
  • فرد باید بر تمام نشانه‌های بارداری خود، مانند دمای بدن یا ترشحات دهانه‌ی رحم نظارت داشته باشد. معمولا بین ۳ تا ۶ سیکل یا چرخه‌ی قاعدگی (ماهانه) زمان می‌برد ت نحوه‌ی نظارت صحیح را آموخت. 
  • بیماری، استرس یا مسافرت می‌تواند روی نشانه‌های باروری اثر بگذارد.
  • اگر بخواهید در دورانی که امکان بارداری بالایی وجود دارد، رابطه جنسی داشته باشید، باید از روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم، دیافراگم یا سَرپوش استفاده کنید. 
  • با استفاده از کاندوم و همچنین دستورالعمل‌های تنظیم خانواده، می‌توانید از خود در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نمایید. 

تنظیم خانواده چگونه کار می‌کند؟ 

تنظیم خانواده شامل شناسایی علائم و نشانه‌های باروری در چرخه‌ی قاعدگی است، بنابراین می‌توان با پیروی از دستورالعمل‌های آن، بارداری برنامه‌ریزی شده داشت یا اینکه کاملا از بارداری پیشگیری کرد. 

چنانچه علاقه‌مند به یادگیری دستورالعمل‌های تنظیم خانواده هستید، باید اطمینان حاصل کنید که آموزش‌های لازم به شما توسط یک مدرس واجد صلاحیت ارائه می‌شود. بنابراین سعی کنید تنها از کمک کلینیک‌های تنظیم خانواده و مشاورین رسمی در این خصوص بهره ببرید. 

۳ نشانه باروری مختلف وجود دارد که می‌توانید در برنامه تنظیم خانواده به دقت آن‌ها را تحت‌نظر داشته باشید: 

  • طول چرخه قاعدگی
  • اندازه‌گیری دمای پایه‌ی بدن 
  • تغییرات ترشحات و مخاط دهانه رحم

بهتر است که تمامی این اطلاعات را به صورت یکجا یادداشت کنید تا شرح دقیق‌تری از زمان بارداری احتمالی خود داشته باشید. می‌توانید از برخی نمودارها و اپلیکیشن‌های باروری برای ثبت و پیگیری سنجش‌های خود در طول هر چرخه قاعدگی استفاده کنید. 

چرخه قاعدگی و تخمک‌گذاری 

چرخه قاعدگی می‌تواند از اولین روز دوره‌ی تا قبل از شروع دوره‌ی بعدی طول بکشد. چرخه قاعدگی معمولا ۲۸ روزه است، اما چرخه‌های قاعدگی طولانی‌ و کوتاه‌تر به شرطی که منظم باشد و در همه سیکل ها تعداد روز ثابتی باشد  نیز می‌توانند باشند و چرخه‌های ۲۱ تا ۴۰ روزه، عادی قلمداد می‌شوند.  

چرخه قاعدگی، مرحله‌ای است که طی آن یک تخمک بالغ از تخمدان آزاد شده و به سوی لوله‌های رحم حرکت می‌کند که به آن «تخمک‌گذاری» گفته می‌شود. تخمک‌گذاری معمولا ۱۰ تا ۱۶ روز پیش از قاعدگی بعدی رخ می‌دهد. گاهی اوقات، در طی ۲۴ ساعت، تخمک دوم نیز آزاد می‌شود.

هر تخمک حداکثر به مدت ۲۴ ساعت زنده می‌ماند و یک اسپرم هم تنها در آن دوره می‌تواند، تخمک را باردار کرده تا عمل لقاح انجام گیرد. 

امکان بارداری تا ۲ روز بعد از تخمک‌گذاری وجود دارد. با این حال، در صورتی که فرد تا ۷ روز قبل از تخمک‌گذاری رابطه جنسی داشته باشد، امکان بارداری وجود دارد، چرا که اسپرم می‌تواند تا ۷ روز در بدن خانم‌ها زنده بماند و هنگام تخمک‌گذاری موجب باروری تخمک شود.

با پیگیری چرخه‌ می‌توان احتمال بارداری را محاسبه کرد. اما باید نامشخص بودن زمان دقیق تخمک‌گذاری را نیز لحاظ کرد.

طول چرخه قاعدگی می‌تواند به تدریج تغییر یابد. بنابراین، برای اطمینان از محاسبات دقیق‌تر، بهتر است که حتی‌الامکان، چرخه قاعدگی را برای مدت ۱۲ ماه محاسبه کنید.

روش اندازه‌گیری دما

روش اندازه‌گیری دمای بدن را می‌توان از این جهت استفاده کرد که بعد از تخمک‌گذاری، دمای بدن تا حدی افزایش پیدا می‌کند. 

برای اندازه‌گیری دمای پایه‌ی بدن، می‌توانید از یک دماسنج‌های دیجیتالی یا تب‌سنج‌های معمولی استفاده کنید. دقت داشته باشید که دمای گوش یا پیشانی نمی‌تواند برای اندازه‌گیری دمای بدن دقت لازم را داشته باشد. معمولا توصیه می‌شود، دماسنج را درون دهان قرار دهید.

برای اندازه‌گیری دمای بدن بهتر است که دمای پایه‌ی بدن را هر روز صبح پیش از برخاستن از رختخواب اندازه‌گیری کرد. اندازه‌گیری دمای بدن را باید قبل از غذا خوردن، نوشیدن و سیگار کشیدن و هر صبح در یک زمان مشخص انجام داد. 

هنگامی که دمای بدن از دمای ۶ روز گذشته بالاتر باشد، تا ۳ روز دمای بدن را اندازه‌گیری کنید. افزایش دما بسیار ناچیز و معمولا در حدود ۰،۲ سانتی‌گراد است. این احتمال وجود دارد که در این زمان، دیگر فرد بارور نباشد. 

 روش بررسی ترشحات دهانه رحم

در طول چرخه قاعدگی تغییراتی در کیفیت و کمیت ترشحات دهانه رحم (مخاط دهانه رحم) به وجود می‌آید. 

می‌توان با قرار دادن انگشت میانی درون واژن ترشحات دهانه رحم را بررسی کرد. به این ترتیب، پس از خارج کردن انگشت، می‌توانید مخاط و غلظت آن را بررسی کنید. در چند روز اول پس از قاعدگی، احتمالا واژن خشک است و نمی‌توان مخاط را حس کرد. ولی هنگامی که سطح هورمون بدن برای آماده‌سازی جهت تخمک‌گذاری بالا می‌رود، احتمالا می‌توانید متوجه مخاط یا ترشحاتی در واژن شوید که مرطوب، چسبنده و دارای رنگی از سفید گَچی تا کِرمی هستند. این شروع دوره‌ی باروری چرخه قاعدگی است.

بلافاصله قبل از تخمک‌گذاری مخاط مرطوب، شفاف و لغزنده‌تر می‌شوند که تا حدی شبیه به تخم‌مرغ خام نیز خواهند بود. این زمانی است که فرد در اوج باروری قرار دارد. 

مخاط دهانه رحم به تدریج غلیظ و چسبنده‌تر می‌شوند و پس از ۳ روز فرد دیگر نباید بارور باشد.

تنظیم خانواده تا چه حدی موثر است؟

اگر دستورالعمل‌های تنظیم خانواده با دقت رعایت شوند، این روش می‌تواند تا ۹۹ درصد موثر باشد. این بدان معنی است که از هر ۱۰۰ نفری که دستورالعمل‌های تنظیم خانواده را دنبال می‌کند، سالانه تنها یک نفر باردار خواهد شد.

اما اگر دستورالعمل‌های تنظیم خانواده کاملا صحیح اجرا نشوند، نرخ بارداری افزایش پیدا می‌کند. اجرای دستورالعمل‌های تنظیم خانواده نیاز به تعهد و ممارست دارد.

چه کسانی می‌توانند از برنامه‌های تنظیم خانواده استفاده کنند؟

اکثر زنان می‌توانند از دستورالعمل‌های تنظیم خانواده بهره‌مند شوند. با این حال، شرایط خاص می‌تواند روی نشانه‌های باروری اثر بگذارد و ممکن است که فرد بخواهد روش‌های متفاوتی را مد نظر قرار دهد:

  • در صورت حاملگی فرد، ممکن است خطرات سلامتی برای نوزاد وجود داشته باشد
  • در صورتی که فرد قاعدگی‌های نامنظمی داشته باشد
  •  در صورتی که فرد بیماری کوتاه‌مدت یا دراز مدتی داشته باشد که روی نشانه‌های باروی اثر بگذارد از جمله، بیماری‌های آمیزشی یا بیماری التهابی لگن
  • فرد دارویی مصرف می‌کند که در تولید مخاط دهانه رحم اختلال به وجود می‌آورد (در این مورد از پزشک معالج خود سوال کنید)
  • اخیرا مصرف قرص‌های ضدبارداری را متوقف کرده باشد
  • اخیرا سقط جنین داشته باشد
  • اخیرا زایمان کرده و در دوران شیردهی قرار دارد
  • چنانچه به‌صورت منظم به نواحی مختلف سفر کنید
  • فرد ممکن است به عفونت واژن از جمله کاندیدیازیس دهانی (برفک) یا بیماری آمیزشی دیگری مبتلا باشد یا اینکه خطر ابتلا به بیماری‌های آمیزشی در او بالا باشد
  • فرد امکان اندازه‌گیری دمای پایه‌ی بدن به روش صحیح را نداشته باشد
  • مصرف‌کننده سنگین الکل باشد

مزایا

  • عوارض جانبی ندارد
  • دستورالعمل‌های تنظیم خانواده برای تمامی ادیان و فرهنگ‌ها قابل قبول هستند.
  • اکثر زنان می‌توانند مادامی که از آموزش‌های یک مدرس دارای صلاحیت بهره‌مند شده باشند، از دستورالعمل‌های تنظیم خانواده استفاده کنند.
  • هنگامی که فرد تکنیک‌های لازم را فرا گرفت، دیگر نیازی به کمک دائمی کادر درمانی و مشاوران ندارد.
  • تنظیم خانواده می‌تواند برای پیشگیری از بارداری یا برای بارداری به کار رود.
  • نیازی به مواد شیمیایی یا محصولات فیزیکی نیست.
  • می‌تواند به تشخیص ترشحات طبیعی و غیرطبیعی واژن کمک کرده و بنابراین، فرد می‌تواند از عفونت احتمالی اطلاع یابد.
  • شریک جنسی در این فرایند حضور مستمر دارد که می‌تواند به حسِ نزدیکی و اعتماد بین زوجین بیافزاید.

معایب

  • تنظیم خانواده نمی‌تواند به فرد در مقابله با بیماری‌های آمیزشی مانند عفونت کلامیدیا یا اچ‌آی‌وی یاری رساند. 
  • فرد در دورانی که احتمال بارداری بالا است، باید از رابطه جنسی خودداری کرده یا از روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده کند که ممکن است برای برخی زوجین این امر دشوار باشد.
  • اگر فرد تصمیم به خودداری گرفته باشد، بسته به چرخه‌ی قاعدگی ممکن است که نیاز باشد زوجین تا ۱۶ روز امکان برقراری رابطه جنسی را نداشته باشند.
  • در صورت عدم رعایت دقیق دستورالعمل‌های تنظیم خانواده، این روش می‌تواند از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری، تاثیر کمتری داشته باشد.  
  • تنظیم خانواده بدون تعهد و ممارست مداوم امکان‌پذیر نیست.
  • برای اینکه فرد بتواند با اعتماد کامل زمان باروری خود را تعیین کند، نیاز به طی کردن چندین چرخه قاعدگی دارد. در این مدت، باید از روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده کرد.
  • باید به صورت روزانه نشانه‌های باروری خود را ثبت کنید.
  • این روش برای تمام زنان مناسب نیست.
  • استرس، بیماری، مسافرت، سبک زندگی و هورمون درمانی می‌توانند در نشانه‌های باروری اختلال ایجاد کنند.
  • چنانچه قرص پیشگیری اضطراری از بارداری مصرف می‌کنید، قبل از اینکه به صورت کامل به دستورالعمل‌های تنظیم خانواده اتکا کنید، احتیاج دارید به مدت ۲ چرخه‌ی کامل قاعدگی صبر کنید.

روش آمنوره شیردهی‌‌‌

چنانچه فرد در دوران شیردهی قرار دارد و نوزاد او نیز زیر ۶ ماهه است، بعید است که فرد پریود شود. به این دلیل، برخی زنان از شیردهی به عنوان نوعی روش پیشگیری از بارداری طبیعی استفاده می‌کنند. به این روش «آمنوره شیردهی» گفته می‌شود.

در صورت اجرای صحیح و مداوم آمنوره شیردهی، در مدت ۶ ماه، کمتر از ۲ نفر از ۱۰۰ خانم باردار می‌شوند. با این حال، احتیاط لازم در استفاده از این روش توصیه می‌شود. همچنین نباید به نوزاد غذاهای دیگر خوراند، زیرا این کار می‌تواند باعث کاهش شیر مادر شود.  

آمنوره شیردهی در صورتی کارایی ندارد که:

  • سایر غذاها یا مایعات جایگزین شیر مادر شوند
  • نوزاد به ۶ ماهگی برسد
  • عادات ماهیانه یا قاعدگی شروع شود

پس از زایمان، امکان بارداری پس از شروع دوباره قاعدگی وجود دارد، این بدین دلیل است که عمل تخمک‌گذاری حدود ۲ هفته قبل از قاعدگی انجام می‌گیرد.

معرفی روش‌ قطعی جلوگیری از بارداری  با وازکتومی (عقیم سازی مردان)

وازکتومی (vasectomy) یک روش جلوگیری از بارداری دائمی است که در آن در یک عمل جراحی مجراهای حامل اسپرم‌های مرد را قطع و یا مسدود می‌کنند. این روش معمولاً تحت بیحسی موضعی و زمانی که فرد بیدار است انجام شده و تنها ۱۵ دقیقه زمان می‌برد. در برخی موارد خاص فرد به صورت عمومی بیهوش می‌شود و بنابراین در طول عمل جراحی هوشیار نخواهد بود.

در یک نگاه، حقایقی در مورد وازکتومی 

این موارد را درباره‌ی وازکتومی بدانید:

  • وازکتومی بیش‌تر از ۹۹ درصد موثر است.
  • وازکتومی یک روش جلوگیری از بارداری دائمی است و فرد بعد از انجام آن نیازی به انجام سایر روش‌های پیشگیری از بارداری ندارد
  • این روش روی میل جنسی و میزان لذت فرد از رابطه جنسی اثری ندارد. فرد با وجود انجام این روش هنوز دچار نعوظ و انزال خواهد شد. اما در این صورت مایع منی فاقد اسپرم خواهد بود.
  • ۸ تا ۱۲ هفته بعد از عمل فرد باید از سایر روش های پیشگیری از بارداری استفاده کند. چرا که هنوز مقداری اسپرم در لوله‌های منتهی به آلت تناسلی وجود دارد
  • بعد از عمل برای اینکه پزشک از نبود اسپرم در مایع منی مطمئن شود تا ۲ تست مایع منی انجام می‌شود.
  • کیسه بیضه ممکن است متورم، کبود و دردناک شده و برخی از مردان از درد در بیضه‌ها شکایت می‌کنند.
  • به مانند همه‌ی جراحی‌ها، شانس کمی برای بروز عفونت هم وجود دارد.
  • معکوس کردن و بازگشت به حالت قبل از وازکتومی بسیار سخت است، بنابراین پیش از انجام این روش، جوانب کار را به دقت بسنجید
  • وازکتومی از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نخواهد کرد و فرد کماکان مجبور به استفاده از کاندوم خواهد بود.

وازکتومی چگونه عمل می‌کند؟

احتمالا برای شما سوال پیش خواهد آمد که وازکتومی چگونه عمل می‌کند، این موارد را بدانید:

  • وازکتومی جلوی رسیدن اسپرم به مایع منی را می‌گیرد. این مایع با هر بار انزال از بدن مرد خارج می‌شود.
  • در این روش مجراهایی که اسپرم را از بیضه به سمت آلت تناسلی مرد می‌برند، بریده، مسدود کرده و یا با کمک گرما مهر و موم می‌کنند.
  • در نهایت زمانی که انزال رخ می‌دهد، مایع منی فاقد اسپرم بوده و بنابراین در صورت تماس تخمک بارور نخواهد شد.

انواع مختلف وازکتومی چیست؟

وازکتومی یک روش جراحی سریع و بدون درد بوده و در بسیاری از موارد، بیمار بعد از انجام آن بلافاصله می‌تواند به خانه بازگردد.

وازکتومی ۲ نوع مختلف دارد:

  • وازکتومی سنتی با استفاده از چاقوی جراحی
  • وازکتومی بدون استفاده از چاقوی جراحی

پزشک بعد از مشورت با فرد در مورد اینکه کدام روش مناسب‌تر است، تصمیم گیری خواهد کرد.

وازکتومی سنتی

در این روش پزشک ابتدا با کمک بیحسی موضعی کیسه بیضه را بیحس می‌کند. سپس در پوست هر طرف کیسه‌ی بیضه دو برش کوچک ایجاد می‌کند‌. پزشک از طریق این شکاف‌ها به مجرای وابران که اسپرم را از بیضه‌ها خارج می‌کند، دسترسی خواهد داشت.

برش‌هایی ایجاد شده به کمک بخیه‌های جذبی بسته می‌شوند. این بخیه‌ها معمولا خود به خود در عرض یک هفته از بین می‌روند.

وازکتومی بدون استفاده از تیغ جراحی

در این روش هم کیسه بیضه به صورت موضعی بیحس شده و بعد از آن یک سوراخ ریز در پوست این ناحیه ایجاد می‌شود. به این طریق پزشک به لوله‌ها دسترسی خواهد داشت‌. در این روش دیگر با کمک چاقوی جراحی کیسه بیضه برش نخواهد خورد. لوله‌ها سپس به همان روش وازکتومی سنتی بسته یا مهروموم می‌شوند.

این روش تنها کمی خونریزی به دنبال دارد و در آن بخیه هم زده نخواهد شد.  به نظر می‌رسد که این روش کم دردتر بوده و عوارض جانبی کمتری از روش سنتی به دنبال دارد.

پیش از تصمیم گیری و اقدام به وازکتومی چه باید کرد؟

اگر تصمیم دارید که عمل وازکتومی را انجام بدهید این موارد را از قبل باید انجام دهید.

  • پزشک در مورد شرایط پیش رو بعد از انجام وازکتومی با فرد صحبت خواهد کرد.
  • اطلاعات کافی در مورد این روش توسط پزشک در اختیار بیمار قرار خواهد گرفت.
  • پیش از انجام وازکتومی فرد تحت مشاوره روانشناسی قرار خواهد گرفت.
  • تنها در صورتی باید وازکتومی انجام شود که فرد مطمئن شود که فرزند دیگری نمی‌خواهد و یا اصلاً قصد بچه دار شدن ندارد.
  • پیش از انجام وازکتومی فرد باید با همسر خود صحبت کند‌. بهتر است که طرفین موافق انجام این کار باشند. ولی توجه کنید که انجام وازکتومی نیازی به رضایت همسر ندارد
  • بعد از انجام عمل بازگشت به حالت قبل از وازکتومی بسیار سخت است. پس لازم است که پیش از تصمیم گیری نهایی و تا زمانی که فرد به صورت کامل مطمئن نشده، از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کند.
  • احتمال اینکه درخواست وازکتومی فرد پذیرفته شود، در مواردی که فرد بالای ۳۰ سال داشته و پیش از این بچه دار شده باشد، بسیار بیش‌تر است.
  • پزشک اگر احساس کند که این روش، برای فرد بهترین انتخاب نیست، می‌تواند از انجام آن سر باز بزند.

ریکاوری بعد از وازکتومی 

بعد از عمل وازکتومی به مراقبت‌هایی نیاز خواهید داشت، دراین قسمت به موارد مراقبتی خواهیم پرداخت:

  • اندکی تورم، کبودی و احساس ناراحتی در کیسه بیضه برای چند روز بعد از وازکتومی طبیعی است.
  • فرد برای کمک به ابن وضعیت می‌تواند مسکن‌های همچون استامینوفن مصرف کند‌. اگر حتی بعد از مصرف مسکن فرد احساس درد داشته باشد باید به پزشک مراجعه کند.
  • مشاهده‌ی خون در مایع منی در انزال های اولیه بعد از وازکتومی طبیعی است. این فرایند بدون خطر است‌.

لباس زیر 

در اولین روزهای بعد از انجام وازکتومی در روز و شب بهتر است لباس‌های زیر تنگ پوشیده شود. پوشیدن این گونه از لباس‌ها کیسه‌ای بیضه را محکم در برگرفته و باعث بهبود هر گونه احساس ناخوشایند و تورم می‌شود. در این شرایط باید لباس زیر هر روز عوض شود.

بهداشت شخصی

‌استحمام بعد از عمل بی خطر است. بعد از حمام باید منطقه تناسلی به دقت و به صورت کامل خشک شود.

بازگشت به کار

یک یا دو روز بعد از وازکتومی میتوان به سر کار بازگشت. اما در عین حال باید از ورزش‌های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین تا حداکثر یک هفته بعد از عمل برای جلوگیری از بروز مشکلات و عوارض جانبی خودداری کرد‌. اگر بعد از چند روز علائم هنوز پابرجا باشد باید با پزشک مشورت کرد.

رابطه‌ی جنسی

به محض اینکه احساس ناخوشایند بعد از عمل برطرف شد و شخص احساس بهتری داشت می‌توان رابطه جنسی برقرار کرد. در ۸ تا ۱۲ هفته بعد از وازکتومی باید از دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کرد. این کار برای عاری شدن لوله‌ها از اسپرم لازم است و حتی در برخی موارد توصیه شده که بیش‌تر از ۱۲ هفته از دیگر روش‌ها هم استفاده شود.

این‌که ریکاوری بعد از عمل چه قدر طول میکشد در مردان مختلف بسیار متفاوت است و حتی در طول این زمان احتمال بارداری هم وجود دارد.

چگونه می‌توان از موفق بودن وازکتومی مطمئن شد؟

حدود ۱۲ هفته بعد از انجام عمل باید برای بررسی وضعیت اسپرم در مایع منی، تست مایع منی انجام شود. زمانی که تست تایید کرد که در مایع منی اسپرمی وجود ندارد، وازکتومی موفق بوده و فرد نیازی به انجام دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری ندارد

برخی از مردان نیاز به انجام دوباره‌ی تست دارند. بنابراین تا زمان نهایی شدن نتیجه باید از دیگر روش‌ها برای جلوگیری از بارداری استفاده کرد‌. برخی دیگر از مردان مقدار کمی اسپرم در سیستم تناسلی خود دارند، ولی این اسپرم‌ها حرکت نکرده و احتمال باردار کردن آن‌ها بسیار کم است.

اگر جز هیچ‌کدام از این مردان نباشید، پزشک در مورد دیگر روش‌ها با شما صحبت خواهد کرد. آزمایش به تشخیص موارد خاص و نادری که در آن‌ها لوله‌ها به صورت طبیعی دوباره به هم متصل شده باشند هم کمک خواهد کرد.

آیا بازگشت به وضعیت قبل از وازکتومی امکان پذیر است؟

امکان بازگشت به وضعیت قبل از وازکتومی وجود دارد ولی انجام این روش همیشه موفقیت آمیز نیست. هر چه این کار با فاصله‌ی کم‌تری از وازکتومی انجام شود، شانس موفقیت آن بالاتر خواهد بود.

درصد موفقیت انجام روش بازگشت به زمان قبل از وازکتومی تا  ۱۰ سال بعد از وازکتومی به ۵۵ درصد و بیش‌تر از ده سال به ۲۵ درصد می‌رسد.

حتی اگر جراح دوباره مجارای وابران را به هم متصل کند، ممکن است فرد باردار نشود. پس توصیه می‌شود که پیش از انجام وازکتومی حتماً تمام جوانب امر سنجیده شود.

چه کسی می‌تواند وازکتومی انجام دهد؟

تنها در صورتی که مطمئن هستید نمی‌خواهید فرزند دیگری داشته باشید و اگر اصلا دوست ندارید بچه دار شوید، می‌توانید وازکتومی را انجام دهید 

توجه کنید که علی رغم اینکه انجام عمل بازگشت به شرایط قبل از وازکتومی امکان پذیر است، اما همیشه این عمل موفقیت آمیز نبوده و حتی در صورت موفقیت امکان اینکه فرد دوباره پدر شود غیر ممکن است.

مزایا و معایب وازکتومی 

مزایای عمل وازکتومی شامل این موارد است:

  • وازکتومی بالای ۹۹ درصد در جلوگیری از بارداری موثر است
  • اثرات طولانی مدت روی سلامتی نادر است.
  • این کار روی سطح هورمون، لذت جنسی و میل جنسی اثری ندارد
  • وازکتومی نسبت به عمل عقیم سازی زنان ساده‌تر و بی‌خطر تر است.

معایب عمل وازکتومی شامل این موارد است:

  • وازکتومی از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نمی‌کند. فرد به این منظور باید از کاندوم استفاده کند
  • به آسانی بازگشت به شرایط پیش از وازکتومی امکان پذیر نیست
  • تا زمانی که تست مایع منی نشان دهد که این مایع فاقد اسپرم است باید از روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کرد.
  • مشکلات و عوارض احتمالی ناشی از وازکتومی عبارتند از:
  • جمع شدن خون در کیسه بیضه
  • توده‌های سختی به نام گرانولوم اسپرم (sperm granulomas) که ناشی از نشت اسپرم از مجاری است.
  • عفونت
  • درد طولانی مدت بیضه – در این مورد فرد ممکن است به عمل جراحی نیاز داشته باشد
  • مجرای وابران ممکن است به صورت طبیعی به قسمت بریده شده متصل شود ولی شانس بروز این حالت بسیار کم است.

سوالات رایج در مورد وازکتومی 

آیا امکان انجام وازکتومی برای مردان مجرد وجود دارد؟

بله، اما اگر زیر ۳۰ سال سن دارید، جراح ممکن است از انجام عمل خودداری کند، چرا که احتمال تغییر عقیده و یا پشیمانی وجود دارد.

وازکتومی روی میل جنسی تاثیری می‌گذارد؟

خیر، بعد از انجام موفقیت آمیز وازکتومی، بیضه‌ها به تولید هورمون مردانه تستوسترون به مانند قبل ادامه می‌دهند میل جنسی و توانایی نعوظ بعد از وازکتومی تغییر نمی‌کند. تنها تفاوت این است که مایع منی فاقد اسپرم خواهد بود. بدن کماکان اسپرم تولید می‌کند ولی این مقدار اسپرم بدون ایجاد هیچ‌گونه آسیبی دوباره به بدن باز می‌گردند.

آیا عقیم شدن از نظر روانی و احساسی روی فرد تاثیر خواهد گذاشت؟

انجام وازکتومی یک تصمیم بزرگ است و پیش از انجام آن باید فرد به خوبی فکر کند. فکر کردن به اینکه دیگر نیازی به انجام روش‌های پیشگیری از بارداری نیست و شانسی برای بارداری وجود ندارد، در بسیاری از موارد تسکین دهنده است.

اما در صورت اضطراب و اگر فرد احساس می‌کند که نمی‌تواند عواقب جانبی آن را بسنجد، وازکتومی گزینه‌ی خوب و مناسبی نیست.

آیا احتمال این وجود دارد که وازکتومی باعث بروز سرطان شود؟

با وجود اینکه سرطان پروستات و بیضه در مردانی که وازکتومی شده‌اند هم رخ می‌دهد ولی تحقیقات ثابت نمی‌کند که وازکتومی خطر سرطان را بیش‌تر خواهد کرد.

ایا برای دوباره پدر شدن می‌توان از آی وی اف (IVF) استفاده کرد؟

اگر وازکتومی انجام داده و بعدها تغییر عقیده داده و قصد پدر شدن داشته باشید، امکان استفاده از آی وی اف فراهم است. به این منظور جراح اسپرم‌ها را از بیضه برداشت کرده و تخمک زن را بارور می‌کند.

اما ای وی اف:

  • همیشه موفقیت آمیز نیست
  • ممکن است در همه‌ی نقاط در دسترس نباشد
  • بسیار گران و پر هزینه است

آیا امکان ذخیره اسپرم در بانک اسپرم است؟

بله، اما اسپرم‌های ذخیره شده در بانک اسپرم در آی وی اف منجر به بارداری زن نخواهند شد و از طرفی دیگر ممکن است این روش بسیار گران باشد.

جلوگیری از بارداری دائمی با روش عقیم سازی زنان (بستن لوله رحم)

عقیم سازی زنان یک روش جلوگیری از بارداری دائمی است که به کمک عمل جراحی انجام می‌شود. در این روش لوله‌های فالوپ مسدود و یا مهر و موم شده و به این صورت تخمک به اسپرم نرسیده و بارور نخواهد شد.

بستن لوله‌های رحمی زن به چند شیوه انجام می‌شود و با توجه به روش انجام از بیهوشی عمومی و یا بی‌حسی موضعی برای انجام آن استفاده می‌شود.

در یک نگاه، حقایقی در مورد عقیم سازی زنان

اگر قصد انجام عمل بستن لوله‌های رحم را دارید را دارید این موارد را بدانید:

  • عقیم سازی زنان بیش‌تر از ۹۹ درصد در پیشگیری از بارداری موثر است
  • با انجام این روش در هر بار رابطه جنسی زن نگران بارداری خود نخواهد بود و به این علت این روش مانعی برای زندگی جنسی فرد نخواهد بود.
  • این کار سطح هورمون‌های جنسی را در بدن زن تغییر نخواهد داد و زن کماکان خونریزی ماهیانه خواهد داشت.

تا سه ماه بعد از جراحی (بسته به نوع عمل جراحی) و یا حداقل  تا فرا رسیدن اولین خونریزی ماهیانه بعد از عمل باید از سایر روش های پیشگیری از بارداری استفاده کرد.

  • به مانند همه‌ی جراحی‌ها، عقیم سازی زنان هم مشکلاتی همچون خونریزی داخلی، عفونت و یا آسیب به دیگر اندام‌ها را به دنبال دارد. ولی خطر بروز این مشکلات کم است.
  • در موارد اندکی جراحی موثر نخواهد بود
  • لوله‌های مسدود شده گاهی فورا و گاهی یک سال بعد دوباره به هم متصل می‌شوند.
  • اگر عقیم سازی موفقیت آمیز نباشد، خطر بروز بارداری خارج رحمی یا لانه گزینی تخمک بارور شده خارج از رحم افزایش خواهد یافت
  • معکوس کردن و یا برگشت به حالت قبل از عقیم سازی بسیار سخت است‌. بنابراین فرد باید قبل از انجام عمل بستن لوله‌ها تمام جوانب را به خوبی بسنجد
  • این روش جلوگیری از بارداری از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نخواهد کرد. در این شرایط فرد باید از کاندوم هم استفاده کند.

بستن لوله‌های رحمی چگونه عمل می‌کند؟

لوله‌های فالوپ راه ارتباطی بین تخمدان‌ها و رحم هستند. این روش پیشگیری از بارداری با جلوگیری از حرکت تخمک‌ها در لوله فالوپ عمل می‌کنند. به عبارت دیگر تخمک زن با اسپرم برخورد نکرده و در نتیجه تخمک گذاری رخ نخواهد داد. تخمک‌ها بعد از انجام این عمل کماکان از تخمدان‌ها آزاد خواهند شد، اما به صورت طبیعی جذب بدن زن می‌شوند.

بستن لوله‌های رحم چگونه انجام می‌شود؟

جراح به روش زیر دو لوله‌ی فالوپ زن را مسدود می‌کند:

  • با استفاده از گیره که در واقع گیره‌ی پلاستیکی یا تیتانیومی دور لوله‌های فالوپ بسته می‌شوند. 
  • با استفاده از حلقه که لوله فالوپ درون یک حلقه‌ی سیلیکونی قرار گرفته و بعد از آن حلقه چفت می‌شود. 
  • گره زدن، بریدن و یا خارج کردن بخشی از لوله فالوپ 

این جراحی کوچک بوده و معمولاً زنان در همان روزی که عمل بستن لوله ها انجام شد به خانه باز می‌گردند. 

روش انسداد لوله رحمی (Tubal occlusion procedure)

جراح برش کوچکی در نزدیکی ناف (روش لاپاراسکوپی) و یا درست بالای موهای ناحیه شرمگاهی (روش مینی لاپاراسکوپی) ایجاد می‌کند و از این طریق به لوله‌های فالوپ دسترسی پیدا می‌کند. 

بعد از آن یک ابزار بلند و نازک که سر آن دوربین و نور نصب شده یا لاپاراسکوپ را وارد بدن زن کرده و به این طریق لوله‌های فالوپ به خوبی قابل مشاهده هستند.

معمولاً برای انسداد لوله‌های رحمی از روش لاپاراسکوپی استفاده می‌شود، به این دلیل که این روش سریع‌تر است. اما روش مینی لاپاراسکوپی هم برای این گروه از زنان توصیه می‌شود:

  • زنانی که به تازگی جراحی شکم و یا پهلو داشته‌اند. 
  • زنانی که چاق هستند. 
  • زنانی با سابقه بیماری التهابی لگن که نوعی عفونت باکتریایی است. این بیماری رحم و لوله‌های فالوپ را تحت تاثیر قرار می‌دهد. 
  • بعد از آن لوله‌های رحم با گیره یا حلقه و یا با گره زدن، بریدن یا خارج کردن قطعه‌ی کوچکی از آن‌ها مسدود می‌شوند. 

خارج کردن لوله‌ها یا سالپنگکتومی (Salpingectomy)

اگر مسدود کردن لوله‌های فالوپ عملی نباشد، ممکن است لوله‌ها کاملاً از بدن خارج شوند. به این روش جراحی سالپنگکتومی گفته می‌شود. 

آیا روش عقیم سازی برای من مناسب است؟

تقریبا همه‌ی زنان می‌توانند عمل عقیم سازی را انجام دهند. اما زنانی باید دست به این کار بزنند که نمی‌خواهند فرزند دیگری داشته باشند و یا اینکه هرگز نمیخواهند بچه دار شوند.

بعد از انجام عقیم سازی بازگشت به وضعیت قبلی دشوار است‌. پس پیش از انجام این روش باید همه‌ی گزینه‌ها بررسی شده و بعد تصمیم‌گیری شود. در بسیاری از موارد اگر فرد بالای ۳۰ سال و بدون فرزند باشد، عمل جراحی عقیم سازی برای او انجام خواهد شد.

قبل از جراحی 

قبل از جراحی عقیم‌سازی بهتر است از این امور اطلاع داشته باشید:

  • پیش از جراحی از زن خواسته می‌شود که در چندین جلسه مشاوره شرکت کند. در این جلسات در مورد مراحل جراحی به فرد اطلاعات داده خواهد شد و در مورد نگرانی‌ها، شک و تردیدها و سوالات احتمالی فرد صحبت می‌شود.
  • زن باید حتماً با همسر خود در مورد این تصمیم صحبت کند و هر دو رضایت داشته باشند.
  • در صورتی جراح صلاح ببیند که این روش برای فرد مناسب نیست، می‌تواند از انجام آن سر باز بزند.
  • فرد برای عمل جراحی به یک پزشک متخصص بیماری‌های زنان ارجاع داده خواهد شد.
  • تا روز عمل و تا پریود بعدی بعد از عمل انسداد لوله‌های رحمی فرد باید از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کند.
  • این عمل در هر روزی از چرخه قاعدگی قابل اجرا است.
  • قبل از انجام عقیم سازی، فرد باید تست بارداری بدهد تا مطمئن شود باردار نیست‌. اگر فرد باردار باشد و عقیم شود، خطر بروز بارداری خارج رحمی بالاتر خواهد رفت.

ریکاوری بعد از جراحی 

  • بعد از ریکاوری از بیهوشی فرد اجازه دارد به خانه بازگشته و فعالیت‌های روزانه خود را از سر بگیرد.
  • بهتر است که فرد از یکی از نزدیکان خود بخواهد که او را از بیمارستان به خانه همراهی کند.
  • پزشک اطلاعات لازم در مورد چگونگی خود مراقبتی را در اختیار فرد خواهد گذاشت. فرد می‌تواند هر زمان که سوال یا مشکل خاصی داشت با پزشک خود تماس بگیرد
  • اگر فرد تحت بیهوشی عمومی قرار گرفته باشد، تا ۴۸ ساعت بعد نباید رانندگی کند. حتی اگر فرد احساس خوبی داشته باشد، حس قضاوت و واکنش او ممکن است با گذشت مدت زمانی به حالت طبیعی بازگردد

چه احساسی خواهید داشت؟

  • در صورتی که فرد تحت بیهوشی عمومی قرار گرفته باشد، داشتن احساس ناخوشایند و ناخوشی تا مدتی طبیعی است. به همین منظور فرد باید چندین روز استراحت کند‌.
  • بسته به موقعیت و شغلی که فرد دارد، بعد از گذشت ۵ روز از عمل می‌تواند به سرکار خود بازگردد. ولی تا یک هفته باید از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کند.
  • ممکن است بعد از عمل فرد مقدار کمی خونریزی واژینال داشته باشد. در این شرایط بهتر است به جای تامپون از نوار یا پد بهداشتی استفاده شود.
  • فرد ممکن است کمی احساس درد، دردی شبیه به درد پریود، داشته باشد‌. در این شرایط می‌توان مسکن های ضد درد استفاده کرد‌.
  • اگر درد یا خونریزی شدیدتر شد باید هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه کرد

مراقبت از زخم

  • اگر عمل جراحی انسداد کردن لوله‌های رحمی انجام شده باشد، در محلی که جراح برش ایجاد کرده، زخم و یا بخیه وجود خواهد داشت.
  • بخیه‌ها در ویزیت بعد از عمل برداشته خواهند شد. اگر بخیه‌ها جذبی باشند، خود به خود از بین خواهند رفت.
  • اگر زخم پانسمان شده باشد، معمولاً یک روز بعد از جراحی قابل برداشت بوده و بنابراین فرد می‌تواند به حمام برود.

رابطه جنسی

  • میل جنسی و زندگی جنسی فرد تحت تاثیر قرار نمی‌گیرد. هر زمان بعد از عمل که فرد احساس راحتی داشته باشد می‌توان رابطه جنسی برقرار کرد
  • در صورت انجام عمل بستن لوله‌های رحم تا اولین پریود بعدی، برای در امان ماندن از حاملگی باید از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کرد.
  • عقیم سازی از زن در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نخواهد کرد و فرد کماکان مجبور به استفاده از کاندوم است.

مزایا و معایب عقیم سازی زنان

مزایا:

  • بیش‌تر از ۹۹ درصد در پیشگیری از بارداری موثر است
  • بستن لوله‌های فالوپ و یا خارج کردن این لوله‌ها بلافاصله منجر به جلوگیری از بارداری می‌شود ولی تا پریود بعدی باید از سایر روش های پیشگیری از بارداری استفاده کرد.
  • این روش جلوگیری از بارداری روی میل جنسی و لذت جنسی تاثیری نخواهد گذاشت
  • عقیم سازی سطح هورمون‌های جنسی را تغییر نمی‌دهد.

معایب:

  • این روش جلوگیری از بارداری از فرد در برابر بیماری‌های آمیزشی محافظت نخواهد کرد. در این شرایط فرد باید از کاندوم هم استفاده کند.
  • معکوس کردن و یا برگشت به حالت قبل از عقیم سازی بسیار سخت است‌. بنابراین فرد باید قبل از انجام عمل بستن لوله‌ها تمام جوانب را به خوبی بسنجد. از طرفی دیگر این عمل در بسیاری از بیمارستان‌های دولتی انجام نمی‌شود 
  • احتمال شکست این عمل وجود دارد. لوله‌های مسدود شده گاهی فورا و گاهی یک سال بعد دوباره به هم متصل می‌شوند و فرد باردار می‌شود. با این همه شانس بروز این حالت بسیار کم است.
  • به مانند همه‌ی جراحی‌ها، عقیم سازی زنان هم مشکلاتی همچون خونریزی داخلی، عفونت و یا آسیب به دیگر اندام‌ها را به دنبال دارد. ولی خطر بروز این مشکلات کم است.
  • اگر بعد از عقیم سازی بارداری رخ دهد، خطر بروز بارداری خارج رحمی یا لانه گزینی تخمک بارور شده خارج از رحم بیش‌تر خواهد بود.

nhs

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «روش‌های سریع و استاندارد جلوگیری از بارداری قبل و بعد از رابطه»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

دیدگاه ها اخیر