ده عامل اصلی ایجاد نفخ را بشناسیم

  • 1397-02-18
  • 14
علل نفخ

یکی از اختلالات گوارشی شایع، نفخ است. نفخ یک فرآیند بیولوژیکی است. به طور کلی نفخ ناشی از تجمع گاز در دستگاه گوارش است. نفخ می تواند به ناراحتی شکمی منجر شود. اکثر مردم نفخ را تجربه کنند. نفخ با باد کردن و آماسیدن شکم، احساس‌پری و فشار در شکم پس از غذاخوردن و آروغ زدن مشخص می‌شوددر اغلب موارد، تغییر رژیم غذایی و شیوه زندگی می تواند به کنترل بیش از حد گاز کمک کند.

چرا نفخ اتفاق می افتد

بعضی از افراد به غلط، سایر علل بزرگی شکم مانند چربی جدار شکم، تجمع مایع داخل شکم و تومورهای شکمی را نفخ توصیف می کنند. به طور طبیعی، گاز همراه غذا و مایعات وارد معده می شود . یا در داخل دستگاه گوارش در اثر هضم غذا تولید می شود. در حالت عادی دفع 15 تا 20 مرتبه گاز در شبانه روز طبیعی است. ولی برخی بیماران احساس می کنند که دفع گاز در آنها بیشتر از معمول است یا از بوی نامطبوع آن شکایت دارند. گاز در سیستم گوارش ما عمدتا از نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده است. هنگامی که ما غذا را هضم می کنیم، گاز، عمدتا به شکل هیدروژن، متان و دی اکسید کربن آزاد می شود.

عمده این گاز بلع شده به دنبال غذا، از معده به صورت آروغ زدن خارج می شود. فقط قسمت کوچکی از آن وارد روده می شود.

بلع هوا یا آئروفاژِ در افراد مضطرب، سیگاری، عادت به جویدن آدامس بیشتر از حد معمول است. همچنین کسانی که سریع غذا می خورند و حین غذا خوردن صحبت این مشکل شایع است. البته این خروج گاز به وضعیت فرد پس از غذا بستگی دارد. آنها که سریعا بعد از صرف غذا می خوابند، مقدار بیشتری گاز وارد روده هایشان می شود.

علل نفخ کردن

نفخ شکم می تواند ناشی از فرآیندهای طبیعی بدن باشد. یا ممکن است در اثر بیمارهای درگیر کننده دستگاه گوارش ناشی شود. برخی از علل تشکیل نفخ عبارتند از:

سندرم روده تحریک پذیر.

شایع ترین علت نفخ سندرم روده تحریک پذیر یا کولیت هاي عصبی هستند. از آنجا که سیستم روده اي با اعصاب روده اي کنترل می شود کولیت هاي عصبی و روده تحریک پذیر با استرس روانی در ارتباط است. در صورتی که سیستم اعصاب روده و معده عملکرد مناسب نداشته باشد. تحت تأثیر واکنش هاي محیطی، حرکات روده دچار مشکل شده و دردهاي شکمی همراه با اسپاسم هاي شدید بروز می کند. همچنین استرس هاي محیطی ممکن است سبب ایجاد اسهال و یبوست شوند که یکی از علایم آن معمولاً ایجاد نفخ است.

رشد بیش از حد باکتري ها در معده یا روده کوچک.

عفونت هاي روده اي یکی دیگر از علل نفخ است. رشد بیش از حد باکتري ها در داخل روده و یا معده مانند هیلکو باکترپیلوري و برخی بیماري هاي انگلی باعث ایجاد نفخ می شوند. گاهی اوقات غذا قبل از هضم و جذب توسط باکتریها مصرف گردیده و تولید گاز افزایش می یابد.

تند غذا خوردن.

سرعت زندگی در عصر مدرن، افراد را مجبور می کند تمام کارهاي خود را شتابزده انجام دهند. به هنگام غذا خوردن اغلب مقداري هواي تولیدکننده گاز معده نیز بلعیده می شود . همین امر موجب باد کردن معده می شود. هرچه سریعتر غذا می خورید هواي بیشتري می بلعید. با این حال هواي محبوس شده در معده تنها دلیل بروز نفخ معده نیست. زمانی که سریع غذا میخوریم، خوردنیها به خوبی جویده نمیشوند و این وضعیت موجب میشود قطعات بزرگتري از غذا به معده وارد شوند و هضم آنها مدت زمان بیشتري طول می کشد. این وضعیت نیز به نوبه خود به نفخ معده کمک می کند.

عادت به مصرف نوشابه و نوشیدنیهاي صنعتی.

مصرف نوشابه موجب می شود معده ورم کند. چراکه حاوي شیرین کننده هاي مصنوعی است که قابل هضم نیستند.اگر نوشابه گازدار هم باشد این وضعیت تشدید می شود.

مصرف زیاد نمک (سدیم)، خوراکی های رژیمی و شیرین کننده های مصنوعی.

به گفته کارشناسان حتی سالمترین ساندویچها نیز حاوي سدیم هستند و مصرف نمک زیاد میتواند عامل نفخزا در معده باشد. شیرین کنندههاي مصنوعی مدت زمان زیادي داخل معده می مانند. زیرا سیستم گوارشی قادر به هضم آنها نیست و همین امر موجب تورم و نفخ معده می شود.

مصرف بیش از حد حبوبات.

انواع حبوبات شامل نخود، لوبیا و عدس منبع غنی از پروتئین گیاهی به حساب می آیند. متأسفانه کربوهیدراتهاي موجود در حبوبات غیرقابل هضم هستند. به همین دلیل ویژگی نفاخ بودن از مشخصه هاي اصلی این گروه از موادغذایی است.

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات و مصرف سیگار.

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات سفت می تواند راه مناسبی براي کاهش وزن یا ترك سیگار باشد اما موجب میشود مقدار زیادي هوا وارد معده شود.

نزدیک بودن زمان مصرف وعده غذایی شام با ساعت خواب.

دراز کشیدن فرآیند هضم غذا را مختل میسازد. به همین دلیل در صورتی که با معده سنگین به خواب روید، موجب می شود دستگاه گوارش به سرعت مواد خوراکی را هضم نکند و هنگام صبح با مشکل نفخ معده از خواب بلند شوید.

 یبوست

اگر دچار یبوست هستید باید درمان شوید، اما مکمل هاي داراي فیبر مثل پسیلیوم (براي درمان یبوست) می توانند نفخ شما را بدتر کنند.

 مصرف برخی از داروها.

مصرف برخی آنتی بیوتیکها و مسهل ها و… باعث ایجاد نفخ می شوند.

علل نفخ

راه حل های درمان نفخ

نفخ معمولا یک مشکل جدی برای سلامتی نیست. در بیشتر موارد، تغییر در شیوه زندگی و رژیم غذایی برای حل آن مورد نیاز است.

راه های برای کاهش نفخ عبارتند از:

 مصرف ماست و دوغ.

از آنجایی که بعضی از افراد به لاکتوز حساسیت دارند. بهتر است به جاي شـیر، از ماست استفاده کرد. ماست غذایی از پیش هضم شده است. یعنی پروسهاي که در روند تهیه ماست طی شده، باعث شده است که به محض ورود ماست به بدن، جذب بافت ها شود. همچنین سـاختمان شـکر موجـود در شیر، زمانی که به ماست تبدیل می شود کاملاً میشکند. کـه همـین امـر از بـروز نفـخ و گـاز معـده جلـوگیري میکند. وجود باکتريهاي زنده اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس در ماست باعث کاهش شدید نفخ می شود.

استفاده از سبزي هاي معطر.

ریختن سبزيهاي معطر روي غذا و پختن آنها با غذا و یا استفاده آنها در ماست مانند مقداري نعناع خشک، زنجبیل، گشنیز، گل سرخ، آویشن  باعث رقیق شدن اسید معده شده و هضم غذا را راحتتر می کند. همچنین سبزيهاي معطر یا به صورت جوشانده و یا استفاده از عرق آنها مانند عرق نعناع، آویشن، گلپر، رزماري، زردچوبه، زیره و بسیاري دیگر از نفخ معده جلوگیري می نماید. خوب است بدانید که سبزيهاي معطر، داراي اسانسهاي میکروب کش و ضدعفونی کننده بوده و در قدیم که مواد ضدعفونی کننده و داروها موجود نبود، براي ضدعفونی دستگاه گوارش از این سبزيها استفاده می کردند.

مصرف آب.

بسیاري از افراد زمانی که نفخ می کنند، فکر می کنند که نباید آب بنوشند. درصورتی که این کار کاملاً اشتباه است. زمانی که آب نمی نوشید، بدن احساس کمبود آب می کند. در نتیجه بدن سعی می کند همان میزان آب موجود در بدن را حفظ کند. پس اگر زیاد نفخ می کنید، بهتر است به جای کم کردن میزان مایعات، مقدار آنها را بیشتر کنید.

زیاد کردن وعده هاي غذایی سبک و عدم پرخوری.

فعالیت روزانه و یا قدم زدن پس از صرف غذا.

نحوه فعالیت روزانه ي شما می تواند در نفخ کردنتان تأثیر گذار باشد. سعی کنید هر روز به میزان کافی بخوابید و روزانه حداقل 30 دقیقه فعالیت فیزیکی داشته

باشید.

به آرامی خوردن.

اجتناب از آدامس و نوشیدنی های گازدار.

 ترک سیگار.

سیگار کشیدن باعث می شود افراد هوای بیشتری بسوزانند و همچنین می توانند سیستم گوارش را تحریک کنند.

انتخاب محصولات لبنی کم لاکتوز.

حذف مواد غذایی با الکل زیاد ممکن است علائم را بهبود بخشد.

عوارض جانبی نفخ

درد و ناراحتی مداوم، خجالت اجتماعی و استرس، عوارض اصلی نفخ است. علائم اضافی نشان دهنده احتمال ابتلا به بیماری های گوارشی است. درد شکم، مشاهده خون در مدفوع یا مدفوع سیاه و قیرمانند، اسهال، سوزش سردل که بدتر می شود، تهوع، کاهش وزن و کم خونی.نفخ شدید و مداوم می تواند نشانه ای از وضعیت زمینه ای مانند سندرم روده تحریک پذیر (IBS) باشد.

جلوگیری از نفخ کردن

برخی از غذاهایی  به احتمال زیاد باعث ایجاد گاز می شوند عبارتند از:

  • گوشت، مرغ و ماهی.
  • تخم مرغ.
  • سبزیجات مانند کاهو، گوجه فرنگی، کدو سبز و بامیه.
  • میوه هایی از قبیل  انگور، انواع توت ها، گیلاس، آووکادو و زیتون.
  • کربوهیدرات هایی مانند نان بدون گلوتن، نان برنج و برنج.

همان طور که همه ما به طور خاص به غذاهای خاص واکنش نشان می دهیم، گاهی تغییر رژیم غذایی برای جلوگیری از نفخ شکم ضروری است.

در برخی موارد، نفخ  بیش از حد می تواند منجر به مسائل دیگر مانند ناراحتی اجتماعی و تغییرات در عادات غذایی شود. نفخ اگر بر شیوه زندگی شما تأثیر بگذارد، ممکن است بر خلق و خوی شما تأثیر بگذارد. مهم این است که رژیم غذایی سالم را حفظ کنید. اگر این مشکل شروع به تأثیر منفی بر زندگی شما داشته باشد، به پزشک خود مراجعه کنید.

برگفته از:

نفخ چیست؟

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

14 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام من معده ام یکم اذیتم میکنه .. باد معده دارم و قرص امپرازول ۲۰ صبح ها میخورم نمیدونم دلیلش اسید معده یا اینکه نزدیک سه ماهی امپرازول خودم؟؟چندروزی امپرازول ترک کنم جاش راینتدین بخورم

  2. سلام.وبسایت خیلی خوبی دارید.دست
    گلتون درد نکنه

  3. سلام.. من ده سال پیش سندروم روده تحریک پذیر داشتم.. دارو خوردم خوب شدم الان صبح ها بیدار میشم دهنم و حلقم بزاق جمع شده. نفخ نسبتا زیادی دارم… کلا معده ی من حساس شده غذا می خورم متوجه میشم.. چندین سال هست گرفتارش شدم

  4. سلام من ۲۶ سالمه و یک مدت طولانی هست که همش احساس نفخ شدید دارم حتی زمانی که گرسنه هستم هم احساس نفخ دارم، صبح‌ها که از خواب بیدار میشم احساس نفخ دارم حتی اگر شام سبک خورده باشم، سعی میکنم مواد غذایی نفاخ هم مصرف نکنم، علت چی میتونه باشه؟

    • با سلام
      دوست گرامی با توجه به مدت بروز آن و اینکه اغلب روز احساس نفخ دارید بهتر است توسط متخصص داخلی یا فوق تخصص گوارش ویزیت شوید و حتما آنزیم کبدی بررسی کنید.در صورت لدم بهبود با درمان دارویی باید آندوسکوپی انجام شود

  5. سلام سیگار که میکشم نفخ میکنم انگار نفسم بالا نمیاد میخوام خفه شم قبلا اینجوری نبودم وقتی پلاکت خونم افت کرد اینجوری شدم راه درمان چیه ایا ربط داره

  6. ولی خب من فرد پرخوری نیسم، ورزشم میکنم و بین غذا هم اب نمی خورم نمیدونم چرا نفخ دارم؟

    • با سلام
      در درمان نفخ شکم ابتدا رعایت مسایل تغذیه ای همچون عدم مصرف غذاهای نفاخ مانند حبوبات و سبزی خوردن و پیاز خام و فلفل زیاد و…توصیه میشود.در صورتی که زیر ۴۰ سال دارید و کاهش وزن ندارید میتوانید زیر نظر متخصص داخلی یا فوق تخصص گوارش یک دوره درمان دارویی دریافت کنید و اگر باز هم برطرف نشد آندوسکوپی انجام شود

  7. سپاسگزارم.خوب بود

  8. باسلام مطلب خیلی خوبی بود و اطلاعات خوبی در رابطه با نفخ که من گرفتارش هستم در اختیارم گذاشت توفیق روز افزون برای دست اند کاران آروز مندم

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کتابچه‌ها

جدیدترین‌های پرسش و پاسخ

جدید‌ترین نظر‌های ثبت شده

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر