مشکلات بینایی بعد از آمپول لاغری؛ علت، علائم خطر و درمان

تاری دید و برخی مشکلات بینایی بعد‌از شروع مصرف آمپول‌های لاغری ممکن است ذهنتان را درگیر کند: این تغییر موقت یا نشانۀ یک مشکل جدی است؟ تغییر کیفیت بینایی در ماه‌های اول تزریق ممکن است ریشه در نوسان قند خون داشته باشد، اما نباید هر نوع تاری دید را به این موضوع نسبت داد. در این راهنمای مجله سلامت و پزشک دکتردکتر درباره ارتباط میان آمپول لاغری و مشکلات بینایی حرف می‌زنیم، علت تاری دید در دورۀ مصرف این آمپول‌ها را بررسی می‌کنیم و از علائم هشداردهنده برای‌تان می‌گوییم. همراه ما بمانید.

آمپول لاغری چگونه می‌تواند روی چشم و بینایی اثر بگذارد؟

ارتباط آمپول لاغری و مشکلات بینایی ناشی از سرعت تغییرات این داروها در بدن است. این ارتباط به سه شکل قابل توضیح است:

• تغییر شکل عدسی چشم براثر نوسان قند خون؛
• پیشرفت موقت رتینوپاتی دیابتی (تشدید بیماری‌های زمینه‌ای)؛
• تغییرات فشار خون و افت خون‌رسانی به عصب چشم.

آمپول لاغری و تاری دید چه ارتباطی دارند؟

تغییرات سریع قند خون ممکن است باعث تغییر موقت قدرت انکساری چشم و تاری دید شوند. با افت قند خون، غلظت مایع زلالیه و عدسی چشم تغییر می‌کند و ضخامت و انحنای عدسی چشم را تغییر می‌دهد. نتیجۀ این اتفاق، دید تار است. این حالت معمولا ظرف ۳ تا ۴ ماه اول شروع درمان رخ می‌دهد و انتظار می‌رود با تثبیت قند خون برطرف شود.

تغییرات زیر نیاز به پیگیری پزشکی دارند:

• افت ناگهانی یا کاهش شدید بینایی در یک چشم، به‌ویژه پس از بیدار شدن از خواب؛
• ظهور لکه‌ سیاه ثابت، سایه یا پرده تاریک در میدان دید که با پلک‌زدن برطرف نمی‌شود؛
• مشاهده خطوط صاف (مثل چارچوب در یا پنجره) به‌صورت منحنی، موج‌دار یا درهم‌ریخته؛
• ظهور ناگهانی جرقه‌های نور همراه با مگس‌پران، افزایش یک‌باره نقاط سیاه شناور در میدان دید؛
• احساس اینکه رنگ‌ها کم‌رنگ، کدر یا کم‌جان‌تر به نظر می‌رسند؛
• تاری دید مداوم و رو به افزایش.

مطالعه بیشتر: مهم‌ترین چالش بعد از قطع آمپول لاغری

آیا آمپول لاغری موجب کوری می‌شود؟

مدرک علمی اثبات‌شده‌ای دال بر ارتباط میان آمپول لاغری و نابینایی افراد وجود ندارد و شایعاتی که از گوشه‌و‌کنار می‌شنوید، دست‌کم تا امروز صحت پزشکی ندارند.

بااین‌حال، در برخی مطالعات مشاهده‌ای، ارتباط احتمالی میان مصرف این داروها و نوع نادری از آسیب عصب بینایی (NAION) گزارش شده است؛ عارضه‌ای که می‌تواند باعث افت ناگهانی و گاه دائمی بینایی شود. 

مطالعات موجود نتایج یکسانی نداشته‌اند و هنوز مشخص نیست که آیا خود داروها در بروز این عارضه نقش دارند یا عوامل زمینه‌ای مانند دیابت و فشار خون نیز در این ارتباط مؤثرند. بنابراین، نمی‌توان گفت مصرف این داروها حتماً باعث کوری می‌شود یا خطر آن به‌طور قطعی افزایش می‌یابد. 

آمپول لاغری و آسیب عصب بینایی

برخی گزارش‌های نادر، به احتمال بروز یک عارضه چشمی بسیار کمیاب به نام نوروپاتی ایسکمیک قدامی عصب بینایی (NAION) به‌دلیل کاهش خون‌رسانی و اکسیژن‌رسانی به سر اشاره کرده‌اند. البته این عارضه عمدتا در افرادی رخ داده که هم‌زمان با مصرف آمپول‌های لاغری، زمینه بیماری‌های قلبی، دیابت کنترل‌نشده، فشار خون یا آپنه خواب داشتند؛ بنابراین وقوع آن لزوما به‌دلیل مصرف آمپول نیست. 

نکته! احتمال بروز عوارض آمپول لاغری از نوع مشکلات بینایی جدی بسیار نادر و کمتر از ۱ در ۱۰,۰۰۰ نفر است. 

داروهای لاغری علاوه‌بر کاهش وزن، سبب کاهش فشار خون و گاهی کم‌آبی بدن می‌شوند. کاهش شدید و سریع فشار خون، به‌ویژه در هنگام خواب ممکن است جریان خون ورودی به عصب بینایی را کاهش دهد.

در مصرف‌کنندگان دیابتی آمپول‌های لاغری احتمال تشدید رتینوپاتی وجود دارد.

• افت سریع و ناگهانی سطح هموگلوبین A۱c (قند خون بلندمدت) عروق ریز شبکیه را تحت فشار قرار می‌دهد؛
• افت سریع قند باعث نشت موقت مویرگ‌های شبکیه و ایجاد ادم در مرکز بینایی می‌شود و کیفیت دید را کاهش می‌دهد.

مطالعه بیشتر: آیا آمپول‌های لاغری باعث از دست رفتن عضله و استخوان هم می‌شوند؟

چه کسانی بیشتر در معرض مشکلات بینایی هنگام مصرف آمپول لاغری هستند؟

عوارض جدی چشمی ناشی از انواع آمپول لاغری ایرانی و خارجی اگرچه بسیار نادر است، گروه‌های زیر جهت جلوگیری به احتیاط و مراقبت بیشتر نیاز دارند:

• افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کنترل‌نشده با نوسان شدید سطح قند خون یا هموگلوبین A1c یا کسانی که به‌تازگی برنامۀ فشرده‌ای برای کاهش سریع قند خون را شروع کرده‌اند.
• بیماران مبتلا به رتینوپاتی دیابتی پیش‌از‌ درمان که پیش‌تر علائم آسیب عروق شبکیه را داشتند؛
• افراد با سابقه فشار خون بالا یا مشکلات عروقی که فشار خونشان به‌خوبی مهار نشده و در معرض آسیب عصب بینایی قرار دارند؛
• افراد با سابقۀ عارضۀ NAION (سکته عصب بینایی) که قبلا در یک چشم دچار این عارضه بوده‌اند؛
• سیگاری‌ها و افراد دارای کلسترول بالا که در معرض آسیب‌پذیری عصب چشم قرار دارند.

چه زمانی تاری دید بعد از آمپول لاغری خطرناک است؟

تاری دید ملایم و موقت در اولین ماه‌های دورۀ مصرف آمپول‌های لاغری معمولا طبیعی است و جای نگرانی ندارد. اما برخی نشانه‌ها فراتر از یک تغییر ساده‌اند و زنگ خطر شناخته می‌شوند، مواردی مثل:

• افت ناگهانی و چشمگیر بینایی به‌ویژه اگر بلافاصله پس از بیدار شدن از خواب رخ دهد؛ طوری‌که مانع تشخیص اشیا یا خواندن متون باشد؛
• از دست رفتن بخشی از میدان بینایی و احساس اینکه قسمتی از دید تاریک شده، از بین رفته یا پرده‌ای تیره جلوی چشم است؛
• درد شدید چشم یا سردرد ناگهانی همراه با اختلال بینایی که ممکن است نشانه آسیب عروقی عصب چشم باشد؛
• تغییر ناگهانی و عمیق کیفیت دید به‌صورت کج یا موج‌دار دیدن خطوط صاف، جرقه‌های نور شدید یا افزایش یک‌باره مگس‌پران چشم.

درصورت مشاهده هر یک از این علائم هشداردهنده به‌عنوان عوارض آمپول اسپارتینا یا هر دیگر فراورده‌های تزریقی لاغری، زمان را برای مراجعه به پزشک از دست ندهید. بی‌فوت‌وقت نوبت متخصص چشم‌پزشکی را از سامانه نوبت‌دهی آنلاین دکتردکتر رزرو کنید و در روز مقرر خود را به مطب برسانید.

آیا باید مصرف آمپول لاغری را به‌دلیل تاری دید قطع کرد؟

تاری دید خفیف و موقت در ماه‌های اول دورۀ درمان با آمپول لاغری دلیل قانع‌کننده‌ای برای قطع خودسرانه و ناگهانی مصرف نیست. این تاری دید در روند سازگاری چشم با نوسانات قند خون طبیعی است، گذراست و به‌مرور زمان برطرف می‌شود

البته اگر تاری دید با علائم هشداردهنده همراه شود، باید موضوع را بی‌معطلی با پزشک در میان بگذارید و دستورالعمل‌ او برای ادامه یا قطع دوره درمان را دنبال کنید. 

کلام آخر دکتردکتر

با توجه به شواهد پزشکی که تا امروز در اختیار داریم، هیچ ارتباط مستقیم و مستدلی بین آمپول لاغری و مشکلات بینایی وجود ندارد. عوارض چشمی این آمپول‌ها عمدتا موقت، خفیف و قابل مدیریت است، مگر آنکه فرد دچار بیماری‌های زمینه‌ای باشد یا سابقۀ بیماری و برخی آسیب‌های چشمی را داشته باشد. به هر صورت، اگر قصد تزریق آمپول لاغری را دارید، باید از تفاوت میان تاری دید ساده و نشانه‌های نیازمند پیگیری باخبر باشید تا درصورت مشاهده تغییرات ناگهانی کیفیت دید، هم آرامشتان را حفظ کنید و هم فرصت مشورت با پزشک را از دست ندهید.

برای اطمینان از سلامت چشمان خود، همین حالا ازطریق امکان ویزیت آنلاین دکتردکتر با بهترین پزشکان سراسر کشور گفتگو کنید یا از‌طریق پلتفرم نوبت‌دهی آنلاین دکتردکتر، نوبت‌ چشم‌پزشکی را بی‌فوت‌وقت رزرو کنید.

سؤالات متداول

منابع

pmc.ncbi.nlm.nih

diabetesjournals

jamanetwork

adonissaremimd

sorrell-md