تخصص طب فیزیکی چیست و دکتر طب فیزیکی کیست؟ (نحوه انتخاب بهترین متخصص توانبخشی)
![تخصص طب فیزیکی چیست](https://cdn.drdr.ir/mag/2024/06/physical-medicine-and-rehabilitation-specialty.jpg)
برای یافتن پاسخ پرسشهای تخصص طب فیزیکی چیست و دکتر طب فیزیکی کیست، باید عوامل منجر به کاهش عملکرد فیزیکی افراد را شناخت. از مهمترین این عوامل میتوان به آسیبهای ورزشی، بیماریهای ارتوپدی، بیماریهای عصبی، بیماریهای تنفسی، بیماریهای قلبی و عروق و اختلالات مادرزادی اشاره کرد. تخصص طب فیزیکی و توانبخشی دارای زمینههای مختلف توانبخشی و طب فیزیکی است. این زمینهها، شامل توانبخشی ارتوپدی، توانبخشی ورزشی، توانبخشی عصبی، توانبخشی تنفسی، توانبخشی قلب و عروق و توانبخشی کودکان هستند. مهمترین وظایف متخصص توانبخشی و طب فیزیکی را میتوان ارزیابی بیمار، طراحی برنامه درمانی، انجام مداخلات درمانی، آموزش بیمار و پیگیری روند درمان دانست. دکتر توانبخشی برای انجام مداخلات درمانی توانبخشی و طب فیزیکی، تمرینات درمانی، تکنیکهای دستی، الکتروتراپی، هیدروتراپی و تجهیزات کمکی را توصیه میکند. مزایای توانبخشی و طب فیزیکی، کاهش درد، بهبود دامنه حرکتی، افزایش قدرت عضلانی، بهبود تعادل و هماهنگی، پیشگیری از آسیبهای ورزشی هستند.
با مطالعه این مطلب از مجله پزشکی دکتردکتر که به 7 دقیقه زمان نیاز دارد، میتوانید به سوال تخصص توانبخشی چیست، پاسخ دهید.
در انتها، اگر هرگونه سوالی مانند تفاوت توانبخشی و طب فیزیکی و این تخصصها دارید، آن را در قسمت نظرات بنویسید. پزشک ما به آن پاسخ خواهد داد.
تخصص توانبخشی و طب فیزیکی چیست؟
تخصص طب فیزیکی، شاخهای از پزشکی است که کاهش عملکرد فیزیکی و کیفیت زندگی ناشی از شرایط جسمی خاص را پیشگیری، مدیریت و درمان میکند. این تخصص، بر بهبود و بازگرداندن عملکرد حرکتی و استقلال فردی بیماران پس از آسیبها، بیماریها یا جراحیها تمرکز دارد. در تخصص توانبخشی و طب فیزیکی، از تکنیکهای الکتروتراپی، تمرینات فیزیکی، درمانهای دستی و وسایل کمکی برای بهبود شرایط این بیماران استفاده میشود.
دکتر طب فیزیکی کیست؟
دکتر توانبخشی، پزشکیست که در پیشگیری، تشخیص و درمان مشکلات جسمی و ناتوانیهای حرکتی تخصص دارد. این متخصص، با بیماران دچار آسیبهای نخاعی، سکته مغزی، بیماریهای عصبی و اختلالات اسکلتی عضلانی سروکار دارد. دکتر طب فیزیکی، به کمک روشهایی همچون تمرینات فیزیکی، الکتروتراپی و تکنیکهای دستی به بهبود عملکرد فیزیکی بیماران کمک میکند. تخصص طب فیزیکی، برای بهبود توانایی انجام فعالیتهای روزمره و کاهش درد بیماران به مطالعه میپردازد.
تخصص طب فیزیکی و توانبخشی چه فوقتخصصها و فلوشیپهایی دارد؟
تخصص طب فیزیکی و توانبخشی، دارای چندین فوقتخصص است که هر یک بر جنبههای خاصی از درمان و مدیریت مشکلات فیزیکی تمرکز دارند. متخصص طب توانبخشی، برای ارائه مراقبتهای تخصصیتر و هدفمندتر به بیماران دارای مشکلات حرکتی، میتواند در هر یک از شاخهها، به مطالعات خود ادامه دهد. در ادامه، به مهمترین فوقتخصصها و فلوشیپهای تخصص طب فیزیکی و توانبخشی پرداختهایم:
![](https://cdn.drdr.ir/mag/2024/08/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D9%BE%D8%AF%DB%8C-2.jpg)
توانبخشی اسکلتی عضلانی
فوقتخصص توانبخشی اسکلتی عضلانی، بر تشخیص، درمان و مدیریت اختلالات و آسیبهای مربوط به عضلات، استخوانها و مفاصل تمرکز دارد. این فوقتخصص، با کمک روشهای فیزیکی، تمرینات و تکنیکهای دستی به بهبود درد، افزایش دامنه حرکتی و بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن کمک میکند. فوقتخصص توانبخشی اسکلتی عضلانی، با بیماریهای آرتروز، تاندونیت، آسیبهای ورزشی و شکستگیها سر و کار دارد.
توانبخشی عصبی
فوقتخصص توانبخشی عصبی، به درمان و مدیریت بیماران با اختلالات عصبی میپردازد. این فوقتخصص، بیماریهایی مانند سکته مغزی، آسیبهای نخاعی، بیماریهای نورودژنراتیو مانند پارکینسون و اماس را مدیریت میکند. فوقتخصص توانبخشی عصبی، به کمک روشهای فیزیکی، تمرینات تخصصی و تکنولوژیهای پیشرفته، منجر به بازگشت عملکرد حرکتی و استقلال بیماران میشود.
توانبخشی کودکان
فوقتخصص توانبخشی کودکان، به مطالعه تشخیص و درمان مشکلات فیزیکی و رشدی در کودکان میپردازد. این فوقتخصص، بیماران دچار اختلالات مادرزادی، فلج مغزی، تأخیر در رشد و آسیبهای ورزشی کودکان را درمان میکند. فوقتخصص توانبخشی کودکان، با استفاده از تمرینات فیزیکی، تکنیکهای بازیدرمانی و تجهیزات کمکی به بهبود تواناییهای حرکتی و استقلال کودکان کمک میکند.
توانبخشی قلبی ریوی
فوقتخصص توانبخشی قلبی ریوی، بر بهبود عملکرد قلبی و ریوی در بیماران با بیماریهای قلبی و ریوی متمرکز است. این فوقتخصص، با بیماران دچار نارسایی قلبی، بیماریهای کرونری قلب و بیماریهای مزمن ریوی مانند COPD سر و کار دارد. فوقتخصص توانبخشی قلبی ریوی، با برنامههای تمرینی و تنفسی، آموزش سبک زندگی سالم و تکنولوژیهای پیشرفته به بهبود کیفیت زندگی و استقلال این بیماران کمک میکند.
![متخصص طب فیزیکی در حال ارائه مداخلات توانبخشی به بیمار قلبی](https://cdn.drdr.ir/mag/2024/06/Cardiopulmonary-rehabilitation.jpg)
پزشکی الکترودیاگنوستیک
فوقتخصص طب الکترودیاگنوستیک، از تکنیکهای الکتروتراپی برای تشخیص و درمان اختلالات عصبی و عضلانی استفاده میکند. این فوقتخصص، با استفاده از تستهای الکترودیاگنوستیک مانند الکترومیوگرافی و مطالعات هدایت عصبی به بررسی عملکرد عصبی و عضلانی بیماران میپردازد. فوقتخصص طب الکترودیاگنوستیک، با تفسیر نتایج حاصل از این تستها، به تشخیص دقیقتر مشکلات و طراحی برنامههای درمانی مناسب کمک میکند. این فوقتخصص، برای بیماران با علائم عصبی یا عضلانی غیرقابل توضیح، بسیار موثر است.
طب ورزشی
فوقتخصص طب ورزشی، به پیشگیری و درمان آسیبهای ورزشی و بهبود عملکرد ورزشکاران میپردازد. این فوقتخصص، با استفاده از تمرینات تخصصی، تکنیکهای درمانی و مشاورههای تغذیهای، به ورزشکاران برای بازگرداندن بهترین عملکرد آنها و جلوگیری از آسیبها کمک میکند. همچنین، این فوقتخصص، در صورت وقوع آسیب، منجر به بازگشت سریع و ایمن ورزشکار به فعالیتهای ورزشی میشود.
تفاوت میان طب فیزیکی و توانبخشی چیست؟
طب فیزیکی و توانبخشی، دو رشته مرتبط با هم، اما متفاوت هستند. طب فیزیکی، یک تخصص پزشکیست که بر تشخیص، مدیریت و درمان بیماریها و ناتوانیهای مرتبط با سیستم عصبی، عضلانی و اسکلتی تمرکز دارد. در مقابل، توانبخشی، بر بهبود و بازگرداندن تواناییها و عملکردهای افراد با آسیبها یا ناتوانیهای جسمی متمرکز است. این فرآیند شامل فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی و دیگر تکنیکها میشود. متخصص طب فیزیکی، معمولاً با تیمهای توانبخشی برای تهیه و ارائه برنامههای درمانی و مراقبتی جامع و تخصصی به بیماران همکاری میکند.
تفاوت میان تخصص طب فیزیکی و توانبخشی و تخصص فیزیوتراپی چیست؟
تخصص طب فیزیکی و تخصص فیزیوتراپی، هر دو بر بهبود و بازگرداندن عملکرد فیزیکی بیماران تمرکز دارند؛ اما تفاوتهای مهمی هم بین این دو تخصص وجود دارد. در تخصص طب فیزیکی و توانبخشی، متخصص، پس از گذراندن تخصص پزشکی، به تشخیص، درمان و مدیریت مشکلات جسمی و ناتوانی حرکتی بیماران میپردازد. این پزشک، میتواند با تدوین برنامههای درمانی جامع همچون تجویز دارو، مراقبتهای لازم را به عمل آورد. از سوی دیگر، فیزیوتراپیست در تخصص فیزیوتراپی، با استفاده از تکنیکهای فیزیکی، تمرینات و ماساژ، در بهبود حرکت و کاهش درد بیماران نقش دارد. متخصص فیزیوتراپی، معمولا در همکاری با متخصصان دیگر، برنامههای درمانی توصیهشده از سوی آنها را اجرا میکند.
تفاوت میان متخصص طب فیزیکی و دکتر ارتوپدی چیست؟
متخصص طب فیزیکی و دکتر ارتوپدی، هر دو به درمان مشکلات اسکلتی عضلانی میپردازند؛ اما رویکردهای درمانی و وظایف متفاوتی برعهده دارند. متخصص طب فیزیکی، با تمرکز بر بهبود عملکرد فیزیکی بیماران، از طریق تمرینات، تکنیکهای دستی و الکتروتراپی، به مدیریت درد و ناتوانی بدون جراحی میپردازد. این تخصص، بیشتر بر بازتوانی و بهبود کیفیت زندگی بیماران تمرکز دارد. از سوی دیگر، دکتر ارتوپدی، جراحیست که به تشخیص، درمان و جراحی مشکلات اسکلتی عضلانی میپردازد. این متخصص، مشکلاتی همچون شکستگیها، آسیبهای ورزشی و ناهنجاریهای استخوانی را با مداخلات پزشکی و جراحی درمان میکند.
دکتر توانبخشی و طب فیزیکی چه بیماریهایی را درمان میکند؟
دکتر توانبخشی و طب فیزیکی، به تشخیص و درمان بسیاری از بیماریها و شرایط جسمی میپردازد. شایعترین این شرایط پزشکی شامل آرتروز، آسیبهای ورزشی، مولتیپل اسکلروزیس، اختلالات رشدی و مادرزادی در کودکان، نارسایی قلبی و توانبخشی پس از جراحی میشوند. این متخصص، به کمک تمرینات فیزیکی، الکتروتراپی، درمانهای دستی و وسایل کمکی به بازگشت عملکرد طبیعی بیماران کمک میکند.
اختلالات اسکلتی عضلانی
اختلالات اسکلتی عضلانی شامل مشکلاتی مانند آرتروز، تاندونیت، کمردرد و فیبرومیالژیا هستند. این شرایط پزشکی، درد، کاهش دامنه حرکتی و کاهش کیفیت زندگی افراد را به دنبال دارند. دکتر توانبخشی، با استفاده از تمرینات فیزیکی، الکتروتراپی، ماساژ و سایر تکنیکهای درمانی به کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی بیماران کمک میکند.
![متخصص طب فیزیکی در حال تمرین با بیمار](https://cdn.drdr.ir/mag/2024/06/Musculoskeletal-Disorders.jpg)
آسیبهای ورزشی
آسیبهای ورزشی با اختلال در عملکردهای ناشی از کشیدگیها، پارگیها و سایر آسیبها رخ میدهند. این آسیبها، میتوانند به دلیل تمرینات نادرست، استفاده بیش از حد از عضلات و مفاصل یا حوادث ورزشی ایجاد میشوند. دکتر توانبخشی با استفاده از روشهای مختلف درمانی مانند تمرینات فیزیکی، الکتروتراپی و تکنیکهای دستی به بهبود و بازتوانی این آسیبها میپردازد.
بیماریهای عصبی
بیماریهای عصبی مانند سکته مغزی، آسیبهای نخاعی، مولتیپل اسکلروزیس و بیماری پارکینسون، اختلالات حرکتی و کاهش کیفیت زندگی را به دنبال دارند. تشدید علائم این بیمارها، در فعالیتهای زندگی بیماران اختلال ایجاد میکنند.
به گزارش مرکز پیشگیری و کنترل بیماریهای ایالات متحده (CDC)،
در ایالات متحده، هر 40 ثانیه، 1 نفر به سکته مغزی مبتلا شده و بیش از 50 درصد از بازماندگان 65 ساله و بالاتر، دچار کاهش تحرک و ناتوانیهای حرکتی طولانیمدت میشوند.
دکتر توانبخشی با استفاده از تمرینات تخصصی، الکتروتراپی و تکنیکهای دستی به بهبود عملکرد عصبی عضلانی بیماران کمک میکند.
درد مزمن
درد مزمن همچون درد مزمن کمر، درد عضلانی اسکلتی و درد ناشی از آسیبهای مختلفیست که میتواند بهطور قابل توجهی در فعالیتهای روزانه اختلال ایجاد کند. این دردها، به روشهای درمانی معمول مقاوم بوده و در صورت عدم مدیریت و درمان، میتواند بیش از سه ما طول بکشد. متخصص توانبخشی، با استفاده از تکنیکهای دارودرمانی، تمرینات فیزیکی و تکنیکهای درمانی دیگر درد مزمن را مدیریت میکند.
اختلالات رشدی و مادرزادی در کودکان
اختلالات رشدی و مادرزادی، همراه با محدودیتهای جسمی و حرکتی در کودکان است. دکتر طب فیزیکی، با استفاده از روشهای تخصصی درمانی، تمرینات فیزیکی و تکنیکهای بازیدرمانی، تواناییهای حرکتی و افزایش استقلال کودکان را بهبود میبخشد. هدف این متخصص، ارتقاء کیفیت زندگی کودکان دچار فلج مغزی و مشکلات رشد و فراهم کردن شرایط برای رشد و توسعه سالم آنهاست.
![متخصص توانبخشی کودکان در حال تمرین با کودک بیمار](https://cdn.drdr.ir/mag/2024/06/Cerebral-Palsy-Rehabilitation.jpg)
بیماریهای قلبی و ریوی
بیماریهای قلبی و ریوی مانند نارسایی قلبی، بیماریهای مزمن ریوی و بیماریهای کرونری قلب، منجر به کاهش عملکرد قلبی و تنفسی میشوند. عوامل خطر در این بیماری، شامل سیگار کشیدن، فشار خون بالا، دیابت، چاقی و سبک زندگی ناسالم میباشند. متخصص طب فیزیکی، با تجویز برنامههای تمرینی و تنفسی، آموزش سبک زندگی سالم و استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته به بهبود عملکرد قلبی و ریوی بیماران کمک میکند.
توانبخشی پس از جراحی
فوقتخصص توانبخشی پس از جراحی، به بیماران برای بازیابی حرکت و عملکرد پس از جراحیهای مختلف کمک میکند. این فوقتخصص، به ویژه در موارد جراحیهای ارتوپدی، قلبی، و مغزی اهمیت دارد و میتواند از بروز عوارض جانبی جلوگیری کند. تکنیکهای درمانی ارائهشده توسط متخصص توانبخشی منجر به کاهش درد پس از جراحی، افزایش قدرت و انعطافپذیری و بهبود عملکرد حرکتی در بیماران میشوند.
متخصص طب فیزیکی چه خدماتی ارائه میدهد؟
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، خدمات متنوعی با هدف بهبود حرکت، بازگرداندن عملکرد و کیفیت زندگی بیماران ارائه میدهد. این خدمات شامل تشخیص و مدیریت بیماریها و آسیبهای سیستم عضلانی اسکلتی، اعصاب و مفاصل هستند. این متخصص، با روشهایی مانند فیزیوتراپی، درمان دستی، تجویز دارو و تزریقات تخصصی به مدیریت و تسکین علائم این بیماران میپردازد. متخصص طب فیزیکی، برنامههای شخصیسازی شدهای، برای افراد دچار به درد مزمن، آسیبهای ورزشی و سکته مغزی طراحی میکند. در ادامه به مهمترین خدمات متخصص طب فیزیکی پرداختهایم:
تشخیص و ارزیابی
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، با معاینه فیزیکی دقیق بیماران و انجام ارزیابیهای بالینی، اختلالات حرکتی و دردهای مزمن را شناسایی میکند. در این مرحله، بررسی تاریخچه پزشکی بیمار، انجام تستهای تشخیصی مختلف و استفاده از تکنیکهای تصویربرداری مانند امآرآی و سیتیسکن هم انجام میشود. دکتر توانبخشی، براساس نتایج حاصل از این ارزیابیها، به تشخیص دقیق مشکلات و تعیین بهترین روشهای درمانی برای بهبود عملکرد و کاهش درد بیماران میپردازد.
طراحی برنامههای درمانی
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، با ارائه برنامههای درمانی شخصیسازی شده، به بهبود عملکرد حرکتی و کاهش درد بیماران کمک میکند. برنامههای درمانی همچون تمرینات فیزیکی، الکتروتراپی و تکنیکهای دستی، با توجه به نیازها و شرایط خاص هر بیمار ارائه میشود. این برنامهها با توجه به پیشرفت بیمار، اصلاح و بهروزرسانی شده و منجر به بازگرداندن بیماران به بهترین حالت عملکردی ممکن و افزایش کیفیت زندگی آنها میشود.
![بیمار در حال انجام الکتروتراپی برای توانبخشی](https://cdn.drdr.ir/mag/2024/06/Electrotherapy.jpg)
مدیریت درد
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، با استفاده از دارودرمانی، تزریقات تخصصی و تکنیکهای درمانی، به مدیریت و کاهش درد مزمن و حاد بیماران کمک میکند. این روشها شامل تزریقات ضدالتهابی، بلوکهای عصبی و داروهای مسکن هستند. دکتر توانبخشی، این تکنیکها را برای مدیریت درد، کاهش شدت و تکرار دردها، بهبود کیفیت زندگی و افزایش توانایی انجام فعالیتهای روزانه بیماران به کار میگیرد.
توانبخشی پس از جراحی
متخصص طب فیزیکی، برای بازگشت سریع و ایمن به فعالیتهای روزانه پس از جراحیهای مختلف مانند تعویض مفصل و جراحیهای ستون فقرات کمک میکند. انجام توانبخشی با برنامههای تمرینی و فیزیوتراپی، به کاهش درد، تورم و افزایش دامنه حرکتی بیماران منجر میشود. دکتر توانبخشی، این برنامهها را به صورت شخصیسازی شده و بر اساس نیازهای خاص هر بیمار ارائه میدهد.
توانبخشی ورزشی
متخصص توانبخشی، با هدف پیشگیری از آسیبها، بهبود عملکرد و بازگشت به فعالیتهای ورزشی پس از آسیب، خدمات متنوعی به بیماران ارائه میدهد. از اثربخشترین این خدمات میتوان به تمرینات فیزیکی تخصصی، مشاوره در مورد تکنیکهای صحیح ورزشی و استفاده از تجهیزات کمکی اشاره کرد. برنامههای توانبخشی ورزشی، به طور خاص و متناسب با نیاز هر ورزشکار طراحی میشوند.
توانبخشی عصبی
دکتر طب فیزیکی، برای بازگرداندن عملکرد طبیعی و بهبود استقلال بیماران مبتلا به اختلالات عصبی خدمات گستردهای ارائه میدهد. این خدمات شامل تمرینات تخصصی، الکتروتراپی و تکنیکهای دستی است که به بهبود عملکرد عصبی عضلانی و کاهش ناتوانیها کمک میکند. متخصص توانبخشی، برنامههای توانبخشی عصبی را بر اساس نیازهای خاص هر بیمار مبتلا به سکته مغزی، آسیبهای نخاعی و اماس پیشنهاد میدهد.
![دکتر توانبخشی در حال تمرین با بیمار عصبی](https://cdn.drdr.ir/mag/2024/06/Neurological-rehabilitation.jpg)
روشهای تشخیص در تخصص طب فیزیکی و توانبخشی چیست؟
روشهای تشخیص در تخصص طب فیزیکی و توانبخشی شامل طیف گستردهای از تکنیکها و ابزارهاست که به ارزیابی دقیق وضعیت فیزیکی و عملکرد بیماران منجر میشود. این روشهای تشخیصی، به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی برای طراحی و ارائه برنامههای درمانی مؤثر و کارآمد به بیماران کمک میکند. در ادامه، به دقیقترین تکنیکهای تشخیصی در تخصص طب فیزیکی و توانبخشی پرداختهایم:
معاینات بالینی
در معاینات بالینی، متخصص توانبخشی با بررسی دقیق تاریخچه پزشکی بیمار و انجام معاینات فیزیکی، علائم و نشانههای مشکلات فیزیکی را شناسایی میکند. این ارزیابیها شامل بررسی دامنه حرکتی، قدرت عضلانی، تعادل و واکنشهای عصبی هستند. معاینات بالینی به شناسایی نقاط درد، تورم و محدودیتهای حرکتی منجر شده و تشخیص اولیهای از مشکل بیمار ارائه میدهد.
تستهای تصویربرداری
تستهای تصویربرداری مانند اشعه ایکس، امآرآی، سیتیاسکن و اولتراسوند از مهمترین ابزارهای تشخیص مشکلات فیزیکی هستند. متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، به کمک مطالعات تصویربرداری، ساختارهای داخلی بدن را با دقت بررسی میکند. این بررسی، منجر به شناسایی شکستگیها، آسیبهای بافت نرم، تومورها و ناهنجاریهای اسکلتی میشوند. برای مثال، امآرآی برای مشاهده دقیق بافتهای نرم مانند عضلات و رباطها استفاده میشود. درحالیکه، اشعه ایکس بیشتر برای ارزیابی استخوانها و مفاصل کاربرد دارد.
الکترودیاگنوستیک
دکتر توانبخشی، به کمک تستهای الکترودیاگنوستیک مانند الکترومیوگرافی و مطالعات هدایت عصبی، به ارزیابی عملکرد عصبی و عضلانی میپردازد. الکترومیوگرافی، برای اندازهگیری فعالیت الکتریکی عضلات در حالت استراحت و انقباض و مطالعات هدایت عصبی، سرعت و شدت سیگنالهای الکتریکی در عصبها را بررسی میکند. این تستها، اختلالات عصبی عضلانی مانند نوروپاتی، میوپاتی و بیماریهای عصبی عضلانی را تشخیص میدهند.
![متخصص طب فیزیکی در حال ارزیابی عملکرد عصبی و عضلانی](https://cdn.drdr.ir/mag/2024/06/electrodiagnostic-testing.jpg)
ارزیابی عملکردی
ارزیابی عملکردی، مجموعه تستهایی هستند که تعادل، قدرت عضلانی و دامنه حرکتی بیمار را بررسی میکنند. این ارزیابیها، به متخصص طب فیزیکی، اطلاعات کافی درباره میزان ناتوانی و تاثیر اختلالات بر زندگی روزمره بیمار میدهند. برای مثال، تستهای تعادل برای ارزیابی خطر سقوط و تستهای قدرت عضلانی برای اندازهگیری نیروی عضلات انجام میشوند.
آزمایشهای آزمایشگاهی
نمونههای خون، ادرار و سایر مایعات بدن، از مهمترین آزمایشهای آزمایشگاهی برای تشخیص علل مشکلات فیزیکی هستند. متخصص طب فیزیکی، به کمک نتایج این آزمایشها، اطلاعاتی درباره التهاب، عفونت، ناهنجاریهای متابولیک و سایر شرایط پزشکی دریافت میکند. برای مثال، آزمایشهای خونی، با اندازهگیری نشانگرهای التهابی، میتوانند در تشخیص بیماریهای التهابی مانند آرتریت روماتوئید مفید باشند. نتایج این آزمایشها، به متخصص طب فیزیکی، برای تشخیص دقیقتری کمک میکند.
ارزیابیهای تخصصی
ارزیابیهای تخصصی، شامل استفاده از مقیاسهای خاص همچون مقیاسهای درد، مقیاسهای عملکردی و پرسشنامههای کیفیت زندگیست که به بررسی دقیقتر وضعیت بیماران کمک میکنند. برای مثال، مقیاس VAS برای اندازهگیری شدت درد و مقیاس Barthel برای ارزیابی توانایی انجام فعالیتهای روزمره استفاده میشود. این ارزیابیها، اطلاعات جامعتری درباره وضعیت بیمار فراهم خواهند کرد.
روشهای درمان در تخصص طب فیزیکی و توانبخشی چیست؟
در تخصص طب فیزیکی و توانبخشی، برای بهبود کیفیت زندگی و بازگرداندن عملکرد بیماران، از تکنیکهای درمانی متنوعی استفاده میشود. این روشها را، گاهی به صورت ترکیبی و گاه مستقل و با توجه به نیازهای خاص هر بیمار به طراحی میکنند. دکتر توانبخشی، برنامههای مراقبتی منحصربهفردی با هدف دست یافتن به بهترین نتیجه درمانی به بیماران خود ارائه میدهد. در ادامه، به اثربخشترین روشهای درمانی در تخصص طب فیزیکی و توانبخشی پرداختهایم:
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی، شامل مجموعهای از تمرینات فیزیکی، تکنیکهای حرکتی و دستگاههای تخصصی است. متخصص طب توانبخشی، این تکنیک درمانی را با هدف تقویت عضلات، بهبود تعادل، افزایش انعطافپذیری و کاهش درد توصیه میکند. فیزیوتراپیستها، با ارزیابی دقیق وضعیت بیمار، برنامههای تمرینی شخصیسازی شدهای ارائه میدهند. این برنامهها، شامل تمرینات قدرتی، تمرینات کششی، تمرینات تعادلی و تکنیکهای اصلاح حرکتی هستند.
درمان دستی
درمان دستی، شامل ماساژ درمانی، مانورهای دستی و تکنیکهای کششی است. این روشها، منجر به کاهش درد، بهبود حرکت مفاصل و عضلات و افزایش انعطافپذیری میشوند. تکنیک درمان دستی میتواند به تسکین دردهای مزمن، تسریع بهبودی پس از آسیبهای ورزشی و کاهش تنش عضلانی کمک کند. این تکنیکها، علاوهبر اثرات فیزیکی، تأثیرات مثبتی بر کاهش استرس و بهبود وضعیت روحی و روانی بیمار نیز خواهند داشت.
تجویز دارو
تجویز دارو در طب فیزیکی و توانبخشی، یکی از روشهای موثر برای مدیریت درد و التهاب است. متخصص توانبخشی، داروهای ضددرد، ضدالتهاب و شلکنندههای عضلانی را با توجه به نوع و شدت بیماری تجویز میکند. داروهای ضددرد مانند استامینوفن به کاهش درد منجر میشوند. درحالیکه، کورتیکواستروئیدها و داروهای ضدالتهاب برای کاهش التهاب و تورم به کار میروند. شلکنندههای عضلانی نیز برای کاهش اسپاسمها و تنشهای عضلانی تجویز میشوند. متخصص توانبخشی، این داروها را به صورت ترکیبی با سایر روشهای درمانی، برای اطمینان از رسیدن به بهترین نتیجه، تجویز میکند.
تزریقات تخصصی
متخصص طب فیزیکی، با انجام تزریقات تخصصی مانند کورتیکواستروئیدها، بوتاکس و تزریقات درون مفصلی، به کاهش درد، التهاب و اسپاسمهای عضلانی کمک میکند. تزریقات کورتیکواستروئید برای کاهش التهاب در مفاصل، تاندونها و بافتهای نرم به کار میروند. بوتاکس نیز برای درمان اسپاسمهای عضلانی و برخی اختلالات حرکتی استفاده میشود. این تزریقات به صورت سرپایی انجام میگیرند.
توانبخشی عصبی
توانبخشی عصبی، به بهبود عملکرد عصبی پس از آسیبهای مغزی و نخاعی میپردازد. تمرینات و تکنیکهای تخصصی در توانبخشی عصبی، منجر به بازگرداندن حرکت، تعادل و هماهنگی در بیماران مبتلا به سکته مغزی، آسیبهای نخاعی و بیماریهای عصبی میشوند. این برنامهها شامل تمرینات حرکتی، تمرینات شناختی، تکنیکهای حسی و روشهای تقویت ارتباطات عصبی هستند که حداکثر توانایی بیماران را به آنها بازمیگردانند.
تجهیزات و دستگاههای کمکی
تجهیزات و دستگاههای کمکی شامل ارتزها، پروتزها و وسایل کمکی مانند عصا، واکر و ویلچر هستند. دکتر توانبخشی، برای حمایت و جایگزینی اعضای آسیبدیده بدن، ارتزها و پروتزها را تجویز میکند. این متخصص، متناسب با نیازهای خاص هر بیمار، تجهیزات مناسب را تجویز و آموزش استفاده صحیح از آنها را ارائه میدهد. این تجهیزات، زندگی مستقلتر و باکیفیتتری برای بیمار رقم میزنند.
چه زمانی باید به متخصص طب فیزیکی مراجعه کنیم؟
هرگاه با شرایط پزشکی و علائم ذکرشده در جدول زیر مواجه شدید، باید برای ارزیابیها و تشخیص دقیقتر به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه کنید:
شرایط پزشکی | بیماریهای مرتبط |
درد مزمن یا حاد | دردهای بیش از سهماه و مقاوم به شیوههای درمانی اولیه |
ناتوانیهای حرکتی | مانند محدودیت در حرکت مفاصل، مشکلات تعادلی، ضعف عضلانی و کاهش دامنه حرکتی |
آسیبهای ورزشی | همچون پیچخوردگیها، کشیدگیها، پارگیها و دردهای مزمن ناشی از تمرینات ورزشی |
بیماریهای عصبی | سکته مغزی، آسیبهای نخاعی، مولتیپل اسکلروزیس و پارکینسون |
بهبود پس از جراحی | پس از جراحیهای مختلف مانند جراحیهای ارتوپدی و جراحیهای نخاعی با هدف تسریع فرایند بازتوانی |
اختلالات رشدی و مادرزادی | مانند فلج مغزی و تأخیر در رشد در کودکان |
مشکلات اسکلتی عضلانی | همچون آرتروز، تاندونیت، فیبرومیالژیا، تنگی کانال نخاعی و فتق دیسک بین مهرهای |
بیماریهای قلبی و ریوی | مانند نارسایی قلبی، بیماریهای کرونری قلب و بیماریهای مزمن ریوی |
در صورت مواجهه با هر یک از این شرایط، مراجعه بهموقع به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، به تشخیص زودهنگام بیماری و ارائه مراقبتهای تخصصیتر و موثرتر منجر میشود.
در مراجعه به دکتر طب فیزیکی، باید انتظار چه معاینهها و کارهایی را داشته باشیم؟
در مراجعه به دکتر طب فیزیکی، بسته به نوع مشکل و نیازهای شما، انواع مختلفی از ارزیابیها، معاینات و اقدامات انجام میشود. در ادامه، به مهمترین اقدامات تشخیصی و درمانی متخصص طب فیزیکی اشاره کردهایم:
- ارزیابی اولیه؛ پرسیدن سوالاتی از بیمار درباره علائم، شدت و مدت علائم، تاریخچه بیماریها و آسیبهای پزشکی و سابقه درمانی
- معاینه فیزیکی؛ شامل بررسی وضعیت بدن، دامنه حرکتی مفاصل، قدرت عضلات و ارزیابی حساسیت به درد
- آزمایشهای تصویربرداری؛ مانند رادیوگرافی، امآرآی یا سیتیاسکن، با هدف دریافت اطلاعات دقیقتر از وضعیت داخلی بدن
- ارزیابی عملکردی؛ شامل تستهای تعادلی، تست توانایی راه رفتن و ارزیابی توانایی انجام فعالیتهای روزانه
- ارائه برنامه توانبخشی؛ شامل تمرینات ورزشی، فیزیوتراپی، ماساژ درمانی و استفاده از تجهیزات خاص توانبخشی
- تجویز دارو؛ مانند داروهایی برای کاهش درد و التهاب
- درمانهای مکمل؛ مانند طب سوزنی، اوزون درمانی یا شاک ویوتراپی
- پیگیری و ارزیابیهای بعدی؛ تعیین قرار ملاقات بعدی، برای بررسی نحوه عملکرد برنامه درمانی و اصلاح این برنامه در صورت نیاز
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، در مراحل ارزیابی و معاینات خود، از پیشرفتهترین و مدرنترین تجهیزات تشخیصی و درمانی استفاده میکند. این متخصص، در صورت نیاز، برای ارائه مراقبتهای تخصصیتر و اثربخشتر، شما را به سایر متخصصان ارجاع خواهد داد.
در انتخاب بهترین دکتر طب فیزیکی چه مواردی را باید در نظر بگیریم؟
انتخاب بهترین دکتر طب فیزیکی و توانبخشی، میتواند تاثیر قابلتوجهی بر روند درمان بیماران داشته باشد. در نظر گرفتن برخی از فاکتورها، میتواند منجر به انتخاب بهترین متخصص طب فیزیکی شود. در ادامه، به این فاکتورها اشاره کردهایم:
- تخصص و تجربه مرتبط با مشکل بیمار
- نظرات سایر بیماران درباره عملکرد متخصص طب فیزیکی و توانبخشی
- توصیه سایر متخصصان
- استفاده از پیشرفتهترین ابزارها و تجهیزات تشخیصی و درمانی
- استفاده از بهروزترین و جدیدترین رویکردهای درمانی
- برخورداری از مهارتهای ارتباطی قوی برای برقراری تعامل موثر با بیمار
- در دسترس و پاسخگو بودن دکتر توانبخشی به بیمار در مواقع مورد نیاز
- ارائه شفاف هزینههای درمانی و بیمههای مورد قبول متخصص
در نظر گرفتن این فاکتورها به شما کمک میکند تا متخصصی متناسب با نیازها و بیماری خود انتخاب کنید.
آیا تخصص طب فیزیکی و توانبخشی، برای بهبود بیماران دچار اختلال عملکردی موثر است؟
با آگاهی از اینکه مزایای تخصص طب فیزیکی چیست و دکتر طب فیزیکی کیست، میتوان به اهمیت تخصص طب فیزیکی و توانبخشی برای بیماران پی برد. فراوانی موارد استفاده از توانبخشی و طب فیزیکی در آسیبهای ورزشی، بیماریهای ارتوپدی، بیماریهای عصبی، بیماریهای تنفسی، بیماریهای قلبی و عروق و اختلالات مادرزادی گویای این اهمیت است.
انجام مداخلات درمانی توانبخشی و طب فیزیکی مانند تمرینات درمانی، تکنیکهای دستی، الکتروتراپی، هیدروتراپی و تزریقات تخصصی، موجب بهبود کیفیت زندگی این بیماران میشود.
حالا که مطالعه کردید که تخصص توانبخشی چیست، اگر قصد مراجعه به دکتر توانبخشی را دارید، میتوانید وارد سایت دکتردکتر شوید. پس از جستجو تخصص طب فیزیکی و توانبخشی، فیلتر بیشترین امتیاز را فعال کنید. فهرستی از بهترین دکترهای توانبخشی برای شما به نمایش درمیآید.
منابع:
careersinmedicine.aamc.org
aapmr.org
سوالات متداول تخصص طب فیزیکی
[elementor-template id=”89182″]