علائم ورم لوزه در کودکان و بزرگسالان + درمان خانگی و دارویی

در انتهای گلو، دو تکه بافت بیضی دیده می‌شود که به آنها لوزه می‌گوییم. در هر سمت گلو، یک لوزه وجود دارد. گاهی این لوزه‌ها دچار التهاب و تورم می‌شوند. ورم لوزه گلودرد و مشکل بلع را به وجود می‌آورد. در بیشتر موارد، ورم و التهاب لوزه‌ها به خاطر عفونتی ویروسی است اما گاهی هم مشکل ریشه در عفونتی باکتریایی دارد. درمان این مشکل در گروی تشخیص علت آن است، برای همین مراجعه به پزشک و متخصص گوش و حلق و بینی  در بیشتر مواقع، ضروری به نظر می‌رسد.

لوزه چیست و چه علائمی دارد؟

همه ما در دوران کودکی زیاد دچار مشکلات لوزه شده‌ایم اما تا به حال برایتان این سوال پیش آمده که لوزه چیست؟ لوزه‌ها دو گره لنفاوی هستند که در دو طرف گلو قرار گرفته‌اند. این دو می‌توانند از بدن در مقابل ابتلا به عفونت محافظت کنند اما گاهی خودشان هم دچار عفونت می‌شوند و ورم می‌کنند. این مشکل می‌تواند در هر سن و سالی رخ بدهد اما بیشتر در کودکان دیده می‌شود.

پزشکان ورم و التهاب لوزه‌ را بیشتر در کودکان رده سنی قبل از مدرسه تا سال‌های میانی نوجوانی تشخیص می‌دهند. تب، ورم گلو و گلو درد از نشانه‌های این مشکل است. عوامل بیماری‌زایی که موجب ورم لوزه می‌شوند، به دیگران هم سرایت می‌کنند.

انواع ورم لوزه

التهاب و ورم لوزه بسته به طول دوره بیماری، شدت علائم و عامل ایجادکننده‌اش، انواع مختلف دارد. در ادامه این انواع را بررسی می‌کنیم.

ورم لوزه حاد (Acute Tonsillitis)

این شایع‌ترین نوع ورم لوزه است که علائمش ناگهان ظاهر می‌شوند و بین ۳ تا ۴ روز و حداکثر تا ۲ هفته طول می‌کشد. این نوع ورم‌کردگی ممکن است منشأ ویروسی یا باکتریایی داشته و اغلب در کودکان و نوجوانان دیده می‌شود. علائم آن شامل گلودرد شدید، تب، بلع دردناک و قرمزی لوزه‌هاست.

ورم لوزه مزمن (Chronic Tonsillitis)

وقتی التهاب و ورم لوزه‌ها بیش از دو هفته طول بکشد و علائم آن پیوسته بیمار را آزار دهند، بیماری عملا وارد فاز مزمن شده است: زمانی که عفونت در بافت لوزه‌ها جا خوش می‌کند. 

علائم لوزه مزمن ممکن است معمولا خفیف‌تر از نوع حاد است، اما نشانه‌هایی مثل بوی بد دهان، گلودرد مداوم و بزرگ‌شدن گره‌های لنفاوی گردن به‌شکل طولانی‌مدت وجود دارند و فرد را آزار می‌دهند.

ورم لوزه مکرر یا بازگشتی (Recurrent Tonsillitis)

این نوع لوزه طی یک سال، چندین بار به‌شکل وزم حاد عود می‌کند: دست‌کم ۵ تا ۷ بار در طول یک سال یا دست‌کم ۵ بار در هر سال، برای دو سال متوالی. به‌دلیل مقاومت عفونت یا ضعف بافت لوزه‌ها، معمولا در این وضعیت جراحی برداشتن لوزه بهترین راه برای خواباندن ورم لوزه است.

آبسه اطراف لوزه (Peritonsillar Abscess)

اگر لوزۀ حاد درمان نشود، عفونت از بافت لوزه فراتر رفته و در فضای پشت و اطراف لوزه چرک تجمع می‌کند. این فوریت پزشکی با دردی شدید و یک‌طرفه همراه است، منجر به تب و قفل‌شدن دهان می‌شود و حتی ممکن است باعث تغییر صدای فرد شود. برای رفع درد لوزه، چرک انباشته باید فورا توسط پزشک تخلیه شود.

سنگ لوزه (Tonsilloliths)

این وضعیت مرتبط با عفونت حاد نیست، اما یکی از پیامدهای ورم لوزۀ مزمن است. لوزه‌ها شکاف‌ها و حفره‌های کوچکی دارند که اگر درصورت تورم، بقایای مواد غذایی، مخاط و سلول‌های مرده در آنها به دام می‌افتد و به‌مرور سفت می‌شود. دلیل بوی بدن دهان افراد مبتلا به لوزه مزمن، همین ذرات سنگی کوچک سفید یا زردرنگ است.

علت ورم لوزه چیست؟

طیف وسیعی از ویروس‌ها و باکتری‌ها می‌توانند موجب بروز این بیماری شوند. استرپتوکوک (Streptococcal)‌ یکی از باکتری‌های رایجی است که موجب ورم لوزه می‌شود.

اگر این بیماری با منشأ باکتری استرپتوکوک به‌ خوبی درمان نشود، امکان دارد که مشکلات جدی‌تر و پیچیده‌تری در ادامه پیش آید. تشخیص ورم در لوزه آنچنان مشکل نیست و در طول ۷ تا ۱۰ روز درمان می‌شود.

لوزه‌ها از نخستین سربازان خط دفاعی بدن در مقابل عوامل بیماری‌زا هستند. آنها گلبول‌های سفیدی تولید می‌کنند که می‌توانند از بدن دفاع و محافظت کنند.

لوزه‌ها باکتری‌ها و ویروس‌هایی را از بین می‌برند که از راه دهان و بینی وارد بدن می‌شوند. البته خودشان هم در میانه راه دفاع می‌توانند دچار عوامل بیماری‌زا شوند و مشکلاتی مانند ورم پیدا کنند. ویروس‌هایی مانند ویروس سرماخوردگی یا باکتری‌هایی مانند استرپتوکوک می‌توانند باعث تورم لوزه‌ها شوند. البته در بیشتر اوقات با درمان سرماخوردگی ورم لوزه هم درمان می‌شود.

ورم ویروسی

ویروس‌ها شایع‌ترین دلیل تورم لوزه‌ها هستند. ویروس سرماخوردگی بیشتر از انواع دیگر موجب ورم‌کردن لوزه‌ها می‌شود. از ویروس‌های دیگری که باعث بروز این مشکل می‌شوند هم باید به موارد زیر اشاره کرد:

• HIV؛
• هپاتیت A؛
• ویروس اپشتین‌بار (Epstein-Barr virus).

ویروس اپشتین‌بار هم باعث تورم لوزه‌ها می‌شود و هم بیماری تب غده‌دار. گاهی‌اوقات، ورم لوزه از عوارض بیماری تب غده‌دار است. اگر ورم و التهاب لوزه منشأ ویروسی داشته باشد، علائم لوزه شامل موارد دیگری مانند سرفه و گرفتگی بینی هم به وجود می‌آید.

ورم باکتریایی

ورم و التهاب لوزه گلو با منشأ باکتری بیشتر در کودکان ۵ تا نوجوانان ۱۵ساله دیده می‌شود. باکتری مشکل‌زا هم در بیشتر موارد استرپتوکوک است اما انواع دیگر باکتری هم می‌توانند باعث تورم لوزه در کودکان شوند.

عفونت لوزه

سرماخوردگی، آنفولانزا، خروسک، سرخک و بسیاری دیگر ویروس‌ها باعث ایجاد عفونت لوزه می‌شوند.

ارتباط آلرژی و ورم لوزه

آلرژی و ورم لوزه بی‌ربط به هم نیستند؛ آلرژی فصلی و تنفسی یکی از محرک‌های اصلی ورم و التهاب لوزه‌هاست. 

وقتی بدن به موادی مثل گرده گیاهان، گردو‌غبار یا موی حیوانات واکنش نشان می‌دهد، بافت حلق و لوزه‌ها دچار احتقان و حساسیت شدید می‌شود. ازطرفی، ترشحات پشت حلق مخاط گلو را تحریک کرده و محیط را برای تجمع باکتری‌ها و ویروس‌ها آماده می‌کند. در نتیجه فرد با خشکی گلو، سوزش و تورم لوزه‌ها مواجه می‌شود.

ورم گلو از بیرون نشانه چیست؟

تورم غدد تیروئید، گلودرد ناشی از باکتری، سرماخوردگی، درد غضروف گلو، آلرژی نسبت به آب و هوا یا دارو یا استنشاق مواد شیمیایی باعث ورم گلو از بیرون می‌شوند. این تورم همیشه خطرناک نیست اما به‌محض مشاهده آن باید به دکتر ورم لوزه مراجعه کنید. شما به‌راحتی در تمام شهرهای ایران می‌توانید بهترین متخصص گوش و حلق و بینی شهر خود را پیدا کنید. برای مثال با یافتن دکتر گوش بندرعباس یا سایر شهرهای ایران، می‌توانید از آن‌ها نوبت دریافت کرده و برای ارزیابی‌ها و تشخیص دقیق‌تر ویزیت شوید.

برجستگی‌های متورم انتهای گلو همیشه ورم لوزه نیستند. دربارۀ علت جوش ته گلو با پزشک صحبت کنید.

تفاوت ورم لوزه در با گلودرد استرپتوکوکی

ورم لوزه التهاب بافت لوزه‌ است و می‌تواند ناشی از ویروس یا باکتری باشد. در‌حالی‌که گلودرد استرپتوکوکی یک عفونت کاملا باکتریایی و مشخصا ناشی از باکتری «استرپتوکوک گروه A» است. به بیان ساده‌تر، استرپتوکوک می‌تواند باعث ورم لوزه شود، اما ورم لوزه‌ همیشه استرپتوکوکی نیست.

در جدول زیر تفاوت‌های کلیدی این دو عارضه را آورده‌ایم.

ویژگی	ورم لوزه (غالبا ویروسی)	گلودرد استرپتوکوکی (باکتریایی)
عامل بیماری	اغلب ویروس‌ و به‌ندرت باکتری‌	فقط باکتری استرپتوکوک گروه A
سرعت شروع علائم	معمولا تدریجی	ناگهانی و بسیار سریع
سرفه و آبریزش بینی	شایع	ندارد
شدت تب	خفیف تا متوسط	اغلب بالا و ناگهانی
وضعیت لوزه‌ها	قرمز و متورم، گاهی با پوشش زرد	قرمز شدید همراه با خطوط یا لکه‌های سفید
سقف دهان	اغلب بدون تغییر خاص	ایجاد دانه‌های قرمز و ریز روی کام نرم
علائم گوارشی	نادر	شایع در کودکان (تهوع، استفراغ، شکم‌درد)
روش درمان	استراحت، مسکن و مایعات ولرم	درمان قطعی با آنتی‌بیوتیک (با نسخه پزشک)
عوارض درصورت عدم درمان	معمولا بدون عارضه	خطرات جدی مانند تب روماتیسمی و مشکلات کلیوی

عوامل خطر ورم لوزه

عوامل خطر یا ریسک‌فاکتورهای ورم لوزه سمت راست یا چپ، احتمال ابتلا به این عارضه را بیشتر می‌کنند. در ادامه برخی از مهم‌ترین آنها را مرور می‌کنیم.

سن کم (دوران کودکی)

ورم لوزه تا حد زیادی تحت‌تأثیر سن‌و‌سال است و عمدتا یک بیماری کودکانه محسوب می‌شود.

لوزه‌ها در سنین پیش‌از بلوغ بسیار فعال‌اند و به‌عنوان فیلتر عمل می‌کنند. ورم لوزه باکتریایی بیشتر در سنین ۵ تا ۱۵ سال شایع است؛ در‌حالی‌که ورم ویروسی بیشتر در کودکان نوپا و زیر ۵ سال دیده می‌شود. 

در بزرگسالان، به‌دلیل تحلیل رفتن تدریجی بافت لوزه‌ها، این بیماری کمتر رخ می‌دهد.

قرارگیری در معرض میکروب‌ها

کودکان و افرادی که زمان زیادی را در محیط‌های عمومی و بسته مثل مهدکودک‌، مدارس، پادگان‌ یا خوابگاه‌ سپری می‌کنند، بیشتر در معرض میکروب‌ها و خطر ورم لوزه قرار دارند.

در این محیط‌ها، ویروس‌ها و باکتری‌های تنفسی ازطریق قطرات ریز ناشی از سرفه، عطسه یا استفاده از وسایل مشترک به‌سرعت بین افراد جابه‌جا شده، لوزه‌ها را درگیر می‌کنند و علت بزرگ شدن یکی از لوزه ها می‌شوند.

ضعف سیستم ایمنی بدن

هر عاملی که توان دفاعی بدن را ضعیف کند، راه را برای نفوذ ویروس‌ها و باکتری‌ها به بافت لوزه هموار کرده است. گروه‌های زیر بیشتر از دیگران به ورم لوزه‌های مکرر و شدید مبتلا می‌شوند و نیاز آنان به گفت‌و‌گو با پزشک تخصص گوش و حلق و بینی جدی‌تر است:

• افرادی که با بیماری‌های نقص ایمنی دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛
• کسانی که تحت‌درمان با داروهای کورتونی یا شیمی‌درمانی هستند؛
• افرادی که به‌دلیل سوءتغذیه، کمبود ویتامین و استرس مزمن سیستم ایمنی ضعیفی دارند.

 آلرژی‌های تنفسی مزمن

احتمال ورم لوزه‌ها در افراد دچار آلرژی فصلی و دائم بیشتر است. آلرژی باعث التهاب همیشگی مخاط حلق و بینی و ترشحات پشت حلق می‌شود. این ترشحات حاوی مواد محرک و گاهی باکتری هستند و با تحریک بافت لوزه، پتانسیل ابتلا به عفونت حاد را بالا می‌برند.

تنفس دهانی و خشکی گلو

افرادی که به‌دلیل انحراف تیغه بینی، پولیپ، یا بزرگ بودن لوزه سوم چاره‌ای جز تنفس با دهان ندارند، بیشتر مستعد ورم لوزه خواهند بود. تنفس دهانی عملا فیلترهای طبیعی بینی را حذف کرده و هوای آلوده، سرد و خشک را وارد حلق می‌کند. این خشکی مداوم سد دفاعی و مخاطی لوزه‌ها را ضعیف کرده و آنها را حسابی آسیب‌پذیر می‌کند.

قرار گرفتن در معرض دود سیگار و آلودگی هوا

استنشاق دود سیگار و زندگی در شهرهای آلوده، یک عامل خطر جدی برای ابتلا به ورم لوزه است. مواد شیمیایی موجود در دود و آلاینده‌های هوا، به‌شکل مداوم بافت ظریف گلو و لوزه‌ها را تحریک کرده، باعث التهاب مزمن غیرعفونی می‌شود. در نهایت، لوزه‌ها در برابر تهاجم باکتری‌ها خلع سلاح می‌شوند.

نشانه‌های ورم لوزه چیست؟

از نشانه‌های ورم‌ لوزه ها می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• گلودرد شدید؛
• مشکل بلع؛
• خش‌دارشدن صدا؛
• بوی بد دهان؛
• تب؛
• لرز؛
• درد گوش؛
• درد شکم؛
• گرفتگی گردن؛
• قرمزی و ورم لوزه‌ها؛
• وجود نقاط زرد و سفید روی لوزه‌ها؛
• درد گردن و فک به خاطر تورم غدد لنفاوی.

ورم و ملتهب‌شدن لوزه در کودکان با علامت‌های دیگری مانند کم‌اشتهایی، بی‌قراری یا ترشح زیاد بزاق هم همراه می‌شود.

علائم ورم لوزه در کودکان

کودکان بیشتر درگیر ورم لوزه حاد می‌شوند و به‌همین‌خاطر، علائم این عارضه در آنان به‌شکل ناگهانی ظاهر می‌شود. با شناخت این علائم می‌توان سریع‌تر در مورد درمان خانگی ورزم لوزه کودکان یا مراجعه به پزشک، تصمیم گرفت و کودک را از درد و بی‌قراری نجات داد. شایع‌ترین علائم ورم لوزه در کودکان عبارت‌ است از:

• تب (اغلب ناگهانی)؛
• گلودرد و سوزش شدید هنگام بلع؛
• بی‌قراری، بی‌اشتهایی و امتناع از خوردن و نوشیدن؛
• قرمزی و تورم لوزه‌ها؛
• وجود لکه‌های سفید یا زردرنگ روی لوزه‌ها؛
• بوی بد دهان؛
• ورم و حساسیت غدد لنفاوی گردن؛
• تنفس دهانی، خرخر یا خرناس در خواب؛
• گرفتگی صدا؛
• آبریزش از دهان (به‌دلیل سختی در بلع تف)؛
• سردرد، شکم‌درد یا حالت تهوع.

ورم لوزه شدید چگونه است؟

تورم و التهاب لوزه ها در کودکان بسیار رایج است و بیشتر آنها دست‌کم یک‌ بار دچار این مشکل می‌شوند.؛ این امر را می‌توان از عکس التهاب گلو یا فارنژیت گلو به وضوح متوجه شد البته این تورم در بزرگ‌سالان هم احتمال وقوع دارد. اگر علائم لوزه در تمامی رده‌های سنی در حدود ۱۰ روز طول بکشد، یعنی فرد دچار تورم شدید شده است.

چنانچه تورم بهبود پیدا کند و دوباره ظاهر شود، یعنی فرد دچار ورم لوزه مزمن است. در این موارد هم راه‌کارهای درمانی ساده می‌توانند مفید باشند اما گاهی نیاز به مصرف آنتی‌بیوتیک و جراحی هم پیش می‌آید.

ورم مزمن می‌تواند باعث بروز سنگ لوزه هم شود. در این وضعیت، سلول‌های مرده، بزاق یا گیر کردن غذا در گلو و در شکاف لوزه جمع و به مرور به تکه‌های سفتی موسوم به سنگ لوزه تبدیل می‌شوند. گاهی به کمک پزشک برای برداشتن این سنگ‌ها نیاز خواهد بود.

درمان ورم لوزه چیست؟

اگر تورم لوزه خفیف باشد، نیاز به درمان جدی وجود ندارد؛ به ویژه، زمانی که ویروسی مانند ویروس سرماخوردگی باعث این مشکل شده باشد. در این حالت، نیازی به مصرف آنتی‌بیوتیک نیست و استفاده از مسکن‌ها، استراحت زیاد و آب‌رسانی به بدن ورم لوزه‌ها را درمان می‌کند.

زمانی که تورم شدید باشد، از آنتی‌بیوتیک‌ها یا جراحی و برداشتن لوزه استفاده می‌شود. چنانچه بیمار به خاطر ورم دچار بی‌آبی بدن شده باشد، نیاز به تزریق وریدی مایعات هم پیدا می‌کند. مسکن‌هایی برای کاهش درد گلو هم در درمان ورم لوزه تجویز می‌شوند. لازم به ذکر است که درمان عفونت لوزه در بزرگسالان به اندازه درمان التهاب و لوزه کودکان حساس است.

درمان با آنتی‌بیوتیک

اگر تورم لوزه ناشی از عفونت باکتریایی باشد، پزشکان آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کنند. آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند باعث بهبود عفونت لوزه شوند اما مصرف آنها عوارضی مانند مقاوم‌شدن بدن در مقابل این دسته از داروها یا معده‌درد را به همراه دارد.

چنانچه باکتری‌های استرپتوکوکی باعث ورم لوزه‌ شود، معمولاً از پنی‌سلین برای رفع مشکل استفاده می‌شود. یادتان باشد که باید دوره مصرف آنتی‌بیوتیک را به‌طور کامل سپری کنید. حتی اگر احساس می‌کنید که زودتر از تمام‌شدن آنتی‌بیوتیک‌های تجویزشده بهبود پیدا کرده‌اید، باز هم باید دوره را کامل کنید.

اگر می‌پرسید برای ورم لوزه چه قرصی بخوریم، پرکاربردترین آنتی‌بیوتیک‌ها عبارت‌اند از:

• آموکسی‌سیلین (Amoxicillin)؛
• پنی‌سیلین (Penicillin)؛
• سفالکسین (Cephalexin)؛
• آزیترومایسین (Azithromycin)؛
• کلیندامایسین (Clindamycin).

جراحی و برداشتن لوزه‌ها

گاهی نیاز به لوزه‌برداری برای درمان تورم این عضو بدن به وجود می‌آید. این روش مخصوص بیمارانی است که دچار تورم مزمن هستند یا این مشکل مدام در آنها بازگشت می‌کند. در صورتی که روش‌های دیگر نتیجه مثبتی نداشته باشند، پزشکان به سراغ لوزه‌برداری می‌روند.

بعضی از افراد، با درمان‌های دیگر بهبود پیدا می‌کنند اما ورم لوزه‌ باز در آنها عود می‌کند (بیماری بازمی‌گردد). در این شرایط، نیاز به جراحی لوزه‌ها پیش می‌آید. با جراحی، مشکلات بلع و نفس‌کشیدن حل می‌شوند.

بعد از جراحی لوزه، امکان عفونت در گلو کمتر می‌شود اما همچنان ممکن است که فرد دچار عفونت لوزه باکتریایی در ناحیه گلو شود. چنین چیزی زیاد شایع نیست. بعد از جراحی لوزه‌ها، بیمار می‌تواند به منزل بازگردد اما برای بهبودی کامل به ۱ تا ۲ هفته نیاز دارد. عمل لوزه برداری در بیماران مبتلا به هیپرتروفی آدنوئید یا لوزه سوم نیز انجام می‌شود.

روش‌های درمان‌ خانگی ورم لوزه

تورم لوزه درمان خانگی هم دارد. روش‌های زیر را برای رفع این مشکل امتحان کنید.

نوشیدن مقدار زیادی مایعات گرم

مایعات گرم مثل چای کم‌رنگ بدون کافئین و آب ولرم همراه با عسل برای گلوی ملتهب معجزه می‌کنند. حرارت ملایم این نوشیدنی‌ها مخاط گلو را تخلیه و شل می‌کند و سوزش لوزه‌ها را تسکین می‌دهد. عسل نیز لایه‌ای محافظ روی لوزه می‌کشد که درد هنگام بلع را کاهش می‌دهد.

خوردن غذاهای سرد

وقتی لوزه‌ها ملتهب و داغ هستند، مواد غذایی سرد مثل بستنی، پوره میوه‌های یخ‌زده یا آب‌میوه‌های خنک عملکردی شبیه به کمپرس یخ دارند. سرمای این خوراکی‌ها عصب‌های گلو را موقتا بی‌حس کرده و با کاهش جریان خون در بافت‌های لوزه، ورم و درد شدید ناشی از التهاب را التیام می‌بخشند.

پرهیز از خوردن غذاهای سفت

غذاهای سفت، ترد و زبر مثل چیپس، بیسکویت، ته‌دیگ یا سبزیجات خام مثل روی بافت حساس و متورم لوزه‌ها سنباده می‌کشند و آنها را اذیت می‌کنند. این سایش خراش‌های ریز روی لوزه‌ها ایجاد کرده و درد بلع را تشدید می‌کند. تا بهبودی کامل، این گروه از مواد غذایی را از تغذیۀ خود حذف کنید.

افزایش رطوبت محیط

هوای خشک، بزرگ‌ترین دشمن گلو و لوزه‌های ملتهب است و سوزش آنها را چند برابر می‌کند. استفاده از دستگاه بخور سرد در اتاق یا استنشاق هوای مرطوب حمام گرم، مجاری تنفسی را مرطوب نگه می‌دارد. این رطوبت از خشکی مخاط گلو جلوگیری کرده و بلع و تنفس را، به ویژه در طول شب، راحت‌تر می‌کند.

پرهیز از بلند کردن صدا

التهاب لوزه‌ها اغلب به بافت‌های اطراف حنجره نیز سرایت می‌کند. بلند صحبت کردن، فریاد زدن یا حتی پچ‌پچ طولانی‌مدت فشار زیادی به عضلات گلو و تارها صوتی وارد کرده و لوزه‌ها را تحریک می‌کند. به صدای خود کمی استراحت دهید تا بافت‌ها دور از تنش و در آرامش خود را بازسازی کنند.

استراحت فراوان

سیستم ایمنی برای مبارزه با عوامل بیماری‌زای ویروسی یا باکتریایی به انرژی فراوان نیاز دارد. خواب کافی و استراحت کامل منابع انرژی را مستقیما در اختیار سلول‌های دفاعی قرار می‌دهد. فعال‌ماندن و انجام کارهای سنگین، روند ترمیم بافت لوزه‌ها را طولانی‌ می‌کند و دوره نقاهت بیماری را به تعویق می‌اندازد.

استفاده از مسکن­ های بدون نسخه

برای مدیریت درد ورم لوزه‌ها در خانه می‌توان از مسکن‌های بدون نسخه (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی) مثل ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کرد. این داروها فرایندهای التهابی را در بافت لوزه‌ها سرکوب می‌کنند و علاوه‌بر خواباندن ورم لوزه، درد بلع و تب احتمالی را نیز برطرف خواهند کرد.

توجه کنید که مصرف این قرص‌ها در کودکان باید تحت‌نظر پزشک و با دُز مشخص باشد.

قرص مکیدنی گلو

قرص‌های مکیدنی حاوی ترکیبات ضدعفونی‌کننده، بی‌حس‌کننده موضعی یا خنک‌کننده‌هایی مثل منتول هستند. مکیدن این قرص‌ها ترشح بزاق را افزایش می‌دهد و گلو را مرطوب نگه می‌دارد. مواد مؤثره این داروها موقتا سقف دهان را بی‌حس می‌کنند و به‌این‌ترتیب، درد گلو و لوزه را به‌سرعت و موقتا آرام می‌کنند.

غرغره با محلول آب‌نمک گرم

غرغره آب‌نمک یک روش سنتی و علمی برای تسکین درد گلو است. نمک مایعات اضافه را از بافت‌های متورم لوزه بیرون می‌کشد و ورم را کم می‌کند؛ همچنین محیط گلو را برای رشد میکروب‌ها ناامن می‌کند. نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب ولرم بریزید و این ترکیب را هر روز غرغره کنید. این کار عفونت را پاک‌سازی می‌کند.

غرغره و اسپری گلو

اسپری‌های مخصوص گلو و غرغره حاوی مسکن یا ضدعفونی‌کننده هستند. این محصولات مستقیم روی بافت لوزه استفاده می‌شوند و درد را در همان نقطه سرکوب می‌کنند. اگر به‌خاطر شدت ورم لوزه‌ها توان بلع یا حتی قرقره‌کردن آب‌نمک را ندارید، این اسپری‌ها به دردتان می‌خورند.

قرص‌های پاستیلی گلو

پاستیل‌های دارویی گلو نرم‌تر از قرص‌های مکیدنی هستند و اغلب با عصاره‌های طبیعی تولید می‌شوند. بافت ژلاتینی و لعاب‌دار این پاستیل‌ها یک لایه هیدراته و ژله‌ای روی لوزه‌ها می‌کشد. این لایه جلوی خشکی گلو را می‌گیرد و سوزش ناشی از سرفه‌های خشک را تسکین می‌دهد.

درمان التهاب لوزه با طب سنتی

طب سنتی برای کاهش حرارت و التهاب گلو، نرم‌کردن بافت‌ خشک لوزه و تقویت سیستم دفاعی بدن، از گیاهان دارویی استفاده می‌کند. در ادامه به درمان ورم لوزه طب اسلامی و سنتی می‌پردازیم.

دمنوش گیاهان لعاب‌دار (ختمی و پنیرک)

دمنوش یا خیسانده سرد گل ختمی و پنیرک، لعاب طبیعی و غلیظی تولید می‌کند. این لعاب روی لوزه‌های ملتهب را می‌پوشاند، خشکی گلو را از بین می‌برد و سوزش هنگام بلع را تسکین می‌دهد. این یک درمان گیاهی ورم لوزه کودکان است.

غرغره با دمنوش آویشن و پونه

آویشن و پونه آنتی‌بیوتیک‌های طبیعی در طب سنتی محسوب می‌شوند. غرغرۀ دمنوش ولرم این دو گیاه با کمی نمک، بافت لوزه را ضدعفونی کرده، بار میکروبی گلو را کم و ورم و عفونت را آرام می‌کند.

مصرف ترکیب عسل و آبلیمو

مخلوط آب ولرم، یک قاشق عسل طبیعی و چند قطره لیموترش تازه، یک معجون ضدباکتری و ضدالتهاب قوی برای درمان ورم لوزه است. عسل بافت گلو را نرم و مرطوب نگه می‌دارد و لیمو با داشتن ویتامین C، ترشح بزاق را تحریک کرده و به پاکسازی گلو کمک می‌کند.

نوشیدن دمنوش زنجبیل و زردچوبه

زردچوبه حاوی کورکومین است: یک مادۀ ضدالتهاب بسیار قوی. دم‌کرده زنجبیل تازه همراه با کمی زردچوبه، فرایندهای التهابی بافت لوزه را سرکوب کرده و درد و تب ناشی از بیماری را به‌سرعت تسکین می‌دهد.

لعاب دانه به‌دانه و اسفرزه

به‌دانه یا اسفرزه را در آب گرم بخیسانید تا یک نوشیدنی ژلاتینی خنک به‌دست بیاید. این نوشیدنی را جرعه‌جرعه بنوشید تا لعاب آن، حرارت و سوزش لوزه را از بین ببرد. اگر از دشت التهاب توان قورت‌دادن غذا را ندارید، این راهکاری فوق‌العاده مؤثر برای شماست.

پیشگیری از التهاب و ورم لوزه

برای پیشگیری از ابتلا به ورم لوزه نکات زیر را موبه‌مو رعایت کنید. پزشک معالج توصیه‌های بیشتری در اختیارتان می‌گذاررد.

• شست‌وشوی مداوم و اصولی دست‌ها: در مکان‌های شلوغ، قبل‌از صرف غذا و بعداز توالت دست‌ها را با آب و صابون بشویید تا زنجیره انتقال ویروس‌ قطع شود.
• عدم استفاده از لوازم شخصی مشترک: از ظروف غذاخوری، لیوان، قاشق، حوله و دستمال دیگران استفاده نکنید، به‌خصوص وسایل افرادی که علائم سرماخوردگی دارند.
• تعویض به‌موقع مسواک: بعداز بهبودی گلودرد یا ورم لوزه، مسواک خود را عوض کنید تا باکتری‌ها دوباره به دهان برنگردند.
• حفظ فاصله از افراد بیمار: تا حد امکان از تماس نزدیک، روبوسی و دست دادن با افراد مبتلا به عفونت‌ تنفسی، آنفولانزا یا گلودرد فعال پرهیز کنید.
• کنترل و درمان آلرژی تنفسی: حساسیت‌ فصلی را به‌کمک پزشک کنترل کنید.
• مرطوب نگه داشتن هوای محیط: در فصول سرد یا در اتاق‌های دارای وسایل سرمایشی و گرمایشی، از دستگاه بخور استفاده کنید تا بافت حلق خشک و آسیب‌پذیر نشود.
• پرهیز از دود سیگار و قلیان: در معرض دود تنباکو و آلاینده‌های محیطی نمانید تا سیستم دفاعی لوزه‌ها تضعیف نشود.
• نوشیدن مایعات فراوان در روز: با نوشیدن آب کافی، رطوبت مخاط گلو را تضمین کنید تا ذرات بیماری‌زا به‌شکل طبیعی دفع شوند.
• ضدعفونی کردن سطوح: دستگیره‌ در، کلید برق، ریموت‌کنترل و صفحه تلفن همراه را در فصول شیوع بیماری مرتب تمیز کنید.
• تقویت سیستم ایمنی بدن: با خواب کافی، مدیریت استرس و گنجاندن میوه‌ها و سبزیجات تازه حاوی ویتامین C در رژیم غذایی، توانایی دفاعی بدن را بالا ببرید.
• پوشاندن دهان هنگام عطسه و سرفه: هنگام عطسه با دستمال جلوی دهان را بپوشانید تا ذرات آلوده در فضا پخش نشوند و دیگران را درگیر نکند.
• پرهیز از فریاد زدن و فشار به گلو: صحبت با صدای بسیار بلند یا جیغ زدن مداوم، بافت حلق و لوزه را دچار التهاب می‌کند. این عادت‌ را ترک کنید.

تشخیص ورم در لوزه چگونه است؟

برای تشخیص تورم لوزه، پزشک بیمار را معاینه می‌کند. امکان دارد که با سواب نمونه‌برداری، از انتهای گلو نمونه‌ای برداشته و در آزمایشگاه کِشت داده شود. آزمایش روی این نمونه نشان می‌دهد که عفونت گلو و التهاب لوزه‌ به چه علت رخ داده‌اند. آزمایش خون هم برای تشخیص عفونت لوزه ویروسی یا باکتریایی مفید است.

ورم لوزه‌ها واگیردار است؟

تورم لوزه‌ها مشکلی واگیردار نیست اما امکان انتقال عوامل ایجادکننده آن به دیگران وجود دارد. این عوامل بیماری‌زا می‌توانند ۲۴ تا ۴۸ ساعت پیش از بروز نشانه‌ها در بیمار به دیگران منتقل شوند.

اگر ریشه ورم لوزه باکتریایی باشد، ۲۴ ساعت بعد از مصرف آنتی‌بیوتیک دیگر امکان انتقال باکتری به دیگران وجود نخواهد داشت. اگر بیماری در نزدیکی‌تان سرفه یا عطسه کند و قطرات مخاط و بزاقش را تنفس کنید، امکان درگیرشدن به آن باکتری یا ویروس وجود خواهد داشت.

لمس‌کردن و دست‌زدن به سطوحی که با باکتری یا ویروس ورم لوزه آلوده شده باشد هم امکان مبتلاشدن به عفونت‌ها را افزایش می‌دهد. برای جلوگیری از ابتلا به ورم لوزه‌ها باید از افراد مبتلا یا مشکوک به این مشکل دوری کنید. شستن مرتب دست‌ها و رعایت بهداشت برای پیشگیری از بیماری ضروری است.

تشخیص ورم در لوزه چگونه است؟

تشخیص ورم لوزه فرایند پیچیده‌ای ندارد و اغلب طی یک معاینۀ ساده قابل انجام است. پزشک برای ارزیابی دقیق وضعیت لوزه‌ها و رسیدن به تشخیص قطعی، مراحل تشخیصی زیر را طی می‌کند.

معاینه بالینی گلو

پزشک به‌وسیلۀ یک ابزار ساده و چراغ‌قوه، انتهای گلو را می‌بیند. در این مرحله، میزان تورم، قرمزی و وجود احتمالی لکه‌های سفید یا زرد روی لوزه‌ها ارزیابی می‌شود.

بررسی غدد لنفاوی

پزشک با دست زدن به زیر چانه و طرفین گردن، غدد لنفاوی را معاینه می‌کند. تورم و حساسیت این غدد بیانگر فعالیت سیستم ایمنی برای مبارزه با عفونت در ناحیه گلو است.

معاینه گوش و بینی

ازآنجاکه مجرای گوش، بینی و گلو به هم متصل هستند، پزشک این نواحی را نیز بررسی می‌کند تا مطمئن شود عفونت به بخش‌های دیگر سرایت نکرده باشد.

تست سریع استرپتوکوک (کشت گلو)

برای تشخیص اینکه عامل ورم لوزه باکتریایی است یا ویروسی، پزشک با یک گوش‌پاک‌کن استریل، نمونه‌ای از مخاط روی لوزه‌ها برمی‌دارد و برای بررسی به آزمایشگاه می‌فرستد. این تست مشخص می‌کند که بیمار به درمان آنتی‌بیوتیکی نیاز دارد یا خیر.

آزمایش خون (CBC)

در برخی موارد که علت بیماری مبهم است، پزشک متخصص آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون را تجویز می‌کند. گاهی اوقات بالارفتن نوع خاصی از گلبول‌های سفید بیانگر ویروسی یا باکتریایی بودن عفونت است.

چه زمانی برای ورم لوزه باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر لوزه‌هایتان ورم کرده و دچار تب بالای ۳۹.۵ سانتی‌گراد، ضعف عضلات، سفتی گردن یا گلودردی هستید که بیشتر از ۲ روز طول کشیده باید به پزشک مراجعه کنید. گاهی لوزه‌ها آنچنان ورم می‌کنند که فرد به‌ سختی نفس می‌کشد. در این صورت، مراجعه فوری به پزشک لازم است. برای مراجعه به پزشک می‌توانید از نوبت‌ دهی آنلاین استفاده کنید و برای مراجعه به بهترین پزشکان گوش و حلق و بینی وقت بگیرید.

منابع

healthline

nyp

ukessays

clevelandclinic

mayoclinic

molecularit

medicalnewstoday

clevelandclinic

mayoclinic

سؤالات متداول

اشتراک گذاری