اسهال خونی چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان می‌شود؟

  • 1398-06-11
  • 6
بیماری اسهال خونی

اسهال خونی وضعیت خطرناکی است که اغلب با عفونت‌ یا خونریزی دستگاه گوارش ارتباط دارد و باید سریعا مورد بررسی و درمان قرار گیرد.

در نوشته اسهال خونی چیست و چه علائمی دارد؟، می‌خوانید:


مدفوع سالم معمولا جامد، نرم و قهوه‌ای رنگ است. اگرچه اسهال ناخوشایند است اما معمولا نشانه‌ای از وجود یک مشکل جدی نیست اما اسهال خونی ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل سلامتی پنهان باشد.

اسهال زمانی اتفاق می‌افتد که مواد غذایی هضم شده و آب به سرعت از روده‌ها عبور می‌کنند. در این وضعیت، مواد فرصت کافی برای جامد شدن را پیدا نمی‌کنند و به شکل مایع از مجرای گوارشی عبور می‌کنند.

بیشتر بخوانید: ویروس کرونا ؛ علائم، تشخیص، درمان، پیشگیری و توصیه‌های مهم

اسهال خونی چیست؟

اسهال خونی وضعیتی است که در آن خون با مدفوع شل و آبکی مخلوط شده است. خون می‌تواند از هر جایی از مجرای گوارشی آمده باشد. اسهال خونی اغلب نشانه‌ای از خونریزی دستگاه گوارش در اثر جراحت یا بیماری است.

اسهال خونی در بین تمام سنین و همه جوامع دیده می‌شود و بسته به علت آن می‌تواند به مدت کوتاهی وجود داشته باشد (حاد) مانند وقتی که ناشی از عفونت دستگاه گوارش است یا این که به شکل مزمن درآید مثل اسهالی که ناشی از بیماری التهابی روده است. علت اسهال خونی باید سریعا به وسیله پزشک مورد بررسی قرار گیرد.

علائم اسهال خونی

بسته به بیماری یا علت پنهانی، اسهال خونی ممکن است با علائم دیگری نظیر موارد زیر همراه باشد:

  • درد شکم یا گرفتگی شکم
  • تورم شکم یا نفخ
  • درد بدن
  • خستگی
  • بی‌اختیاری مدفوع
  • وجود مخاط یا غذای هضم نشده در مدفوع
  • تهوع
  • اشتهای ضعیف
  • خونریزی رکتال
  • درد در ناحیه رکتوم
  • نیاز فوری به دفع مدفوع
  • استفراغ
اسهال خونی چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان می‌شود؟

علائم جدی همراه اسهال که ممکن است نشان دهنده یک وضعیت مرگبار باشد:

  • تغییر در سطح هوشیاری
  • گیجی و سردرگمی
  • تنفس مشکل
  • سرگیجه
  • تب بالا (بالاتر از 101 درجه فارنهایت) (۳۸/۳ درجه سانتیگراد)
  • نبض سریع
  • سفت شدن شدید شکم
  • درد شدید شکم
  • استفراغ خون یا مواد سیاه
  • ضعف

علل اسهال خونی

اسهال خونی می‌تواند نشان دهنده یک وضعیت نسبتا خفیف مانند هموروئید باشد یا می‌تواند به وسیله یک وضعیت مرگبار مانند پارگی واریس مری یا خونریزی ناشی از زخم معده ایجاد شود. در کودکان، اسهال خونی معمولا به دلیل عفونت‌های باکتریایی و التهاب در سیستم گوارشی تحتانی رخ می‌دهد.

این مشکل اغلب با خوردن غذاهای آلوده به باکتری و انگل مرتبط است. اسهال سیاه و قیرمانند معمولا نشان می‌دهد که خون از مجرای گوارشی فوقانی می‌آید (مری، معده و دوازدهه) و اسهال قرمز روشن یا آلبالویی رنگ اغلب مربوط به خونریزی در مجاری گوارشی تحتانی است ( کولون، رکتوم و مقعد).

  • دیسانتری: اسهال همراه با خون دیسانتری (dysentery) نامیده می‌شود. شایع‌ترین علل دیسانتری باکتری شیگلا (Shigella)  و انتاموبا هیستولیتیکا ( Entamoeba histolytica) است که نوعی انگل است. 
  • خونریزی‌های گوارشی: خونریزی گوارشی در اثر علل مختلفی مانند پولیپ‌های کولون، بیماری التهابی روده (IBD) یا سرطان معده رخ می‌دهد. خونریزی حاصل از این وضعیت‌ها می‌تواند موجب شود که رنگ اسهال قرمز شود.
  • هموروئید: هموروئیدها رگ‌های خونی متورمی هستند که داخل رکتوم و مقعد دیده می‌شوند. آن‌ها یکی از علت‌های شایع خونریزی رکتال و اسهال قرمز هستند.
  • داروها: عوارض جانبی برخی از داروها ممکن است علت قرمز شدن مدفوع باشد و داروها همچنین می‌توانند موجب تحریک معده و احتمالا اسهال شوند. از جمله داروهایی که موجب قرمز شدن مدفوع می‌شوند، شربت های آنتی بیوتیک (liquid antibiotics) هستند.
  • شقاق مقعد: گاهی اوقات وجود خراش در ناحیه رکتال (شقاق مقعد) می‌تواند موجب شود که مدفوع قرمز شود. در این مورد ممکن است مقدار کمی خون قرمز روشن دیده شود.

دیگر علل  اسهال خونی

  • خونریزی زخم معده
  • بدشکلی‌ رگهای خونی
  • ایسکمی روده یا انسداد روده
  • سرطان روده بزرگ (کولون)
  • دیورتیکولوز (Diverticulosis)
  • ترومای مری (Esophageal trauma) یا واریس‌ مری
  • گاستروآنتریت (Gastroenteritis)
  • بیماری التهابی روده (بیماری کرون (Crohn’s disease) یا کولیت اولسراتیو (ulcerative colitis))
  • عفونت روده (مسمومیت غذایی)
  • پولیپ‌های روده یا تومور روده
  • دیورتیکول مکل  (Meckel’s diverticulum) ( تشکیل یک کیسه غیرطبیعی در انتهای تحتانی روده کوچک)
  • پرولاپس رکتوم 
  • واریس معده
  • عوارض جانبی داروها
  • پرتو درمانی
  • ترومای شدید شکمی
اسهال خونی چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان می‌شود؟

توجه: گاهی قرمز بودن رنگ اسهال علامت وجود خون نیست. غذاهایی که به‌طور طبیعی قرمز هستند یا حاوی رنگهای غذایی قرمز می‌باشند، می‌توانند موجب قرمز شدن مدفوع شوند. چغندر، کرن بری یا زغال اخته (cranberries) ، آب‌نبات قرمز، فراستینگ قرمز (لایه کرمی قرمز رنگ که برای تزیین روی کیک و کاپ کیک استفاده می شود)(red frosting)، شیرین‌بیان قرمز، گوجه فرنگی و سس گوجه فرنگی  از این گروه از مواد غذایی هستند.

عوارض احتمالی اسهال خونی چیست؟

با گذشت زمان، اسهال خونی می‌تواند منجر به عوارض جدی نظیر موارد زیر شود:

  • کم خونی
  • کم آبی بدن
  • سندرم همولیتیک اورمیک (Hemolytic uremic syndrome) یا دیگر انواع نارسایی کلیه
  • از دست دادن شدید خون
  • شوک

درمان اسهال خونی

هنگامی که فردی دچار اسهال می‌شود، مقدار قابل توجهی مایع را از راه مدفوع از دست می‌دهد. وقتی چنین اتفاقی می‌افتد، بدن فرد دچار کم آبی می‌شود. فرد باید به طور مرتب آب و مایعات مصرف کند تا آب از دست رفته بدن او جایگزین شود. اسهال طولانی مدت ممکن است نیاز به درمان‌های اضافی مانند تزریق داخل وریدی مایعات (سرم) داشته باشد. در موارد شدیدی مانند دیسانتری برای فرد مبتلا آنتی‌بیوتیک یا داروهای ضد انگل تجویز می‌شود.

اگر اسهال قرمز ناشی از خونریزی دستگاه گوارش باشد، ممکن است برای جبران خون از دست رفته نیاز به دریافت خون باشد. این فرایند در بیمارستان انجام می‌شود و فرد باید در آن جا بماند تا زمانی که شمارش سلول های خونی او به حد نرمال برسد. اگر فردی فکر می‌کند که اسهال قرمز او ناشی از داروهای مصرفی او است، باید درمورد تعویض داروهای خود با پزشک صحبت کند.

پیشگیری

راه‌های پیشگیری از اسهال خونی که ناشی از عفونت است عبارتند از:

  • تمیز کردن کلیه مناطق مورد استفاده برای آماده‌ کردن مواد غذایی
  • پختن کامل غذاها، زیرا احتمال وجود باکتری‌هایی نظیر شیگلا در غذاهای خام وجود دارد.
  • استفاده از آب بطری یا جوشانده هنگام سفر به یک کشور خارجی
  • پرهیز از تماس جنسی با فردی که دارای عفونت فعال شیگلوز است یا کسی که اخیرا به خاطر عفونت ناشی از باکتری شیکلا بیمار بوده است.
  • عدم شنا کردن در رودخانه ها به دلیل احتمال خوردن ناخواسته آب رودخانه (منظور شنا کردن در آب های رودخانه و بلعیدن آب آن است)
  • شستن مکرر دست‌ها با آب و صابون، خصوصا پس از لمس سطوح آلوده یا عوض کردن پوشک

سخن پایانی

اسهال خونی در اثر خونریزی‌های مجرای گوارشی یا عفونت‌های باکتریایی و آمیبی اتفاق می‌افتد و به خصوص اگر همراه با سرگیجه، تب و استفراغ خونی باشد، بسیار خطرناک است.

منابع:

medicalnewstoday.

healthgrades


با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «اسهال خونی چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان می‌شود؟»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

6 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام. من حدود بیست ساله ک گاهی دچار دلپیچه های شدیدی میشم ک باید سریعا خودمو ب دستشویی برسونم و هر وقت این حالت میشم میدونم ک شکمم اسهال شده و بعد از دوسه بار دفع مدفوع مشکل بر طرف میشه ولی امروز وقتی رفتم دستشویی متوجه شدم اول خون خیلی روشن و تازه از ناحیه مقعدم خارج شد و بعد مدفوع خیلی شل ب رنگ قهوه ای روشن. خواستم علتشو بدونم ایا خطرناکه؟ بخاطر کرونا جرات نمیکنم برم بیمارستان

    • سلام
      درصورتی که در حد چند قطره است فعلا میتوانید تا فرصت مناسب جهت ویزیت صبر کنید
      اگر حجم خون زیاد بود یا مدفوع چسبنده و قیری بود یا سرگیجه و بی حالی داشتید حتما ویزیت شوید

  2. سلام، پسر ۲سال و ۲ماهه من یک ماهی میشه از درد دل گاهی شکایت میکرد که زیاد نبود ۳ روز پیش تب کرد و دل درد و از دیروز اسهال و دلپیچه، سونو شکمی داد چیزی نبود امشب تو مدفوعش خون دیدم😱 چیکار کنم؟؟ تبش کم شده اما دلپیچه و اسهال هست

    • سلام
      دوست گرامی میتواند عفونت گوارشی مطرح باشد
      اما با توجه به اینکه دادن دارو در اطفال بدون معاینه مجاز نیست لازم است توسط پزشک ویزیت شود

  3. بنده بعد مدفوع کردن دل پیچه ی خفیف میگیرم که زودگذر هم هست و برای بعد ک به دستشویی میرم مقداری خون ازم میاد ..دلیل چیه

آخرین آموزش‌های ویروس کرونا

جدیدترین‌های پرسش و پاسخ

کتابچه‌ها

پرسش و پاسخ پزشکی

جدید‌ترین نظر‌های ثبت شده

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر