گروه خونی هر فرد بر اساس آنتیژنهای خاصی تعیین میشود که در خون وجود دارند. آگاهی از گروه خونی به درک بهتر از وضعیت سلامتیتان کمک میکند. همچنین این تست برای دریافت گواهینامه رانندگی، اهدای خون و پیش از ازدواج و بارداری نیز کاربرد دارد. اصلیترین راه فهمیدن گروه خونی آزمایش خون است؛ اما در این مقاله از مجله سلامت دکتر دکتر همه روشهای اصلی پی بردن به گروه خونی را شرح میدهیم.
روشهای تشخیص گروه خونی در یک نگاه
میپرسید از کجا بفهمم گروه خونیم چیه؟ بهطور کلی، برای فهمیدن گروه خونی خود میتوانید از این راهکارها استفاده کنید:
۱. تشخیص گروه خونی با آزمایش خون
بهترین و دقیقترین راه برای فهمیدن گروه خونی این است که آزمایش خون بدهید. برای این کار، دو راه وجود دارد:
- مراجعه حضوری به آزمایشگاه: لازم است به یک آزمایشگاه یا بیمارستان مراجعه کنید تا گروه خونی شما بر اساس نمونه خونتان بهصورت دقیق و حرفهای محاسبه شود.
- آزمایش در محل: اگر برای مراجعه حضوری به آزمایشگاه محدودیت دارید، کافی است درخواست آزمایش در محل را در وبسایت دکتردکتر ثبت کنید تا تکنسین آزمایشگاه برای نمونهبرداری به محل دلخواه شما اعزام شود و خونگیری را انجام دهد.
۲. تشخیص گروه خونی بدون آزمایش
اگر میخواهید بدون آزمایش گروه خونیتان را بدانید، چند راهکار به شما پیشنهاد میکنیم:
- استفاده از کیت آزمایش در خانه: برخی سایتها کیت آزمایش در خانه میفروشند و شما میتوانید با سوزنهای استریل تست قند خون، به گروه خونی خود پی ببرید.
- اهدای خون: برای فهمیدن گروه خونی رایگان، کافی است خون خود را اهدا کنید تا گروه خونیتان به شما اعلام شود.
- محاسبه گروه خونی بر اساس والدین: این روش بدون هیچگونه آزمایش و خونریزی است، اما دقت کافی را ندارد و فقط لیستی از گروههای احتمالی شما را ارائه میکند.
در ادامه، درباره همهٔ این روشها بیشتر صحبت میکنیم. 
روش اول: تشخیص گروه خونی با آزمایش خون
برای اینکه چگونه بفهمیم گروه خونیمان چیست دقیقترین راه انجام آزمایش گروه خونی است. این روش برای دریافت گواهینامه نیز ضروری است.
برای این کار، کافی است به آزمایشگاه مراجعه کنید و تست تعیین گروه خونی درخواست بدهید یا اینکه نمونهگیری را در خانه انجام دهید و از طریق یک تکنسین حرفهای به آزمایشگاه بفرستید.
تنها تفاوت در این دو روش، محل خونگیری است که به انتخاب شما یا در آزمایشگاه انجام میشود یا با رعایت اصول بهداشتی در منزل.
دکتردکتر آزمایش تعیین گروه خونی در منزل را انجام میدهد و بهدلیل همکاری با معتبرترین آزمایشگاهها و تکنیسینها خیال شما را از کیفیت بالا و دقت نتایج آزمایشها راحت میکند.
فرایند تشخیص گروه خونی با آزمایش خون
اکنون وقت آن است که درباره فرایند تشخیص گروه خونی با آزمایش خون صحبت کنیم.
برای تعیین گروه خونی، به نمونه خون نیاز است. آزمایشی که برای این منظور انجام میشود «ABO تایپینگ» نام دارد. در این آزمایش، نمونه خون با پادتنهایی علیه نمونه خون A و B ترکیب میشود. اگر سلولها به هم بچسبند و خون لخته شود، یعنی خون با یکی از پادتنها واکنش نشان داده است.
مرحلهٔ دوم آزمایش، «تایپینگ معکوس» نام دارد. در این مرحله، بخش مایع خون (سرم) که سلول ندارد، با خونهایی که نوع آنها از پیش مشخص است (A و B) ترکیب میشود. افرادی که گروه خونی A دارند، در سرم خون خود پادتن ضد B (Anti-B) دارند. کسانی که گروه خونی B دارند، پادتن ضد A یا (Anti-A) دارند. گروه خونی O هر دو نوع پادتن را در خود دارد و در هر دو ترکیب لخته میشود.
مثال: اگر پلاسمای خون شما هنگام تماس با گروه خونی B (حاوی Anti-A) لخته تشکیل دهد، به این معناست که گروه خونی شما A است.
این دو مرحله میتوانند گروه خونی هر فرد را با دقت تعیین کنند.
در قدم بعد، خون شما با پلاسمای ضد RH ترکیب میشود. اگر سلولهای خونی شما در پاسخ لخته شوند، یعنی گروه خونی شما مثبت (RH+) است و اگر لخته تشکیل نشود، گروه خونی شما منفی (RH-) است.
نکات مهم قبل از انجام آزمایش
پیش از آزمایش، نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- آزمایش تعیین گروه خونی هیچ آمادگی خاصی نیاز ندارد و محدودیتی در مصرف غذا و نوشیدنی نیست.
- بعد از آزمایش ممکن است محل ورود سوزن کمی درد یا کبودی داشته باشد؛ اما زود برطرف میشود.
- آزمایش گروه خونی برای دریافت خون یا عضو جدید اهمیتی حیاتی دارد، چراکه اگر نمونه خون شما سازگار نباشد، سیستم ایمنی شما به گلبولهای قرمز جدید حمله خواهد کرد.
- این آزمایش ریسک خاصی ندارد و تنها ممکن است پس از برداشت نمونه خون، کمی احساس سرگیجه کنید.
معنی Positive و Negative در آزمایش گروه خونی
گلبولهای قرمز ممکن است آنتیژن دیگری به نام RhD را داشته یا نداشته باشد. اگر این پروتئین روی سطح سلولهای خونی وجود داشته باشد، گروه خونی فرد RhD مثبت است و اگر وجود نداشته باشد، گروه خونی RhD منفی خواهد بود.
جالب است بدانید که بیشتر جمعیت گروه خونی مثبت دارند. اغلب میتوان گروه خونی O- را به همه افراد تزریق کرد. به همین دلیل، این نوع خون معمولاً در شرایط اضطراری پزشکی که هنوز گروه خونی بیمار مشخص نشده است، مورد استفاده قرار میگیرد.
این نوع خون برای همه امن است چون هیچیک از آنتیژنهای A، B یا RhD را روی سطح گلبولهای قرمز ندارد و با تمام گروههای خونی دیگر در سیستمهای ABO و RhD سازگار است.
هزینه آزمایش گروه خونی
ممکن است هزینه آزمایش گروه خونی بسته به شرایط آزمایشگاه متفاوت باشد، اما در سال ۱۴۰۴، نرخ رسمی آزمایش بین ۴۰ تا ۷۰ هزار تومان است. اگر شرایط مراجعه به آزمایشگاه را ندارید، میتوانید برای نمونهگیری در منزل درخواست دهید. البته در این صورت، بین ۸۰ تا ۱۵۰ هزار تومان به هزینه پایه آزمایش اضافه خواهد شد.
روش دوم: تشخیص گروه خونی بدون آزمایش
بسیاری میخواهند بدانند که «آیا میشود بدون آزمایش، گروه خونی خود را بفهمیم؟» هرچند آزمایش خون دقیقترین روش برای تعیین گروه خونی است، اما چند راه ساده هم وجود دارد که میتوان از آنها تا حدی کمک گرفت.
۱. استفاده از کیت خانگی تشخیص گروه خونی
اگر ترجیح میدهید که برای پی بردن به گروه خونی خود به آزمایشگاه مراجعه نکنید، میتوانید از کیتهای مخصوص تشخص گروه خونی استفاده کنید که در برخی سایتها فروخته میشوند. البته در نظر داشته باشید که دقت آنها به اندازه آزمایشهای آزمایشگاهی نیست و ممکن است قیمت کیت خانگی از هزینه آزمایشگاه (یا حتی نمونهگیری در منزل شما) بیشتر باشد.
راهنمای استفاده از کیت خانگی تشخیص گروه خونی
اگر بخواهید خودتان در خانه از کیت تشخیص گروه خونی استفاده کنید، باید مراحل زیر را دنبال کنید:
- یک سوزن استریل مخصوص اندازهگیری قند خون بردارید و بهآرامی روی نوک انگشت بزنید تا مقدار کمی خون خارج شود؛ سپس سه قطره از آن را روی یک شیشهٔ تمیز و استریل، یا روی لام شیشهای بچکانید.
- برای انجام آزمایش، به سه نوع آنتیسرم نیاز دارید: آنتیسرم A، آنتیسرم B و آنتیسرم Rh. روی هر یک از قطرههای خون، یک قطره از این آنتیسرمها بریزید و هرکدام را بهخوبی باهم مخلوط کنید.
- اگر در تماس با آنتیسرم A یا B، خون لخته شود، به این معناست که گروه خونی شما A یا B است. اگر هر دو آنتیسرم A و B باعث لخته شدن شدند، گروه خونی شما AB است. اما اگر هیچیک از دو واکنش لختهسازی نشان ندادند، گروه خونی شما O است.
- در پایان، واکنش قطرهٔ سوم را بررسی کنید. اگر در تماس با آنتیسرم Rh لختهای دیده نشود، گروه خونی شما منفی است و اگر لخته ایجاد شود، گروه خونیتان مثبت است.
۲. محاسبه گروه خونی بر اساس گروه خونی والدین
گروه خونی بر اساس ژنتیک تعیین میشود؛ به همین دلیل، میتوانید بهکمک گروه خونی پدر و مادر، به گروه خونی احتمالی خود پی ببرید. البته با این روش نمیتوانید گروه خونی دقیق خود را بدانید و تنها از لیست گروه خونی احتمالی و احتمال وقوع هر گروه خونی آگاه میشوید.
برخی سایتها مثل این سایت با ابزارهای آنلاین به شما اجازه میدهند تا بهراحتی به این احتمالات پی ببرید و تشخیص گروه خونی آنلاین را انجام دهید.
۳. تشخیص گروه خونی با کد ملی یا اهدای خون
بهترین روش رایگان فهمیدن گروه خونی از طریق اهدای خون است. آزمایش گروه خونی شما بهصورت رایگان در سازمان اهدای خون انجام میشود و همزمان میتوانید به نجات جان دیگران کمک کنید.
البته اگر در گذشته خون اهدا کردهاید و حالا گروه خونی خود را به یاد نمیآورید، روش تشخیص گروه خونی با کد ملی را امتحان کنید: به وبسایت رسمی سازمان انتقال خون بروید و با وارد کردن کد ملیتان تاریخچه اهدای خود را ببینید.
بیشتر بخوانید: همه چیز در مورد انتقال خون
کدام روش برای تعیین گروه خونی بهتر است؟
برای اینکه دقیقترین و معتبرترین نتیجه را به دست بیاورید، آزمایش خون در آزمایشگاه یا نمونهگیری در منزل را انتخاب کنید. این روش با استفاده از تستهای ABO و تایپینگ معکوس، گروه خونی شما را با دقت بالا تعیین میکند و برای مواردی مثل دریافت گواهینامه، اهدای خون یا عملهای جراحی قابلاعتماد است.
روشهای خانگی یا بر اساس والدین فقط برای تخمین تقریبی یا کنجکاوی شخصی مناسب هستند و برای مصارف پزشکی رسمی قابلاستناد نیستند.
برای افرادی که میخواهند رایگان گروه خونی خود را بدانند، اهدای خون سادهترین و مطمئنترین راه است.
کلام آخر دکتردکتر
شناخت گروه خونی نقش مهمی سلامتی دارد و در شرایطی مانند جراحی، بارداری یا اهدای خون میتواند حیاتی باشد. اگر نتیجهٔ آزمایش گروه خونی یا سایر آزمایشهای خود را دریافت کردهاید و نیاز به تفسیر آن دارید، میتوانید از خدمات ویزیت آنلاین دکتردکتر استفاده کنید. پزشکان متخصص دکتردکتر بهصورت آنلاین نتایج آزمایشها را بررسی میکنند، توضیحات دقیق و قابلفهم ارائه میدهند و در صورت نیاز، راهکارهای درمانی یا مراقبتی متناسب با شرایط شما پیشنهاد میکنند.
همچنین اگر فرصت مراجعه به آزمایشگاه را ندارید، با استفاده از سرویس آزمایش در محل دکتردکتر میتوانید نمونهگیری را در خانه یا محل کار انجام دهید. تکنیسین آزمایش در محل، با رعایت کامل اصول بهداشتی، نمونهٔ شما را جمعآوری میکند و به آزمایشگاه میفرستد تا نتایج بهصورت آنلاین ارائه شود.
سوالات متداول
منابع
vinmec medicalnewstoday healthline lanalifecare nhs medlineplus
