اغلب ناهنجاریهای جنین درصورت تشخیص بهموقع (در مرحله رشد) قابل مدیریت، پیگیری و درمان هستند. سونوگرافی آنومالی یک اسکن دقیق برای بررسی میلیمتری رشد و تکامل جنین است که بین هفتههای ۱۸ تا ۲۲ بارداری انجام میشود. در این سونوگرافی تخصصی، پزشک تمام ارگانهای حیاتی جنین، از مغز و قلب تا ستون فقرات، کلیهها، صورت و اندامها را یکبهیک ارزیابی میکند تا از صحت و سلامت رشد جنین مطمئن شود. بنابراین آنومالی اسکن در بارداری صرفا یک سونوگرافی ساده نیست؛ یک نقشهخوانی دقیق از ساختار بدن جنین است که آرامش خاطر والدین را رقم میزند و اگر مشکلی باشد، فرصتی برای تصمیمگیری آگاهانه به آنها میدهد. این راهنمای جامع را بادقت بخوانید تا با جزئیات این اسکن، بهترین زمان، تفسیر و هزینه انجامش آشنا شوید.
سونوگرافی آنومالی چیست؟
سونوگرافی آنومالی «Anomaly Scan یا Anatomy Scan» یا سونوگرافی هفته بیستم بارداری رشد اندامها و بدن جنین را ارزیابی میکند تا جنسیت و برخی از بیماریهای مادرزادی را تشخیص دهد. این اسکن سونوگرافی یکی از مهمترین و حساسترین ابزارهای پزشکی و مراقبت بارداری است و هرگونه مشکل احتمالی مرتبط با این ارگانها را پیشاز تولد کودک تشخیص میدهد:
- قلب؛
- مغز، سر، گردن و ستون فقرات؛
- کلیهها و مثانه؛
- بازوها و پاها؛
- دست، انگشتان دست، پا و انگشتان پا؛
- لبها، چانه، بینی، چشمها و صورت؛
- قفسه سینه و ریهها؛
- معده و رودهها.
موارد قابل بررسی در سونوگرافی آنومالی- اندازه مغز نوزاد، بطنها و نحوه شکلگیری مخچه برای ارزیابی رشد عصبی جنین؛
- نحوه شکلگیری چشمها، بینی، لب و سایر بخشهای صورت برای تشخیص شرایطی مثل شکاف لب؛
- مشاهدۀ دقیق حفرهها، دریچهها، ثبت ضربان قلب و الگوهای جریان خون برای ارزیابی عملکرد قلب؛
- رشد معده، کلیه، مثانه و کبد نوزاد و اطمینان از شکلگیری صحیح این اندامها؛
- رشد صحیحوسالم ستون فقرات و تأیید یا رد نقصهای لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا؛
- طول استخوان، تقارن و انگشتان کوچک دست و پا و ارزیابی الگوهای حرکتی؛
- موقعیت جفت و تأیید یا رد جفت سرراهی برای برنامهریزی نوع زایمان؛
- سطح مایع آمنیوتیک و اطمینان از تعادل آن (نه کم نه زیاد)؛
- بررسی بند ناف دارای دو شریان و یک ورید برای اطمینان از جریان تغذیه؛
- طول دهانه رحم مادر برای تشخیص خطر زایمان زودرس (قبلاز ۳۷ هفته).
بیماریهای قابل تشخیص در سونوگرافی آنومالی
اسکن ناهنجاری جنین بسیاری از بیماریهای ساختاری را تشخیص دهد، اگرچه میزان تشخیص متفاوت است:
- مشکلات مغز و ستون فقرات: نقصهای لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا و آنانسفالی؛
- بیماریهای قلبی: ناهنجاریهای مادرزادی قلب مثل سوراخ بینبطنی، تنگی آئورت و غیره؛
- نقصهای چهره: شکاف لب و شکاف کام؛
- نقص رشد اندام: کوتاهی دست و پا، انگشت اضافی، الگوهای حرکتی نامناسب، رشد ناکافی استخوان؛
- مشکلات دیواره شکم: بیماریهایی مثل گاستروشزی، امفالوسل و فتق دیافراگم؛
- مشکلات کلیه و مثانه: نقصهایی مثل بزرگی کلیهها و مشکلات سیستم ادراری؛
- ناهنجاریهای کروموزومی: سندرم داون، تریزومی ۱۸ و ۱۳ و دیسپلازی اسکلتی.
تفاوت آنومالی اسکن با سونوگرافی معمولی
سونوگرافی آنومالی نسخه دقیق و کاملتری از سونوی معمولی است. سونوی معمولی در هر زمان از بارداری قابلانجام است و صرفا برای بررسی کلی و سریع، چکاپ رشد، تعیین سن، ثبت ضربان قلب و ارزیابی وضعیت عمومی جنین انجام میشود. ولی اسکن آنومالی یک سونوی تخصصی و دقیق برای بررسی موشکافانۀ اندامها در هفتههای ۱۸ تا ۲۲ بارداری است. این اسکن دقیقتر و تخصصیتر از سونوی معمولی است، زمان مشخصی دارد، بیشتر طول میکشد و اندامها را عمیق و موبهمو بررسی میکند. گاهی اوقات پزشک برای بررسی دقیقتر به تصاویر سهبعدی و چهاربعدی هم نگاه میکند تا همهچیز را ببیند.
بهترین زمان انجام سونوگرافی آنومالی
بهترین و استانداردترین زمان برای انجام اسکن آنومالی بین هفتههای ۱۸ تا ۲۲ بارداری است. شاید بپرسید علت زمان مشخص سونوگرافی آنومالی چیست؟ در پاسخ باید بگوییم، برخی اندامها تا قبلاز ۱۸ماهگی بهاندازهای رشد نکردهاند که کاملا قابلمشاهده باشند. بعداز ۲۲هفتگی هم تشخیص ناهنجاریها سخت و فرصت اقدام حسابی تنگ میشود. درحالیکه در ۲۰هفتگی پزشک دید خوبی به اندامهای جنین دارد و دقت تشخیص بسیار بالاست.
آنومالی ماژور جنین به چه معناست؟
شاید لفظ آنومالی ماژور را از زبان پزشک شنیده باشید و بپرسید آنومالی ماژور جنین چیست؟! آنومالی ماژور جنین یعنی یک ناهنجاری مهم و جدی در ساختار یا عملکرد یکی از اندامهای جنین وجود دارد. این ناهنجاری سلامت، عملکرد یا حتی بقای جنین را تحتتأثیر قرار میدهد و ازآنجاکه برخلاف آنومالیهای مینور (جزئی)، معمولا پایدار، مهم و قابلتوجه است، به پیگیری تخصصی و درمان پساز تولد نیاز دارد. نمونههایی از آنومالیهای ماژور عبارتاند از:
- ناهنجاریهای شدید قلبی؛
- مشکلات جدی مغز و سیستم عصبی (مثل هیدروسفالی یا آنانسفالی)؛
- ناهنجاریهای بزرگ شکمی (مثل گاستروشیزیس)؛
- مشکلات شدید کلیوی یا عدم رشد کلیهها؛
- ناهنجاریهای ستون فقرات (مثل اسپینا بیفیدا باز)؛
- اختلالات اسکلتی مهم که رشد طبیعی را مختل میکنند.
تفسیر سونوگرافی آنومالی و تعیین جنسیت
تفسیر سونوگرافی آنومالی پزشک را از سرعت رشد جنین نسبت به سن بارداری مطمئن میسازد و از علائم بیماریهای مادرزادی باخبر میکند. این تست نشان میدهد چه مشکلات ساختاری احتمالی در اندامهای مغز، قلب و کلیهها وجود دارد؛ همچنین بیان میکند که مقدار مایع آمنیوتیک برای رشد جنین کافی و مناسب هست یا خیر.
تفسیر سونوگرافی آنومالی و تعیین جنسیت معمولا نرمال و بیانگر سلامت کامل جنین است. بااینحال اگر پزشک علائم مشکوک و نگرانکننده ببیند، برای نتایج قطعی آزمایشات بیشتری مثل آمنیوسنتز یا نمونهبرداری از پرزهای جفتی را نیز تجویز میکند.
نکته: اسکن آنومالی بهتنهایی برای تشخیص تمام بیماریهای احتمالی کافی نیست. ممکن است نوزاد با بیماری خاصی متولد شود که در این تست قابلمشاهده و تأیید نباشد.
هزینه سونوگرافی آنومالی در سال ۱۴۰۴
در سال ۱۴۰۴ هزینه سونوگرافی آنومالی به چند متغیر مثل خصوصی یا دولتی بودن مرکز تصویربرداری، پوشش بیمه مادر باردار، کیفیت و تجهیزات مرکز، تخصص و تجربه پزشک یا سونولوژیست، موقعیت جغرافیایی و هزینههای جانبی (مثل چاپ نتایج، خدمات تکمیلی و …) بستگی دارد. بهطور کلی هزینه پرداختی میانگین برای این اسکن در مراکز آزاد بین ۷۰۰,۰۰۰ تا ۱,۵۰۰,۰۰۰ تومان اعلام شده که درصورت مراجعه به مراکز طرفقرارداد بیمه، هزینه تمامشده میتواند کمتر باشد.
سونوگرافی آنومالی پیشرفته چیست؟
سونوگرافی آنومالی پیشرفته (Advanced Anomaly Scan) نسخۀ دقیقتر و تخصصیتر سونوگرافی آنومالی معمولی است. این اسکن برای بررسی عمیق و موشکافانۀ اندامهای جنین، ارزیابی دقیقتر و کاملتر مغز و سیستم عصبی، بررسی تخصصی قلب جنین (گاهی همراه با اکو قلب)، ارزیابی مفصل ستون فقرات، شکم و کلیهها و ارزیابی دقیقتر رشد توسط متخصصان سونولوژیست یا فلوشیپهای طب مادر و جنین انجام میشود.
نوبت تصویربرداری سونوگرافی آنومالی معمولا زمانی درخواست میشود که:
- سونوگرافی آنومالی حاوی یافتههای مشکوک باشد؛
- مادر بارداری پرخطر داشته باشد؛
- مادر در بارداریهای قبلی سابقه ناهنجاری جنینی داشته باشد؛
- نیاز به بررسی فوقتخصصی قلب، مغز، کلیه و دیگر ارگانها باشد.
کلام آخر دکتردکتر
سونوگرافی آنومالی اساسا اولین معاینه سلامت کودک و یک ابزار حیاتی برای ارزیابی سلامت جنین است. اهمیت این اسکن زمانی قابلدرک میشود که بدانیم تشخیص زودهنگام ناهنجاریهای قلبی، کلیوی و عصبی مسیر مدیریت و درمان را چقدر هموارتر میکند. پزشک و والدین با آگاهی کامل، رشد و تکامل جنین را دنبال میکنند و درصورت نیاز، تصمیمات پزشکی را بهموقع میگیرند. اگر مشکلی نباشد، خیال والدین راحت میشود و اگر باشد، با برنامهریزی مناسب و پیگیری تخصصی، جنین دوره رشد را به سلامت پشتسر میگذارد. انجام این سونو در هفتههای ۱۸ تا ۲۲ بارداری دقیقترین نتایج را ارائه میدهد و حتی جنسیت جنین را مشخص میکند. هدف اصلی، اطمینان از رشد طبیعی و پیشگیری یا مدیریت مشکلات احتمالی است.
در سامانه پزشکی دکتردکتر صدها پزشک متخصص آمادۀ تجویز و تفسیر نتایج این سونوگرافی هستند و در جلسات ویزیت آنلاین اطلاعات دقیقتری در اختیارتان میگذارند. همین امروز اولین جلسه ویزیت آنلاین را شروع کنید یا برای مشاوره حضوری اینترنتی نوبت بگیرید.
