تست ورزش قلب ابزاری دقیق است که عملکرد واقعی قلب را در شرایط چالشبرانگیز و اوج فعالیت بدنی ارزیابی میکند. نتیجه این آزمایش هم برای تشخیص بیماریهای قلبی، گرفتگی عروق یا اختلال ریتم بهدرد میخورد، هم پزشک را به انتخاب رویکرد درمانی مناسب میرساند. مهمتر از همه، درک بهتری از سطح توانایی قلب و میزان تحمل آن در فعالیتهای روزانه به خود فرد میدهد. در این راهنما به زبان ساده و مرحلهبهمرحله، درباره تست ورزش قلب، مراحل انجام این آزمایش، مدتزمان تست و تفسیر نتایجش حرف میزنیم. میخواهید از سلامت قلبتان مطمئن شوید؟ این راهنما یک نقشه راه کامل برای شماست.
تست ورزش قلب چیست و چرا انجام میشود؟
تست ورزش قلب برای ارزیابی عملکرد قلب هنگام افزایش فعالیت بدنی یا استرس کنترلشده طراحی شده و نشان میدهد قلب با چه کیفیتی خون را پمپاژ میکند و آیا خون کافی دریافت میکند یا خیر. هدف این تست، شناسایی مشکلات جریان خون در عروق کرونر، نارسایی قلبی یا ریتم غیرطبیعی قلب است. در این تست فرد روی تردمیل یا دوچرخه ثابت راه میرود و میدود و همزمان ضربان قلب، فشار خون و نوار قلب او ثبت میشود تا مشکلات مربوط به عضله یا دریچههای قلب آشکار شوند.
پزشک تست ورزش قلب را برای تشخیص این بیماریها تجویز میکند:
- بیماری مادرزادی قلب؛
- نارسایی قلب؛
- بیماری عروق کرونر؛
- بیماری دریچه قلب؛
- کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک.
انجام دورهای این تست به این چند گروه توصیه میشود:
- افرادی که مشاغل پرخطر دارند (مانند خلبانان یا ورزشکاران حرفهای)؛
- بیماران قلبی که دوره درمان را میگذراننند؛
- دیابتیهایی که قصد دارند ورزش را شروع کنند؛
- افراد سالمی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی، دیابت و غیره را دارند.
چه زمانی تست ورزش قلب ضروری است؟
مهمترین دلیل تست ورزش قلب چیست و چه زمانی پزشک فورا دستور انجامش را مینویسد؟ زمانی که:
- مبتلا به بیماری عروق کرونر هستید و درد قفسه سینه دارید؛
- از آنژین صدری (درد یا ناراحتی قفسه سینه به دلیل جریان خون ضعیف به قلب) رنج میبرید؛
- دچار حمله قلبی شدهاید؛
- اخیرا آنژیوپلاستی یا جراحی بای پس قلب انجام دادهاید؛
- دچار آریتمی (ضربان سریع یا نامنظم) هستید؛
- تنگی نفس (دیسپنه) دارید؛
- سبکی سر یا سرگیجه احساس میکنید.
آیا تست ورزش گرفتگی عروق قلب را نشان میدهد؟
تست ورزش برای قلب است و احتمال گرفتگی عروق قلب را بهخوبی نشان میدهد. اگر رگها بسته باشند، هنگام فعالیت بدنی شدید نوار قلب بیانگر افت خونرسانی به عضله قلب است و این یعنی احتمالا بعضی از عروق قلب مسدود شدهاند. نتیجۀ این تست با آزمایشهای تکمیلی دقیق مثل اسکن قلب، اکوکاردیوگرافی استرس یا آنژیوگرافی تأیید خواهد شد.
تست ورزش قلب در زنان
زنان حداکثر ضربان قلب و ظرفیت قلبی عروقی کمتری نسبت به مردان دارند و معمولا علائم بیماری قلبی در آنها متفاوت از مردان است. ازطرفی، چربی زیرجلدی و هورمونها بر نتایج تست تست ورزش قلب زنان تأثیر میگذارند. این موضوع تشخیص بیماری قلبی را در مراحل اولیه دشوار میکند و پزشک را به اسکن هستهای قلب یا اکوکاردیوگرافی وامیدارد. پزشک هنگام تست ورزش اکو قلب زنان جنسیت و سنوسال را حتما در نظر میگیرد تا نتایج بهینهای بهدست آورد. 
مراحل انجام تست ورزش قلب
میپرسید «تست ورزش قلب چجوریه»؟ در ادامه نگاهی به مراحل انجامش بیندازید:
- ابتدا یک تکنسین علائم حیاتی آزمایشدهنده را اندازه میگیرد، مواردی مثل ضربان قلب و فشار خون در حالت استراحت؛
- سپس دیسکهای کوچک و چسبندهای را به سینه و بازوهای فرد و دستگاه EKG متصل میکند: این دیسکها الکترود نام دارند؛
- فرد شروع به راهرفتن روی تردمیل میکند یا با سرعت ملایمی روی دوچرخه ثابت رکاب میزند؛
- سرعت و شیب بهمرور بیشتر میشود و تکنسین هرازگاهی حال فرد را میپرسد؛
- دستگاه الکتروکاردیوگرام ضربان قلب فرد را اندازه میگیرد و فشار خون نیز اندازهگیری و ثبت میشود؛
- این تست تا زمان رسیدن به ضربان قلب هدف ادامه دارد یعنی وقتی قفسه سینه درد یا فشار نگرانکنندهای تحمل کند یا اکسیژن به قلب نرسد؛
- در صورت بروز علائم شدید یا درخواست توقف، تکنسین تست را زودتر تمام میکند.
تفاوت تست ورزش با دیگر روشهای بررسی قلب
تست ورزش قلب بهعنوان یک تست اولیه، برای بررسی وضعیت جریان خون در قلب تجویز میشود و چنانچه نتایج آن طبیعی نباشد، پزشک برای تشخیص دقیق و قطعی، سراغ تستهای پیشرفته مثل استرس اکو یا اسکن قلب میرود.
تست ورزش یا استرس اکو؛ کدام بهتر است؟
اکوکاردیوگرام استرس (استرس اکو) یک آزمایش اساسی با جزئیات بیشتر و بر مبنای تصویربرداری (سونوگرافی) است. این تست با ارزیابی جریان خون، حفرههای پمپاژ قلب، عملکرد دریچهها و حرکت دیوارهها، آن نواحی قلب که دچار ضعف خونرسانی یا اختلال عملکردی هستند را بهراحتی تشخیص میدهد، حتی در افرادی که نتایج تست ورزش قلب آنها طبیعی است. برای افرادی که قدرت فعالیت سنگین و شدید را ندارند، تست اکو بهجای تست قلب تجویز میشود.
اسکن قلب بهتر است یا تست ورزش؟
تست ورزش روشی سادهتر، کمهزینهتر و مناسب برای ارزیابی اولیه عملکرد قلب و بررسی احتمال گرفتگی عروق است. در مقابل، اسکن قلب (اسکن هستهای یا پرفیوژن میوکارد) دقت بیشتری دارد و نهتنها ضعف خونرسانی را تشخیص میدهد، که میزان کاهش خون و محل دقیق کاهش خونرسانی به عضله قلب را مشخص میکند.
انتخاب بین اسکن قلب و تست ورزش به هدف تشخیص، شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد. تست ورزش بیشتر برای ارزیابی اولیه و غربالگری بیماران بهکار میرود و اسکن قلب زمانی تجویز میشود که نتایج تست ورزش مبهم و ارزیابی دقیقتر جریان خون قلب ضروری باشد.
نحوه خواندن نتایج تست ورزش قلب
جواب تست ورزش قلب مثبت و منفی ندارد و بسته به دلیل آزمایش، سنوسال آزمایشدهنده، سابقه مشکلات قلبی و دیگر بیماریهای زمینهای تفسیر میشود. پس دنبال دلیل مثبت بودن تست ورزش قلب یا منفیبودنش نگردید؛ نتایج این آزمایش «طبیعی» یا «غیرطبیعی» است:
- اگر نتیجه تست طبیعی باشد، یعنی بهاندازه همسنوسالان و همجنسان خود میتوانید ورزش و فعالیت کنید و وضعیت فشار خون یا نوار قلبتان خطرناک نیست.
- اگر نتیجه تست غیرطبیعی باشد، یعنی دچار حین ورزش ریتم قلبتان غیرعادی میشود و این ممکن است بیانگر انسداد شریانهای قلبی باشد.
بهجای تفسیر تست ورزش قلب در خانه، وارد سامانه پزشکی دکتردکتر شوید و جواب تست خود را برای پزشکان بارگذاری کنید. متخصصان ما تفسیر تماموکمال وضعیت تست را برای شما میفرستند. همچنین میتوانید با درخواست آزمایش در محل، انواع آزمایشهای پزشکی را در منزل یا محل انتخابی خود انجام دهید.
حداکثر ضربان قلب (HR) در تست ورزش چه معنایی دارد؟
حداکثر ضربان قلب در تست ورزش توانایی قلب در اوج فعالیت فیزیکی را نشان میدهد. معمولا مقدار این فاکتور با فرمول «۲۲۰ منهای سن آزمایشدهنده» محاسبه میشود. دستیابی به حداقل ۸۰ تا ۸۵٪ از این مقدار یعنی تست شدت کافی داشته و نتایج قابل اعتماد است. درحالیکه نرسیدن به این مقدار بیانگر ضعف عملکرد قلب خواهد بود.
METs در تست ورزش چیست؟
METs یا Metabolic Equivalents واحدی برای اندازهگیری شدت فعالیت بدنی و بیانگر این است که بدن هنگام ورزش چند برابر حالت استراحت انرژی مصرف میکند. هر ۱ MET معادل مصرف اکسیژن در حالت استراحت است (۳٫۵ میلیلیتر اکسیژن بهازای هر کیلوگرم وزن در دقیقه).
عدد METs بالا بهمعنی توان قلبی عروقی بهتر و وضعیت مطلوب فرد است. درحالیکه نرسیدن به MET بالا از احتمال ظرفیت قلبی عروقی پایین خبر میدهد.
ETT در تست ورزش به چه معناست؟
ETT مخفف Exercise Treadmill Test بهمعنای تست تردمیل ورزشی است. این همان تست ورزش استاندارد است که همزمان نوار قلب، فشار خون و علائم قلبی را هنگام راهرفتن یا دویدن روی تردمیل راه ثبت میکند.
سایر موارد مشکوک در تست ورزش قلب
اگر بخش ST در نوار قلب، حین فعالیت یا پساز آن، افت کند یا شیبدار شود، این معمولا نشانه ایسکمی یا کاهش خونرسانی به عضله قلب است. بالا رفتن آن نیز غیرطبیعی و هشداردهنده باشد. همچنین افزایش یا کاهش بیشازحد فشار خون حین فعالیت احتمالا نشانه مشکلات عروقی یا نارسایی قلبی است. درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، سرگیجه یا سبکی سر حین تست همگی از علائم هشدار بهحساب میآیند.
آمادگی و نکات قبل از تست ورزش قلب
بعداز تجویز این تست توسط پزشک، آزمایشدهندگان میخواهند بدانند آمادگی برای تست ورزش قلب چگونه است و برای دستیابی به نتایج بهینه، چه نکاتی باید رعایت شود. نکات مهم آمادگی برای این تست عبارتاند از:
- در ساعات منتهی به آزمایش چیزی نخورید.
- ۲۴ ساعت قبل از آزمایش از مصرف کافئین خودداری کنید. این یعنی قهوه، چای، نوشیدنیهای انرژیزا و برخی داروهای بدون نسخه ممنوع هستند.
- از ۳ ساعت قبلاز تست سیگار نکشید و دیگر دخانیات را کنار بگذارید.
- روز آزمایش با مشورت پزشک داروی بتا بلوکر مصرف نکنید. از اسپری استنشاقی آسم هم استفاده نکنید.
- اگر ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبلاز تست قرص ویاگرا، تادالافیل (سیالیس) یا واردنافیل (لویترا) مصرف کردهاید، پزشک را در جریان قرار دهید.
- آرامشتان را حفظ کنید. اضطراب نتیجه این تست را تغییر میدهد.
برای تست ورزش چه لباسی بپوشیم؟
روز تست باید لباسی سبک، راحت و تنفسپذیر به تن داشته باشید تا جلوی حرکت و تعریق بدن را نگیرد. بهجای لباسهای تنگ و کفشهای پاشنهدار، یک تیشرت یا بلوز نخی با شلوار یا شلوارک ورزشی گشاد انتخاب مناسبی است. زیورآلاتتان را خانه بگذارید و یک جفت کتانی مخصوص پیادهروی یا دویدن با کفی نرم و مناسب همراه خود داشته باشید.
مدتزمان تست ورزش قلب چند دقیقه است؟
نگران این هستید که تست ورزش قلب چقدر طول میکشد؟ باید بگوییم خود تست (فعالیت روی تردمیل یا دوچرخه) بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد؛ بااینحال کل این فرایند شامل آمادهسازی، تست و بازیابی حدودا ۳۰ تا ۴۵ دقیقه وقت میبرد.
مدتزمان دقیق جلسه تست به وضعیت جسمانی فرد (ظرفیت قلب)، سرعت و شدت فعالیتها بستگی دارد. اگر آزمایشدهنده زودتر احساس خستگی کند، زودتر دچار تنگی نفس شود و تکنسین شاهد تغییرات غیرطبیعی در نوار قلب او باشد، آزمایش سریعتر متوقف خواهد شد.
هزینه انجام تست ورزش قلب
در برآورد هزینه تست ورزش قلب مواردی مثل انتخاب مراکز درمانی دولتی یا خصوصی، تخصص پزشک، تجهیزات مرکز پزشکی و پوشش بیمه دخیل هستند. هزینه اجرا و تفسیر این تست در مراکز خصوصی یا تخصصی با امکانات پیشرفته، طبیعتا بیشتر از مراکز دولتی خواهد بود. براساس تعرفههای گزارششده از مراکز مختلف، بهای تمامشده این آزمایش در سال ۱۴۰۴ از ۵۰۰ هزار تا ۱٫۵ میلیون تومان متغیر است.
کلام آخر دکتردکتر
تست ورزش قلب، پنجرهای دقیق و واضح رو به عملکرد قلب باز میکند و تحمل قلب در شرایط فشار را بهخوبی نشان میدهد. این آزمایش با هدف ارزیابی جریان خون، ظرفیت عضله قلب و احتمال وجود بیماریهای عروقی انجام میشود. با بررسی نتایج این آزمایش، پزشک بیماریها و اختلالات احتمالی قلب را بهراحتی شناسایی کرده و بیماریهای جدی قلب را در مراحل اولیه شناسایی خواهد کرد. پیشگیری از عوارض جدی و هدایت درمان مؤثر از مهمترین مزایای این تست کاربردی است.
با آگاهی از نکات آمادهسازی، مراحل انجام و دیگر جزئیات تست ورزش قلب میتوانید این فرایند را ایمن و مؤثر پشتسر بگذارید. اگر اطلاعات کاملی دراینباره ندارید، با پزشکان ما در سامانه پزشکی دکتردکتر گفتوگو کنید. در این جلسات ویزیت آنلاین، بهترین متخصصان کشور روبهروی شما مینشینند و به سؤالاتتان پاسخ میدهند.
