تشخیص علائم اسکیزوفرنی؛ بیماری که در آن مرز خیال و واقعیت از بین می‌رود!

علائم اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی بیماری روانی است که روی شیوه فکرکردن تاثیر می‌گذارد. امکان ابتلا به این بیماری در سال‌های ابتدایی جوانی بیشتر است و انواع مختلفی دارد. علائم اسکیزوفرنی به دو دسته منفی و مثبت تقسیم می‌شوند. علائم منفی شامل مواردی است که بیمار بعضی از توانایی‌های خود مانند انگیزه‌داشتن برای انجام کاری را از دست می‌دهد. علائم مثبت هم شامل تجربه‌‌کردن چیزهایی غیرواقعی می‌شود؛ برای مثال، بیمار چیزهایی می‌بیند یا می‌شنود که واقعی نیستند. پزشکان درباره عامل ابتلا به اسکیزوفرنی به نتیجه قطعی نرسیده‌اند. شاید محیط و شاید هم ژنتیک در بروز این مشکل نقش داشته باشند. برای تشخیص و درمان این بیماری نیاز به کمک دکتر روانپزشک وجود دارد. در این مقاله از علائم اسکیزوفرنی، شیوه تشخیص و درمانش برایتان می‌گوییم.

علائم اسکیزوفرنی چیست؟ چگونه ابتلا به آن را تشخیص دهیم؟

همان‌طور که گفته شد، اسکیزوفرنی از بیماری‌های روانی است که می‌تواند روی شیوه تفکر اثر بگذارد و زندگی روزانه را با مشکلات و اختلالاتی مواجه کند. اما نشانه های  اسکیزوفرنی چیست؟ اگر این علائم را دارید، سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید:

  • توهم
  • هذیان
  • بی‌انگیزگی
  • کندی حرکات
  • کاهش میل جنسی
  • تغییرات الگوی خواب
  • تغییر احساسات
  • تغییر زبان بدن
  • به هم ریختگی افکار
  • بی‌میلی به رعایت بهداشت
  • بی‌میلی برای فعالیت‌های اجتماعی

توجه داشته باشید که تجربه هرکس از ابتلا به اسکیزوفرنی با دیگری متفاوت است. البته تمام نشانه‌های بالا با هم در یک بیمار دیده نمی‌شوند. اسکیزوفرنی در بعضی از افراد از سال‌های آغاز جوانی شروع و به‌ تدریج شدید می‌شود.

مرحله نخست بیماری فاز پرودرمال (prodromal phase) نام دارد. علائم اولیه اسکیزوفرنی در مرحله پرودرمال چیست؟ در این مرحله، تغییرات محسوسی در خواب، احساسات، ارتباطات، انگیزه و توانایی تفکر بروز می‌کند. علائم اسکیزوفرنی در هر دوره‌ای از زندگی فرد متفاوت است؛ در ادامه درباره آن‌ها توضیح خواهیم داد.

علائم اسکیزوفرنی

علائم اسکیزوفرنی در کودکان

نشانه‌های بیماری اسکیزوفرنی در کودکان با موارد زیر شروع می‌شود و در ادامه، نشانه‌ها شبیه علائم اسکیزوفرنی در جوانان و بزرگسالان دیگر خواهد بود:

  • اختلال در تفکر و استدلال
  • ابراز نظرهای عجیب
  • از بین‌رفتن مرز واقعیت و خیال
  • انزوا و دوری از دوستان و خانواده
  • مشکلات خواب
  • پرخاشگری
  • مشکوک‌شدن به دیگران

تشخیص بیماری اسکیزوفرنی در کودکان نیاز به مراجعه به روانپزشک دارد. با دیدن این علائم در کودکان نمی‌توانید درباره وضعیت سلامت روانی‌شان نتیجه‌گیری کنید.

علائم اسکیزوفرنی در نوجوانان

نشانه های اسکیزوفرنی در نوجوانان مشابه علائم اسکیزوفرنی در بزرگسالان است. با این حال، علائم زیر در آن‌ها بیشتر نمود پیدا می‌کند:

  • دوری از دوستان و خانواده
  • افت تحصیلی
  • مشکلات خواب
  • کج‌خلقی و افسردگی
  • بی‌انگیزگی

باید بدانید که گاهی مصرف برخی از مواد توهم‌زا مانند LSD یا متامفتامین‌ها (methamphetamines) هم می‌توانند علائمی مشابه در نوجوانان ایجاد کنند.

در ابتلا به اسکیزوفرنی، نوجوانان در مقایسه با بزرگسالان:

  • کمتر دچار توهم می‌شوند.
  • کمتر دچار دیدن تصاویر موهوم و خیالی می‌شوند.

علائم اسکیزوفرنی در زنان

نشانه‌های اسکیزوفرنی در زنان و مردان آنچنان متفاوت نیست اما تفاوت‌هایی در بروز این نشانه‌ها وجود دارد. برای مثال، افسردگی و اضطراب در زنان بیشتر بروز پیدا می‌کند. چنین چیزی امکان میل به خودکشی را هم بالا می‌برد. نشانه‌های زیر هم کمتر از مردان در زنان مبتلا به اسکیزوفرنی دیده می‌شود:

  • واکنش‌های خنثی یا بروزندادن واکنش به اخبار و رخدادها
  • انزوای اجتماعی
  • کم‌حرفی

این نشانه‌ها در زنان زیاد دیده نمی‌شود. در واقع، نشانه‌های بالا در مردان مبتلا به اسکیزوفرنی بیشتر بروز پیدا می‌کند. زنانی که به این بیماری دچار می‌شوند از نظر فیزیکی از مردان فعال‌تر هستند و پرخاشگری بیشتری در آنها به وجود می‌آید.

نشانه‌های منفی و مثبت اسکیزوفرنی

این‌ها نشانه‌های کلی ابتلا به اسکیزوفرنی هستند. نشانه‌های این مشکل به دو دسته تقسیم می‌شوند:

  • نشانه‌های منفی
  • نشانه‌های مثبت

نشانه‌های منفی اسکیزوفرنی

نشانه‌های منفی اسکیزوفرنی مواردی هستند که با وجود آنها، فرد توانایی انجام بعضی از کارهای معمولی و لذت‌بردن از زندگی را از دست می‌دهد. برای مثال:

  • بی‌انگیزگی
  • کاهش تمرکز
  • کاهش انرژی
  • میل به در خانه‌ماندن
  • تغییر در الگوی خواب
  • بی‌توجهی به رعایت بهداشت
  • دشواری ارتباط برقرارکردن با دیگران
  • دچارشدن به این احساس که حرفی برای گفتن وجود ندارد

در دسته‌بندی علائم منفی اسکیزوفرنی، گروه دیگری از نشانه‌ها با عنوان اختلالات شناختی هم وجود دارد که شامل مشکل در به‌ خاطرآوردن موضوعات، یادگیری چیزهای تازه و تصمیم‌گیری می‌شود.

نشانه‌های منفی به وضوح نشانه‌های مثبت نیستند و حتی بعد از بهبود علائم مثبت بیماری همچنان در فرد باقی می‌مانند. بروز این علائم باعث می‌شود که بیماری شدیدتر از حالتی باشد که فرد فقط علائم مثبت را تجربه می‌کند. در واقع، نشانه‌های منفی حکایت از بروز علائم اسکیزوفرنی شدید دارند.

 

عوارض اسکیزوفرنی روی مغز

نشانه‌های مثبت اسکیزوفرنی

منظور از نشانه‌های مثبت، علائمی است که بروزشان حکایت از ناپدیدشدن مرز واقعیت و خیال برای بیمار دارند. این نشانه‌ها در بیماری‌های روانی دیگر هم ظاهر می‌شوند. این علامت‌ها در زیرمجموعه علائم روان‌پریشی قرار می‌گیرند. از جمله نشانه‌های مثبت باید به موارد زیر اشاره کنیم:

  • توهم
  • هذیان
  • آشفتگی فکری

توهم

منظور از توهم حالتی است که بیمار چیزهایی را می‌بیند، می‌شنود، می‌بوید یا حس می‌کند که برای دیگران وجود ندارد. برای مثال:

  • شنیدن صداها
  • دیدن چیزهایی که وجود ندارند.
  • احساس اینکه کسی آنها را لمس می‌کند.
  • حس‌کردن بوهایی که از نظر دیگران وجود ندارد.

شنیدن صداهای غیرواقعی از بارزترین نشانه‌های اسکیزوفرنی است. این صداها می‌توانند صدای مردانه یا زنانه باشند. گاهی صدای کسی به گوش بیمار می‌رسد که پیش‌تر آن را نشنیده بوده است؛ حتی لهجه و زبان مرجع صدا می‌تواند برای او به‌ طور کامل ناشناخته باشد. این صداهای موهوم گاهی آرام‌اند و حالت زمزمه دارند و گاهی بلند و آزاردهنده‌اند. علامت‌های مثبت در مقایسه با موارد منفی علائم اسکیزوفرنی خفیف به نظر می‌رسند.

هذیان

منظور از از هذیان عقایدی است که منشأ واقعی ندارند. یعنی چه؟ یعنی بیمار به چیزهایی باور دارد که واقعیت ندارند و حتی خود فرد هم می‌داند که چنین چیزهایی واقعی نیستند. برای مثال:

  • بیمار فکر می‌کند که گروهی از آدم‌های فضایی او را تحت تعقیب قرار داده‌اند.
  • بیمار فکر می‌کند که آشنایان یا غریبه‌ها می‌خواهند او را بکشند.
  • بیمار بر این باور است که قطعه‌ای الکترونیکی در مغزش کار گذاشته شده تا او را کنترل کند.
  • بیمار اینطور می‌پندارد که قدرتی ماورائی دارد و رهبر یا پروردگار آدم‌های دیگر است.
  • بیمار احساس می‌کند که در غذا و آب او سم ریخته‌اند.

امکان کنترل این علائم اسکیزوفرنی وجود دارد. اگر بیمار توجیه شود که دچار مشکل است و بیماری خود را بپذیرد، حتی در محل کار و در طول زندگی معمولی هم می‌تواند آنها را مدیریت کند.

آشفتگی فکری

این نشانه‌ها هم باعث می‌شود که فرد شروع به صحبت‌کردن به آرامی یا تندی کند. گاهی حرف‌هایی که او می‌زند از نظر دیگران معنایی ندارند. فرد مبتلا به اسکیزوفرنی حرف‌هایی آشفته می‌زند و از یک موضوع به موضوع دیگری می‌رود.

  • علائم اسکیزوفرنی در سالمندان بیشتر شامل نشانه‌های منفی است و نشانه‌های مثبت بیماری در آنها کاهش پیدا می‌کند.

انواع اسکیزوفرنی و نشانه‌های آن‌ها

اسکیزوفرنی انواع مختلفی دارد که در دسته‌بندی‌های زیر قرار می‌گیرند:

  • بیماری اسکیزوفرنی پارانوئید
  • اسکیزوفرنی ساده
  • اسکیزوفرنی هبفرنی (Hebephrenic)
  • اسکیزوفرنی کاتاتونی (Catatonic)
  • اسکیزوفرنی باقی‌مانده (Residual)
  • اسکیزوفرنی‌فرم (Schizophreniform)
  • اسکیزوفرنی دسته‌بندی‌نشده

بیماری اسکیزوفرنی پارانوئید

این مدل از انواع اسکیزوفرنی علامت‌های رایج اسکیزوفرنی مانند توهم را دارد. احساسات و صحبت‌کردن فرد در این نوع از بیماری تغییری نمی‌کند اما از علائم اسکیزوفرنی پارانوئید باید به توهم و هذیان اشاره کنیم.

اسکیزوفرنی ساده

در این نوع از اسکیزوفرنی علامت‌های منفی بیماری بیشتر بروز پیدا می‌کنند و به سرعت شدید می‌شوند و نشانه‌ های اسکیزوفرنی خفیف نیست.

اسکیزوفرنی هبفرنی

بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی هبفرنی (Hebephrenic) رفتارهایی غیرمسئولانه و غیر قابل پیش‌‌بینی دارند. افکار آنها آشفته است و در صحبت‌کردن دچار مشکل می‌شوند. این نوع از بیماری بیشتر در جوانان و نوجوانان دیده می‌شود. انزوا هم از نشانه‌های رایج آن است.

اسکیزوفرنی کاتاتونی

نوع کاتاتونی اسکیزوفرنی (Catatonic) از انواع دیگر نادرتر است. بیمار در این نوع از اختلال ثبات ندارد و گاهی به‌شدت فعال و گاهی بسیار منفعل و آرام است. امکان دارد که هیچ صحبتی هم نکند و کاملاً ساکت باشد.

اسکیزوفرنی باقی‌مانده

اسکیزوفرنی باقی‌مانده (Residual) در مراحل پیشرفته بیماری شناسایی می‌شود و علائم اسکیزوفرنی شدید در فرد بروز پیدا می‌کند.

اسکیزوفرنی‌فرم

یکی دیگر از اختلالات روان‌پریشی با علائمی مشابه اسکیزوفرنی هم اسکیزوفرنی‌فرم (Schizophreniform) است. علائم این بیماری سریع‌تر از اسکیزوفرنی درمان می‌شوند.

اسکیزوفرنی دسته‌بندی‌نشده

بیماران مبتلا به این نوع از بیماری دارای نشانه‌هایی از دسته‌بندی‌های مختلف هستند اما نمی‌توان برایشان گروهی مجزا با ویژگی‌های مشخص در نظر گرفت. در واقع، علائمی از تمام انواع اسکیزوفرنی در این بیماری دیده می‌شود.

علت اسکیزوفرنی

علت اسکیزوفرنی چیست؟

هنوز پزشکان و متخصصان به طور دقیق علت این بیماری را کشف نکرده‌اند اما مجموعه‌ای از عوامل زیر می‌توانند باعث بروز علائم اسکیزوفرنی شوند:

  • استرس؛ تجربه استرس‌های شدید مانند از دست‌دادن عزیزان یا شغل می‌تواند باعث اسکیزوفرنی شود.
  • ژنتیک؛ وجود سابقه این بیماری در خانواده هم نقش مهمی در ابتلای افراد مختلف به آن دارد.
  • آسیب مغزی؛ اگر به مغز در هنگام تولد یا دوران بارداری مادر فشار وارد شود هم احتمال بروز اسکیزوفرنی قوت می‌گیرد.
  • مصرف مواد و الکل؛ مصرف انواعی از مواد مخدر و الکل هم عاملی برای ابتلا به این بیماری است.
  • کودکی سخت؛ بی‌توجهی به کودک یا حوادثی مانند سؤاستفاده از او هم می‌توانند باعث بروز علائم اسکیزوفرنی شوند.

تشخیص بیماری اسکیزوفرنی چگونه انجام می‌شود؟

فقط روانپزشکان می‌توانند اسکیزوفرنی را تشخیص بدهند. پیش از تشخیص قطعی هم نیاز به ملاقات چندباره با روانپزشکان وجود دارد. آنها با ارزیابی وضعیت هر فرد و بررسی بسامد علائم اسکیزوفرنی در آنها به نتیجه‌گیری می‌رسند.

روانپزشکان براساس قوانین تشخیصی که می‌دانند درباره وضعیت فرد به نتیجه می‌رسند. چشم‌انداز تحقیقات علمی نشان می‌دهد که در آینده‌ای نزدیک ابزارها و دستگاه‌هایی برای اسکن دقیق مغز وجود خواهند داشت که امکان تشخیص سریع بیماری را ممکن می‌کنند.

درمان اسکیزوفرنی آیا شدنی است؟

بنا به علائم اسکیزوفرنی که در فرد دیده می‌شود، روش‌های مختلفی برای درمان توصیه می‌شود. از روش‌های درمان اسکیزوفرنی می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

  • تجویز داروهای ضد روان‌پریشی
  • مشاوره‌های روانشناسی فردی، خانوادگی، گروهی
  • بستری‌کردن در مراکز ویژه برای کنترل علائم اسکیزوفرنی
  • درمان با ضربه الکتریکی تشنج‌آور (ECT)

برای تشخیص علائم اسکیزوفرنی به روانپزشک مراجعه کنید

اسکیزوفرنی از بیماری‌های روانی است که با بروز تغییراتی در رفتار، افکار و احساسات خود را نشان می‌دهد. هنوز دلیل و علت ابتلا به آن مشخص نشده است اما پای عوامل مختلفی در میان است. روانپزشکان با بررسی علائم اسکیزوفرنی می‌توانند درباره ابتلا به بیماری و نوع آن نظر بدهند.

روش‌های درمانی مختلفی از تجویز داروهای ضد روان‌پریشی تا بستری در مراکز ویژه و شوک‌های تشنج‌آور برای بهبود بیماران استفاده می‌شوند. برای مراجعه به روانپزشک جهت بررسی وضعیت علائم این مشکل می‌توانید از لینک نوبت دهی آنلاین استفاده کنید و قرار ملاقاتی با بهترین متخصصان برای خود ترتیب بدهید.

منابع:

rethink.org

psycom.net

mayoclinic.org

psychiatrictimes.com

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شماست و به منزله تجویز پزشکی نیست.
در همین خصوص بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

گفتگو
جدیدترین‌ها
۱۷ روش درمان افسردگی بدون دارو؛ صلح را در درون خود جستجو کنید!
۱۷ روش درمان افسردگی بدون دارو؛ صلح را در درون خود جستجو کنید!
حدود ۶۰ درصد از ایرانی‌ها یا افسرده هستند یا در معرض این...
خشونت علیه زنان‌؛ گره‌ای کور که با آگاهی باز می‌شود
خشونت علیه زنان‌؛ گره‌ای کور که با آگاهی باز می‌شود
تصویر زنانی کتک‌خورده، تحقیرشده، تنها در مقابل تبعیض‌ها و اسیر در چارچوب‌های...
آزمایش تستوسترون و تمام نکات مهمی که باید درباره آن بدانید!
آزمایش تستوسترون و تمام نکات مهمی که باید درباره آن بدانید!
آزمایش تستوسترون سطح این هورمون در خون را بررسی می‌کند. پزشکان با...
گر گرفتگی یائسگی؛ احساس گرمای شدیدی که قابل کنترل است!
گر گرفتگی یائسگی؛ احساس گرمای شدیدی که قابل کنترل است!
یائسگی آخرین مرحله از چرخه باروری خانم‌هاست که در آن فرایند تخمک‌گذاری...
انواع دارو یائسگی برای کنترل فوری علائم
انواع دارو یائسگی برای کنترل فوری علائم
پایان دوره باروری یک سیکل طبیعی در بدن خانم‌هاست، اما بعضی از...

تجربه اتفاق‌های ناگواری مثل مرگ عزیزان، تصادف، زورگیری، تعرض جنسی، التهابات اجتماعی و غیره، سلامت روان فردی و اجتماعی ما رو تهدید می‌کنه و می‌تونه منجربه تروما و در بلندمدت، PTSD بشه.