پارگی کیسه صفرا؛ هرآنچه باید درباره علائم، خطرات و درمان این بیماری بدانید

در صورت پارگی کیسه صفرا، احتمال بروز عفونت پریتونیت و به خطر افتادن سلامتی فرد وجود دارد. علائم پارگی کیسه صفرا در هر فردی متفاوت است. به طور کلی، درد شکمی، زردی، تب و تهوع نشان دهنده بروز این عارضه هستند. به محض مشاهده این علائم، باید بیمار به پزشک متخصص مراجعه کند. دکتر گوارش با بررسی علائم بالینی فرد و نتایج آزمایش‌ها و سونوگرافی، ترکیدن کیسه صفرا را تشخیص می‌دهد. همراه ما باشید تا پیرامون این عارضه صحبت کنیم و بگوییم پاره شدن کیسه صفرا باعث مرگ میشود یا خیر.

پارگی کیسه صفرا به چه معنی است؟

پارگی کیسه صفرا یک بیماری است که در آن، دیواره کیسه صفرا نشت می‌کند یا می‌ترکد. پارگی کیسه صفرا ممکن است ناشی از التهاب یا صدمه فیزیکی باشد. اگر کیسه صفرا پاره شود، درد شدید و ناگهانی شکمی حس خواهید کرد. شدت درد پس از پارگی، ممکن است کوتاه مدت باشد؛ اما درد شدید زمانی عود می‌کند که، صفرا و سایر مواد به داخل حفره شکم نشت کرده و موجب التهاب یا عفونت شوند. 

عدم درمان پارگی کیسه صفرا، باعث سندرم پاسخ التهابی سیستمیک (SIRS) در بدن شده و زندگی فرد را تهدید خواهد کرد.

چه عواملی باعث پارگی کیسه صفرا می‌شوند؟

پارگی این عضو بدن، عموماً به دلیل التهاب کیسه صفرا یا یک آسیب بلانت ایجاد می‌شوند. به طور کلی، شایع‌ترین علت ترکیدن کیسه صفرا عبارت‌ است از:

• سنگ‌های صفراوی: سنگ‌های سخت با بستن مجاری، فشار و آسیب جدی به دیواره کیسه صفرا وارد می‌کنند.
• آسکاریازیس: ورود انگل‌ها به مجاری صفراوی جریان طبیعی تخلیه صفرا را مختل می‌کنند.
• عفونت‌های باکتریایی (اشریشیا کلی، کلبسیلا و…): نفوذ باکتری‌های مهاجم که دیواره کیسه را دچار عفونت فعال، التهاب و تخریب بافتی می‌کنند.
• انسداد مجرای صفراوی: گرفتگی مسیر که ناشی از غلظت بیش از حد صفرا یا شکل‌گیری بافت اسکار و زخم است.
• لجن صفراوی: تجمع ذرات ریز و رسوبات غلیظی که به‌مرور زمان راه خروج مایع را بند می‌آورند.
• تصادفات وسایل نقلیه: ضربه ناگهانی و بسیار شدید به شکم در سوانح رانندگی که دیواره صفرا را پاره می‌کند.
• ورزش‌های تماسی (فوتبال، کشتی، راگبی): آسیب‌ جسمی سنگین و ضربات مستقیم به ناحیه شکم در جریان ورزش.
• تومورها و بیماری‌های شدید: رشد توده‌های غیرطبیعی یا شرایط حاد جسمانی که مقاومت بافت صفرا را به‌شدت تضعیف می‌کنند.

در صورت بروز هر کدام از این حوادث، لازم است که در اسرع وقت به مراکز درمانی مراجعه کنید.

علائم و نشانه‌های پاره شدن کیسه صفرا

علائم پارگی کیسه صفرا را نباید نادیده بگیرید و حتماً باید تحت نظر پزشک باشید. از جمله علائم رایج این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

علائم اولیه پارگی کیسه صفرا

در مراحل اولیه این عارضه، معمولاً این علائم بروز می‌کند:

• درد در سمت راست بالای شکم؛ این درد اغلب پس از خوردن غذاهای چرب رخ می‌دهد، درد شکمی، نشانه‌ رایج وجود سنگ‌های صفراوی است که جریان صفرا را مسدود می‌کنند.
• نفخ شکم؛ احساس ناراحتی یا نفخ شکم که ممکن است با سوءهاضمه اشتباه گرفته شود.

در صورت عدم درمان این عارضه، شاهد بروز علائم پیشرفت بیماری خواهید بود.

علائم پیشرفته پارگی کیسه صفرا

با بدتر شدن وضعیت فرد، علائم بیماری شدیدتر خواهد شد. از جمله نشانه‌های پارگی کیسه صفرا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• درد طاقت‌فرسا؛ این درد که نشان‌دهنده افزایش فشار داخل کیسه صفرا است، به پشت یا شانه راست می‌رسد.
• تب و لرز؛ این‌ موارد، علائم عفونت احتمالی هستند.
• حالت تهوع و استفراغ؛ این علائم به دلیل واکنش بدن به التهاب شایع است.
• زردی؛ زرد شدن پوست و چشم‌ها به دلیل ورود صفرا به جریان خون دیده می‌شود.
• حساسیت و التهاب شکم؛ تورم و درد در شکم نشان دهنده این است که کیسه صفرا به شدت ملتهب شده و در معرض خطر پارگی قرار دارد.

شناخت علائم پارگی قریب‌الوقوع کیسه صفرا، برای جلوگیری از عوارض شدید این عارضه ضروری خواهد بود. در صورت شدید بودن علائم ترکیدن کیسه صفرا، حتماً باید به دکتر گوارش مراجعه کنید.

عوارض پارگی کیسه صفرا

پارگی کیسه صفرا، منجر به بروز عوارضی می‌شود که زندگی فرد را به خطر می‌اندازد. از جمله عوارض ناشی از بروز این عارضه، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

پریتونیت

یکی از خطرات پارگی کیسه صفرا، پریتونیت یا التهاب پوشش شکم به دلیل نشت صفرا به داخل شکم است. این وضعیت منجر به درد شدید شکم، تب و حساسیت می‌شود. در صورت عدم درمان به موقع، این مشکل می‌تواند منجر به عفونت گسترده در زمان کم شود. در نتیجه باید حتماً برای درمان التهاب کیسه صفرا در اسرع وقت اقدام کنید.

سپسیس

یکی دیگر از خطرات مهم ترکیدگی کیسه صفرا، سپسیس است. این عارضه زمانی رخ می‌دهد که، عفونت ناشی از پارگی از طریق جریان خون در سراسر بدن پخش شود. سپسیس می‌تواند منجر به نارسایی اندام‌های داخلی شود. در صورت عدم رسیدگی فوری به این مشکل، زندگی بیمار به خطر خواهد افتاد.

قانقاریا

اگر پارگی کیسه صفرا درمان نشود، باعث قانقاریا خواهد شد. این عارضه زمانی اتفاق می‌افتد که بافت کیسه صفرا به دلیل کمبود خون می‌میرد. قانقاریا خطر پارگی و عفونت صفرا را افزایش می‌دهد. این وضعیت، شرایط فرد را برای درمان پیچیده‌تر و خطرناک‌تر می‌کند. برای شناخت نحوه درمان این بیماری، پیشنهاد می‌کنیم درباره تخصص گوارش چیست مطالعه کنید.

تشکیل آبسه

نشت صفرا و باکتری، می‌تواند منجر به تشکیل آبسه در کبد یا شکم شود. برای تخلیه آبسه‌های ایجاد شده، ممکن است نیاز به جراحی باشد. اگر با مشاهده اولین نشانه‌های پارگی کیسه صفر به دکتر مراجعه کنید، شدت خطر این عوارض کاهش پیدا می‌کند.

به نقل از medicalnewstoday،

آنتی‌بیوتیک‌ها معمولاً در خط اول درمان کوله سیستیت حاد و پارگی کیسه صفرا قرار دارند. از جمله آنتی‌بیوتیک‌های تجویز شده در بیمارستان برای درمان این عارضه، می‌توان به پنی‌سیلین‌ها، سفالوسپورین‌ها و کینولون‌ها اشاره کرد.

این داروها برای کنترل عفونت و پیشگیری از پخش شدن آن تجویز می‌شوند. سپس پزشک با مداخلات جراحی، نسبت به برداشتن صفرا و پاک‌سازی حفره شکمی اقدام می‌کند.

نحوه تشخیص پارگی کیسه صفرا

تشخیص پارگی کیسه صفرا، ممکن است برای پزشک دشوار باشد؛ زیرا علائم این بیماری با علائم التهاب کیسه صفرا یکسان است. در نتیجه، اگر پزشک این عارضه را درست تشخیص ندهد، احتمال دارد که درمان اشتباهی برای فرد تجویز شود. به همین دلیل، پزشکان متخصص از انواع آزمایش‌های تشخیصی، برای بررسی پارگی کیسه صفرا استفاده می‌کنند. برخی از روش‌های تشخیص ترکیدن کیسه صفرا عبارت‌اند از:

• سونوگرافی شکم
• سونوگرافی داپلر جریان رنگی
• سی‌تی اسکن شکم
• اسکن کبد و مجاری صفراوی(HIDA SCAN)
• شمارش گلبول‌های سفید
• بررسی سطح پروتئین واکنشی c
• بررسی سرعت رسوب گلبول قرمز

نتیجه این آزمایش‌ها، همراه با علائم و نشانه‌های بیماری های کیسه صفرا، نشان دهنده التهاب کیسه صفرا یا پارگی آن خواهد بود.

اقدامات اورژانسی در صورت ترکیدن کیسه صفرا چیست؟

درصورت بروز علائم پاره شدن کیسه صفرا، رعایت دقیق این اقدامات اورژانسی و حیاتی الزامی است:

• تماس فوری با اورژانس (۱۱۵): پارگی کیسه صفرا یک وضعیت تهدیدکننده حیات است؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا بیمار را به نزدیک‌ترین مرکز درمانی برسانید.
• شروع اقدامات اولیه: در اورژانس، تیم پزشکی بلافاصله با تزریق مایعات وریدی، اکسیژن‌رسانی و آنتی‌بیوتیک‌های قوی، شوک و عفونت اولیه را کنترل می‌کند.
• تصویربرداری سریع و دقیق: پزشکان با انجام آزمایش‌ها و سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن اورژانسی، میزان پارگی و وسعت نشت صفرا را بررسی می‌کنند.
• جراحی فوری و پاک‌سازی شکم: جراح بلافاصله کیسه صفرا را خارج کرده و حفره شکمی را از مایع صفراوی و عفونت به‌طور کامل پاک‌سازی می‌کند.
• پرهیز از هرگونه اتلاف وقت: کوچک‌ترین تأخیر در دریافت خدمات درمانی، خطر انتشار عفونت، آسیب به سایر اندام‌های گوارشی و مرگ را به‌شدت افزایش می‌دهد.

روش‌های درمان پارگی کیسه صفرا

پس از تشخیص علت بیماری، پزشک بهترین روش درمانی را برای بیمار در نظر می‌گیرد. در حالت ایده‌آل، پزشک کیسه صفرا را قبل از پاره شدن آن خارج خواهد کرد. چون اگر کیسه صفرا بعد از پارگی برداشته شود، احتمال بروز عوارض جانبی بیشتر خواهد شد. از جمله روش‌های رایج درمان این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

انواع روش‌های جراحی کیسه صفرا

در مواردی که روش‌های غیر جراحی کافی نیستند، یا وضعیت بیمار بدتر شده، اقدامات جراحی اورژانسی برای رفع پارگی کیسه صفرا انجام خواهد شد. هدف این روش‌ها، برداشتن کیسه صفرا آسیب‌دیده و ترمیم هرگونه عارضه مرتبط با آن، مانند نشت صفرا یا عفونت است.

جراحی اورژانسی معمولاً زمانی انجام می‌شود که، خطر عوارض بعدی زیاد باشد، یا وضعیت بیمار به سرعت رو به وخامت برود. انتخاب رویکرد جراحی در این شرایط، با توجه به شدت پارگی و سلامت کلی بیمار متفاوت خواهد بود. انواع روش‌های جراحی اورژانسی رایج برای درمان این عارضه عبارت‌اند از:

کوله سیستکتومی یا برداشتن کیسه صفرا

اگر سنگ کیسه صفرا باعث پارگی کیسه و نشت مواد صفراوی به درون شکم شده باشد، جراحی برداشتن کیسه صفرا (کوله سیستکتومی) برای برداشتن کیسه صفرا انجام می‌شود.

 در کوله سیستکتومی لاپاراسکوپی، چندین برش کوچک در شکم ایجاد می‌شود. سپس از طریق این برش‌ها، یک دوربین و ابزارهای جراحی وارد بدن خواهد شد. در قدم بعدی، جراح با دقت کیسه صفرای آسیب دیده را خارج می‌کند. این رویکرد:

• کم‌تهاجمی و کم‌درد است؛
• نقاهت کوتاه دارد؛
• اسکارهای کوچک‌تری در مقایسه با جراحی باز دارد.

روش لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی کیسه صفرا برای اکثر بیمارانی است که تحت کوله سیستکتومی قرار می‌گیرند انتخاب می‌شود. جراحی لاپاروسکوپی کیسه صفرا، مزایای زیادی نسبت به جراحی باز دارد. از جمله مزایای این عمل پارگی کیسه صفرا، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کاهش درد پس از عمل؛
• کاهش خطر عفونت؛
• نقاهت کوتاه بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های عادی؛
• احتمال کمتر باقی‌ماندن آثار زخم؛
• تجسم بالای پزشک از محل عمل و دقت بالا.

روش جراحی باز

روش جراحی باز کیسه صفرا که به عنوان جراحی معمولی نیز شناخته می‌شود، شامل ایجاد برش بزرگ‌تر در شکم برای دسترسی به کیسه صفرا است. این رویکرد سال‌هاست که مورد استفاده قرار می‌گیرد. با توجه به زخم بزرگ ناشی از این عمل و معایبی که دارد، معمولاً پزشکان روش لاپاراسکوپی را به جای آن انتخاب می‌کنند. مگر در شرایطی که راهکاری به جز جراحی باز برای برداشتن صفر و از بین بردن عفونت ایجاد شده، وجود نداشته باشد.

گزینه‌های درمانی بدون نیاز به جراحی پارگی کیسه صفرا

این گزینه‌های درمانی، برای بیمارانی در نظر گرفته می‌شوند که کاندید مناسبی برای جراحی نیستند. هدف از این درمان‌ها، مدیریت علائم و عوارض مرتبط با پارگی کیسه صفرا است. تا بدن فرصت کافی برای بهبود داشته باشد:

اگر نیاز به راهکار درمانی تکمیلی برای کنترل عوارض ناشی از ترکیدن کیسه صفر باشد، پزشک متخصص آن‌ها را انجام می‌دهد. تا بیماری کنترل شده و شرایط جسمانی فرد به پایداری برسد.

پیشگیری از پاره شدن کیسه صفرا

پیشگیری از پارگی کیسه صفرا شامل مدیریت عوامل مرتبط با سنگ کیسه صفرا یا پخش شدن عفونت در بدن است. با انتخاب شیوه زندگی آگاهانه و دریافت خدمات پزشکی مناسب، می‌توانید خطرات این عارضه را به میزان قابل توجهی کاهش دهید. از جمله روش‌های پیشگیری از این مشکل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• تغییرات رژیم غذایی بعد از عمل کیسه صفرا؛ مقدار زیادی میوه، سبزیجات و غلات کامل را در برنامه غذایی‌تان قرار دهید. همچنین، باید مصرف غذاهای پرکلسترول و چرب که به تشکیل سنگ کیسه صفرا کمک می‌کنند را محدود کنید.
• حفظ وزن سالم؛ برای کاهش تدریجی وزن از طریق تغییر برنامه غذایی و ورزش منظم برنامه‌ریزی کرده و از کاهش وزن سریع خودداری کنید. چون این کار می‌تواند خطر سنگ کیسه صفرا را افزایش دهد.
• معاینات پزشکی منظم؛ اگر سابقه سنگ کیسه صفرا یا مشکلات کیسه صفرا دارید، برای انجام سونوگرافی‌های دوره‌ای و آزمایش‌های لازم برنامه‌ریزی کنید. چون تشخیص زودهنگام سنگ‌های صفراوی، می‌تواند از ایجاد عوارض شدیدتر آن‌ها جلوگیری کند.

رسیدگی به مشکلات کیسه صفرا، به محض ظاهر شدن علائم بسیار مهم است. چون نادیده گرفتن علائم اولیه مشکلات کیسه صفرا، می‌تواند منجر به عوارض شدیدی مانند پارگی کیسه صفرا شود.

تشخیص و درمان پارگی کیسه صفرا به عهده چه پزشکی است؟

اگر علائم پارگی کیسه صفرا را مشاهده کردید، حتماً باید در اسرع وقت از پزشک متخصص گوارش وقت بگیرید. پزشک با بررسی علائم و نتایج آزمایش‌ها، ترکیدن کیسه صفرا را بررسی می‌کند. اگر درمان این عارضه با درمان غیر جراحی ممکن باشد، پزشک داروها و درمان‌های لازم را تجویز خواهد کرد.

در غیر این صورت، جراحی کیسه صفرا انجام خواهد شد. سپس بیمار برای گذراندن دوران نقاهت به منزل می‌رود. در طول دوره درمان، پزشک شرایط بالینی فرد را بررسی می‌کند تا از سلامتی او مطمئن شود. برای دریافت نوبت از متخصصان این حوزه، می‌توانید از امکان نوبت‌دهی آنلاین دکتر گوارش سایت دکتردکتر استفاده کنید.

منابع

whalenclark.com

 healthline.com

mayoclinic.org

topdoctors.co.uk

clevelandclinic.org

floridamedicalclinic.com

سؤالات متداول