سونوگرافی آندومتریوز نوعی روش تصویربرداری برای شناسایی بافتها و کیستهایی است که ممکن است نشانهای از آندومتریوز باشند. این روش ساده و ایمن زمانی توصیه میشود که علائم آندومتریوز داشته باشید. سونوگرافی بهتنهایی قادر به تشخیص قطعی آندومتریوز نیست، اما ابزار ارزشمندی در روند تشخیص محسوب میشود. برای آشنایی بیشتر با سونوگرافی آندومتریوز و تمام نکات مهم مربوط به آن تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
سونوگرافی آندومتریوز چیست؟
سونوگرافی آندومتریوز نوعی روش تصویربرداری است که برای تشخیص آندومتریوز استفاده میشود. در بیماری آندومتریوز، تکههای بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم (اندومتر) در بخشهای خارج از رحم مثل تخمدانها، مثانه و رودهها رشد میکنند. این بافتهای نابجا ممکن است ملتهب شوند، کیست یا توده ایجاد کنند و علائم ناخوشایندی مثل درد شدید قاعدگی به وجود آورند.
سونوگرافی آندومتریوز فقط کیستها، تودههای بزرگ یا بافتهای اسکار (جوشگاهی) را نشان میدهد که بهخصوص برای شناسایی آندومتریوز تخمدانها بسیار مؤثر است. اما سونوگرافی ضایعات کوچک را تشخیص نمیدهد، در حالی که این نوع ضایعات شایعترین شکل آندومتریوز هستند. بنابراین سونوگرافی اطلاعات کافی برای تشخیص قطعی آندومتریوز فراهم نمیکند. با این حال، سرنخهایی به پزشک میدهد تا درباره مراحل بعدی تشخیص تصمیمگیری کند.
همچنین اطلاعات بهدستآمده از سونوگرافی برای تعیین روشهای درمانی مناسب است. سونوگرافی آندومتریوز معمولا بهصورت ترانسواژینال انجام میشود که در آن پروب به داخل واژن وارد میشود. گاهی ممکن است به صورت سونوگرافی شکمی (ترانسادومینال) هم انجام شود.
چرا باید سونوگرافی آندومتریوز را انجام داد؟
ممکن است پزشک به دلایل مختلف سونوگرافی آندومتریوز را تجویز کند، ازجمله:
- نزدیکتر شدن به تشخیص: سونوگرافی یکی از ابزارهایی است که پزشک برای بررسی احتمال آندومتریوز از آن استفاده میکند. این روش کمک میکند تا بیماریهایی با علائم مشابه آندومتریوز رد شوند یا تودههای موجود در لگن دقیقتر بررسی شوند. از طرفی، سونوگرافی برای تعیین مراحل بعدی درمان مفید است.
- بررسی روند درمان: سونوگرافی نشان میدهد که یک کیست چطور به درمان پاسخ میدهد. برای دریافت درمانهای رایج آندومتریوز مثل مصرف قرصهای ضدبارداری یا پروژسترون تشخیص قطعی لازم نیست.
- آمادگی برای لاپاراسکوپی: سونوگرافی محل آندومتریوز و کیستها را نشان میدهد تا در طول لاپاراسکوپی راحتتر برداشته شوند. اگر بافت در نزدیکی اندامهای حساسی مثل مثانه یا روده باشد، پزشک جراحی را با کمک متخصص اورولوژیست یا جراح کولورکتال انجام میدهد.
آیا آندومتریوز در سونوگرافی مشخص است؟
هم بله و هم خیر. سونوگرافی آندومتریوز برای تشخیص موارد مختلف استفاده میشود، ازجمله:
- بافت اندومتریالی که به کیست تبدیل شده است (اندومتریوما). این بافت معمولا در تخمدانها دیده میشود.
- بافت اندومتریالی که در عمق روده یا مثانه نفوذ کرده است و به آن آندومتریوز نفوذکننده عمقی (DIE) گفته میشود. این ضایعات معمولا اندازه ۵ میلیمتر یا بیشتر هستند.
سونوگرافی نمیتواند بعضی موارد را نشان دهد، ازجمله:
- ضایعات آندومتریوزی کوچک و سطحی روی اندامها (آندومتریوز سطحی). اندازه این ضایعات کمتر از ۵ میلیمتر است و شایعترین نوع آندومتریوز محسوب میشود.
نکته مهم اینجاست که حتی اگر سونوگرافی وجود بافتی غیرطبیعی را نشان دهد، با اطمینان صد در صدی بافت آندومتریوز نیست. تنها راه تشخیص قطعی، برداشتن بافت و بررسی آن است که نیاز به جراحی لاپاراسکوپی دارد. با این حال، سونوگرافی نشان میدهد که احتمالا شما آندومتریوز دارید یا نه! این موضوع به برنامهریزی دقیقتر برای جراحی کمک میکند.
مطالعه بیشتز: نحوه انجام سونوگرافی سینه
نحوه انجام سونوگرافی آندومتریوز
تیم پزشکی دستورالعملهای لازم برای آمادگی قبل از سونوگرافی را در اختیار شما قرار میدهد. با توجه به نوع سونوگرافی، شاید از شما بخواهند تا با مثانه خالی یا پر به محل انجام سونوگرافی مراجعه کنید. همچنین ممکن است از شما بخواهند شب قبل داروی تخلیه روده مصرف کنید تا تصاویر واضحتری تهیه شود. حتما دستورالعملها و چکلیستهای قبل از انجام آزمایش را با دقت دنبال کنید تا در زمان انجام سونوگرافی آماده باشید.
مراحل انجام سونوگرافی آندومتریوز
سونوگرافی آندومتریوز به پزشک اجازه میدهد داخل حفره لگنی را مشاهده کند و نمای دقیقی از اندامهایی که بیشتر تحت تأثیر آندومتریوز قرار میگیرند مثل تخمدانها، مثانه و رودهها ایجاد میکند.
سونوگرافی ترانسواژینال شامل چند مرحله است، ازجمله:
- تکنسین سونوگرافی یک وسیله میلهایشکل و آغشته به ژل را بهآرامی وارد واژن میکند؛
- این پروب امواج صوتی ارسال میکند که ساختارها و شکلهای داخل لگن را ثبت میکنند؛
- تکنسین پروب را بهنرمی حرکت میدهد تا تصاویر از زوایای مختلف ثبت شوند؛
- تصاویر ثبتشده روی صفحهنمایش ظاهر میشوند؛ تکنسین آنها را میبیند و ممکن است شما هم بتوانید صفحه را مشاهده کنید؛
- در سونوگرافی شکمی باید مثانه شما پر باشد.
مدت زمان سونوگرافی آندومتریوز معمولا بین ۳۰ دقیقه تا یک ساعت است.
بهترین زمان سونوگرافی برای تشخیص آندومتریوز
بهترین زمان انجام سونوگرافی آندومتریوز بین روزهای ۲۰ تا ۲۸ چرخه قاعدگی است. در این زمان کیستهای آندومتریوز و تودههای آن بیشتر قابل مشاهده هستند.
تفسیر نتیجه سونوگرافی آندومتریوز
نتیجه سونوگرافی شما ممکن است طبیعی باشد یا نشانههایی از آندومتریوز مثل بافت اسکار یا چسبندگی، اندومتریوما یا توده در روده وجود داشته باشد. پزشک با بررسی نتیجه سونوگرافی اطلاعات دقیقتری به شما میدهد. معمولا چند روز بعد از انجام سونوگرافی نتیجه شما آماده است. لازم است زمانی برای دریافت و بررسی گزارش توسط پزشک در نظر بگیرید.
با توجه به نتیجه سونوگرافی آندومتریوز، ممکن است پزشک انجام آزمایشهای تکمیلی مثل امآرآی (MRI) یا لاپاراسکوپی را برای بررسی دقیقتر تودهای که در سونوگرافی دیده شده است، پیشنهاد کند. همچنین ممکن است توصیه شود که درمان علائم آندومتریوز را شروع کنید. اگر نگران ابتلا به آندومتریوز هستید، پیشنهاد میکنیم از طریق مراجعه حضوری یا ویزیت آنلاین دکتر زنان در سایت دکتردکتر با بهترین پزشکان و متخصصان صحبت کنید.
آیا سونوگرافی آندومتریوز خطرناک است؟
خیر. سونوگرافی روشی ایمن است. یکی از مزایای آن این است که در طول انجام سونوگرافی هیچگونه اشعهای استفاده نمیشود. امواج صوتی بهکاررفته برای تصویربرداری بیضرر هستند. با این حال، اگر آندومتریوز داشته باشید، ممکن است سونوگرافی برایتان ناراحتکننده یا دردناک باشد. اگر در زمان انجام سونوگرافی احساس درد داشتید، حتما به پزشک یا تکنسین بگویید.
اندومتریوما در سونوگرافی چه ظاهری دارد؟
اندومتریوما نوعی آندومتریوز است که بیشتر در تخمدانها ایجاد میشود. ظاهر آن ممکن است متفاوت باشد، اما معمولا قطری بین ۲ تا ۵ سانتیمتر دارد. گاهیاوقات پزشک به این ضایعات کیستهای شکلاتی هم میگویند، چون مایع داخل آنها غلیظ و به رنگ قهوهای تیره است.
دقت سونوگرافی در تشخیص آندومتریوز چقدر است؟
سونوگرافی بهتنهایی آندومتریوز را تشخیص نمیدهد. پزشک از سونوگرافی استفاده میکنند چون روشی کمخطر است و آنها را به تشخیص نزدیکتر میکند. تنها راه قطعی تشخیص آندومتریوز جراحی است. در واقع تنها راه اطمینان کامل، مشاهده مستقیم و بررسی بافت است. با این حال، در این مدت پزشک علائم شما را درمان نمیکند بلکه سعی میکند آنها را کنترل کند.
سایر روشهای تشخیصی آندومتریوز
در حال حاضر هیچ روش آزمایشگاهی یا نشانگرهای زیستی (بیومارکر) قابل اعتمادی برای تشخیص آندومتریوز وجود ندارد. به همین دلیل، آندومتریوز با آزمایش خون قابل تشخیص نیست.
مشاهده مستقیم ضایعات از طریق لاپاراسکوپی همچنان تنها راه قطعی برای تأیید آندومتریوز و بافت اسکار مرتبط با آن است. علاوهبر سونوگرافی و جراحی، انجام MRI هم آندومتریوز را نشان میدهد، اما این روش هم محدودیتهایی دارد و معمولا زمانبرتر و پرهزینهتر است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر درباره نتیجه سونوگرافی سؤالی دارید، به پزشک مراجعه کنید. پزشک نتیجه را بررسی میکند و گزینههای درمانی را به شما میگوید. به یاد داشته باشید که تشخیص قطعی فقط از طریق لاپاراسکوپی امکانپذیر است، اما سونوگرافی ابزار ارزشمندی است که به پزشک کمک میکند به تشخیص برسد و درمان علائم شما را شروع کند تا مجبور نباشید با درد زندگی کنید.
کلام آخر دکتردکتر
سونوگرافی آندومتریوز شما را یک قدم به کاهش علائم آندومتریوز نزدیکتر میکند. سونوگرافی روشی ایمن، سریع و مؤثر برای نشان دادن نشانههای آندومتریوز است. تنها روش قطعی تشخیص آندومتریوز لاپاراسکوپی است. اما سونوگرافی به تشخیص این موضوع کمک میکند که آیا علت درد و ناراحتی شما آندومتریوز است یا نه! در مرحله بعد پزشک بر اساس این اطلاعات، درباره مراحل بعدی درمان تصمیمگیری میکند. اگر توضیحات پزشک برایتان کافی نبود یا هر سؤال دیگری دارید از طریق ویزیت آنلاین یا مراجعه حضوری با دکتر زنان و زایمان سایت دکتردکتر در ارتباط باشید.
سوالات متداول
منابع
