مقدار نرمال ESR در آزمایش خون و ارتباط آن با سرطان خون

نرخ رسوب گلبول قرمز یا آزمایش ESR نوعی آزمایش خون است که به تشخیص التهاب در بدن شما کمک می‌کند. ممکن است پزشک این آزمایش را برای تشخیص یک بیماری یا عفونت تجویز کند یا به‌وسیله آن، تأثیر یک درمان جدید را مورد بررسی قرار دهد. این آزمایش سریع و ساده است و هیچ آمادگی خاص یا عوارضی ندارد؛ به همین دلیل یکی از کاربردی‌ترین آزمایش‌های تشخیصی به شمار می‌رود. به خواندن ادامه دهید تا با سطوح طبیعی ESR در خون، تفسیر نتایج و نقش آن در تشخیص سرطان آشنا شوید.

ESR در آزمایش خون چیست؟

آزمایش ESR یا نرخ رسوب گلبول‌های قرمز، زمانی را اندازه می‌گیرد که برای ته‌نشین شدن گلبول‌های قرمز خون در لوله آزمایش لازم است. این آزمایش خون می‌تواند التهاب در بدن شما را نشان دهد. التهاب در واقع پاسخ سیستم ایمنی شما به یک جراحت، عفونت یا بیماری‌های دیگر است، از جمله اختلالات سیستم ایمنی، برخی انواع سرطان و اختلالات خونی.

برای انجام آزمایش ESR، نمونه خون شما به آزمایشگاه فرستاده می‌شود و تکنسین آزمایشگاه نمونه را در یک لوله آزمایش باریک و دراز می‌ریزد و زمان ته‌نشین شدن گلبول‌های قرمز در ته لوله را اندازه می‌گیرد. معمولا گلبول‌های قرمز با سرعت پایینی ته‌نشین می‌شوند، اما التهاب باعث می‌شود که گلبول‌های قرمز به همدیگر بچسبند و سنگین‌تر شوند.

اگر در آزمایش ESR، گلبول‌های قرمز سریع‌تر از انتظار ته‌نشین شوند، احتمالا به یک بیماری که موجب التهاب می‌شود دچار هستید. هرچه نرخ رسوب سریع‌تر باشد، میزان التهاب نیز بیشتر است. البته آزمایش ESR به‌تنهایی نمی‌تواند به تشخیص دلیل التهاب کمک کند.

ESR 1 hr در آزمایش خون به چه معناست؟

اگر در نتیجه آزمایش خون خود به دنبال معنی ESR 1 hr هستید، باید بدانید که همان نرخ رسوب گلبول قرمز است، که میزان ته‌نشین شدن گلبول‌ها در یک بازه یک‌ساعته را اندازه می‌گیرد و واحد اندازه‌گیری آن نیز میلی‌متر بر ساعت است.

تفاوت ESR و CRP در آزمایش خون

آزمایش رسوب گلبول‌های قرمز (ESR) و پروتئین C واکنشی (CRP)، هر دو از قدیمی‌ترین آزمایش‌های کاربردی به شمار می‌روند. این دو آزمایش خون هر دو برای تشخیص التهاب در بدن استفاده می‌شوند. این التهاب می‌تواند به‌دلیل بیماری‌های حاد (مانند جراحت یا عفونت) و یا بیماری‌های مزمن ایجاد شود.

هر دو آزمایش ESR و CRP التهاب را در فاز حاد نشان می‌دهند، اما باید متفاوت تفسیر شوند. به دلیل تفاوت‌های ساختاری، آزمایش CRP حساس‌تر و دقیق‌تر فاز حاد التهاب را نشان می‌دهد. نیمه عمر CRP ثابت است؛ به همین دلیل افزایش سطح آن عموما توسط سرعت تولید رخ داده و در نتیجه، شدت دلیل زمینه‌ای را نشان می‌دهد. در ۲۴ ساعت اول فرایند بیماری، ممکن است سطح ESR عادی باشد، اما CRP افزایش می‌یابد. در عوض، اگر دلیل عفونت از بین برود، CRP پس از حدود یک روز به حالت عادی برمی‌گردد. از طرف دیگر، سطح ESR تا چندین روز بالا می‌ماند، یعنی تا زمانی که فیبرینوژن اضافی از خون دفع شود.

مقدار نرمال ESR چقدر است؟

نرخ رسوب گلبول قرمز نشانه التهاب در بدن است و می‌تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار بگیرد، برای مثال اندازه و شکل گلبول‌های قرمز، میزان پروتئین خون و وجود التهاب. سن و جنسیت نیز تاثیر قابل‌توجهی بر سطوح ESR دارد. برای مثال، برای کودکان زیر ۱ سال مقدار نرمال آن بین ۰ تا ۱۲ میلی‌متر بر ساعت است. در کودکان ۸ تا ۱۴ سال نیز باید در شرایط عادی بین ۰ تا ۱۷ میلی‌متر باشد.

رنج نرمال ESR در زنان

معمولا در زنان نرخ نرمال ESR نسبت به مردان بیشتر است. در بازه‌های سنی مختلف، رنج نرمال ESR به شرح زیر است:

• در زنان ۱۸ تا ۵۰ ساله، بین ۰ تا ۱۲ میلی‌متر در ساعت؛
• در زنان ۵۱ تا ۶۰ ساله، بین ۰ تا ۱۹ میلی‌متر در ساعت؛
• در زنان ۶۱ تا ۷۰ ساله، بین ۰ تا ۲۰ میلی‌متر در ساعت؛
• در زنان ۷۱ تا ۱۰۰ ساله، بین ۰ تا ۳۵ میلی‌متر در ساعت.

رنج نرمال ESR در مردان

در مردان، نتایج عادی این آزمایش در این رنج قرار می‌گیرند:

• در مردان ۱۸ تا ۵۰ ساله، بین ۰ تا ۱۰ میلی‌متر در ساعت؛
• در مردان ۵۱ تا ۶۰ ساله، بین ۰ تا ۱۲ میلی‌متر در ساعت؛
• در مردان ۶۱ تا ۷۰ ساله، بین ۰ تا ۱۴ میلی‌متر در ساعت؛
• در مردان ۷۱ تا ۱۰۰ ساله، بین ۰ تا ۳۰ میلی‌متر در ساعت.

توجه داشته باشید که محدوده‌های طبیعی ESR بسته به آزمایشگاه، روش اندازه‌گیری و شرایط فردی ممکن است کمی متفاوت باشند و تفسیر نهایی نتایج را باید پزشک انجام دهد.

عوامل مؤثر بر تغییر مقدار ESR

اگر نتیجه آزمایش ESR شما غیرعادی باشد، این موضوع همیشه به معنای وجود یک بیماری نیست که نیاز به درمان داشته باشد. سطح طبیعی ESR بر اساس سن و جنسیت افراد متفاوت است. همچنین، بارداری، چرخه قاعدگی، افزایش سن، اضافه‌وزن، مصرف منظم الکل و انجام ورزش می‌توانند بر نتیجه ESR تأثیر بگذارند. برخی داروها و مکمل‌ها نیز ممکن است بر نتیجه اثر بگذارند؛ بنابراین حتماً پزشک خود را در جریان داروها و مکمل‌های مصرفی‌تان قرار دهید.

محدوده خطر ESR در آزمایش خون

محدوده طبیعی ESR می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. حتی بعضی از آزمایشگاه‌ها هم استانداردهای متفاوتی برای این آزمایش دارند. پزشک نتیجه آزمایش شما را بررسی می‌کند و توضیح می‌دهد که چه معنایی دارد. البته در شدیدترین بیماری‌ها، ESR خون می‌تواند به ۱۰۰ میلی‌متر در ساعت نیز برسد.

چه زمانی ESR غیرطبیعی است؟

یک نتیجه غیرعادی در آزمایش ESR نشان می‌دهد که احتمال وجود التهاب در بدن شما وجود دارد. عوامل مختلفی می‌توانند روی نتیجه این آزمایش تأثیر بگذارند، مثل:

• افزایش سن؛
• مصرف دارو؛
• بارداری؛
• قاعدگی.

اگر نتیجه آزمایش ESR خیلی بالا یا خیلی پایین باشد، پزشک معمولاً آزمایش‌های تکمیلی بیشتری تجویز می‌کند.

دلایل بالا بودن نتیجه آزمایش ESR

بیماری‌ها و مشکلات گوناگونی می‌توانند باعث بالا رفتن نتیجه ESR شوند، از جمله بیماری‌های خودایمنی مثل:

• لوپوس؛
• برخی انواع آرتریت، از جمله آرتریت روماتوئید (RA)؛
• ماکروگلوبولینمی والدنستروم، یک نوع سرطان نادر؛
• آرتریت تمپورال، که در آن شریان گیجگاهی دچار التهاب یا آسیب می‌شود؛
• پولی‌میالژی روماتیکا که موجب درد عضلات و مفاصل می‌شود؛
• هایپرفیبرینوژنمی، یعنی وجود مقدار زیاد پروتئین فیبرینوژن در خون؛
• واسکولیت آلرژیک یا نکروزان؛
• کم‌خونی؛
• بیماری‌های خونی یا عروقی؛
• التهاب رگ‌های خونی (واسکولیت)؛
• برخی سرطان‌ها، مثل بعضی انواع لنفوم و مولتیپل میلوما؛
• دیابت؛
• بیماری قلبی؛
• عفونت‌ها؛
• بیماری کلیوی؛
• چاقی؛
• اختلالات تیروئید؛
• آسیب بافتی یا ایسکمی (کاهش خون‌رسانی به بافت)؛
• ضربه یا تروما.

در میان بیماری‌های عفونی، این عفونت‌ها اغلب باعث افزایش ESR می‌شوند:

• عفونت استخوان؛
• عفونت قلبی شامل میوکاردیت (التهاب عضله قلب)، پریکاردیت (التهاب بافت اطراف قلب) و اندوکاردیت (التهاب لایه داخلی قلب و دریچه‌های قلب)؛
• تب روماتیسمی؛
• عفونت پوستی؛
• عفونت‌های سیستمیک؛
• سل (TB).

سطح غیرعادی بالای ESR می‌تواند ناشی از وجود تومورهای سرطانی هم باشد، مخصوصاً زمانی که التهاب مشخصی در بدن دیده نمی‌شود. نتایجی که بیشتر از ۱۰۰ میلی‌متر در ساعت باشند معمولاً نشانه وجود بیماری‌های فعال‌تر مثل سرطان یا واسکولیت هستند.

ارتباط مقدار بالای ESR با بیماری‌های التهابی

سرعت ESR به دنبال هر عامل یا کانون التهابی در بدن افزایش پیدا می‌کند. وقتی فرایند التهاب در بدن وجود داشته باشد، فیبرینوژن به مقدار زیاد وارد خون می‌شود و باعث می‌شود گلبول‌های قرمز به هم بچسبند، که همین موضوع سطح ESR را بالا می‌برد. افزایش این شاخص در بیماری‌های التهابی فعال شایع است، اما چون این آزمایش در بیماران مبتلا به تومور، بیماری‌های بافت همبند و عفونت‌ها اغلب طبیعی است، نتیجه طبیعی ESR به معنای رد کردن این بیماری‌ها نیست. با این حال، ESR در تشخیص و پیگیری بیماری‌هایی مانند پولی‌میالژی روماتیکا و آرتریت تمپورال بسیار مفید بوده است، چون در این موارد معمولاً سطح آن سه تا چهار برابر بالاتر از حد طبیعی قرار دارد.

ESR و سرطان خون

سطح ESR در بیماران مبتلا به سرطان می‌تواند بسته به نوع و مرحله بیماری متفاوت باشد. این آزمایش یک شاخص غیراختصاصی برای التهاب است، اما در انواع مختلف سرطان ممکن است به‌دلیل واکنش سیستم ایمنی بدن به بیماری افزایش پیدا کند.

در ادامه مروری داریم بر ارتباط سطح ESR با انواع سرطان:

• لنفوم، چه نوع هوچکین و چه غیرهوچکین، معمولاً باعث بالا رفتن سطح ESR می‌شود.
• مولتیپل میلوما، نوعی سرطان خونی که سلول‌های پلاسما را درگیر می‌کند، می‌تواند منجر به بالا بودن ESR شود.
• سطح ESR در بیماران مبتلا به سرطان ریه بسته به نوع و مرحله بیماری تغییر می‌کند. الگوی ESR در سرطان ریه غیر سلول کوچک (NSCLC) ممکن است با سرطان ریه سلول کوچک (SCLC) متفاوت باشد.
• در سرطان‌های تومور جامد مثل سرطان پستان، تخمدان و پروستات نیز ممکن است سطح ESR بالا برود، به‌ویژه در مراحل پیشرفته بیماری.

به‌طور کلی با پیشرفت سرطان، سطح ESR بیشتر می‌شود. مراحل پیشرفته سرطان معمولاً با افزایش بیشتر این شاخص همراه است.

مقدار ESR در سرطان خون

سطح ESR در بیماران سرطانی می‌تواند بسته به نوع سرطان، مرحله بیماری و وضعیت سلامت فرد متفاوت باشد. در برخی موارد، ESR ممکن است در محدوده طبیعی باشد (۰ تا ۲۰ میلی‌متر در ساعت برای مردان و ۰ تا ۳۰ میلی‌متر در ساعت برای زنان)، اما در موارد دیگر، این شاخص بالاتر از حد طبیعی قرار می‌گیرد و حتی از این مقادیر مرجع فراتر می‌رود. برای نمونه، در سرطان‌های تهاجمی یا پیشرفته، سطح ESR می‌تواند به شکل قابل‌توجهی افزایش پیدا کند و گاهی به ۱۰۰ میلی‌متر در ساعت یا بیشتر برسد.

با این حال، باید توجه داشت که بالا بودن ESR می‌تواند نشانه التهاب مرتبط با سرطان باشد، اما به‌تنهایی ابزاری قطعی برای تشخیص سرطان نیست. برای تأیید تشخیص و انتخاب بهترین روش درمان، ارزیابی کامل‌تری لازم خواهد بود که ممکن است شامل تصویربرداری، نمونه‌برداری و بررسی سایر نشانگرهای توموری باشد.

پایین بودن ESR در آزمایش خون نشانه چیست؟

کاهش ESR معمولاً به‌ندرت اهمیت بالینی دارد و در بسیاری از موارد به‌تنهایی نشانه بیماری خاصی محسوب نمی‌شود. بااین‌حال، در برخی شرایط ممکن است مقدار این شاخص به‌طور غیرطبیعی پایین گزارش شود، از جمله:

• پلی‌سیتمی ورا (افزایش غیرطبیعی گلبول‌های قرمز خون)؛

• کم‌خونی داسی‌شکل و برخی اختلالات شکل گلبول‌های قرمز؛

• هایپوفیبرینوژنمی (کاهش سطح فیبرینوژن خون)؛

• لکوسیتوز شدید (افزایش قابل‌توجه گلبول‌های سفید)؛

• کاهش برخی پروتئین‌های پلاسما، به‌ویژه در بیماری‌های کبدی.

در این شرایط، تغییر شکل یا تعداد سلول‌های خونی و ترکیب پروتئین‌های پلاسما می‌تواند سرعت رسوب گلبول‌های قرمز را کاهش دهد و مقدار ESR را پایین نشان دهد.

نکته مهم این است که تفسیر پایین بودن ESR باید همیشه در کنار علائم بالینی و سایر نتایج آزمایشگاهی انجام شود و به‌تنهایی معیار تشخیص بیماری نیست.

کلام آخر دکتردکتر

آزمایش ESR یا سرعت رسوب گلبول‌های قرمز به‌تنهایی قادر به تشخیص بیماری‌ها نیست؛ این آزمایش نه می‌تواند وجود یک بیماری را تأیید کند و نه آن را رد کند اما روشی سریع برای پزشک است تا بهتر متوجه شود چه عاملی ممکن است باعث بروز علائم شما شده باشد. گاهی لازم است در آینده دوباره این آزمایش یا آزمایش‌های دیگر انجام شود تا مشخص شود بدن شما به درمان چه پاسخی داده است. برای دریافت مشاوره درباره نتیجه تست ESR خود یا آزمایش‌های بعدی، می‌توانید با پزشکان متخصص دکتردکتر در تماس باشید و پاسخ همه سؤالات خود را دریافت کنید.

سوالات متداول

منابع

healthline clevelandclinic medlineplus edcliffelabs orangehealth medcentral