مگس پران چشم خطرناک است؟ بررسی علائم، علت و درمان

مگس‌پران چشم یکی از مشکلات شایع بینایی است که بسیاری از افراد، به‌ویژه با افزایش سن، آن را به صورت لکه‌های تیره، نقطه‌های کوچک، تارهای عنکبوتی یا خطوطی شناور در میدان دید تجربه می‌کنند. این لکه‌ها معمولاً با حرکت چشم جابه‌جا می‌شوند و وقتی به یک سطح روشن مانند آسمان یا دیوار سفید نگاه می‌کنید، بیشتر به چشم می‌آیند. اگرچه مگس‌پران چشم در بسیاری از موارد بی‌خطر است و به تغییرات طبیعی داخل چشم مربوط می‌شود، اما گاهی می‌تواند نشانه یک مشکل جدی مانند پارگی یا جداشدگی شبکیه باشد. به همین دلیل، شناخت علت مگس‌پران چشم، علائم خطر و روش‌های درمان آن اهمیت زیادی دارد. در این مقاله بررسی می‌کنیم مگس‌پران چشم دقیقاً چیست و چرا ایجاد می‌شود.

بیماری مگس پران چشم چیست؟

مگس پران چشم از انواع رایج بیماری های چشم است. مگس‌پران یا لکه‌های شناور چشم، نقاطی هستند که در میدان دید فرد مشاهده می‌شوند. این لکه‌های شناور، ممکن است به صورت نقاطی به رنگ تیره یا خاکستری، به صورت رشته‌ای یا تار عنکبوتی شناور باشند. 

بیشتر موارد مگس‌پران بر اثر تغییرات سنی بروز پیدا می‌کنند که موجب می‌شود زجاجیه (ماده‌ی ژله مانندی که بخش اعظم داخلِ کره چشم را پر کرده)، قوام خود را از دست داده و حالت آبکی و شلی پیدا کند. رشته‌های ریز زجاجیه به هم چسبیده یا ضخیم شده و موجب ایجاد سایه‌هایی روی شبکیه‌ی چشم می‌شوند. به این سایه‌ها «مگس‌پران یا لکه‌های شناور» گفته می‌شود. 

چنانچه متوجه افزایش ناگهانی مگسک‌های چشم شدید، خصوصا اگر همراه با دیدن جرقه یا کاهش دید محیطی بود، بهتر است که در اسرع وقت به چشم‌پزشک مراجعه کنید.

علت مگس پران چشم چیست؟

مگسک چشمی ممکن است که به علت فرآیند عادی پیری و یا نتیجه بیماری‌ها و عوارض دیگر باشد که عبارتند از: 

بیماری‌های چشمی مربوط به افزایش سن

رایج‌ترین علت مگسک جلوی چشم افزایش سن است. با بالا رفتن سن، زجاجیه، مایع شفاف و ژله‌مانندی که کره چشم را پر کرده و به حفظ شکل کروی آن کمک می‌کند نیز تغییر پیدا می‌کند. با گذشت زمان، زجاجیه بیشتر به حالت مایع در می‌آید، این فرایند باعث می‌شود که از پرده شبکیه و اعصاب بینایی جدا شود. با فشرده و منقبض شدن زجاجیه، برخی قسمت‌ها به حالت رشته‌ای در آمده و از ورود برخی نورها به داخل چشم ممانعت کرده و باعث مشاهده سایه‌های کوچک بر روی شبکیه یا همان مگسک‌ها می‌شود. 

التهاب بافت میانی چشم

یووئیت خلفی یا التهاب مشیمیه، در لایه‌ی میانی چشم بروز پیدا می‌کند. این بیماری باعث تجمع سلول‌های التهابی در زجاجیه می‌شود که به صورت مگسک‌ها یا لکه‌های شناور در میدان دید مشاهده می‌شوند.

خونریزی داخلی چشم: خونریزی داخل زجاجیه دلایل زیادی از جمله دیابت، فشار خون بالا، انسداد رگ‌های خونی و جراحت و آسیب‌دیدگی دارد. همین سلول‌های خونی نیز به شکل مگسک‌ دیده می‌شوند.

عمل جراحی چشم و داروها

تزریق برخی داروها درون زجاجیه موجب ایجاد حباب هوا در آن می‌شود. این حباب‌های هوا پیش از اینکه جذب چشم شوند، به صورت سایه دیده می‌شوند. در برخی عمل‌های جراحی چشم حباب گاز یا روغن سیلیکون تزریق می‌شود که ممکن است به صورت مگسک دیده شود.

پارگی شبکیه 

زجاجیه که حالت مایع بیشتری پیدا کرده، از شبکیه جدا شده و موجب کشیدگی بخشی از آن می‌شود که در نهایت به پارگی یا سوراخ شدن بخشی از شبکیه منتهی می‌شود. در صورتی که پارگی شبکیه درمان نشود، می‌تواند باعث تجمع مایعات پشت شبکیه شده و در نهایت موجب از دست رفتن بینایی بیمار شود. 

علت مگس پران چشم در جوانان و نوجوانان

در جوانان و نوجوانان مبتلا به نزدیک‌بینی، به‌ویژه کسانی که شماره چشم بالاتری دارند، مشاهده مگس‌پران ممکن است طبیعی باشد. شکل کره چشم در افراد نزدیک‌بین ممکن است باعث شود تغییرات زجاجیه زودتر اتفاق بیفتد و در نتیجه مگس‌پران در سنین پایین‌تر ظاهر شود.

 علائم و نشانه‌های بیماری مگس پران چشم

علائم مگس‌پران‌های چشم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• مشاهده اشکال کوچکی در میدان دید به صورت لکه‌ یا نقطه و یا رشته‌های شفاف و شناور. 
• لکه‌هایی که با حرکت چشم حرکت کرده و به سرعت از میدان دید خارج می‌شوند.
• لکه‌هایی که با خیره شدن به زمینه‌های روشن مانند آسمان یا دیوار سفید، واضح‌تر می‌شوند.
• اشکال کوچکی که نهایتا ساکن شده و از دید خارج می‌شوند.

چه عواملی خطر بروز بیماری مگس پران را افزایش می‌دهند؟

عواملی که خطر بروز مگس‌پران را افزایش می‌دهند عبارتند از:

• سن بالای ۵۰ سال
• نزدیک‌بینی
• ضربه یا جراحت چشم
• عوارض ناشی از عمل جراحی آب مروارید
• رتینوپاتی دیابتی
• التهاب چشمی

تشخیص بیماری مگس پران چشم

پزشک چشم بیمار را به صورت کامل معاینه می‌کند، از جمله ممکن است برای مشاهده بهتر تهِ چشم و زجاجیه از قطره‌های گشادکننده مردمک استفاده کند تا علت مگسک‌های چشم را تشخیص دهد.

چه زمانی برای درمان مگس پران چشم به پزشک مراجعه کنیم؟

در ابتدا باید بگوییم برای درمان بیماری مگس پران چشم باید به متخصص چشم پزشکی مراجعه کنید. لازم است بدانید که اگر یکی از موارد زیر را داشتید، خیلی سریع به چشم‌پزشک مراجعه کنید:

• مشاهده تعداد زیادی مگسک 
• مشاهده ناگهانی مگسک‌های تازه
• مشاهده جرقه در همان چشمی که مگسک دارد
• تاری در یک یا هر دو چشم (از دست دادن دید محیطی)

 این علائم که درد ندارد می‌تواند ناشی از پارگی شبکیه باشد که همراه با یا بدون بدون جداشدگی شبکیه است. جداشدگی شبکیه، بیماری جدی تهدیدکننده بینایی است که نیاز به مراقبت‌های فوری پزشکی دارد.

روش‌های درمان بیماری مگس پران چشم

درمان قطعی مگس پران چشم ریشه در درمان علت زمینه بیماری دارد. علل زمینه‌ای مگس‌پران مانند خونریزی ناشی از دیابت یا التهاب، قابل درمان هستند. با این حال، بیشتر مگسک‌های چشمی نیازی به درمان ندارند.

مگس‌پران چشم می‌تواند آزاردهنده باشد و وفق پیدا کردن با آن ممکن است زمان‌بر باشد. در صورتی که لکه‌های شناور چشمی مشکل خاصی را ایجاد نکنند، فرد ممکن است که این مشکل را نادیده گرفته یا اینکه توجه کمتری به آن کند. چنانچه مگس‌پران به دید آسیب برساند که به ندرت چنین اتفاقی می افتد، پزشک معالج ممکن است که روش‌هایی را برای درمان مگسک چشم به کار ببرد. روش‌های درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

زجاجیه‌برداری یا تخلیه زجاجیه

در این عمل جراحی، چشم‌پزشک ابتدا با برشی کوچک زجاجیه را از چشم خارج می‌کند و آن را با سرم نمکی استریل جایگزین می‌کند تا ساختار کروی چشم حفظ شود. عمل جراحی ممکن است که باعث برطرف شدن تمام مگسک‌های چشم نشود و نیاز به جراحی‌های دیگری هم باشد. خطرات این جراحی شامل خونریزی و پارگی شبکیه است.

عمل جراحی با لیزر

چشم پزشک با استفاده از لیزر، لکه‌های شناور زجاجیه را به تکه‌های ریزتری تجزیه می‌کند تا کمتر مورد توجه قرار گیرند. درمان با لیزر در برخی بیماران موجب بهبود دید، در برخی نیز تاثیر کمتر و همچنین در برخی تاثیری نداشته است. در صورتی که نور لیزر به صورت غیرصحیح به کار رود، ممکن است که باعث آسیب‌دیدگی شبکیه شود. به همین دلیل نیز عمل جراحی با لیزر به ندرت برای درمان مگس پران به کار می‌رود.

درمان خانگی مگس پران چشم

اگرچه از بین بردن کامل مگس‌پران چشم دشوار است، برخی روش‌ها ممکن است باعث شوند این لکه‌ها و رشته‌های شناور کمتر به چشم بیایند. بااین‌حال، شواهد علمی درباره بسیاری از درمان‌های خانگی و مکمل‌ها محدود است.

درمان مگس پران چشم با قطره اسید هیالورونیک

شاید بدانید اشک مصنوعی چیست؟ قطره‌های چشمی حاوی اسید هیالورونیک معمولاً پس از جراحی چشم برای کاهش التهاب و کمک به روند بهبودی استفاده می‌شوند و در درمان خشکی چشم نیز کاربرد دارند. با وجود ارتباط اسید هیالورونیک با ساختارهای داخل چشم، تاکنون شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد قطره یا مکمل اسید هیالورونیک می‌تواند مگس‌پران را کاهش دهد یا باعث محو شدن آن شود.

پیش از استفاده از اسید هیالورونیک یا هر نوع قطره و مکمل با هدف درمان مگس‌پران، بهتر است با چشم‌پزشک مشورت کنید.

رژیم غذایی و تغذیه

اگرچه رژیم غذایی به‌طور مستقیم مگس‌پران را درمان نمی‌کند، دریافت مواد مغذی کافی می‌تواند به حفظ سلامت عمومی چشم کمک کند. برخی از این مواد عبارت‌اند از:

• روی؛
• اسیدهای چرب امگا ۳؛
• ویتامین‌های A، C و E؛

مصرف آب کافی و داشتن یک رژیم غذایی متعادل نیز برای سلامت چشم مفید است. بااین‌حال، تاکنون ثابت نشده است که تغییر رژیم غذایی بتواند مگس‌پران چشم را از بین ببرد یا تعداد آن را کاهش دهد.

استراحت و خواب کافی

کمبود خواب و خستگی چشم ممکن است باعث شود فرد بیشتر متوجه مگس‌پران‌ها شود، هرچند خستگی علت ایجاد آنها نیست. خواب کافی و استراحت منظم می‌تواند به کاهش خستگی چشم کمک کند.

اگر مگس‌پران باعث ناراحتی چشم می‌شود، استفاده از کمپرس سرد یا گرم ممکن است احساس ناراحتی و تنش اطراف چشم را کاهش دهد، اما این روش‌ها خود مگس‌پران را درمان نمی‌کنند.

محافظت از چشم در برابر نور شدید

خیره شدن طولانی‌مدت به صفحه‌نمایش باعث ایجاد مگس‌پران نمی‌شود، اما خستگی چشم ممکن است باعث شود بیشتر متوجه آنها شوید. استراحت‌های منظم هنگام کار با کامپیوتر و کاهش زمان استفاده از صفحه‌نمایش می‌تواند به کاهش خستگی چشم کمک کند.

همچنین برخی شرایط نوری باعث می‌شوند مگس‌پران بیشتر دیده شود. در محیط‌های بسیار روشن می‌توان شدت نور را کاهش داد و هنگام قرار گرفتن در فضای باز، استفاده از عینک آفتابی با محافظت مناسب در برابر اشعه فرابنفش (UV) ممکن است باعث شود مگس‌پران کمتر به چشم بیاید.

ارتباط خشکی چشم و مگس پران

به نظر نمی‌رسد خشکی چشم و مگس‌پران چشم ارتباط مستقیمی با یکدیگر داشته باشند. همان‌طور که گفته شد مگس‌پران معمولاً در نتیجه تغییرات طبیعی داخل چشم ایجاد می‌شود که با افزایش سن رخ می‌دهند. در مقابل، خشکی چشم معمولاً به دلیل کاهش تولید اشک یا کیفیت نامناسب لایه اشکی ایجاد می‌شود. 

بااین‌حال، خشکی چشم و مگس‌پران برخی عوامل خطر مشترک دارند؛ از جمله افزایش سن و بعضی بیماری‌ها مانند دیابت. بنابراین، وجود این عوامل مشترک به معنای آن نیست که خشکی چشم مستقیماً باعث ایجاد مگس‌پران می‌شود.

تفاوت مگس پران با جرقه‌های نوری

جرقه‌های نوری یا فوتوپسی با مگس‌پران تفاوت دارند. جرقه‌های نوری زمانی ایجاد می‌شود که چیزی غیر از نور محیط، شبکیه را تحریک کند. در این حالت، شبکیه سیگنالی به مغز ارسال می‌کند که ممکن است به صورت ناگهانی مانند برق‌زدن، جرقه، ستاره یا نقاط نورانی دیده شود. گاهی مالیدن چشم نیز می‌تواند برای مدت کوتاهی باعث مشاهده جرقه‌های نوری شود.

اما در مگس‌پران، ذرات یا رشته‌های موجود در زجاجیه روی شبکیه سایه ایجاد می‌کنند. فرد ممکن است این سایه‌ها را به شکل نقطه، تار عنکبوت، رشته یا چیزی شبیه مگس و حشره در میدان دید خود ببیند، درحالی‌که چیزی واقعاً در محیط وجود ندارد.

ظهور ناگهانی تعداد زیادی مگس‌پران، به‌خصوص اگر همراه با جرقه‌های نوری یا سایه‌ای شبیه پرده در میدان دید باشد، می‌تواند نشانه پارگی یا جداشدگی شبکیه باشد و باید فوراً توسط چشم‌پزشک بررسی شود.

آیا مگس‌پران چشم خودبه‌خود از بین می‌رود؟

مگس‌پران‌ها همیشه به‌طور کامل از بین نمی‌روند، اما در بسیاری از افراد با گذشت زمان، از مرکز میدان دید خارج می‌شوند یا مغز به وجود آنها عادت می‌کند و فرد کمتر متوجه‌شان می‌شود. اگر مگس‌پران‌ها آزاردهنده باشند یا در فعالیت‌های روزمره اختلال ایجاد کنند، مراجعه به چشم‌پزشک ضروری است.

افزایش ناگهانی تعداد مگس‌پران‌ها، مشاهده نورهای فلاش‌مانند یا ایجاد سایه و پرده روی بخشی از میدان دید، علائم هشدار محسوب می‌شوند و نیاز به ارزیابی فوری چشم‌پزشکی دارند؛ زیرا ممکن است با پارگی یا جداشدگی شبکیه مرتبط باشند.

کلام آخر دکتردکتر

مگس‌پران چشم یکی از مشکلات شایع بینایی است که در بسیاری از موارد به دلیل تغییرات طبیعی زجاجیه و افزایش سن ایجاد می‌شود و معمولاً خطرناک نیست. این عارضه می‌تواند به شکل نقاط، لکه‌ها، رشته‌ها یا تارهای عنکبوتی شناور در میدان دید دیده شود و در افراد نزدیک‌بین نیز ممکن است در سنین پایین‌تر ظاهر شود. افزایش ناگهانی مگس‌پران، مشاهده جرقه‌های نوری یا ایجاد سایه و پرده در بخشی از میدان دید را نباید نادیده گرفت؛ زیرا این علائم ممکن است نشانه پارگی یا جداشدگی شبکیه باشند. در چنین شرایطی مراجعه فوری به چشم‌پزشک ضروری است. می‌توانید سریع و ساده در دکتردکتر از متخصص وقت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید.

منبع

mayoclinic

Totalvisiontierrasanta

Allaboutvision

Medicalnewstoday

Msdmanuals

اشتراک گذاری