شما هم بهمحض خوردن یک لقمه غذای سنگین، یک جرعه نوشیدنی گازدار یا وقتی دچار استرس میشوید، ترش میکنید و سوزش معده میگیرید؟ پشت این ماجرا ریفلاکس اسید معده است، اتفاقی شایع و آزاردهنده که طعم دهان را تلخ میکند و به سینه فشار میآورد. خبر خوب اینکه درمانش نیازمند داروهای پیچیده نیست؛ چندین راهکار خانگی و دارویی هست که فورا اثر میکنند و آرامش را به دستگاه گوارش بازمیگردانند. در این مقاله مؤثرترین روشهای کاهش اسید معده را کشف کنید.
کاهش فوری و سریع اسید معده
برگشت اسید معده و سوزش سردل بهقدری آزاردهنده است که برای آرامکردنش حاضریم به هر دری بزنیم. برای کاهش اسید معده فوریفوتی، بلافاصله صاف بنشینید یا بایستید تا اسید به مری برنگردد. اگر هم لباس تنگی پوشیدهاید، فورا یک دست لباس آزاد بپوشید چون هیچ فشاری نباید روی معدهتان باشد. در مرحله بعد این ترفندها را امتحان کنید:
- یک آنتیاسید زوداثر مثل آلومینیوم امجی، مالوکس، یا فاموتیدین مصرف کنید. این داروها در عرض چند دقیقه اسید را خنثی کرده و سوزش را آرام میکنند.
- نوشیدن آب ولرم یا شیر کمچرب اسید معده را رقیق میکند و سوز سر دل را آرام میکند.
- جویدن یک تکه نان یا بیسکویت خشک اسید اضافه را جذب میکند.
- یک قاشق چایخوری عسل در آب ولرم آرامکننده خوبی برای معده است.
- ترجیحا وعدههای بعدی سبک و ساده باشند.
- ترجیحا از نوشیدن قهوه، چای پررنگ، غذاهای چرب، تند یا ترش تا آرامشدن معده خودداری کنید.
برای کاهش اسید معده چه بخوریم؟
اگر سالی فقط یکی، دو بار درگیر سوزش سر دل میشوید، ذهنتان را درگیر این نکنید که برای کاهش اسید معده چه بخوریم یا چکار کنیم. تحملش کنید؛ خودبهخود برطرف میشود. ولی اگر رفلاکس مداوم امانتان را بریده، برای کاهش اسید معده باید چند گروه غذایی را وارد رژیم روزمرهتان کنید.
۱. غذاهای پر فیبر
غذاهای فیبردار خیلی زود سیرتان میکنند و احتمال پرخوری را کم میکنند. هرچقدر هم کمتر بخورید، معده برای هضم اسید کمتری تولید میکند. هرچقدر هم اسید معده کمتر باشد، احتمال رفلاکس کمتر است. فیبر سالم را از این غذاها دریافت کنید:
- غلات کامل مثل بلغور جو دوسر و برنج قهوهای؛
- سبزیجات ریشهای مثل سیبزمینی شیرین، هویج و چغندر؛
- سبزیجات سبز مثل مارچوبه، کلم بروکلی و لوبیا سبز؛
- آجیل مخلوط.
۲. غذاهای قلیایی
غذاهایی که pH اسیدی کمتر دارند، باعث رفلاکس میشوند و آنهایی که قلیاییترند، اسید معده را خنثی میکنند. ترجیحا این خوراکیهای قلیایی را در رژیم غذایی روزمرهتان بگنجانید:
- سیب؛
- موز رسیده؛
- طالبی؛
- خربزه؛
- هندوانه؛
- انجیر؛
- خرما؛
- گریپفروت؛
- انگور؛
- لیمو شیرین؛
- گلابی؛
- گل کلم؛
- رازیانه.
۳. غذاهای آبکی
خوراکیهای آبکی اسید معده را حسابی رقیق و ضعیف میکنند. برای کاهش اسید معده هرازگاهی این خوراکیها را نوش جان کنید:
- کرفس، اسفناج، جعفری، کاهو، خیار، کلمپیچ؛
- برنج سفید یا قهوهای، سیبزمینی پخته یا تنوری، کدو حلوایی، عدسی سبک؛
- سوپ سبزیجات و آش؛
- آب ولرم، دوغ طبیعی بدون گاز، آب نارگیل، شیر بادام.
۴. دمنوشهای مفید
برای بازگرداندن تعادل حرارت معده، بهبود هضم و کاهش نفخ، هرازگاه این دمنوشهای گیاهی را نوش جان کنید:
- بادرنجبویه، بابونه، رازیانه یا شیرینبیان برای تعادل حرارت معده؛
- دمکرده هل، زیره یا نعناع خشک برای بهبود هضم و تسکین نفخ؛
- ترکیب عسل و آب ولرم برای آرامکردن معده.
مطالعه بیشتر: رفلاکس معده چیست؟
کاهش اسید معده در بارداری
در بارداری هم آستانه تحمل فرد پایین است، هم مجاز به مصرف بسیاری از قرصها نیست؛ ازاینرو رفلاکس اسید معده در بارداری از همیشه آزاردهندهتر است. اگر میپرسید برای کاهش اسید معده در بارداری چه بخوریم، چند پیشنهاد مؤثر برای خلاصی از این درد برایتان داریم:
- تا میتوانید ماست بخورید. پروبیوتیکها و بافت تسکیندهنده ماست شعلۀ سوزش را فرو مینشاند؛
- معجون شیر و عسل بنوشید. ترکیب این دو ماده پرخاصیت اسید معده را خنثی میکند؛
- مشتمشت بادام بخورید. آجیل قلیایی برای کاهش فوری اسید معده در بارداری مثل آب روی آتش است؛
- آناناس یا پاپایا بخورید. بهلطف آنزیمهای گوارشی این دو میوه، فرایند هضم سریعتر و احتمال رفلاکس کمتر است.
- زنجبیل را امتحان کنید. این ادویه التهاب را کم میکند و جلوی ورود اسید معده به مری را میگیرد.
- آدامس بدون قند بجوید. آدامس احتمال رفلاکس اسید را کمتر میکند.
این چند نکته را هم آویزۀ گوشتان کنید:
- تعداد وعدههای غذایی را بیشتر و حجم آنها را کمتر کنید؛
- سراغ غذاهای تند، ترش، چرب، پرکافئین و گازدار نروید و غذای سبک بخورید؛
- ۲ تا ۳ ساعت قبلاز خواب چیزی نخورید تا معده فرصت هضم داشته باشد؛
- روی سمت چپ بدن بخوابید و سر را کمی بالاتر از بدن نگه دارید؛
- مدیتیشن، یوگا یا تنفس عمیق و هر تکنیک دیگر برای تسکین استرس مفید است؛
- داروهای بیخطر مثل تامز، میلانتا، رولایدز و مالوکس را با تأیید پزشک مصرف کنید؛
- آب کافی بنوشید.
بارداری دوران خوبی برای تصمیمات خودسرانه نیست! اگر ریفلاکس مکرر معده امانتان را بریده است، سریعا از دکتردکتر نوبت مطب بگیرید یا این مسئله را در جلسات ویزیت آنلاین دکتردکتر با پزشک متخصص در میان بگذارید و راهنمایی بگیرید.
کاهش اسید معده در خانه و طب سنتی
برای کاهش اسید معده در خانه، همیشه به داروهای ضد اسید و بدون نسخه نیاز ندارید. توصیۀ ما اصلاح سبک تغذیه و اصلاح سبک زندگی است. در این بخش مفصل درباره نکات کاهش اسید معده خانگی حرف میزنیم.
اصلاح سبک تغذیه برای کاهش اسید معده
گفتیم برای کاهش اسید معده وجود چه غذاهایی در رژیم غذایی لازم و ضروری است. علاوهبر اینها، بهتر است قید خوراکیهای محرک را هم بزنید. غذای سرخشده و چرب، کافئین، شکلات، غذای تند، نوشیدنیهای گازدار، گوجه فرنگی و محصولات گوجه فرنگی، مرکبات، شکلات، سیر خام، پیاز، الکل، چای پررنگ، ترشی و سرکه در رژیم غذایی شما جایی ندارند.
- غذا را با آرامش بخورید و خوب بجوید.
- پرخوری یا گرسنگی طولانی هر دو باعث رفلاکس میشوند.
- بلافاصله بعد غذا خم نشوید یا دراز نکشید.
- وعدهها را سبکتر و منظمتر کنید.
- بین وعدهها میوههای قلیایی بخورید.
اصلاح سبک زندگی برای کاهش اسید معده
طب سنتی علت رفلاکس و ترشکردن را گرمی زیاد معده یا ضعف گوارش (سوءهاضمه) میداند و این اتفاق را با غلبه صفرا یا سودا توصیف میکند. کاهش فوری اسید معده در طب سنتی با این نکات محقق میشود:
- وزن کم کنید. طب سنتی میگوید اضافه وزن احتمال سوزش سر دل را افزایش میدهد؛
- در موقعیت مناسب بخوابید. تختتان را کمی شیبدار کنید یا چیزی زیر سرتان بگذارید تا سر در طول خواب بالاتر از بدن قرار گیرد.
- سراغ الکل و دخانیات نروید. سیگار عضلات بدن را ضعیف میکند و دریچه بین مری و معده راحتتر باز میشود. نوشیدن الکل علاوهبر تضعیف این عضله، تولید اسید را افزایش میدهد و مری را نسبت به اسید حساستر میکند.
- لباسهای گشاد بپوشید. لباس تنگ فشار بیشتری به معده وارد میکند و اسیدهای معده را بهسمت بالا برمیگرداند. تا حد امکان لباس آزاد و گشاد بپوشید.
- استرس نکشید. از نگاه طب سنتی، استرس و عصبانیت حرارت کبد را بالا میبرد و به معده آسیب میزند. با هر تکنیکی که میشناسید یا هر دمنوشی که بلدید، استرس را از خود دور کنید.
- قدم بزنید. ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیادهروی آرام بعد از غذا به هضم سرعت میبخشد.
مطالعه بیشتر: اسپاسم معده چیست؟
کاهش فوری اسید معده با قرص
خوشبختانه چند داروی مؤثر و شناختهشده برای کاهش اسید معده و رفلاکس وجود دارد: آنتیاسیدها، مهارکنندههای گیرنده H۲ و داروهای مهارکننده پمپ پروتون (PPI). انتخاب این داروها براساس شدت علائم رفلاکس و فقط توسط پزشک مجاز است:
۱. آنتیاسیدها: اثربخشی سریع و موقت
برای کاهش فوری اسید معده با قرص پزشک ابتدا داروهای آلومینیوم امجی (AlMg)، مالوکس (Maalox)، رولایدز (Rolaids) را پیشنهاد میکند. این داروها مستقیما بر اسید معده تأثیر میگذارند و سوزش سر دل را چنددقیقهای برطرف میکنند. اثر آنتیاسیدها کوتاهمدت است و فقط برای استفاده گاهگدار مناسب هستند. مراقب باشید، مصرف خودسرانه و طولانیمدت این داروها خطر اختلال در جذب مواد معدنی مثل کلسیم و B۱۲ را به همراه دارد.
۲. داروهای مهارکننده گیرنده H۲: اثربخشی سریعتر از PPI
فاموتیدین (Famotidine) و رانیتیدین (Ranitidine) محبوبترین داروهای مهارکنندههای گیرنده H۲ محسوب میشوند و مکانیسم اثربخشی این داروها کاهش ۱۲ساعتۀ تولید اسید معده برای جلوگیری از رفلاکس است. این داروها برای افراد مبتلا به رفلاکس شبانه یا مکرر مناسبترند.
۳. داروهای مهارکننده پمپ پروتون: اثربخشی دیرهنگام و قوی
امپرازول (Omeprazole)، پانتوپرازول (Pantoprazole)، لانزوپرازول (Lansoprazole) و اسموپرازول (Esomeprazole) بهترین دارو برای درمان طولانیمدت رفلاکس یا زخم معده محسوب میشوند. این داروها اثربخشی فوری ندارند، ولی با مهار کامل تولید اسید معده، تأثیرشان تا ۲۴ ساعت ماندگار است.
کلام آخر دکتردکتر
خیلی وقتها برای کنترل و کاهش اسید معده فقط به چند تغییر ساده نیاز دارید: تغذیه درست، آرامش ذهن و انتخاب سبک زندگی سالم. هیچ دارویی بهاندازۀ این مراقبتها اثربخش نیست. اما اگر سوزش، ترشکردن یا سنگینی معده مرتب تکرار شود، بدن به ارزیابی دقیق نیاز دارد. تکرار سوزش معده میتواند نشانه مشکلی جدیتر در دستگاه گوارش باشد. در این موارد خوددرمانی با تسکین موقت، مشکل اصلی را پنهان نگه میدارد.
به جای تحمل درد و نگرانی، همین حالا در سامانه سلامت دکتردکتر با یک متخصص گوارش گفتوگو کنید. متخصصان ما از سراسر نقاط کشور، بیمعطلی پاسخگوی شما هستند.
سوالات متداول
منابع
hopkinsmedicine health.harvard franciscanhealth pacehospital gatgi bswhealth intermountainhealthcare emc.id gastroconsa
