NEUT در آزمایش خون به حضور نوتروفیلها در آزمایش جامع خون اشاره دارد. نوتروفیلها سدهای دفاعی اولیه بدن شما هستند. بالا یا پایین بودن میزان نوتروفیلها میتواند نشانه بیماری یا عفونت در بدن باشد. در این مقاله بیشتر با NEUT در آزمایش خون و علائم و دلایل افزایش یا کاهش نوتروفیل در بدن آشنا میشویم. تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
NEUT در آزمایش خون چیست؟
آزمایش بررسی نوتروفیل خون یا به اختصار آزمایش Neut، یکی از آزمایشهایی است که میتواند به تشخیص عفونت موجود در بدن کمک کند. بروز بعضی شرایط، مصرف بعضی از داروها یا درمانهای مربوط به بیماریها میتواند موجب بالا یا پایین شدن نوتروفیلها شود. افزایش نوتروفیلها (نوتروفیلیا) ممکن است نشاندهنده وجود یک عفونت حاد یا آسیب باشد. از طرف دیگر، کاهش نوتروفیلها (نوتروپنی) ممکن است بهدلیل عفونتهای مزمن یا بیماریهای خودایمنی ایجاد شود. در موارد نادر، افزایش یا کاهش نوتروفیلها میتواند نشانهای از یک بیماری جدی مثل سرطان باشد.
نوتروفیل چیست؟
نوتروفیلها نوعی از گلبولهای سفید خون هستند که بخشی از سیستم دفاعی بدن شما را تشکیل میدهند. تقریبا ۵۰ تا ۷۰ درصد از کل گلبولهای سفید خون شما، نوتروفیلها هستند. نوتروفیلها توسط مغز استخوان تولید میشوند، اما میتوان آنها را در خون، بافتها و غدد لنفاوی سراسر بدن پیدا کرد. طول عمر نوتروفیلها کمتر از ۲۴ ساعت است، اما بدن شما روزانه حدود ۱۰۰ میلیارد از این سلولها را تولید میکند. زمانی که این سلولها از مغز استخوان خارج میشوند تا با عفونت مقابله کنند، تعدادشان افزایش مییابد. کاهش نوتروفیلها زمانی رخ میدهد که تولید یا ذخیره این سلولها کاهش پیدا کند.
نقش نوتروفیلها در بدن
نوتروفیلها از بدن در برابر عفونتها محافظت میکنند. نوتروفیلها از اولین گلبولهای سفید و بهعنوان بخشی از پاسخ ایمنی ذاتی هستند که در زمان بروز عفونت باکتریایی به محل میرسند.
نوتروفیلها به دو دسته مهم تقسیم میشوند:
- گرانولوسیتها: شامل ذرات کوچکی به نام گرانول هستند که در زمان شکستن سلول (دگرانولاسیون) آزاد میشوند و خواص ضد میکربی دارند. این ذرات میتوانند عفونتهای باکتریایی، قارچی و ویروسی را کنترل کنند.
- فاگوسیتها: میکروارگانیسمهای بیماریزا را میبلعند و نابود میکنند. این فرایند فاگوسیتوز نامیده میشود. فاگوسیتوز اصلیترین راه مقابله بدن با عفونتهای باکتریایی و قارچی است.
علامت اختصاری NEUT در برگه آزمایش
معمولا نوتروفیل در برگه آزمایش خون با علامت اختصاری Neut یا NE نوشته میشود. گاهی هم به شکل NE% برای بیان درصد نوتروفیلها یا به صورت NE# یا Abc Neut برای نشان دادن مقدار مطلق نوتروفیلها دیده میشود.
میزان نرمال NEUT در آزمایش خون
شمارش مطلق نوتروفیل (ANC) بخشی از آزمایش شمارش کامل خون (CBC) است که ممکن است بهصورت روتین (برای چکاپ) یا برای تشخیص بیماری انجام شود. شمارش مطلق نوتروفیل با ضرب تعداد کل گلبولهای سفید در مجموع درصد نوتروفیلهای بالغ (سلولهای سگمنتشده) و نوتروفیلهای نابالغ (سلولهای باند) و درنهایت تقسیم این عدد بر عدد صد محاسبه میشود:
۱۰۰÷ (درصد مجموع نوتروفیلها × درصد گلبولهای سفید)
محدوده طبیعی نوتروفیلها برای یک فرد سالم بین ۲۵۰۰ تا ۷۰۰۰ نوتروفیل در هر میکرولیتر (µL) خون است. اگر ANC بالاتر یا پایینتر از محدوده طبیعی (۲۵۰۰ تا ۷۰۰۰) باشد، نیاز به بررسیهای بیشتر دارد.
محدوده نرمال نوتروفیل در بزرگسالان
محدوده طبیعی نوتروفیلها برای یک فرد سالم بین ۲۵۰۰ تا ۷۰۰۰ نوتروفیل در هر میکرولیتر (µL) خون است؛ با این حال محدوده طبیعی مشخصشده در آزمایشگاههای مختلف ممکن است کمی باهم متفاوت باشد.
میزان نرمال NEUT در کودکان
میزان نرمال نوتروفیلها در کودکان کمی با بزرگسالان متفاوت است و با توجه به سن کودک تغییر میکند اما بهطور کلی میزان شباهت محدوده نرمال درصد نوتروفیلها در کودکان با بزرگسالان به صورت زیر است:
- نوزادان تازهمتولدشده: حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد شباهت؛
- کودکان شیرخوار و نوپا: حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد شباهت؛
- کودکان بزرگتر و نوجوانان: حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد شباهت.
مقدار مطلق نوتروفیل در کودکان معمولا بین ۱۵۰۰ تا ۸۵۰۰ نوتروفیل در هر میکرولیتر خون در نظر گرفته میشود.
بالا بودن NEUT در آزمایش خون
نوتروفیلهای مطلق زمانی بالا در نظر گرفته میشوند که تعداد آنها بالای ۷۰۰۰ باشد. این افزایش میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد، مثل پاسخ به بیماریها یا شرایط خاص بدن. افزایش نوتروفیلها به نام نوتروفیلیا (Neutrophilia) شناخته میشود.
علل افزایش نوتروفیل
عوامل مختلفی میتواند موجب افزایش نوتروفیل شود، ازجمله:
- نوتروفیلیای واکنشی (Reactive neutrophilia): افزایش نوتروفیلها با هدف مبارزه با عفونت و خنثیکردن تهدید است. همچنین ممکن است در مواقع استرس ناشیاز آسیب جسمی یا مواجهه با مواد سمی اتفاق بیفتد.
- نوتروفیلیای تکثیری (Proliferative neutrophilia): افزایش نوتروفیلها بهدلیل وجود سرطانهایی اتفاق میافتد که تولید گلبولهای سفید از مغز استخوان را افزایش میدهند.
- دِمارژیناسیون نوتروفیلی (Neutrophilic demargination): در این حالت، نوتروفیلها از اندامهایی که معمولا در آنها اقامت دارند (مثل طحال، کبد، مغز استخوان و رگهای خونی) جدا شده و وارد گردش خون میشوند. این پدیده میتواند در شرایط استرس، بیماریهای التهابی یا مصرف داروهایی رخ دهد که موجب ترشح هورمون استرس (کورتیزول) میشوند.
بیماریهای مرتبط با نوتروفیلیا
نوتروفیلیا به دو دسته اولیه (ناشی از اختلال مادرزادی یا بیماریهای مغز استخوان) یا ثانویه (ناشی از عفونتها، التهاب، استرس و بیماریهای دیگر) تقسیم میشود.
نوتروفیلیای اولیه ممکن است با بیماریهای مختلفی ایجاد شود، ازجمله:
- لوسمی میلوئید مزمن (CML)؛
- ترومبوسیتوز ضروری (ET)؛
- پلی سیتمی ورا (PV)؛
- لوسمی میلومونوسیتیک جوانان (JMML)؛
- لوسمی نوتروفیلیک مزمن (CNL).
عوامل مختلفی میتوانند موجب نوتروفیلیای ثانویه شوند، ازجمله:
- عفونتها: شایعترین علت نوتروفیل بالا هستند. بیشتر عفونتهای باکتریایی (نه همه آنها) موجب نوتروفیلی میشوند. عفونتهای ویروسی معمولا باعث نوتروفیل بالا نمیشوند، اما در مراحل ابتدایی ممکن است این اتفاق بیفتد. بعضی عفونتهای قارچی و انگلی؛
- التهاب: بیماریهای التهابی مثل آرتریت روماتوئید و نقرس (اشکال مختلف آرتریت)، کولیت اولسراتیو (التهاب و زخم در روده بزرگ)، آسیب بافتی ناشی از سوختگی، جراحی یا ضربه، از دست دادن خون، بحران سلول داسی شکل (اختلال در گلبولهای قرمز)، نارسایی حاد کلیه، کتواسیدوز دیابتی (عوارض شدید دیابت که موجب تجمع اسید در خون میشود)، سندرم کوشینگ (افزایش بیش از حد کورتیزول در بدن)، پرهاکلامپسی و اکلامپسی (عوارض بارداری همراه با آسیب به اعضا)، حمله قلبی و هیپوکسی حاد (کمبود اکسیژن) همگی میتوانند موجب نوتروفیلیا شوند؛
- استرس جسمی (مثل ورزش شدید) یا روحی؛
- بیماریهای خودایمنی مثل آرتریت روماتوئید؛
- بیماریهای التهابی مثل بیماری التهابی روده (IBD) و واسکولیت؛
- تروما و سوختگی؛
- سیگار کشیدن؛
- داروهایی مثل داروهای رقیقکننده خون، داروهای ضدتشنج، داروهای ضدالتهاب، کورتیکواستروئیدها و لیتیوم؛
- سرطانهای جامد (شامل متاستاز مغز استخوان) ؛
- لنفوم هوچکین و سرطان مغز استخوان،
- بارداری.
نوتروفیلیا بیشتر با عفونتهای باکتریایی ایجاد میشوند، با این حال، عفونتهای ویروسی، قارچی و انگلی هم میتوانند موجب افزایش نوتروفیل شوند. 
علائم نوتروفیل بالا
علائم نوتروفیلی به علت ایجادکننده آن بستگی دارد. اگر نوتروفیل بالا بهعلت التهاب، عفونت، عوارض دارو یا سرطان باشد، ممکن است علائم مختلفی ایجاد کند، ازجمله:
- تب بالای ۳۸ درجه سانتیگراد؛
- عفونتهای مکرر؛
- زخمهایی که بهبود نمییابند؛
- درد یا تورم مفاصل؛
- احساس خستگی یا ضعف؛
- سرگیجه یا غش.
تفاوت نوتروفیلیا و لکوسیتوز نوتروفیلی
نوتروفیلیا فقط به افزایش نوتروفیلها اشاره دارد، درحالی که لکوسیتوز نوتروفیلی شرایطی است که کل گلبولهای سفید افزایش مییابند؛ با این حال، بخش زیادی از این افزایش بهدلیل بالا بودن تعداد نوتروفیلهاست.
پایین بودن NEUT در آزمایش خون
پایین بودن تعداد نوتروفیلها به نام نوتروپنی شناخته میشود. نوتروپنی زمانی اتفاق میافتد که تعداد نوتروفیلها کمتر از ۲۵۰۰ باشد. اگر سطح نوتروفیل به زیر ۱۰۰۰ برسد، این وضعیت خطرناک تلقی میشود و میتواند خطر عفونت را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
علل کاهش نوتروفیل
نوتروپنی ممکن است خفیف، متوسط یا شدید باشد که به میزان کاهش نوتروفیلها بستگی دارد. این شرایط میتواند مادرزادی یا اکتسابی باشد یا بهصورت موقتی اتفاق بیفتد. از آنجایی که نوتروفیلها بخشی از سیستم ایمنی هستند، کاهش آنها میتواند خطر ابتلا به عفونت را بالا ببرد. در نوتروپنی شدید، حتی باکتریهای طبیعی بدن ممکن است باعث عفونت جدی شوند.
عوامل مختلفی میتوانند موجب کاهش تعداد نوتروفیلها شوند، ازجمله:
- کاهش یا توقف تولید نوتروفیل در مغز استخوان: این حالت زمانی اتفاق میافتد که مغز استخوان آسیب ببیند (مثلا در شیمیدرمانی) یا بدن دچار کمبود ویتامینهای ضروری شود.
- نفوذ سلولهای سرطانی یا فیبروز (بافت اسکار) به مغز استخوان: در بیماریهایی مثل میلوفیبروز، مغز استخوان توسط سلولهای غیرطبیعی اشغال میشود.
- افزایش تقاضا برای نوتروفیلها: در بعضی شرایط مثل عفونت شدید یا تروما، بدن به نوتروفیل بیشتری نیاز دارد. در این شرایط، اگر سیستم ایمنی تحت فشار شدید قرار بگیرد، ممکن است تولید نوتروفیل کم شود.
- کاهش طول عمر نوتروفیلها: در اثر عفونتهای شدید یا حمله آنتیبادیها به نوتروفیلها (در بیماریهای خودایمنی مثل لوپوس) ممکن است این سلولها سریعتر از بین بروند.
- نوتروپنی چرخهای (Cyclic neutropenia): نوعی بیماری نادر است که میتواند ارثی یا اکتسابی باشد. در این بیماری نوسانات دورهای در تولید گلبولهای سفید ایجاد میشود.
بیماریهای مرتبط با Neutropenia
بیماریهای مختلفی میتوانند موجب کاهش تعداد نوتروفیلها شوند، ازجمله:
- کمخونی آپلاستیک؛
- کمبود مس، ویتامین ب۱۲ (B12) و اسید فولیک؛
- اختلالات خودایمنی مثل بیماری کرون، آرتریت روماتوئید و لوپوس سیستمیک؛
- میلودیسپلازی (مجموعهای از بیماریهای مغز استخوان)؛
- عفونتهای انگلی مثل تب کوههای راکی؛
- عفونتهای باکتریایی مثل سل و تب حصبه؛
- عفونتهای ویروسی مثل HIV، سیتومگالوویروس (CMV)، اشتین بار، سالمونلا، ایدز، سرخک، آبلهمرغان؛
- هپاتیت آ (A)، ب (B) و ث (C)؛
- سپسیس (عفونت شدید خون)؛
- سرطانهایی مثل میلوما و لنفوم.
از طرفی، انواع داروها ازجمله داروهای ضد التهاب مثل ایبوپروفن، داروهای ضدمالاریا مثل هیدروکسی کلروکین، داروی ضد آریتمی قلب، داروی ضد روانپریشی و افسردگی، داروی ضدتشنج و انواع آنتیبیوتیکها هم میتوانند موجب کاهش نوتروفیل شوند.
علائم پایین بودن نوتروفیل
برخی از علائم نوتروپنی عبارتاند از:
- تب؛
- لرز؛
- خستگی؛
- گلودرد؛
- زخمهای دهانی یا زخم اطراف مقعد؛
- سرفه؛
- تنگی نفس؛
- زخمهای پوستی؛
- سوزش ادرار؛
- درد، تورم یا برجستگی قرمز در محل زخم یا جراحت؛
- اسهال.
تفسیر آزمایش NEUT در کنار سایر فاکتورها
پزشک علاوه بر مشاهده تعداد نوتروفیلها به موارد دیگری هم توجه میکند. بهعنوان مثال، نسبت نوتروفیل به لنفوسیت هم در تفسیر آزمایشها اهمیت دارد و بهعنوان شاخص التهاب یا استرس به کار میرود. نسبت بالاتر ممکن است نشاندهنده التهاب یا عفونت باشد. از طرفی همیشه باید نتیجه آزمایش خون را در کنار علائم بیمار مثل تب، درد، خستگی یا هر علامت دیگری بررسی کرد.
پیشگیری
در بعضی شرایط مثل وجود اختلالات مادرزادی یا بیماریهای مزمن نمیتوان از نوتروفیلیا یا نوتروپنی جلوگیری کرد؛ با این حال، روشهایی برای حفظ سطح نوتروفیلها و تقویت سیستم ایمنی وجود دارد، ازجمله:
- آگاهی از علائم عفونت و مراجعه به موقع برای تشخیص و درمان؛
- شستن مرتب دستها و رعایت اصول بهداشتی برای جلوگیری از ابتلا به عفونتهای قابل انتقال؛
- زدن واکسنهای توصیهشده، از جمله واکسن سالانه آنفولانزا و کووید-۱۹؛
- حفظ تغذیه سالم و متعادل برای جلوگیری از کمبودهای تغذیهای که منجر به نوتروپنی میشوند.
کلام آخر دکتردکتر
نوتروفیلها نوعی گلبول سفید خون هستند که برای مقابله با عفونت نقش کلیدی دارند. سطح نوتروفیل در خون میتواند با عوامل مختلفی مثل عفونت، استرس، شیمیدرمانی یا کمبود تغذیهای تغییر کند. در بعضی موارد، سطح نوتروفیلها افزایش مییابند که به آن نوتروفیلیا گفته میشود. در شرایط دیگر، ممکن است سطح نوتروفیلها کم شود که به آن نوتروپنی میگویند. این شرایط ممکن است خطرناک باشد. انجام آزمایش خون میتواند به تشخیص نهایی کمک کند. اگر هر سؤالی در مورد آزمایش نوتروفیل خون دارید یا توضیحات پزشک برایتان کافی نبود میتوانید با تیم حرفهای دکتردکتر تماس بگیرید. همچنین میتوانید برای آزمایش خون از خدمات آزمایش در منزل دکتردکتر استفاده کنید.
سوالات متداول
منابع
verywellhealth webmd clevelandclinic together.stjude
