میگرن چشمی شاخهای از سردرد میگرنی است که باعث اختلال در بینایی میشود. این عارضه عصبی تاری دید، کمبینی یا کوری موقت یکی از چشمها را بهدنبال دارد و اگر شناختی نسبت به آن نداشته باشید، در طول حمله بسیار نگرانکننده است، تاجاییکه عدهای آن را با سکته چشم یا اماس اشتباه میگیرند. ولی این بیماری که از نوسان موقت جریان خون به بخشهای مختلف مغز نشأت میگیرد، آنقدرها نگرانکننده نیست. در ادامه بررسی میکنیم این نوع میگرن دقیقا چیست، چه علائم و دلایلی دارد و چطور میتوان با مصرف دارو و درمانهای خانگی کنترلش کرد.
میگرن چشمی چیست؟
میگرن چشمی (Ocular Migraines) یا میگرن شبکیه شکل نادری از سردرد میگرنی است. حملات این میگرن فقط یکی از چشمها را درگیر میکند و باعث میشود درد شدید چشم، کاهش بینایی، حالت تاریکی یا حتی کوری را تجربه کنید. همچنین ممکن است چشمتان هالهای ببیند یا نوری در چشمتان سوسو بزند، شبیه موجی متناوب میان نور و تاریکی. مشکل از چشمان شما نیست؛ بلکه در نحوه پردازش سیگنالهای بصری ارسالی از چشمان شما توسط مغز است. این حالت موقتی است و بهمحض پایان حمله از بین میرود. اکثر افراد در دهه ۲۰ زندگی با اولین علائم این میگرن روبهرو میشوند و اوج آن در ۴۰سالگی است.
تا اینجا تقربیا میدانید میگرن چشمی چیست. در ادامه دربارۀ علائمش بخوانید.
علائم میگرن چشمی
این عارضه بیشتر با اختلال بینایی در یک چشم و سردرد میگرنی ظاهر میشود و علائم آن بین ۵ تا ۶۰ دقیقه پایدارند. بهتدریج و با پایانیافتن این حمله، وضعیت بینایی به حالت عادی برمیگردد. سایر علائم میگرن چشمی عبارتاند از:
- نقاط کور و دید هالهای (نابینایی جزئی یا کامل)؛
- دیدن الگوهای زیگزاگی؛
- دیدن سوسوی نور؛
- دیدن خطوط شناور.
علاوهبر موارد فوق، یکسری علائم را بهخاطر سردرد میگرنی نبضدار پشت چشم آسیبدیده تحمل میکنید، مثل:
- حساسیت به نور، صدا و یا بو؛
- حالت تهوع و استفراغ؛
- بیاشتهایی؛
- احساس گرمای شدید (در حد عرقکردن) یا سرمای شدید (در حد لرز)؛
- رنگ پریدگی پوست؛
- احساس خستگی.
حال که میدانید علائم میگرن چشمی چیست، مشتاقید بدانید علتش چیست و چرا رخ میدهد؟
علت میگرن چشمی و عوامل عصبی
متخصصان هنوز دقیقا نمیدانند علت میگرن چشمی چیست و آن را با چند نظریه توجیه میکنند:
- اسپاسم در رگهای خونی شبکیه جریان خون در اعصاب بینایی را کم میکند؛
- فشار روی نورون در شبکیه پخش میشود؛
- احتمالا پای ژنتیک و سابقه خانوادگی در میان است.
برای اینکه بفهمید کیا میگرن چشمی دارند، نگاهی به محرکهای این عارضه بیندازید:
- استرس؛
- سیگار کشیدن؛
- فشار خون بالا (هیپرتانسیون)؛
- مصرف قرصهای ضدبارداری هورمونی؛
- خمشدن مداوم؛
- قرارگیری در ارتفاع زیاد؛
- کمآبی بدن؛
- قند خون پایین (هیپوگلیسمی)؛
- گرمای بیشازحد (هیپرترمی)؛
- الکل و کافئین.
افراد در معرض این محرکها بیشتر در برابر میگرن چشمی آسیبپذیر و در معرض خطرند. شاید بپرسید چه خطری؟ اصلا مگر میگرن چشمی خطرناک است؟
آیا میگرن چشمی خطرناک است؟
میگرن چشمی معمولا خطرناک نیست و بدون آسیب دائمی به چشم یا مغز، بهمرور درمان میشود؛ اما اگر حملات پیدرپی و طولانیمدت باشند و باعث تاری دید دائمی، ضعف یا بیحسی بدن شوند، روال زندگی روزمره را مختل میکنند. در این شرایط فورا به پزشک مراجعه کنید تا احتمال خطرات جدیتر مثل سکته یا اختلالات بینایی را بررسی کند.
البته برای بررسی پزشکی لزوما نیاز به مراجعه حضوری به پزشک نیست. این موضوع را در جلسه ویزیت آنلاین دکتردکتر با یک پزشک متخصص در میان بگذارید و راهنمایی بگیرید.
درمان میگرن چشمی: داروها و روشهای خانگی
اگر کمتر از یک بار در ماه دچار حمله میگرن چشمی میشوید، دنبال این نباشید که میگرن چشمی درمان دارد یا خیر! وضعیت شما به ارزیابی تخصصی پزشکی نیاز ندارد. فقط به چشمها استراحت دهید تا بیناییتان به حالت عادی برگردد. اگر میگرن چشمی همراه با سردرد دارید، مسکن مصرف کنید. در کل، درمان خانگی میگرن چشمی بیشتر شامل مراعات و مراقبتهای پیشگیرانه است:
- دست از سیگار بکشید؛
- غذاها و نوشیدنیهای محرک میگرن را کنار بگذارید؛
- آب کافی بنوشید و بدن راه هیدراته نگه دارید؛
- توصیههای پزشک در مورد مدیریت فشار خون را جدی بگیرید؛
- استرس و اضطراب را مدیریت کنید؛
- جایگزینی برای قرص ضدبارداری پیدا کنید.
داروی میگرن چشمی چیست؟
تحقیقات پیرامون اینکه داروی درمان میگرن چشمی چیست، هنوز کامل نشده و تاکنون داروی قطعی برای درمان کامل این عارضه یافت نشده است، اما پزشکان با استفاده از داروهای پیشگیریکننده و درمانگر حملات میتوانند شدت و تکرار آن را کاهش دهند.:
- داروهای درمان صرع مثل توپیرامات (Qudexy XR و Topamax و Trokendi XR) یا والپروئیک اسید (Depakene و Depakote)؛
- داروهای ضدافسردگی سهحلقهای مثل آمیتریپتیلین (Elavil)، نورتریپتیلین (Pamelor) یا ونلافاکسین (Effexor)؛
- داروهای فشار خون و بتا بلوکرها مثل متوپرولول (Lopressor) یا پروپرانولول (Inderal) و مسدودکنندههای کانال کلسیم مثل نیکاردیپین (Cardene) و وراپامیل (Calan)؛
- مهارکنندههای CGRP شامل اپتینزوماب (Vyepti)، ارنوماب (Aimovig)، فرمنزوماب (Ajovy)، گالکانزوماب (Emgality).
راههای درمان خانگی میگرن چشمی چیست؟
علاوه بر داروها و توصیههای پزشکی، رعایت برخی روشهای ساده خانگی میتواند به کاهش شدت و تکرار حملات میگرن چشمی کمک کند:
بیشتر بخوانید: رژیم غذایی میگرن
۱. به اندازه کافی بخوابید
خواب کافی و باکیفیت جلوی حملات میگرن و علائم مرتبط با آن را تا حد بسیار زیادی میگیرد. بهتوصیۀ کارشناسان، ساعت مشخصی برای خوابیدن و بیدارشدن تعریف کنید و به آن پایبند باشید. چند ساعت قبلاز خواب به صفحهنمایش نگاه نکنید و در طول روز مدتی را زیر نور طبیعی بگذرانید. اگر در طول روز درد میگرن را احساس کردید، سعی کنید چرت بزنید.
۲. بهاندازه کافی ورزش کنید
ورزشکردن در اوج حمله میگرن فایدهای ندارد. ولی اگر چند دقیقه ورزش سبک در روتین روزمرهتان باشد، جلوی حملات و علائم آزاردهنده را میگیرد. متخصصان پیادهروی و یوگا را پیشنهاد میکنند؛ حتی میگویند اگر بهمحض شروع علائم کمی ورزش کنید، اوضاع بیخ پیدا نمیکند.
۳. آب کافی بنوشید
همه میدانیم کمآبی باعث سردرد و بعضی وقتها باعث میگرن میشود. برای جلوگیری از این اتفاق روزی ۸ لیوان آب بنوشید و هرجا میروید، بطری آب را دمدست بگذارید.
۴. نور خانه را کم کنید
حساسیت به نور یکی از علائم رایج میگرن چشمی است. برای جلوگیری از این حملات نور چراغهای خانه و محیط کار را کم کنید. چند پیشنهاد دیگر هم برایتان داریم:
- از پردههای ضخیم برای پنجرهها استفاده کنید، پارچهای که در مواقع لازم راه ورود نور را ببندد؛
- بیرون از خانه از عینک آفتابی استفاده کنید؛
- یک نمایشگر ضد تابش برای کامپیوتر بخرید یا از محافظ صفحه استفاده کنید؛
- برای خانه لامپهای فلورسنت با طیف نور روز تهیه کنید.
۵. از کمپرس سرد یا گرم استفاده کنید
یک کمپرس سرد یا کیسه یخ کنارتان بگذارید و وقتی احساس میکنید حمله میگرن در راه است، آن را روی شقیقه یا گردن خود فشار دهید. برخی افراد کمپرس یا پد گرم را ترجیح میدهند. چه گرم باشد چه سرد، کمپرس را بیش از ۱۵ دقیقه روی سرتان نگه ندارید.
۶. روغنهای اساسی را امتحان کنید
طب سنتی هیچ مدرکی دال بر تأثیر روغنهای اساسی بر میگرن در اختیار ما نگذاشته است. ولی اگر استنشاق عطر یک روغن آرامتان میکند، امتحانش ضرری ندارد. خیلیها از نعناع و اسطوخودوس نتیجۀ مثبت گرفتهاند. البته در طول حملات میگرن، مشام عدهای به بو حساس میشود و بوی قوی میگرن آنان را تحریک میکند. حواستان به این نکته باشد.
بیشتر بخوانید: ۸ روغن برای سردرد با تاثیری باورنکردنی!
ارتباط میگرن چشمی با ام اس
میگرن چشمی و ام اس ارتباط واضح و مشخصی ندارند. علل این دو بیماری علل متفاوت ولی علائم آنها مشترک است. اماس یک بیماری خودایمنی است و زمانی اتفاق میافتد که سیستم ایمنی به پوشش محافظ اعصاب حمله کند؛ ازاینجهت مشابه میگرن چشمی عصبی است و با مشکلات بینایی، درد، احساس گزگز و ضعف همراه است.
پژوهشها نشان میدهند مبتلایان به اماس بیشتر از دیگران دچار سردرد و میگرن میشوند. اما پژوهشگران هنوز مطمئن نیستند این سردردهای میگرنی دقیقا بهخاطر ابتلا به اماس باشند؛ فقط میدانیم بعضی از جنبههای این بیماری احتمال سردرد میگرنی را تقویت میکنند، مواردی مثل:
- دورۀ عود یا شعلهورشدن اماس: افراد مبتلا به میگرن چشمی در طول دورۀ عود اماس بیشتر دچار حمله میشوند؛
- داروهای درمان اماس: بعضی از داروهای اماس شاید استعداد میگرن را در فرد تقویت کنند؛
- جنبههای عاطفی اماس: اضطراب و استرس ناشی از ابتلا به اماس میتواند دلیل میگرن باشد؛
- آسیب ساقه مغز: اماس به ساقۀ مغز آسیب میزند، دقیقا همانجایی که میگرن در آن شکل میگیرد؛
- تورم عصب بینایی: بیماری اماس اعصاب بینایی پشت چشم را متورم میکند. این اتفاق چنان سردردی به جان فرد میاندازد که احساس میکند دچار میگرن شده است.
بیشتر بخوانید:درد پشت چشم را جدی بگیرید!
کلام آخر دکتردکتر
میگرن چشمی با رعایت چند نکته ساده تسکین پیدا میکند و فاصله حملاتش بیشتر میشود، نکاتی مثل داشتن خواب منظم و کافی، نوشیدن آب کافی، کاهش مصرف کافئین، پرهیز از استرس و کمنورکردن محیط زندگی و کار. هنگام حملات میگرن چشمی در محیط آرام و تاریک استراحت کنید و برای تحمل این بازۀ حداکثر یکساعته مسکن بخورید. این عارضه معمولا خطرناک نیست، ولی بعید نیست علامتی از تغییرات سیستم عصبی یا اختلالات بینایی باشد. درصورت مشاهده علائم جدید، شدید و پرتکرار، پزشک متخصص را در جریان قرار دهید. تشخیص زودهنگام کلید حفظ سلامت بینایی در درازمدت است.
سامانه سلامت دکتردکتر راهی سریع و آسان برای گفتوگو با پزشک متخصص پیش روی شما میگذارد. هرکجا هستید، با چند کلیک جلسه ویزیت آنلاین را شروع و علائم مشکوک را بهموقع پیگیری کنید.
