رادیوگرافی لگن چیست؟ کاربرد و تفسیر رادیوگرافی لگن

رادیوگرافی لگن یکی از روش‌های تصویربرداری تشخیصی پزشکی است که با هدف بررسی استخوان‌ها، مفاصل و ساختارهای ناحیه لگن تجویز می‌شود. در این روش از اشعه ایکس برای تولید تصاویر سیاه‌وسفید استفاده می‌کنند و تفسیر نتایج به تشخیص شکستگی لگن، دررفتگی مفصل ران، آرتروز، برخی بیماری‌های استخوانی و ناهنجاری‌های مادرزادی کمک خواهد کرد. باتوجه‌به اهمیت تفسیر درست، در این مقاله از مجله سلامت دکتردکتر، علاوه‌بر معرفی انواع گرافی لگن، تفسیر مشکلات لگنی با تصاویر مربوط به آن ارائه شده و در نهایت به عوارض تابش اشعه یونیزان برای زنان باردار، جنین و برخی افراد با بیماری‌های خاص می‌پردازیم.

رادیوگرافی لگن دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد؟

عکس‌برداری از لگن با اشعه ایکس یا رادیوگرافی لگن (Pelvic Radiography)، نوعی روش تصویربرداری تشخیصی است که تصاویری سیاه‌وسفید از استخوان‌ها و مفاصل ارائه کرده و پزشک متخصص با بررسی تصاویر رادیولوژی لگن، بیماری‌های این ناحیه و اطراف آن را تشخیص می‌دهد؛ این روش تصویربرداری مشکلات زیر را نشان می‌دهد:

• ترک‌خوردگی یا شکستگی‌ استخوان‌های لگن؛
• مشکلات سر و گردن استخوان ران؛
• دررفتگی مفصل ران؛
• ساییدگی مفصل هیپ؛
• آرتروز؛
• التهاب و تخریب مفصل؛
• مشکلات بخش پایینی ستون‌فقرات و استخوان خاجی؛
• پوکی استخوان در مراحل پیشرفته؛
• اختلاف طول پاها؛
• وضعیت قرارگیری لگن؛
• تغییرشکل استخوان‌ها؛
• ناهنجاری‌های مادرزادی لگن؛
• مشکلات محل اتصال ستون‌فقرات به لگن (مفصل ساکروایلیاک).

استخوان‌های مورد بررسی در گرافی لگن به شرح زیر هستند:

• استخوان‌های لگن شامل ایلیوم، ایسکیوم و پوبیس؛
• استخوان مثلثی‌شکل در پایه ستون‌فقرات (خاجی)؛
• استخوان دنبالچه (کوکسیکس).

لازم است بدانید که رادیوگرافی لگن بافت نرم را به‌خوبی نشان نمی‌دهد، بنابراین انتخاب مناسبی برای بررسی موارد زیر نیست و در این شرایط باید MRI انجام شود:

• عضلات؛
• رباط‌ها؛
• دیسک‌ها؛
• عصب‌ها؛
• التهاب‌های ظریف؛
• کیست‌های کوچک.

انواع گرافی لگن

انواع رادیوگرافی لگن شامل نماهای استاندارد و تخصصی است که هر کدام برای بررسی بخش خاصی از لگن استفاده می‌شوند، این نماها به شرح زیر هستند:

آمادگی قبل از رادیوگرافی لگن

آمادگی‌های لازم قبل از رادیوگرافی لگن به شرح زیر هستند:

ناشتایی

رادیوگرافی لگن معمولا به آمادگی خاصی مانند ناشتایی نیاز ندارد، اما در برخی موارد پزشک متخصص برای بررسی دقیق‌تر اندام‌ها ممکن است ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتایی را تجویز کند.

تخلیه مثانه

در مواردی مانند درد خفیف تا شدید یا بررسی ناحیه تحتانی لگن، مثانه باید تخلیه شود.

بارداری یا احتمال بارداری

تصویربرداری با اشعه ایکس در سه‌ماهه اول بارداری خطرات بسیار زیادی برای جنین دارد، بنابراین اگر باردار هستید یا به‌دلیل عقب‌افتادن پریود احتمال بارداری می‌دهید با پزشک متخصص مشورت کنید تا میزان خطر و لزوم انجام این روش تشخیصی را بررسی کند؛ در موارد با ریسک بالا، پزشک متخصص روش MRI را جایگزین خواهد کرد.

پوشیدن جلیقه سربی

زنان باردار و سایر کسانی که احتمال خطر آسیب اشعه ایکس به سایر اندام‌ها در آن‌ها بیشتر است، باید جلیقه سربی بپوشند.

حساسیت به ماده حاجب

اگر در تصویربرداری‌های قبلی واکنش آلرژیک جدی و شدید به ماده حاجب نشان داده‌اید، ممکن است پزشک متخصص داروهای ضدحساسیت برای شما تجویز کند.

وسایل فلزی در بدن

وجود وسایل فلزی در بدن باعث ایجاد اختلال در کار دستگاه تصویربرداری می‌شود، علاوه‌براین، تصاویر نهایی معمولا تار و ناخوانا خواهند بود، بنابراین اگر یکی از وسایل فلزی زیر را در بدن خود دارید باید قبل از تصویربرداری به تکنسین و پزشک متخصص اطلاع دهید تا اقدامات لازم را انجام دهد:

• پروتز مفصل؛
• پلاک یا پیچ ارتوپدی؛
• ضربان‌سازهای قلب؛
• انواع دیگر وسایل فلزی داخل بدن.

سابقه جراحی لگن و ستون‌فقرات

کسانی‌که سابقه جراحی لگن، کمر و ستون‌فقرات دارند باید با پزشک متخصص مشورت کنند تا در صورت لزوم اقدامات لازم را انجام دهد.

مراحل انجام رادیوگرافی لگن

مراحل انجام رادیوگرافی لگن معمولا به‌صورت استاندارد و بر اساس تکنیک‌ها و پروتکل‌های رادیوگرافی انجام می‌شود، اما جزئیات داده‌های به‌دست آمده به نوع نما و نحوه قرارگیری بدن حین رادیولوژی بستگی دارد؛ روند کلی انجام این روش تشخیصی به شرح زیر است:

• جواهرات، اکسسوری‌های فلزی و لباس‌های دارای قطعات فلزی مانند لباس‌زیر را درآورید و لباس بیمارستان بپوشید.
• در صورت تجویز رادیوگرافی لگن با ماده حاجب، تکنسین دارو را تزریق می‌کند، البته ممکن است دارو به‌صورت قرص یا مایع خوراکی نیز مصرف شود.
• باتوجه‌به نمای رادیوگرافی موردنیاز، تکنسین راهنمایی‌های لازم برای قرارگیری در وضعیتی مناسب روی تخت را ارائه می‌کند.
• درصورت نیاز باید محافظ سربی برای جلوگیری از برخورد اشعه ایکس به نقاط حساس بدن بپوشید.
• تکنسین بدن شما را در وضعیتی مناسب قرار داده و بازوی اصلی دستگاه را روی ناحیه لگن تنظیم می‌کند.
• تکنسین از اتاق تصویربرداری خارج می‌شود تا دستگاه را از بیرون کنترل کند.
• حین تصویربرداری باید بدون‌حرکت بمانید تا تصاویر واضح باشند، البته در برخی موارد باید نفس خود را حبس کنید.
• گاهی لازم است برای انجام تصویربرداری از زوایای دیگر، وضعیت بدن را تغییر دهید تا تصاویر جدید ثبت شود.
• اشعه ایکس از لگن عبور کرده و تصاویر ثبت می‌شوند.
• تکنسین کیفیت تصاویر را بررسی می‌کند و اگر واضح نباشند یا بخشی از لگن دیده نشود، باید مراحل تصویربرداری را دوباره تکرار کنید.
• با تمام‌شدن مراحل تصویربرداری از اتاق خارج شده و در واحد پذیرش منتظر ارائه نتیجه بمانید.

اکنون که می‌دانید رادیولوژی لگن چگونه است، باید با نحوه‌ قرارگیری بدن برای گرفتن تصاویر از زوایای مختلف نیز آشنا شوید، بنابراین بخش بعدی را با دقت بیشتری بخوانید.

نحوه قرارگیری بدن در نماهای مختلف رادیوگرافی لگن

نحوه قرارگیری بدن در نماهای مختلف لگن اندکی متفاوت و به شرح جدول زیر است، بنابراین بر اساس نوع تصاویر موردنیاز برای بررسی مشکلات لگنی، طبق راهنمایی‌های تکنسین در وضعیتی مناسب قرار بگیرید:

همان‌طور که در جدول بالا می‌بینید، نحوه قرارگیری بدن و زاویه تابش اشعه در نماهای مختلف انواع گرافی لگن با یکدیگر متفاوت است، چون هدف از تصویربرداری در آن‌ها بررسی بخش‌های متفاوت لگن خواهد بود؛ بنابراین طبق راهنمایی‌های تکنسین در وضعیتی مناسب قرار بگیرید تا تصاویر واضح و درست ثبت شوند.

چه زمانی پزشک عکس لگن درخواست می‌کند؟

پزشک متخصص، رادیوگرافی استخوان لگن را برای تشخیص شکستگی‌ها، دررفتگی مفاصل، مشکلات لگنی مانند درد لگن و بیماری‌های مرتبط با آن و همچنین بررسی علت احتمالی تورم و التهاب، بدشکلی لگن، باسن یا سایر نواحی بالای پاها تجویز می‌کند.

دلایل تجویز عکس رادیولوژی لگن

• درد لگن، کشاله‌ران یا مفصل ران؛
• درد بعد از تصادف، ضربه یا زمین‌خوردن؛
• تب همراه با درد لگن؛
• دردهای لگن در دوران بارداری؛
• شکستگی استخوان‌های لگن؛
• دررفتگی مفصل ران؛
• محدودشدن حرکت مفصل ران؛
• التهاب محل اتصال ستون‌فقرات به لگن؛
• انواع مختلف آرتروز؛
• ساییدگی مفصل؛
• کیست‌های استخوان؛
• عفونت لگن؛
• سرطان استخوان؛
• ناهنجاری‌های روده‌ای، ادراری یا تناسلی؛
• سفتی ستون‌فقرات یا مفصل ساکروایلیاک (اسپوندیلیت آنکیلوزان)؛
• اختلاف طول‌ پاها و سایر مشکلات مادرزادی لگن؛
• پیگیری اختلالات استخوانی مانند پوکی استخوان یا نکروز سَرِ استخوان ران؛
• بررسی برخی عفونت‌ها؛
• دردهای شدید، مداوم و بدون‌علت ناحیه لگن؛
• راهنمای جراحی لگن.

آیا عکس گرفتن از لگن خطر دارد؟

رادیوگرافی لگن خاصره با اشعه ایکس، روشی ساده و بدون‌درد برای تشخیص تمامی مشکلات و بیماری‌هایی است که در بخش قبل بررسی شدند، به‌همین‌دلیل نیز هنگام تصویربرداری، دردی تجربه نمی‌کنید، چون دستگاه‌ها از مقدار بسیار کم و کنترل‌شده‌ اشعه استفاده می‌کنند؛ در بسیاری از موارد، این روش هیچ‌گونه عارضه جانبی ایجاد نمی‌کند، اما هنوز احتمال خطر برای برخی افراد وجود دارد.

خطرات رادیوگرافی لگن در بارداری

اشعه ایکس هیچ‌گونه خطری برای بسیاری از افراد نخواهد داشت، اما زمانی‌که پزشک متخصص روش رادیولوژی را برای تشخیص و بررسی علت درد لگن در بارداری تجویز می‌کند، نگرانی‌هایی وجود دارد، چون حتی مقادیر اندک اشعه ایکس نیز ممکن است به جنین در حال رشد آسیب بزند؛ به‌همین‌دلیل نیز این روش تشخیصی تنها در مواردی برای زنان باردار تجویز می‌شود که خطرات عدم تشخیص مشکل بیشتر از قرارگرفتن در معرض اشعه ایکس باشد.

اگر پزشک متخصص خطر تابش اشعه برای جنین را جدی تشخیص دهد، روش دیگری برای تصویربرداری مانند MRI تجویز خواهد کرد.

تجربه درد حین گرافی لگن

اگر حادثه‌ای مانند تصادف یا زمین‌خوردن باعث درد و شکستگی لگن شود، ممکن است درد بیشتری را در طول گرفتن عکس رادیولوژی لگن شکسته تجربه کنید. دلیل اصلی تجربه درد، لزوم قرارگرفتن لگن در وضعیتی است که تصاویر واضح از محل شکستگی و دررفتگی آماده شود.

اگر درد زیادی دارید، پزشک متخصص قبل از تصویربرداری داروی مسکن تجویز می‌کند تا به‌دلیل درد زیاد در برخی وضعیت‌ها، تصاویر رادیولوژی تار و ناخوانا نباشد.

واکنش به ماده حاجب

برای تهیه تصاویری واضح‌تر، پزشک متخصص ممکن است رادیوگرافی لگن با ماده حاجب را تجویز کند، ماده حاجب نوعی رنگ کنتراست حاوی ید است که باعث واکنش‌های آلرژیک در برخی افراد می‌شود؛ این واکنش‌ها معمولا خفیف و محدود به قرمزی و درد جای تزریق یا حالت تهوع خفیف هستند، اما برخی افراد واکنش‌های شدیدتری نشان می‌دهند.

تفسیر ساده نتیجه عکس لگن

با تمام‌شدن مراحل تصویربرداری، رادیولوژیست تصاویر را بررسی و سپس گزارشی برای پزشک متخصص آماده می‌کند. تفسیر رادیوگرافی لگن معمولا شامل بخش‌های مختلفی به شرح زیر است:

بررسی تقارن لگن

اولین بخش از تفسیر رادیوگرافی لگن، بررسی تقارن لگن در تصاویر نهایی است که به‌صورت زیر انجام می‌شود:

• تقارن دوطرف لگن؛
• قرینه‌بودن خارهای خاصره‌ای و سوراخ‌های ابتوراتور؛
• عدم‌ چرخش یا جابه‌جایی لگن.

لازم است بدانید که عدم‌تقارن، نشان‌دهنده مشکلات لگنی به شرح زیر است:

• شکستگی لگن؛
• دررفتگی لگن؛
• چرخش لگن بیمار هنگام تصویربرداری.

بررسی استخوان‌ها

در این مرحله، رادیولوژیست تمامی استخوان‌های زیر در ناحیه لگن را از نظر ترک، شکستگی و سایر مشکلات احتمالی بررسی می‌کند:

• استخوان ایلیوم (Ilium): بزرگ‌ترین استخوان لگن که بخش پهن و بالایی لگن را تشکیل داده و هنگام لمس کنار شکم حس می‌شود.
• استخوان ایسکیوم (Ischium): بخش خلفی-تحتانی استخوان لگن که وزن بدن هنگام نشستن روی آن قرار می‌گیرد.
• استخوان پوبیس (Pubis): بخش جلویی و تحتانی لگن که نقش اصلی آن تشکیل حفره لگن و اتصال دوطرف لگن به‌یکدیگر است.
• استخوان ساکروم (Sacrum): استخوان مثلثی‌شکل انتهای ستون‌فقرات که از اتصال چندین مهره تشکیل‌ شده است، ساکروم بین استخوان‌های لگن قرار گرفته و وزن بدن را به لگن منتقل می‌کند.
• استخوان سر و گردن فمور (Femoral Head & Neck): گردن فمور بخش باریک بین سر و تنه استخوان ران است و سر فمور نیز بخش کُروی استخوان ران است که داخل حفره استابولوم لگن قرار می‌گیرد.

هدف از بررسی استخوان‌های لگن، شناسایی مشکلاتی به شرح زیر است:

• شکستگی استخوان‌ها؛
• ترک استخوان؛
• ضایعات استخوانی؛
• پوکی استخوان؛
• تخریب استخوان‌ها؛
• تومورهای استخوانی.

بررسی مفصل ران

در رادیوگرافی لگن، مفصل ران به‌دقت بررسی می‌شود تا مشکلات مفصلی مانند آرتروز و ساییدگی شناسایی شوند. بخش‌های مختلف مفصل که در رادیوگرافی لگن مطالعه می‌شوند به شرح زیر هستند:

• فضای مفصلی؛
• دررفتگی مفصل ران؛
• آرتروز؛
• ساییدگی مفصل ران؛
• هم‌راستایی سر فمور با استابولوم.

بررسی ساکروم و مفاصل ساکروایلیاک

مشکلات ساکروم و مفاصل ساکروایلیاک نقش مهمی در ابتلا به بیماری‌هایی مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان (بیماری التهابی مزمن مفاصل ساکروایلیاک) دارند، بنابراین رادیولوژیست برای تشخیص بهتر، موارد زیر را در تصاویر رادیوگرافی لگن بررسی خواهد کرد:

• شکستگی ساکروم؛
• التهاب مفصل ساکروایلیاک؛
• تغییرات التهابی؛
• آنکیلوز (خشک و سفت‌شدن مفصل به‌علت جوش‌خوردن یا چسبیدن استخوان‌های دوطرف مفصل).

بررسی حلقه لگنی

حلقه لگنی در تصاویر رادیوگرافی لگن باید پیوسته باشد و وجود هرکدام از ناهنجاری‌های زیر به‌معنای آسیب خواهد بود:

• قطع‌شدن حلقه لگنی؛
• جابه‌جایی حلقه لگن؛
• ناهنجاری‌های مفاصل ساکروایلیاک؛
• پهن‌شدن سمفیز پوبیس.

بررسی بافت نرم لگن

بافت نرم نیز در تصاویر رادیولوژی لگن تا حدودی دیده می‌شود، اما اطلاعات به‌دست آمده مانند روش‌های دیگر تصویربرداری دقیق نیستند و تنها موارد زیر در گرافی قابل مشاهده خواهند بود:

• تورم؛
• وجود هوا؛
• وجود اجسام خارجی؛
• کلسیفیکاسیون (رسوب یا تجمع غیرطبیعی کلسیم در بافت‌).

تصویر گرافی لگن نرمال

عکس زیر نمونه‌ای از رادیوگرافی لگن خاصره نمای ap است که در آن تمامی اجزای لگن با اشکال و خطوط مختلف مشخص شده‌اند، بنابراین تفاوتی ندارد که کدام‌یک از انواع گرافی لگن را انجام داده‌ باشید، در هر صورت نمای عادی باید به‌شکل زیر باشد:

جدول توصیف خطوط در تصویر گرافی نرمال لگن

خطوط و نقاط تصویر و جدول بالا، هر کدام نشان‌دهنده بخشی مهم در لگن هستند و در صورت آسیب، تغییراتی خواهند داشت که در رادیوگرافی لگن قابل‌تشخیص خواهد بود.

تفسیر رادیوگرافی لگن از روی عکس

تصاویر زیر مشکلات لگن که در تصویربرداری قابل تشخیص هستند را به‌خوبی نشان می‌دهند:

لگن باز

این تصویر، جدا شدن سمفیز پوبیس همراه با جداشدگی ساکروایلیاک یا شکستگی‌های حلقه لگن را نشان می‌دهد که باعث باز شدن لگن به سمت جلو خواهد شد.

آسیب برش عمودی

برش‌های عمودی ممکن است مفاصل را از یکدیگر جدا کنند و ضربه یا شکستگی‌ها به‌صورت عمودی رخ دهند که باعث جابه‌جایی لگن خواهد شد.

شکستگی‌های شاخک پوبیس با برش عمودی (الگوی دسته سطلی)

شکستگی شاخک‌های پوبیس راست و جداشدگی غیرطبیعی مفصل لگن که به‌دلیل آسیب رخ داده و در نتیجه بخشی از لگن به‌صورت ضربه‌ای جابه‌جا می‌شود.

شکستگی‌های راموس پوبیس با برش عمودی (الگوی مالگین)

شکستگی‌های شاخک پوبیس و جداشدگی غیرطبیعی مفصل در یک‌طرف نوعی از آسیب‌های برشی عمودی به‌نام الگوی مالگین هستند، در این حالت، کل لگن به یک سمت حرکت می‌کند چون به‌صورت ضربه‌ای جابه‌جا شده است.

شکستگی‌های ساکروم

شکستگی‌های ساکروم معمولا به‌صورت جداگانه یا همراه با سایر شکستگی‌های لگن رخ می‌دهند و بخشی از لگن که در تصویر زیر می‌بینید به‌صورت ضربه‌ای جابه‌جا می‌شود.

شکستگی عرضی ساکروم

شکستگی‌های عرضی ساکروم و دنبالچه ممکن است علائم بالینی کمی داشته باشند، چون روی ساختار حلقه لگنی تأثیر نمی‌گذارند، این شکستگی‌ها سوراخ عصبی ساکروم را قطع کرده و احتمال آسیب عصبی را افزایش می‌دهند که در تصویر زیر مشخص است.

فشرده‌شدن جانبی لگن

فشردگی جانبی لگن باعث مختل‌شدن حلقه لگنی از عقب و جلو خواهد شد، در این شرایط، معمولا یکی از مفاصل ساکروایلیاک به سمت داخل تا می‌شود؛ تمامی این موارد ممکن است به‌دلیل ضربه و جابه‌جایی لگن رخ دهند.

شکستگی‌های راموس‌پوبیس

شکستگی‌های شاخک پوبیس معمولا به‌صورت تکی یا در شاخک‌های بالایی و پایینی رخ‌ می‌دهند، اگر جابه‌جایی لگن جزئی باشد، شکستگی تکی خواهد بود؛ اما همین جابه‌جایی باعث ایجاد تنش در حلقه لگن شده و خطر شکستگی دوم و جداشدگی مفصل را افزایش می‌دهد.

شکستگی بال ایلیاک

این تصویر شکستگی بال ایلیاک را نشان می‌دهد که معمولا در اثر ضربه و آسیب ایجاد می‌شود.

شکستگی‌های استابولوم

شکستگی‌های استابولوم در رادیوگرافی لگن واضح نیستند و در بیشتر موارد باید سی‌تی‌اسکن انجام دهید. در تصویر زیر، سمت راست لگن طبیعی است، اما سمت چپ شکستگی‌هایی دارد.

دررفتگی خلفی مفصل ران

افرادی که در تصادف رانندگی دچار آسیب می‌شوند، معمولا دررفتگی خلفی مفصل ران را خواهند داشت، همان‌طور که در تصویر زیر می‌بینید، در این شرایط، مفصل ران بر اثر ضربه تصادف از بدن دور می‌شود.

دررفتگی قدامی مفصل ران

دررفتگی قدامی مفصل ران‌ کمتر از دررفتگی خلفی شایع است، اما هنوز احتمال آسیب وجود دارد.

شکستگی گردن استخوان ران (هیپ)

این نوع شکستگی بیشتر در افراد مسن رخ داده و گاهی نامحسوس است، بنابراین برای تشخیص بهتر باید سی‌تی‌اسکن انجام شود.

شکستگی اینترتروکانتریک فمور (هیپ)

این شکستگی‌ها در بیماران بالای ۶۵ سال شایع هستند و معمولا به‌دلیل افتادن روی زمین از حالت ایستاده رخ می‌دهند.

تفسیر رادیوگرافی لگن معمولا توسط رادیولوژیست یا پزشک متخصص انجام می‌شود، اما تکنولوژی و مدرن‌بودن دستگاه‌ها در کنار دانش و تجربه پزشک تأثیر بسیار زیادی در تشخیص درست مشکلات لگنی دارد؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود از خدمات ویزیت آنلاین دکتردکتر برای گرفتن نوبت حضوری بهترین مرکز تصویربرداری و پزشک متخصص استفاده کنید.

تفاوت رادیوگرافی لگن با CT و MRI

رادیوگرافی لگن با سی‌تی‌اسکن و MRI تفاوت‌هایی دارد که بیشتر شامل نتایج به‌دست آمده، دقت، کاربرد و نوع تصویر است. جدول زیر تفاوت میان این روش‌های تصویربرداری را به‌دقت مقایسه می‌کند:

عوارض رادیولوژی لگن

عوارض رادیوگرافی لگن معمولا محدود است چون در این روش از دُز پایین اشعه ایکس استفاده می‌کنند، اما مانند هر روش تصویربرداری دیگری با اشعه‌ یونیزان، ممکن است خطراتی به شرح زیر داشته باشد:

خطرات و عوارض اشعه یونیزان

اشعه یونیزان در دُزهای بالا به سلول‌ها آسیب می‌زند و خطر اصلی آن نیز تجمع دُزهای زیاد در طول زمان است، بنابراین کسانی‌که رادیوگرافی‌های متعدد انجام می‌دهند بیشتر در معرض خطر هستند.

عوارض عکس رادیولوژی لگن زن باردار

تصویربرداری با اشعه ایکس از لگن زن باردار به‌دلیل نزدیک‌بودن محل تابش به رحم و جنین باید با احتیاط و رعایت تکنیک‌های رادیوگرافی لگن انجام شود، چون اشعه ایکس در دُزهای بالا به‌ویژه در سه‌ماهه اول بارداری روی رشد جنین تأثیر می‌گذارد؛ هرچند که عکس‌های ساده با دستگاه‌های رادیولوژی معمولا دُز بسیار پایینی از اشعه دارند، اما به‌مفهوم ایمنی ۱۰۰٪ جنین نیست.

شدت عوارض رادیولوژی لگن در بارداری به عوامل متعددی به شرح زیر بستگی دارد، بنابراین تمامی زنان باردار به‌یک میزان در معرض خطر نیستند:

• سن بارداری؛
• مقدار یا دُز اشعه ایکس؛
• تعداد دفعات تصویربرداری؛
• فاصله جنین از محل تابش اشعه.

عوارض احتمالی در دُزهای بالاتر اشعه و تکرار زیاد تصویربرداری از لگن به شرح زیر است:

• افزایش جزئی خطر سقط جنین در ماه‌های اول بارداری؛
• اختلال رشد جنین؛
• افزایش خطر ناهنجاری‌های مادرزادی؛
• آسیب به سیستم عصبی جنین به‌ویژه در هفته‌های حساس رشد مغز؛
• احتمال بسیار ضعیف خطر سرطان کودک در آینده.

عوارض ماده حاجب

در رادیوگرافی لگن معمولا از ماده حاجب استفاده نمی‌کنند، اما ممکن است پزشک متخصص برای دریافت تصاویر دقیق‌تر از اعضای داخلی، مصرف ماده حاجب را تجویز کند.

ماده حاجب معمولا عوارض جدی و خطرناکی ایجاد نمی‌کند، اما برخی افراد ممکن است به ترکیبات اصلی آن واکنش شدید نشان دهند؛ عوارض شایع و خفیف تا شدید به این ماده در جدول زیر بررسی شده است:

کلام آخر دکتردکتر

رادیوگرافی لگن روشی سریع و ارزان برای تشخیص مشکلات لگنی مانند شکستگی‌ها، دررفتگی مفاصل، آرتروز و سایر مشکلات ساختاری است که در آن با تابش اشعه ایکس تصاویری سیاه‌وسفید از استخوان‌ها، مفاصل و ساختارهای ناحیه لگن تهیه می‌شود. این روش ایمن است و معمولا برای تشخیص اولیه کاربرد دارد اما تابش اشعه یونیزان و تزریق ماده حاجب در برخی موارد ممکن است خطراتی برای زنان باردار، جنین و افراد مبتلا به مشکلات کلیوی داشته باشد، بنابراین پیشنهاد می‌شود قبل از هر اقدامی با پزشک متخصص مشورت کنید، برای انتخاب بهترین پزشک و مرکز تصویربرداری مجهز و مدرن نیز می‌توانید از خدمات دریافت نوبت دکتردکتر استفاده کنید.

سوالات متداول

منابع

healthline

my.clevelandclinic

radiologykey

radiopaedia

ncbi

theradiologist

medicalnewstoday