شاید موهایتان از ریشه سالم و پرپشت باشند، اما وقتی به نوکشان نگاه می‌کنید، با تارهای چندشاخه‌ای مواجه می‌شوید که خشک و نامرتب به نظر می‌رسند. این آسیب به ساقه مو همان موخوره است که بیشتر در قسمت انتهایی مو دیده می‌شود و در صورت پیشروی، ممکن است باعث شکستگی بیشتر در ساقه مو شود.
در این مقاله از دکتردکتر، ابتدا توضیح می‌دهیم موخوره چیست، سپس علل، نشانه‌ها، انواع موخوره و روش‌های مراقبتی و پیشگیری را بررسی می‌کنیم. در نهایت هم سراغ قاتل موخوره می‌رویم و می‌بینیم برای درمان موخوره شدید چه راهی جواب می‌دهد!
موخوره چیست؟
موخوره که با نام علمی Trichoptilosis شناخته می‌شود، به شکاف‌خوردن و دوشاخه‌شدن ساقه مو گفته می‌شود. این آسیب بیشتر در نوک مو، که قدیمی‌ترین و شکننده‌ترین قسمت تار موست، رخ می‌دهد، اما ممکن است به قسمت‌های بالاتر ساقه مو هم پیشروی کند.
برای اینکه بهتر درک کنید موخوره چطور شکل می‌گیرد، بهتر است با ساختار ساقه مو آشنا شوید. ساقهٔ هر تار مو از چند لایه تشکیل شده است. کوتیکول، لایه بیرونی موست و مانند یک پوشش محافظ از بخش‌های داخلی ساقه محافظت می‌کند. زیر کوتیکول، کورتکس قرار دارد که بخش اصلی ساقه مو را تشکیل می‌دهد و نقش مهمی در استحکام و انعطاف‌پذیری مو دارد.
زمانی که لایه کوتیکول براثر عوامل محیطی و فیزیکی فرسوده می‌شود یا از بین می‌رود، لایهٔ کورتکس در معرض آسیب قرار می‌گیرد. بدون این لایهٔ محافظ، کورتکس پروتئین‌ها و رطوبت ضروری خود را از دست می‌دهد و در نتیجه، رشته‌های ساختاری ساقه مو ضعیف می‌شوند، ترک می‌خورند یا از هم جدا می‌شوند.
ازآنجایی‌که تار مو از سلول‌های مرده تشکیل شده است و نمی‌تواند خودش را ترمیم کند، موخوره مشکلی شایع است که در نتیجهٔ فرسایش و آسیب‌های روزمره مو ایجاد می‌شود و با محصولات مراقبتی از بین نمی‌رود.
-
متخصص پوست، مو و زیبایی4,6 (141)تهراندریافت نوبت آنلاین -
متخصص پوست، مو و زیبایی4,4 (36)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
متخصص پوست، مو و زیبایی3,9 (93)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
متخصص پوست، مو و زیبایی4,0 (83)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
متخصص پوست، مو و زیبایی3,9 (22)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
متخصص پوست، مو و زیبایی4,4 (14)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
متخصص پوست، مو و زیبایی4,4 (57)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
متخصص پوست، مو و زیبایی3,8 (29)تهراندریافت نوبت آنلاین
علت ایجاد موخوره چیست؟
این مشکل زمانی ایجاد می‌شود که عوامل فیزیکی، شیمیایی یا محیطی به کوتیکول آسیب بزنند و لایهٔ داخلی مو را در معرض آسیب قرار دهند. این عوامل نه‌تنها باعث موخوره می‌شوند، بلکه ممکن است به سایر بیماری‌های شایع مو و پوست سر نیز ختم شوند. رایج‌ترین عوامل ایجاد موخوره عبارت‌اند از:
- حرارت و حالت‌دهی مو: استفادهٔ مداوم از ابزارهای حرارتی مثل سشوار، اتوی مو و فرکننده‌ها؛
- مواد و فرایندهای شیمیایی: استفاده از محصولاتی مثل رنگ مو، دکلره، فر دائم و مواد شیمیایی صاف‌کننده مو؛
- اصطکاک و آسیب مکانیکی: برس‌کشیدن شدید مو، کشیدن یا مالش موهای خیس و سفت‌بستن موها؛
- عوامل محیطی: قرارگرفتن طولانی‌مدت در معرض نور آفتاب، باد، گرما یا سرمای شدید، آلودگی هوا و کلر موجود در آب استخر؛
- خشکی و مراقبت نامناسب: کم‌آبی، استفاده‌نکردن از نرم‌کننده یا شستن مو با شامپوهای قوی؛
- نوع و ویژگی‌های مو: ویژگی‌های طبیعی مو، ازجمله فر یا صاف‌بودن، در میزان آسیب‌پذیری تارهای مو در برابر موخوره نقش دارد؛
- برخی از عوامل زمینه‌ای: تغییرات هورمونی مثل یائسگی، کمبود برخی از مواد مغذی و عوامل ژنتیکی.
متن انگلیسی:
Exposing wet hair to heat of over 125C can lead to the formation of gas bubbles within the hair shafts. This makes them dry, brittle and prone to fractures.
ترجمه متن:
قرارگرفتن موی خیس در معرض حرارت بیش از ۱۲۵ درجه سانتی‌گراد ممکن است باعث ایجاد حباب‌های گاز در ساقه مو شود. این فرایند مو را خشک و شکننده می‌کند و احتمال شکستگی را افزایش می‌دهد.
علائم و نشانه‌های موخوره چیست؟
اگرچه شکستگی‌های اولیه ممکن است با چشم غیرمسلح به‌راحتی دیده نشوند، اما این مشکل معمولاً هم بافت ساقه مو را تغییر می‌دهد و هم ظاهر مشخصی دارد. مهم‌ترین نشانه‌های موخوره عبارت‌اند از:
- چندشاخه‌شدن نوک مو: نوک مو به دو یا چند قسمت تقسیم می‌شود و ظاهری نامرتب پیدا می‌کند؛
- بافت خشک و خشن: وقتی انگشتان خود را از میان موها به‌سمت نوک مو می‌کشید، تارهای مو ممکن است خشک، زبر یا ناهموار به نظر برسند؛
- گره‌خوردن مو: شانه یا برس ممکن است به‌طور مداوم در قسمت‌های نزدیک به نوک مو گیر کند؛
- کدری مو: کوتیکول‌های آسیب‌دیده و برجسته نمی‌توانند نور را به‌طور یکنواخت بازتاب دهند و در نتیجه قسمت پایینی مو ممکن است وز و کدر به نظر برسد؛
- کم‌پشت یا نازک‌شدن انتهای مو: قسمت‌های پایینی مو ممکن است در مقایسه با بخش‌های نزدیک به ریشه، به‌طور محسوسی کم‌پشت‌تر و نامرتب‌تر دیده شوند؛
- شکستگی مو: هنگام شستن، شانه‌کردن یا حالت‌دادن مو، ممکن است متوجه شوید که تارهای مو راحت‌تر می‌شکنند و قطعات کوچک‌تری از مو جدا می‌شوند.
عکس موخوره مو را در ادامه مشاهده می‌کنید:
بیشتر بخوانید: علت خارش سر
انواع موخوره
بسته به نوع و شدت آسیب واردشده به ساقه مو، موخوره ممکن است به شکل‌های مختلفی خود را نشان دهد. رایج‌ترین انواع موخوره را در جدول زیر با هم بررسی می‌کنیم:
| نوع موخوره | ویژگی‌ها |
| موخوره معمولی یا Y شکل | نوک مو به دو شاخه تقسیم می‌شود و شکل Y پیدا می‌کند |
| موخوره اولیه (Baby Split) | شکاف کوچکی در نوک مو ایجاد می‌شود، اما هنوز کامل دوشاخه نشده است |
| موخوره دوشاخه (Double Y) | یکی از شاخه‌های موخوره دوباره به دو قسمت تقسیم می‌شود و شکلی شبیه دو Y ایجاد می‌کند |
| موخوره ناقص (Incomplete Split) | شکاف از بخش میانی ساقه مو شروع می‌شود و هنوز به انتهای تار مو نرسیده است |
| موخوره چنگالی (Fork Split) | انتهای مو به سه شاخه تقسیم می‌شود و ظاهری شبیه چنگال پیدا می‌کند |
| موخوره درختی (Tree Split) | چندین شکاف در طول تار مو ایجاد می‌شود و ظاهر آن شبیه شاخه‌های درخت است |
| موخوره پرمانند (Feather Split) | چندین شکاف نازک در امتداد تار مو ایجاد می‌شود و ظاهری شبیه پر به وجود می‌آورد |
| موخوره مخروطی یا شمعی (Taper/Candle Split) | کوتیکول به‌تدریج از بین می‌رود یا بخشی از ساقه می‌شکند و نوک مو نازک و ضعیف می‌شود |
| موخوره گره‌ای (Knotted Split) | تار مو به سمت خودش می‌پیچد و گره ایجاد می‌کند؛ این نوع در موهای مجعد شایع‌تر است و ممکن است باعث شکستگی مو شود |
اگر موخوره درمان نشود چه اتفاقی می‌افتد؟
اگر موخوره را از بین نبرید، به بخش‌های دیگر ساقه مو هم سرایت می‌کند. فیبرهای آسیب‌دیده مو نمی‌توانند خودشان را ترمیم کنند. بنابراین، موخوره‌ای که کوتاه یا بریده نشده است، به‌مرور زمان به‌سمت قسمت‌های بالاتر ساقه پیش می‌رود و شکستگی مو را تشدید می‌کند. با فرسوده‌ترشدن لایهٔ محافظ کوتیکول در قسمت‌های بالاتر ساقه، مو به‌تدریج شکننده‌تر می‌شود و بیشتر در معرض شکستن قرار می‌گیرد. این چرخه از عوارض موخوره معمولاً به موارد زیر ختم می‌شود:
- شکستگی ساقه مو: شکاف اولیه به‌مرور بیشتر می‌شود و به‌سمت ریشه پیش می‌رود؛
- نازک و کم‌پشت‌شدن انتهای مو: شکسته‌شدن مداوم تارهای مو باعث می‌شود طول مو یکدست نباشد و قسمت پایینی مو ظاهری کم‌پشت پیدا کند؛
- افزایش کدری و وزشدن مو: تارهای آسیب‌دیده سطح صاف و یکدستی ندارند و به همین دلیل نور را به‌خوبی بازتاب نمی‌کنند. در نتیجه، موها کدر به‌نظر می‌رسند؛
- آسیب به فولیکول و اختلال در رشد مو: خود موخوره به فولیکول مو آسیبی نمی‌زند، اما کندن، کشیدن یا جداکردن موخوره با دست می‌تواند باعث شود شکاف در طول ساقه مو به سمت ریشه پیش برود. این مسئله ممکن است به فولیکول مو آسیب بزند و در همان ناحیه باعث ریزش مو شود.
درمان موخوره چگونه انجام می‌شود؟
با وجود ادعاهای برخی از فرآورده‌های مو درباره ترمیم تارهای آسیب‌دیده، موخوره را نمی‌توان به‌طور دائمی با هیچ محصولی ترمیم کرد. نابودکردن موخوره فقط با کوتاه‌کردن قسمت آسیب‌دیده امکان‌پذیر است. درمان و محصولات تخصصی موخوره فقط می‌توانند با صاف‌کردن لایهٔ بیرونی کوتیکول، چسباندن موقت فیبرهای ازهم‌بازشده و حفظ رطوبت مو، ظاهر وز و آسیب‌دیدهٔ مو را برای مدتی بهبود دهند. گزینه‌های رایجی که برای پنهان‌کردن موقت موخوره و بهبود ظاهر آن استفاده می‌شوند، عبارت‌اند از:
- ماسک مو یا نرم‌کننده عمیق: محصولاتی که بر آبرسانی مو تمرکز دارند و ترکیباتی مانند پانتنول دارند، ممکن است به پوشاندن فیبرهای آسیب‌دیده و بهبود بافت کلی مو کمک کنند و برای مدتی کوتیکول مو را صاف‌تر کنند؛
- روغن‌های مغذی مو: روغن‌هایی مانند آرگان، بادام شیرین و نارگیل با کاهش اصطکاک، موها را نرم‌تر و براق‌تر می‌کنند و ظاهر موخوره را بهبود می‌دهند؛
- سرم و نرم‌کننده‌های بدون آبکشی: این محصولات طوری فرموله شده‌اند که روی مو باقی بمانند و از تارهای مو در برابر اصطکاک محیطی محافظت کنند و درعین‌حال، موهای پراکنده و وزشده را صاف و مرتب نگه دارند؛
- محصولات حاوی کراتین: این محصولات با صاف‌کردن سطح مو، ظاهر آن را مرتب‌تر می‌کنند، اما آسیب و شکاف ایجادشده در ساختار داخلی مو را ترمیم نمی‌کنند.
قاتل موخوره چیست؟
هیچ محصول، سرم یا ماسک مویی نمی‌تواند موی دچار موخوره را به حالت اولیه برگرداند. تنها راه رفع موخوره، کوتاه‌کردن قسمت‌های آسیب‌دیده موست. بهتر است قبل‌از اینکه شکستگی‌های مو به قسمت‌های بالاتر ساقه پیشروی کنند، برنامه‌ای برای نوک‌گیری منظم موها بچینید.
ممکن است در فضای مجازی با روش‌های ترندی مثل کندل کاتینگ (Candle Cutting) مواجه شده باشید. در این روش، تارهای مو را می‌پیچانند و قسمت‌های دوشاخه‌شده را با شمع می‌سوزانند. بااین‌حال، متخصصان مو موخوره‌گیری در خانه با شمع را توصیه نمی‌کنند؛ چراکه ممکن است باعث آسیب بیشتر به مو و حتی سوختگی شوند، مگر اینکه توسط یک فرد متخصص و آموزش‌دیده انجام شوند.
متن انگلیسی:
Split ends can’t be repaired. The only reliable way to get rid of them is to cut them off.
Hair masks are often marketed as a split end cure. Although they moisturize hair, and may help conceal split ends or help prevent them, they won’t make them go away.
ترجمه متن:
موخوره ترمیم نمی‌شود. تنها راه مطمئن ازبین‌بردن موخوره، کوتاه‌کردن آن است.
ماسک‌‌های مو معمولاً با ادعای درمان موخوره تبلیغ می‌شوند. اگرچه این محصولات، مو را مرطوب می‌کنند و ممکن است باعث بهبود ظاهر موخوره یا پیشگیری از آن شوند، اما موخوره را از بین نمی‌برند.
چگونه از ایجاد موخوره جلوگیری کنیم؟
برای پیشگیری از موخوره، می‌توانید این فهرست را جایی ذخیره کنید و هرازچندگاهی به آن مراجعه کنید تا توصیه‌ها را در برنامهٔ مراقبت از موهایتان قرار دهید:
- هر ۶ تا ۸ هفته موهای خود را نوک‌گیری کنید؛
- موهایتان را با حوله به‌آرامی فشار دهید و از سابیدن یا هرگونه روش تهاجمی با موی خیس پرهیز کنید؛
- گرهٔ موهای خیس را از قسمت انتهایی و با استفاده از شانهٔ دندانه‌درشت باز کنید؛
- تاحدامکان استفاده از ابزارهای حرارتی را کاهش دهید و اجازه دهید موها در هوای آزاد خشک شوند؛
- اگر از سشوار یا ابزار حالت‌دهنده استفاده می‌کنید، حرارت را روی پایین‌ترین درجه قرار دهید و همیشه پیش‌از استفاده، از محصولات محافظ حرارتی مو استفاده کنید؛
- برای انتخاب بهترین شامپو ضد موخوره، بهتر است سراغ موارد فاقد الکل بروید که پاک‌کنندگی ملایم، ترکیبات ترمیم‌کننده و مرطوب‌کننده، pH متعادل و ترکیبات محافظ کوتیکول داشته باشند؛
- پس‌از شستن موها با شامپو، از نرم‌کننده استفاده کنید. همچنین هفته‌ای یک‌بار از نرم‌کننده عمیق یا ماسک مو استفاده کنید تا رطوبت مو حفظ شود؛
- روبالشی خود را از جنس ابریشم یا ساتن انتخاب کنید. همچنین می‌توانید شب‌ها از روسری یا کلاه ساتن استفاده کنید تا اصطکاک موها در طول شب کاهش پیدا کند؛
- بین هربار خدمات شیمیایی مو مانند رنگ، فر یا صافی دائمی مو، ۸ تا ۱۰ هفته فاصله بگذارید و چند فرایند شیمیایی را هم‌زمان روی مو انجام ندهید؛
- از شانه‌کردن بیش از حد مو خودداری کنید. از کش‌های نرم استفاده کنید و از مدل مو پرفشار مانند بافت‌های سفت یا دم‌اسبی‌های محکم دوری کنید؛
- با استفاده از کلاه یا محصولات محافظ در برابر اشعه UV، از موها در برابر تابش مستقیم خورشید محافظت کنید؛
- برای کاهش تماس مو با کلر استخر از کلاه شنا استفاده کنید.
کلام آخر دکتردکتر
موخوره یکی از پیامدهای شایع آسیب و فرسودگی روزمره مو است و لزوماً به این معنا نیست که سلامت کلی موها به خطر افتاده است. بااین‌حال، وقتی ساقه مو آسیب می‌بیند، فیبرهای آن نمی‌توانند خودشان را ترمیم کنند. به همین دلیل، کوتاه‌کردن قسمت‌های آسیب‌دیده تنها راه قطعی برای ازبین‌بردن موخوره و جلوگیری از پیشروی آن در طول ساقه موست.
البته بهترین راه برای مقابله با این مشکل می‌تواند جلوگیری از موخوره باشد. حفظ رطوبت مو، کاهش استفاده از ابزارهای حرارتی و مواد شیمیایی و مراقبت ملایم از موها به محافظت از کوتیکول و کاهش آسیب‌های روزمره کمک می‌کند. برای آشنایی با نکات بیشتر، پیشنهاد می‌کنیم راهنمای جامع مراقبت از مو را مطالعه کنید.
اگر با وجود رعایت این نکات، به‌طور مکرر درگیر موخوره می‌شوید یا موهایتان آسیب شدید دارند، بهتر است برای بررسی علت و انتخاب روش مناسب مراقبت از مو با متخصص پوست‌و‌مو مشورت کنید. به این منظور، می‌توانید از طریق سایت دکتردکتر، از متخصص مربوطه در شهر محل سکونت خود به‌صورت آنلاین نوبت بگیرید.
