ترشحات واژن یک پدیده فیزیولوژیکی کاملا طبیعی در بدن زنان است و وجود آن برای سلامت سیستم تولیدمثل زنانه ضروری است. برخلاف تصور، ترشحات واژن در طول چرخه قاعدگی یکسان نیست و ممکن است گاهی از نظر بافت، رنگ و مقدار تغییر کند. بنابراین، جز در برخی موارد خاص، لزومی ندارد نگران این تغییرات باشید. ما در این مقاله، همه انواع ترشحات واژن را چه طبیعی باشند و چه غیرطبیعی، بررسی میکنیم تا بدانید علت هریک از آنها چیست و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید.
ترشحات واژن چیست؟
ترشحات واژن نوعی مایع آبکی یا چسبناک است که بهشکل طبیعی از واژن خارج میشود و شما آثار آن را در لباسزیرتان مشاهده میکنید. این ترشحات را غدد درون واژن و دهانه رحم تولید میکنند و ترکیبی از آب، مخاط، سلولهای مرده و باکتریهایی مثل لاکتوباسیلها است. نقش ترشحات واژن در سیستم تولیدمثل زنان بسیار مهم است؛ زیرا مانند یک پاککننده و محافظ طبیعی، درون واژن را تمیز نگه میدارند، از خشکی واژن جلوگیری میکنند و مانع گسترش عفونت میشوند.
ترشحات واژن اطلاعات ارزشمندی درباره چرخه قاعدگی و سلامت کلی شما ارائه میدهند. تغییراتی که در مقدار، غلظت، بافت، رنگ و بوی این ترشحات مشاهده میکنید، گاهی طبیعی است و گاهی ممکن است بهخاطر عفونت یا بیماری دیگری ایجاد شده باشند. به همین دلیل، شناخت انواع ترشحات واژن اهمیت زیادی دارد.
دستهبندی انواع ترشحات واژن
در این بخش از مقاله، درباره انواع ترشحات واژن با عکس واقعی توضیح میدهیم که تشخیص آنها برایتان راحت باشد:
۱. ترشحات طبیعی واژن
- روزهای ۱ تا ۵: در ابتدای چرخه، ترشحات معمولا قرمز یا خونی هستند زیرا بدن پوشش رحم را دفع میکند.
- روزهای ۶ تا ۱۲: پس از پریود، معمولا ترشحات واژن کمتر میشوند. با شروع رشد و بلوغ تخمکها، مخاط دهانه رحم کدر و سفید یا زرد میشود.
- روزهای ۱۳ تا ۱۵: در طول مرحله تخمکگذاری، مخاط لزج و لغزنده میشود و شبیه سفیده تخممرغ خام به نظر میرسد. پس از تخمکگذاری، مخاط احتمالا چسبناک و کدر میشود و رنگ سفید یا زرد دارد.
- روزهای ۱۶ تا ۲۸: مخاط دهانه رحم روشنتر میشود و قبل از پریود مقدار کمتری ترشح خواهید داشت.
ویژگیهای ترشحات طبیعی به این صورت است:
| رنگ | شفاف، سفید شیری یا سفید مایل به کرم |
| بو | بد و ناخوشایند نیست، مگر اینکه بهداشت را رعایت نکرده باشید یا باردار باشید |
| بافت | آبکی، لزج، چسبناک، غلیظ یا خمیریشکل |
| مقدار | به ویژگیهای فردی و شرایط بستگی دارد. برای مثال، زنان یائسه و نوجوانان ترشحات کمتری دارند، زنان در سن باروری ترشحات نه زیاد و نه کم دارند و زنان باردار ترشحات واژن زیادی دارند. |
ترشحات واژن در بارداری
در دوران بارداری، بدن شما هورمون پروژسترون بیشتری تولید میکند تا به ضخیمشدن دیواره رحم کمک کند. این تغییر هورمونی باعث افزایش ترشحات واژن در دوران بارداری میشود که باید از آن خوشحال باشید؛ زیرا انتقال عفونتها از واژن به رحم را دشوارتر میکند. در اواخر بارداری، ممکن است رگههایی از رنگ صورتی در ترشحات واژن خود مشاهده کنید. این ترشحات مخاطی دهانه رحم شماست و نشاندهنده آن است که بدن شما دارد برای زایمان آماده میشود.
ترشحات واژن قبل از پریود
در پایان چرخه قاعدگی و نزدیک به پریود، معمولا ترشحات کمتر میشوند. بااینحال، اگر درست قبل از پریود لکههای قهوهای ببینید طبیعی است. در افرادی که خونریزی قاعدگی سبکی دارند، مدتزمان بیشتری طول میکشد تا خون قاعدگی از دهانه رحم پایین بیاید. درنتیجه، احتمالا این لکههای قهوهای همان خونهای قدیمی هستند که همراه با ترشحات لکههای قهوهای را ایجاد میکنند.
۲. ترشحات غیر طبیعی واژن
بهطور کلی ترشحات غیرطبیعی واژن عبارتاند از:
- ترشحاتی که بوی ماهی میدهند: ممکن است بهخاطر واژینوز باکتریایی باشد؛
- ترشحات غلیظ و سفید پنیری: احتمال دارد بهخاطر برفک واژن (Thrush) باشد که درنتیجه رشد قارچ کاندیدا ظاهر میشود؛
- ترشحات سبز، زرد تیره یا کفآلود: ممکن است بهدلیل باکتری تریکومونیازیس باشد که نوعی عفونت مقاربتی است؛
- ترشحات همراه با درد لگن یا خونریزی: احتمال ابتلا به کلامیدیا یا سوزاک؛
- ترشحات همراه با زخم یا تاول در ناحیه واژن: احتمال ابتلا به زگیل تناسلی.
رنگهای مختلف ترشحات واژن و معنی آنها
حالا بیایید ببینیم رنگهای مختلف ترشحات واژن چه معنایی دارند:
ترشحات شفاف
ترشحات واژن در اصل شفاف یا سفید هستند اما اگر کرم یا زرد روشن هم باشند اشکالی ندارد. گاهی ممکن است بافت این ترشحات، لزج یا شبیه سفیده تخممرغ باشد. معمولا هنگام برانگیختگی جنسی، درست قبل از تخمکگذاری و در طول بارداری، ترشحات شفافتر و لغزندهتر است.
ترشحات سفید یا شیریرنگ
ترشحات سفید یا شیریرنگ درصورتیکه با علائم دیگری مثل خارش یا سوزش واژن همراه باشند، ممکن است نشاندهنده عفونت باشند. برای نمونه، ترشحات سفید پنیریشکل که بوی تندی هم دارند، احتمالا نشانه عفونت قارچی هستند.
ترشحات قرمز تیره یا روشن
معمولا ترشحات واژن زمانی به رنگ قرمز درمیآیند که پریود شده باشید. درواقع، رنگ قرمز ترشحات بهخاطر وجود خون در آن است. دقت کنید که خونریزی قاعدگی بهطور متوسط هر ۲۸ روز یکبار رخ میدهد ولی بین ۲۱ تا ۳۵ روز هم طبیعی است. در این بازه هروقت ترشحات قرمز داشتید (انگار دوبار در ماه پریود شدهاید) باید به پزشک مراجعه کنید؛ بهویژه اگر بیشتر از یکبار تکرار شود. اگر یائسه شدهاید و خونریزی واژینال دارید، در اولین فرصت نزد متخصص زنان بروید. این مشکل ممکن است بهخاطر سرطان اندومتر رخ داده باشد.
درصورت تمایل برای مراجعه حضوری، متخصص مدنظرتان را در سامانه نوبتدهی آنلاین دکتردکتر انتخاب کنید. فقط با چند کلیک، بدون تلفشدن وقت ارزشمندتان، نوبتتان ثبت میشود. اگر به هر دلیلی مراجعه حضوری به دکتر زنان برایتان دشوار است، از خدمات ویزیت آنلاین دکتردکتر استفاده کنید. در این پلتفرم متخصصان باتجربهای در زمینه بیماریهای زنان حضور دارند که در کوتاهترین زمان ممکن نوبت میدهند و در محیط امن منزل خودتان، شما را از راه دور ویزیت میکنند.
ترشحات صورتی
اگر رنگ ترشحات واژن شما صورتی روشن یا صورتی پررنگ است، احتمالا کمی خون در آن وجود دارد. چنین ترشحاتی اغلب با لکهبینی قبل از پریود رخ میدهد. البته یکی از انواع ترشحات واژن در بارداری ترشحات صورتیرنگ است که ممکن است نشاندهنده خونریزی لانهگزینی در اوایل بارداری هم باشد.
برخی افراد پس از تخمکگذاری هم لکهبینی دارند که باعث ترشحات صورتیرنگ میشود. اگر پس از رابطه جنسی ترشحات صورتیرنگ ببینید، طبیعی است زیرا ممکن است پارگیهای کوچک در دیواره واژن یا دهانه رحم ایجاد شده باشد.
ترشحات زرد مایل به سبز
ترشحات زرد کمرنگ اغلب مشکلی ندارد؛ حتی ممکن است بهخاطر خوردن غذاها یا مکملهای خاصی به این رنگ در آمده باشد. بااینحال، اگر رنگ آن زرد تیره، زرد مایل به سبز یا سبز باشد، احتمالا نشانه عفونت باکتریایی یا عفونت مقاربتی است. در این حالت ممکن است ترشحات بسیار غلیظ و لختهای باشند یا بوی بد واژن را از ترشحات حس کنید.
ترشحات خاکستری
این رنگ هم نشانه احتمالی یک عفونت باکتریایی رایج بهنام واژینوز باکتریایی (BV) است، بهویژه اگر با علائم زیر همراه باشد:
- خارش؛
- سوزش واژن؛
- بوی تند؛
- قرمزی یا تغییر رنگ اطراف دهانه واژن و ناحیه تناسلی.
علت ترشحات واژن
حال سؤال اینجاست که علت ترشحات واژن چیست؟ دلیل ترشحات واژن برای ترشحاتی که طبیعی هستند با ترشحات غیرطبیعی متفاوت است. بیایید هریک را جداگانه بررسی کنیم.
۱. علت ترشحات طبیعی واژن
ترشحات واژن بخشی از سیستم تولیدمثل زنان هستند و واژن را تمیز و سالم نگه میدارند. باکتریها و سلولهای مرده برای خارجشدن از واژن به این ترشحات نیاز دارند. در دوران بارداری هم این ترشحات هستند که مانع ورود باکتریها به رحم میشوند. یکی دیگر از علل ترشحات واژن، هیجان و برانگیختگی جنسی است.
۲. علت ترشحات غیرطبیعی واژن
ترشحات غیرطبیعی واژن اغلب به دلایل زیر رخ میدهند:
برهمخوردن تعادل باکتریایی محیط واژن
گاهی بهدلیل مصرف آنتیبیوتیکها یا استروئیدها تعادل باکتریایی طبیعی واژن به هم میخورد که احتمالا باعث تغییراتی در ترشحات واژن میشود.
عفونت قارچی
زمانی که سرعت رشد قارچهای خاصی بهنام کاندیدا در واژن شما از کنترل خارج میشود، ترشحات واژن بهحالت غلیظ، سفید و پنیریشکل تغییر مییابد. معمولا با تورم و خارش همراه است و باعث دردناکشدن رابطه جنسی میشود.
تریکومونیازیس
نوعی عفونت مقاربتی (STI) است که از رابطه جنسی با فرد آلوده به شما منتقل میشود. عامل این عفونت یک انگل است که ترشحات واژن را بهرنگ سبز، زرد یا خاکستری و بافت آن را بهصورت حبابدار یا کفآلود در میآورد.
واژینوز باکتریایی
زمانی رخ میدهد که برخی باکتریهای خاص بیشازحد در واژن رشد کنند. ممکن است این باکتریها از طریق تماس جنسی بهویژه با شرکای جنسی متعدد منتقل شوند (نه همیشه). افراد مبتلا به BV ترشحات سفید یا خاکستری دارند که بسیار بدبو و شبیه بوی ماهی است.
سوزاک و کلامیدیا
این دو بیماری مقاربتی هم از طریق رابطه جنسی با فرد آلوده منتقل میشوند. برخی از افراد مبتلا به این عفونتها ترشحات واژن کدر، به رنگهای زرد یا سبز دارند. درصورت درماننکردن، عفونت گسترش مییابد و باعث بیماری التهابی لگن میشود.
علل غیرعفونی ترشحات غیرطبیعی واژن
گاهی ترشحات غیرطبیعی واژن ربطی به عفونت ندارد و ممکن است عوامل دیگری باعث آن شده باشند. برخی از این علل عبارتاند از:
- مصرف قرصهای ضدبارداری؛
- سرطان دهانه رحم؛
- دیابت؛
- عفونت لگن بعد از جراحی؛
- بیماری التهابی لگن؛
- وجود جسمی در داخل یا نزدیکی واژن. برای مثال، اگر تامپون را بهدرستی خارج نکرده باشید و در بدنتان باقی بماند؛
- سوزش یا بثورات ناشی از جسم یا ماده شیمیایی ازجمله دوش واژینال، حمام کف، شویندهها، صابونهای معطر، روانکنندههای جنسی، کاندومها و اسباببازیهای جنسی که باعث واکنش آلرژیک شوند؛
- آتروفی واژن که شامل نازکشدن و خشکشدن دیوارههای واژن بعد از یائسگی است.
نکته: بارداری هم یکی از علل افزایش ترشحات واژن نسبت به حالت طبیعی است. بااینحال، این مورد بد نیست و برای محافظت از شما دربرابر عفونت واژن رخ میدهد.
درمان ترشحات واژن
ترشحات طبیعی واژن نیازی به درمان ندارند زیرا کثیف یا ناسالم نیستند. این فقط روشی برای دفع مایعات و سلولهای مرده از واژن شماست. هرگز برای خلاصشدن از ترشحات واژن از دوش واژینال استفاده نکنید. این کار هم تعادل طبیعی ارگانیسمها را در بدن شما از بین میبرد و هم باعث عفونت میشود.
برای درمان ترشحات غیرطبیعی واژن باید به پزشک مراجعه کنید. او ابتدا تشخیص میدهد که دلیل ترشحات واژن شما چیست و متناسب با آن روشهای درمانی مختلفی را به کار میگیرد. برای مثال، اگر دلیل این ترشحات عفونتهای باکتریایی یا مقاربتی هستند، با تجویز دارو برای عفونت واژن ازجمله آنتیبیوتیکها شما را درمان میکند.
نکته مهم: هرگز برای برطرفکردن ترشحات واژن خوددرمانی نکنید و خودسرانه دارو نخورید. بهویژه آنتیبیوتیکها حتما باید با توصیه پزشک مصرف شوند. اگر علت ترشحات واژن شما عفونت نباشد و بیدلیل آنتیبیوتیک مصرف کنید، ممکن است باکتریهای مفید بدن و ناحیه واژن را از بین ببرید و این بهمعنای مقاومشدن بدنتان دربرابر آنتیبیوتیک خواهد بود.
مراقبت در منزل برای ترشحات واژن
اگر ترشحات واژن شما غیرطبیعی نیستند و فقط میخواهید بهداشت را رعایت کنید، بهترین کار این است که ناحیه بیرونی واژن را بهآرامی با استفاده از آب و صابون ملایم تمیز کنید. همین کافی است؛ نیازی نیست درون واژن را تمیز کنید. این اندام بهشکل طبیعی و با کمک برخی باکتریهای سالم، خود را تمیز نگه میدارد. باکتریهای ناحیه واژن باعث میشوند محیط آن اسیدیته خود را حفظ کند تا میکروارگانیسمها و قارچها نتوانند بیرویه رشد کنند.
از صابونها، ژلهای آنتیباکتریال، دستمال مرطوب و هر محصول بهداشتی حاوی عطر در ناحیه واژن استفاده نکنید. لباسزیر تنگ، شلوار جین، مایو و لباسهای خیس عرق را بهمدت طولانی نپوشید و در اولین فرصت آنها را با لباسهای خشک و راحت تعویض کنید. همیشه واژن خود را از جلو به عقب پاک کنید تا از ورود باکتریهای مقعد به واژن جلوگیری شود.
چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده علائم زیر در ناحیه واژن به پزشک مراجعه کنید:
- خارش؛
- درد یا ناراحتی؛
- ترشحات کفآلود یا پنیریشکل؛
- خونریزی بین دورههای قاعدگی یا بعد از یائسگی؛
- لکهبینی منظم بعد از رابطه جنسی؛
- ترشحات خاکستری، سبز یا زرد؛
- بوی تند ترشحات شبیه به بوی ماهی؛
- احساس سوزش هنگام ادرار.
کلام آخر دکتردکتر
در این مقاله درباره انواع ترشحات واژن صحبت کردیم. ترشحات واژن کاملا طبیعی هستند و برای تمیزنگهداشتن واژن و خارجکردن باکتریها از آن نقش مهمی دارند. لزومی ندارد هر روز ترشحات خود را با دقت پیگیری کنید اما گاهی این ترشحات به دلایلی مانند عفونت، بارداری یا بیماریهای مختلف، از نظر رنگ، بو و غلظت تغییر میکنند که با حالت طبیعی آنها متفاوت است. در چنین شرایطی باید به دکتر زنان مراجعه کنید تا علت اصلی ترشحات را تشخیص دهد و درصورت نیاز به درمان، برایتان دارو یا آنتیبیوتیک تجویز کند.
اگر احساس میکنید ترشحات واژن غیرطبیعی دارید، برای مثال بوی بد و تندی دارد، پنیریشکل است یا رنگ آن غیرعادی است، همین حالا با متخصص زنان در دکتردکتر بهصورت آنلاین نوبت بگیرید و ویزیت شوید. درصورتیکه به مراجعه حضوری نیاز دارید، از سامانه نوبتدهی آنلاین از پزشک مدنظرتان نوبت بگیرید.
سوالات متداول
