بلوغ دیررس چیست؟ علائم در دختران و پسران + راهنمای رشد قد

بلوغ دیررس در دختران و پسران؛ تاخیر در شروع دوره‌‍‌ای حساس!
اشتراک گذاری 20 نظر
خلاصه این مقاله را بشنوید

 

بلوغ به معنی بزرگ شدن، رشد کردن و رسیدن به تکامل جنسی است. با رسیدن به بلوغ، بدن از نظر جنسی تکامل پیدا می‏‌کند و اندام‏‌های تناسلی فعال می‌‏شوند. سن بلوغ در دختران به طور طبیعی بین ۹ تا ۱۳ سال و در پسران ۹ تا ۱۴ سالگی است و طی ۴ تا ۵ سال تکمیل می‌شود. بااین‌حال، ممکن است در برخی افراد، این زمان به تعویق بیافتد و اختلالی که بلوغ دیررس نام دارد، رخ دهد.

در ادامه این مطلب از مجله دکتردکتر قصد داریم در مورد چیستی آن، علائم و دلایل آن و همین‌طور روش‌های درمانش صحبت کنیم؛ با ما همراه باشید.

سرفصل‌ها نمایش بیشتر

بلوغ چیست؟

بلوغ از نظر لغوی به معنی رسیدن به رشد، پختگی و کمال است. زمانی که نوجوان شروع به تغییرات جسمی، روحی و احساسی می‌کند، بلوغ اتفاق می‌افتد. دلیل تغییرات احساسی، فیزیکی و روحی در دوران بلوغ، ترشح هورمون‌های جنسی تستوسترون و استروژن در بدن و تکامل و فعا‌ل‌شدن اندام‌های جنسی است. درواقع، با بلوغ، فرد از کودکی وارد بزرگسالی می‌شود و توانایی تشکیل خانواده و تولیدمثل پیدا می‌کند.

مهم‌ترین نشانه‌های ظاهری بلوغ عبارتند از:

 

دختران

رشد سینه‌ها، رشد موهای ناحیه تناسلی و زیربغل، شروع عادت‌ماهانه (قاعدگی)، عریض‌تر شدن باسن و جهش در رشد فیزیکی که از جمله اولین نشانه‌های بلوغ دختران است.

پسران

رشد موهای ناحیه تناسلی، صورت و زیربغل‌، بزرگ‌تر شدن بیضه‌ها و آلت تناسلی، پهن‌تر شدن شانه‌ها، عضلانی‌تر شدن بدن و جهش در رشد فیزیکی از نشانه‌های بلوغ پسران هستند.

بلوغ دیررس چیست و تا چه سنی ادامه دارد؟

حداکثر سن بلوغ برای دختران ۱۳ و برای پسران ۱۴ سالگی است. درصورتی‌که علائم بلوغ تا این سنین مشاهده نشوند، بلوغ دیررس نامیده می‌شود. اگر می‌پرسید بلوغ دیررس تا چه سنی ادامه دارد؟ پاسخ به‌طور میانگین ۱۶ الی ۱۸سالگی است.

اولین نشانه بلوغ در دختران رشد سینه‌ها است. رشد بیضه‌ها نیز اولین نشانه رسیدن به بلوغ در پسران است، که علت آن، افزایش تولید هورمون محرک فولیکول توسط غده هیپوفیز است. بنابراین، دخترانی که تا سن بلوغ سینه‌های آنها رشد نکرده یا پسرانی که بیضه‌هایشان رشد نمی‌کند، دچار بلوغ دیررس هستند.

برای اینکه فرزندتان را با بلوغ و نشانه‌های آن آشنا کنید می‌توانید از یک دکتر روانشناس کمک بگیرید. اگر نمی‌دانید در چه مواردی می‌توانید از کمک این متخصص استفاده کنید در مطلب تخصص روانشناسی چیست ، می‌توانید با روند معاینات و وظایف پزشکان این تخصص، آشنا شوید.

 

مشاوره آنلاین و تلفنی دکتر روانشناسی

بلوغ دیررس در پسران در چه سنی است؟ (علائم و عوارض)

به‌طور طبیعی و استاندارد بلوغ پسران بین سنین ۹ تا ۱۴ سالگی آغاز می‌شود. اگر در پسری تا سن ۱۴سالگی هیچ‌گونه نشانه فیزیکی از شروع بلوغ نداشته باشد، می‌توان گفت دچار بلوغ دیررس است. اما این عارضه چه علائمی دارد؟ 

  • عدم افزایش حجم بیضه‌ها و رشد نکردن آلت تناسلی تا سن ۱۴ سالگی؛
  • عدم رویش موهای زائد در ناحیه عانه (شرمگاهی)، زیر بغل و صورت (ریش و سبیل)؛
  • جهش رشدی ضعیف و قد کوتاه‌تر نسبت به هم‌سن‌و‌سالان؛
  • عدم تغییر صدای پسر و تبدیل آن به حالت بم یا دورگه؛
  • توده عضلانی کمتر و فیزیک بدنی کودکانه؛

اگر از عوارض بلوغ دیررس در پسران می‌پرسید، باید بگوییم این عارضه معمولا خود‌به‌خود حل‌و‌فصل می‌شود، مگر آنکه علتش اختلالات هورمونی شدید باشد. در این حالت زنگ خطر به صدا درمی‌آید و باید دربارۀ اینکه آیا بلوغ دیررس خطرناک است یا خیر، با پزشک گفت‌و‌گو کنید.

  • آسیب‌های روانی و اجتماعی: کاهش شدید اعتمادبه‌نفس، احساس خجالت بین همسالان، اضطراب اجتماعی و قرارگرفتن در معرض قلدری به‌دلیل جثه کوچک‌؛
  • تراکم استخوانی پایین: ضعف استخوان‌ها و خطر پوکی استخوان به‌دلیل تأخیر طولانی‌مدت در ترشح هورمون تستوسترون؛
  • مشکلات باروری در آینده: اثر منفی بر تولید اسپرم و باروری درصورت اختلال در عملکرد بیضه‌ها یا غده هیپوفیز.

انواع بلوغ دیررس در پسران و دختران

مشکل بلوغ دیررس ممکن است در تخمدان، بیضه و یا در قسمت‌هایی از مغز که در ارسال هورمون به آنها دخیل هستند (هیپوتالاموس و هیپوفیز)، اتفاق بیفتد. بر همین اساس، انواع بلوغ دیررس در دختران و پسران را به دو دسته کلی تقسیم کرده‌اند:

هیپوگنادیسم اولیه

این وضعیت زمانی است که غدد جنسی، به مقدار کافی یا اصلاً هورمون جنسی تولید نمی‌کنند. در  پسران، بیضه‌ها توانایی تولید هورمون تستوسترون کافی را ندارند و در دختران نیز تخمدان‌ها قادر به تولید استروژن کافی نیستند.

برخی از علت‌های بروز این اختلال عبارتند از:

  • اختلالات ژنتیکی؛
  • برخی اختلالات خودایمنی؛
  • اختلالات رشدی؛
  • پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی؛
  • عفونت؛
  • عمل جراحی.

 

هیپوگنادیسم ثانویه (مرکزی)

در این نوع بلوغ دیررس، غده‌های جنسی یا تخمدان و بیضه‌ها مشکل ندارند. مشکل در این اختلال، به هیپوتالاموس و یا غده هیپوفیز در مغز مربوط است. در این مورد، به دلیل به‌وجود آمدن اشکال در سیستم فرماندهی مغز، پیام ترشح هورمون به بیضه‌ها و تخمدان انتقال پیدا نمی‌کند.

علائم بلوغ دیررس در پسران و دختران

عدم رشد سینه‌های دختران در سن ۱۳ سالگی و کوچک بودن بیضه‌های پسران در سن ۱۴ سالگی، مهم‌ترین علائم بلوغ دیررس در دختران و پسران است. بااین‌حال، برخی نشانه‌های دیگر نیز وجود دارند که می‌توان بر اساس آنها بلوغ دیررس را تشخیص داد.

علائم بلوغ دیررس در پسران

مهم‌ترین علائم ظاهری بلوغ دیررس در پسران، عبارتند از:

  • کامل نشدن رشد اجزای دستگاه تناسلی مردان؛
  • کوچک ماندن سایز بیضه‌ها (کوچک‌تر از ۲٫۵ سانتی‌متر)؛
  • عدم رشد موی ضخیم روی صورت و بدن؛
  • تغییر نکردن صدا؛
  • عدم رشد قد؛
  • جمع شدن چربی‌ها در اطراف لگن، شکم و سینه‌ها.

نشانه‌های تاخیر در بلوغ دختران و زمان مراجعه به پزشک

مهم‌ترین علائم ظاهری بلوغ دیررس در دختران، عبارتند از:

  • عدم رشد سینه‌ها؛
  • عدم رشد موهای زائد در ناحیه دستگاه تناسلی زنان و زیربغل؛
  • کوتاه ماندن قد و رشد کُند؛
  • شکل نگرفتن رَحِم؛
  • شروع نشدن چرخه قاعدگی تا سن ۱۶ سالگی؛
  • سن ظاهری کمتر از سن واقعی نشان می‌دهد.

 

عوامل موثر بر سن بلوغ در دختران و پسران

سن بلوغ در دختران به طور طبیعی بین ۹ تا ۱۳ سال و در پسران ۹ تا ۱۴ سالگی است و طی ۴ تا ۵ سال تکمیل می‌شود. بااین‌حال سن بلوغ می‌تواند در افراد مختلف و بسته به شرایط تغییر کند. مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر سن بلوغ عبارتند از:

وراثت

مهم‌ترین عامل تاثیرگذار در سن بلوغ، وراثت یا ژنتیک است. اگر مادر یا خواهران در سن ۱۱ سالگی به بلوغ رسیده‌اند، احتمالاً شما نیز در همان سن بالغ می‌شوید.

نژاد

معمولاً دختران سیاه‌پوست یک سال زودتر از دختران سفید‌پوست هم‌سن‌و‌سال خود بالغ می‌شوند.

اضافه‌وزن

افرادی که وزن‌شان ۲۰ تا ۳۰ درصد بیشتر از وزن ایده‌آل است، کمی زودتر به بلوغ می‌رسند.

 

محل زندگی

افرادی که در مناطق گرم، نواحی کم‌ارتفاع (هم‌سطح دریا) و یا مناطق شهری زندگی می‌کنند، زودتر از کسانی که در ارتفاعات، نواحی سرد و یا روستایی زندگی می‌کنند، بالغ می‌شوند.

البته، عوامل دیگری از قبیل، تغذیه، بهداشت و طرز فکر خانوادگی نیز می‌تواند در سن بلوغ تاثیرگذار باشد.

رشد قد در بلوغ دیررس؛ آیا بلوغ دیررس باعث کوتاهی قد می‌شود؟

بلوغ دیررس لزوما باعث کوتاهی قد نهایی در بزرگسالی نمی‌شود. برخی از کودکان دچار این عارضه در دوران راهنمایی و دبیرستان از همسالان خود کوتاه‌ترند و جهش رشدی خود را در سنین بالاتر (مثلا بین ۱۵ تا ۱۸سالگی) تجربه می‌کنند و به قد ژنتیکی و طبیعی خود می‌رسند. 

چه زمانی بلوغ دیررس باعث کوتاهی قد می‌شود؟ زمانی که ناشی از یک اختلال هورمونی جدی یا بیماری‌ زمینه‌ای درمان‌نشده باشد. در این حالت صفحات رشد پیش‌از وقوع جهش رشدی بسته می‌شوند و فرد در بزرگسالی همچنان کوتاه‌قامت خواهد بود.

 

فواید بلوغ دیررس و تفاوت آن با بلوغ زودرس

مهم‌ترین تفاوت بلوغ دیررس و بلوغ زودرس دختران و پسران، در سن شروع بلوغ در دختران و پسران است. وقتی بلوغ قبل از ۸سالگی در دختران و قبل از ۹سالگی در پسران شروع شود، بلوغ زودرس محسوب می‌شود. عواملی مثل عفونت، اختلالات هورمونی، تومورها، ناهنجاری‌های مغزی یا صدمات، باعث بلوغ زودرس پسران و دختران می‌شوند.

زمان‌بندی ترشح هورمون‌های جنسی بر آناتومی و سلامت کودک در آینده تأثیر می‌گذارد و بهتر است این زمان‌بندی درست و استاندارد باشد. با‌این‌حال تأخیر در بلوغ جنبه‌های مثبتی هم دارد که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.

  • در بلوغ دیررس صفحات رشد استخوانی سال‌های بیشتری باز می‌مانند؛ در‌نتیجه استخوان‌های بلند زمان بیشتری برای رشد طولی دارن و قامت فرد در بزرگ‌سالی معمولا بلندتر خواهد بود.
  • مواجهه طولانی‌مدت و زودهنگام بدن با هورمون‌های جنسی، ریسک فاکتور برخی بیماری‌هاست. تأخیر طبیعی بلوغ خطر ابتلا به چاقی مفرط، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی‌عروقی را در سنین بالا کم می‌کند. خطر ابتلا به سرطان‌های وابسته به هورمون در زنان نیز کم می‌شود. 
  • سیستم عصبی و قشر پیش‌پیشانی مغز در بلوغ دیررس زمان کافی برای رشد طبیعی دارند و دیرتر تحت‌تأثیر تلاطم شدید و ناگهانی هورمون‌های جنسی قرار می‌گیرند.
شاخص مقایسهبلوغ دیررسبلوغ زودرس
سن شیوععدم شروع علائم تا ۱۳سالگی در دختران و ۱۴سالگی در پسران.بروز صفات ثانویه جنسی قبل‌از ۸ سالگی در دختران و ۹سالگی در پسران.
وضعیت صفحات رشد استخوانصفحات رشد دیرتر جوش می‌خورند؛ دوره رشد طولی استخوان‌ها طولانی‌تر است.هورمون‌ها صفحات رشد را زودتر از موعد قفل می‌کنند؛ پنجره رشد قد به‌سرعت بسته می‌شود.
قامت فرد در بزرگسالیفرد در کودکی کوتاه‌قامت است و در بزرگسالی بلند‌قامت.فرد در کودکی بسیار بلندتر از همسالان خود و در بزرگ‌سالی نسبت به آنها کوتاه‌تر است.
عوامل محرکژنتیک خانوادگی، سوءتغذیه شدید، ورزش افراطی، اختلالات هورمونی (کم‌کاری غدد).چاقی مفرط کودکان، عوامل محیطی، اختلالات سیستم عصبی مرکزی.
خطر بیماری‌ در آیندهکاهش خطر بیماری‌های متابولیک و سرطان‌های وابسته به استروژنافزایش ریسک چاقی، دیابت نوع ۲ و برخی بدخیمی‌های هورمونی در بزرگ‌سالی.

دلایل بلوغ دیررس در پسران و دختران

دلایل بروز بلوغ دیررس را می‌توان به دسته‌های مختلفی تقسیم‌بندی کرد که در ادامه به آن پرداخته‌ایم.

دلایل ژنتیکی بلوغ دیررس

برخی از بیماری‌های ژنتیکی یا اختلالات کروموزومی می‌توانند عامل بلوغ دیررس در دختران و پسران باشند. مثال‌هایی از این بیماری‌ها و اختلالات عبارتند از:

  • سندرم کالمن و سندرم کلاین فلتر در پسران؛
  • ابتلا به سندرم ترنر در دختران.

گاهی هم ممکن است که بلوغ دیررس، وراثتی باشد. یعنی پدر یا مادر نیز دچار بلوغ دیررس شده باشند.

 

عوامل محیطی موثر بر بلوغ دیررس

برخی از عوامل محیطی می‌توانند با اثرگذاری روی عملکرد اندام‌ها، باعث اختلال در ترشح هورمون‌ها شده و بلوغ را به تأخیر بیاندازند. تعدادی از این عوامل عبارتند از:

  • استرس بیش از حد؛
  • تغذیه نامناسب به دلیل کم‌اشتهایی یا بی‌اشتهایی عصبی؛
  • تمرین‌های ورزشی فشرده و‌ شدید؛
  • از دست رفتن بافت‌ چربی ناشی از رژیم‌های سنگین.

بیماری‌های زمینه‌ای عامل بلوغ دیررس

برخی از بیماری‌های زمینه‌ای، با تأثیرگذاری روی مغز یا غدد جنسی، باعث بلوغ دیررس در پسران و دختران می‌شوند. برخی از این بیماری‌ها عبارتند از:

  • بیماری فیبروز کیستیک؛
  • دیابت؛
  • مقاومت به انسولین؛
  • بیماری کلیوی؛
  • مشکلات هورمونی؛
  • سرطان یا وجود تومور در غدد کنترل‌کننده بلوغ؛
  • سندرم عدم حساسیت به آندروژن؛
  • کم کاری تیروئید؛
  • کم‌کاری غده هیپوفیز؛
  • آسیب به جمجمه؛
  • نارسایی‌هایی کلیوی؛
  • بیماری‌های خود‌ایمنی؛
  • جراحی مغز.

 

اثر برخی داروها روی بلوغ دیررس

مصرف برخی از داروها یا اقدامات درمانی می‌تواند روی ترشح هورمون‌ها تاثیر گذاشته و باعث به تأخیر افتادن بلوغ در پسران و دختران شود.

نمونه‌هایی از این اقدامات درمانی عبارتند از:

  • شیمی‌درمانی؛
  • پرتودرمانی؛
  • مصرف کورتون؛
  • مصرف برخی از داروهای روانپزشکی.

 

تشخیص بلوغ دیررس در پسران و دختران

تشخیص بلوغ دیررس کار ساده‌ای‌ است. یک معاینه فیزیکی کافی است تا مشخص شود که بلوغ اتفاق افتاده است یا خیر. برای انجام این معاینه فیزیکی، معمولاً از روشی به‌نام مقیاس تانر (Tanner scale) استفاده می‌شود.

هرچند که علاوه‌بر معاینات فیزیکی، برخی تست‌ها و آزمایش‌های پزشکی نیز وجود دارند که به تشخیص قطعی بلوغ دیررس کمک می‌کنند.

معاینات فیزیکی (مقیاس تانر)

روند کار مقیاس تانر در مورد دختران بر اساس رشد پستان‌ها و در مورد پسران بر اساس رشد بیضه‌ها صورت می‌گیرد. رشد موی اندام‌های تناسلی در هر دو جنسیت نیز می‌تواند بررسی شود.

مراحل تانر برای آلت تناسلی (پسران)

  1. حجم بیضه کمتر از ۱٫۵ میلی‌لیتر؛ آلت تناسلی کوچک؛
  2. حجم بیضه بین ۱٫۶ تا ۶ میلی لیتر؛ پوست روی بیضه نازک، قرمز و بزرگ می‌شود. طول آلت تناسلی بدون تغییر؛
  3. حجم بیضه بین ۶ تا ۱۲ میلی لیتر؛ کیسه بیضه بزرگ‌تر می‌شود. طول آلت تناسلی شروع به بیشتر شدن می‌کند؛
  4. حجم بیضه بین ۱۲ تا ۲۰ میلی لیتر؛ کیسه بیضه بزرگ‌تر و تیره‌تر می‌شود. طول آلت افزایش می‌یابد؛
  5. حجم بیضه بیشتر از ۲۰ میلی لیتر؛ کیسه بیضه و آلت تناسلی بزرگ‌سال.

مراحل تانر برای پستان‌ها (دختران)

  1. بدون بافت غده‌ای؛ هیچ رشدی وجود ندارد و تنها نوک پستان برآمده است و هاله پستان هم‌تراز پوست اطراف پستان است؛
  2. غده پستان شکل می‌گیرد، با ناحیه کمی در اطراف بافت غده. هاله پستان شروع به گسترش می‌کند؛
  3. پستان شروع به برآمدگی می‌کند، و فراتر از مرزهای هاله پستان رشد می‌کند. هاله پستان به گسترش ادامه می‌دهد اما هم تراز پوست اطراف پستان می‌ماند؛
  4. افزایش اندازه و برآمدگی پستان. هاله پستان و نوک پستان برآمدگی‌ای ثانویه تشکیل می‌دهند که هم تراز پوست پستان نیست؛
  5. پستان به اندازه نهایی بزرگسال می‌رسد. هاله پستان دوباره هم‌تراز با پوست اطراف پستان می‌شود با نوک پستان برآمده و در مرکز.

تست‌های تشخیصی پزشکی

تشخیص دقیق بلوغ دیررس، علیرغم عدم ظهور نشانه‌های ظاهری بلوغ، باید توسط متخصص غدد یا متخصص زنان برای دختران و متخصص اورولوژی برای پسران صورت گیرد. در برخی موارد، نوجوان به بلوغ رسیده، اما نشانه‌های ظاهری هنوز وجود ندارند یا کمتر هستند.

تست‌هایی که می‌توانند به تشخیص قطعی بلوغ دیررس در پسران و دختران کمک کنند عبارتند از:

  • آزمایش میزان هورمون‌های جنسی، هیپوفیز، هیپوتالاموس و تیروئید؛
  • تعیین سن استخوانی با استفاده از تصویربرداری (اشعه ایکس)؛
  • سونوگرافی و ام‌آر‌آی، برای بررسی مشکلات غدد یا اندام؛
  • سی‌تی‌اسکن برای تشخیص وجود تومور در مغز یا غدد (توموگرافی کامپیوتری)؛
  • بررسی میزان رشد عضله و درصد آن در پسران؛
  • بررسی ژنتیکی اختلالات کروموزومی؛
  • بررسی بیماری‌های مزمن مانند نارسایی کلیه.

 

پیشگیری از بلوغ دیررس در پسران و دختران

توصیه‌های چندانی برای پیشگیری از بلوغ دیررس وجود ندارد. بااین‌حال می‌توان با پیشگیری از عوامل بلوغ دیررس، تاحدودی احتمال بروز آن را کاهش داد. به‌عنوان مثال، وارد شدن ضربه به بیضه‌ها می‌تواند یکی از مهم‌ترین علت‌های بلوغ دیررس در پسران باشد. می‌توان با آموزش خودمراقبتی، از این اتفاق جلوگیری کرد.

تغذیه نامناسب، سیگار کشیدن، داشتن اضافه‌وزن، استرس بیش از حد، ورزش‌های شدید یا رژیم‌های سنگین نیز از جمله مواردی هستند که می‌توانند باعث بلوغ دیررس شوند و باید کنترل شوند.

عوارض بلوغ دیررس در دختران و پسران

درصورتی‌که بلوغ دیررس به دلایل وراثتی اتفاق افتاده باشد، پیامد جدی به جز عدم بروز نشانه‌های ثانویه بلوغ، مثل رشد قد، رشد موهای صورت و عدم تغییر صدای پسران یا رشد سینه‌های دختران ندارد. اما اگر نارسایی غدد جنسی، نارسایی ترشح هورمون‌های هیپوفیزی و هیپوتالاموس یا مشکلات ژنتیکی و کروموزومی باعث بلوغ دیررس شده باشد، می‌تواند منجر به کاهش باروری یا ناباروری شود. تشخیص قطعی دلیل بلوغ دیررس، فقط با انجام آزمایشات و نظر پزشک متخصص امکان‌پذیر است.

درمان‌های پزشکی و درمان خانگی بلوغ دیررس در خانه

از آن‌جا که بلوغ دیررس ناشی از دلایل وراثتی پیامدهای جدی ندارد، نیاز به درمان نیست. اگر خود نوجوان اصراری به درمان نداشته باشد، پس از مدتی بلوغ اتفاق افتاده و خودبه‌خود، همه نشانه‌های فیزیکی آن ظاهر می‌شود. معمولاً  پسران نگران قد خود هستند یا دوست دارند مانند دوستان‌شان ریش‌وسبیل داشته باشند و به همین دلیل به دنبال درمان می‌گردند.

در این صورت، پزشک متخصص می‌تواند با تجویز کوتاه‌مدت یک استروئید آنابولیک، سرعت رشد او را افزایش دهد. همچنین، می‌توان با دادن تستوسترون به پسران و یک دوره کوتاه استروژن به دختران، سرعت بلوغ آن‌ها را افزایش داد.

هورمون درمانی در دختران

اگر تخمدان‌ها نتوانند استروژن موردنیاز برای بلوغ را تولید کنند، هورمون‌درمانی با استروژن شروع می‌شود. این دارو می‌تواند به شکل قرص، لوسیون یا ژل مالیدنی مصرف شود.

 

هورمون درمانی در پسران

اگر بیضه‌ها نتوانند تستوسترون موردنیاز برای بلوغ را تولید کنند، هورمون‌درمانی با تستوسترون شروع می‌شود. مصرف این دارو نیز می‌تواند به‌صورت تزریق ماهانه، لوسیون یا ژل مالیدنی باشد. برخی از پسران ممکن است مادام‌العمر نیاز به هورمون‌درمانی داشته باشند.

درمان خانگی بلوغ دیررس

طب بالینی و فوق‌تخصصی غدد هیچ درمان خانگی را برای درمان بلوغ دیررس پسران به‌صورت قطعی تأیید نمی‌کند. این یعنی داروی گیاهی یا دمنوشی وجود ندارد که بتواند غده هیپوفیز یا بیضه و تخمدان را مجبور به ترشح هورمون‌های جنسی کند. 

تنها در مواقعی که این تأخیر مرتبط با عوامل محیطی مثل سوءتغذیه یا فشار جسمانی باشد، با این مراقبت‌ها می‌توان گره‌های رشد را در خانه باز کرد:

  • اصلاح فقر غذایی و رفع وزن پایین: بدن برای شروع بلوغ به سطح مشخصی از انرژی و بافت چربی نیاز دارد. دریافت کالری کافی، پروتئین‌ها، و ویتامین‌های ضروری بستر بیولوژیکی لازم برای شروع بلوغ را فراهم می‌کند.
  • تعدیل فعالیت‌های ورزشی سنگین: ورزش‌های استقامتی و حرفه‌ای مانند ژیمناستیک، باله یا دویدن طولانی‌مدت در سن رشد سطح هورمون استرس را بالا می‌برند و محور هورمونی بلوغ را سرکوب می‌کنند. با کاهش شدت تمرینات می‌توان این انرژی را به رشد و بلوغ اختصاص داد.
  • پشتیبانی روانی و کاهش استرس محیطی: استرس‌ عاطفی و ناامنی محیط خانه بر عملکرد غده هیپوتالاموس در مغز تأثیر منفی می‌گذارند. نوجوان ه یک محیط آرام و حمایت عاطفی (در ارتباط با ویژگی‌های ظاهری متفاوت با هم‌سالان خود) نیاز دارد.

 

برای تشخیص بلوغ دیررس به پزشک مراجعه کنید

شناسایی و تشخیص بلوغ دیررس در پسران و دختران و اقدام برای درمان آن، برای سلامت روحی و جسمی نوجوانان مهم است. درصورتی‌که فکر می‌کنید فرزندتان به بلوغ دیررس دچار شده، یا خودتان نوجوانی هستید که حس می‌کنید نیاز به درمان دارید، می‌توانید برای نوبت‌دهی اینترنتی از بهترین متخصصان روان‌شناس، دکتر اورولوژی و زنان‌ و زایمان از سایت دکتردکتر اقدام نمایید.

در پایان، اگر تجربه‌ای درخصوص بلوغ دیررس دارید، یا سوالی برایتان پیش آمده، می‌توانید با ما و دیگر خوانندگان مجله دکتردکتر به اشتراک بگذارید.

منابع

clevelandclinic

nhs.uk

ncbi.nlm.nih

mayoclinic

endocrinology

hopkinsmedicine

kidshealth

سوالات متداول بلوغ دیررس

بلوغ دیررس تا کی ادامه دارد؟
این‌که بلوغ دیررس تا چه زمانی ادامه دارد، بستگی به دلایلی دارد که باعث آن شده‌اند. ممکن است بلوغ دیررس، به دلیل ژنتیک باشد. دراین‌صورت جای نگرانی نیست و بعد از مدتی نشانه‌های بلوغ ظاهر می‌شوند. برای تشخیص بهتر، مراجعه به پزشک بهترین کار است. پزشک تشخیص می‌دهد که فرد، نیاز به درمان دارد یا خودبه‌خود با گذشت زمان به بلوغ می‌رسد.
آیا مراجعه به پزشک نیاز است؟
آیا بلوغ دیررس روی سلامتی و باروری تاثیرگذار است؟
آیا بلوغ دیررس باعث کوتاه ماندن قد می‌شود؟
بلوغ دیررس در پسران تا چند سالگی طبیعی است؟
آیا تزریق هورمون برای درمان بلوغ دیررس خطرناک است؟
برچسب‌ها:
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شماست و به منزله تجویز پزشکی نیست.
اشتراک گذاری
صبا روفه گرحق
نویسنده: صبا روفه گرحق
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

*

20 دیدگاه در “بلوغ دیررس چیست؟ علائم در دختران و پسران + راهنمای رشد قد
  • سلام من ۱۶ سالمه ولی هنوز به سن بلوغ نرسیدم چیکار کنم باید ؟

    پاسخ
    • سلام
      اگر هیچ علائمی از بلوغ از جمله رشد موهای زائد ندارین جهت بررسی باید به فوق تخصص غدد کودکان مراجعه کنید

      پاسخ
  • سلام من یک ماه دیگر به ۱۳ سالگی ام میرسم و من هنوز آلت تناسلی ام ۱۲ سانت است و قدم ۱۶۲سانت مو های آلت تناسلی و زیر بغل هم در امده است ولی مو های صورتم کم است آیا من بلوغ دیررس دارم؟ یا مشکلی برای آلت یا قدم پیش می آید؟

    پاسخ
    • سلام
      با توجه به روندی که گفتین بعید است مشکل خاصی باشد

      پاسخ
  • سلام من ۱۴و خرده ای سن دارم به بلوغ نرسیدم آب منی ندارم هیچ چیز از بلوغ ندارم فقط موهای زیر بغل و ناحیه تناسلیم در آمده درصورتی که هم سن هام سیبیل و همه نشونه ها بلوغ دارن من خجالت میکشم و مسخره میشم. میگم برم دکتر معاینه بشم یا تا چند سالگی به بلوغ میرسم در ضمن من سفید پوست و کمی چربی دور شکم دارم اگر معاینه بشم چی میشه؟ ممنونم اگر جواب درست بم بدین و قانع بشم

    پاسخ
    • سلام
      با توجه به سن و شرح حالتون بهتره جهت بررسی به فوق تخصص غدد کودکان مراجعه کنید

      پاسخ
  • سلام خسته نباشید من ۱۴ سال و ۱۰ ماهمه آلتم خیلی کوچیکه و حجم بیضه هام ۸ میلی لیتر هست و قدم ۱۶۸ سانتیمتر هست و دور لگنم چربی دارم و نه تغییر صدا و نه چهره داشتم فقط مقدار خیلی کمی موی زاید در قسمت آلتم در اومده آیا بلوغ دیررس دارم؟

    پاسخ
    • سلام
      نمیتوان گفت بلوغ دیررس هست اما با توجه به شرح حالتون بهتره جهت معاینه به فوق تخصص غدد کودکان مراجعه کنید

      پاسخ
  • سلام خسته نباشید من ۱۴ سال و ۱۰ ماهمه آلتم خیلی کوچیکه و حجم بیضه هام ۸ میلی لیتر هست و قدم ۱۶۸ سانتیمتر هست و دور لگنم چربی دارم و نه تغییر صدا و نه چهره داشتم فقط مقدار خیلی کمی موی زاید در قسمت آلتم در اومده آیا بلوغ دیررس دارم؟

    پاسخ
    • سلام
      با توجه به شرح حالتون بهتره جهت معاینه به فوق تخصص غدد کودکان مراجعه کنید

      پاسخ
  • سلام اقای/خانم دکتر من بلوغ دیر راس دارم یک ماه دیگه ۱۶ ساله میشم قدم ۱۶۰ و قد پدرم ۱۷۸ و مادرم ۱۶۰ خیلی نگرانم قد کوتاهی اعتماد بنفس نمیزاره برام پیش هم سنو سالام حتی کوچکتر از خودم کوچیکم و فیس بچه گانه ای دارم نظر شما چیه ؟ برم دکتر و گرنه همه ی فامیل هام از عمو و داییم قد بلند بالای ۱۸۰

    پاسخ
    • سلام عزیزم
      با توجه به سنتون و علایمی که مطرح کردین بله باید به فوق تخصص غدد اطفال مراجعه کنید تا ازمایشات لازم انجام بشه

      پاسخ
  • درود؛ وقت به خیر
    من 20 سال سن دارم و مشکل بلوغ دیررس دارم.
    می تونید راهنمایی کنید که به چه پزشکی باید مراجعه کنم؟ پزشک غدد کودکان یا بزرگسالان

    پاسخ
    • سلام عزیزم
      به هر دو میتونین مراجعه کنید اما ترجیحا به فوق تخصص غدد کودکان مراجعه کنید

      پاسخ
  • پس فردا وارد ۱۷ میشم قدم ۱۶۸ هیچ علائمی هم ندارم از نظر وراثت هم مشکلی نیست و خیلی نگرانم از خیلی دوستام جدا شدم ب خواطر همین قد و صورت بچه گونه و… حالا ب نظر شما بلوغ در من رخ بده قدم تا ۱۷۵ میرسه؟

    پاسخ
    • سلام
      رویش موی زاید تناسلی ندارین؟
      رشد مو صورت؟
      تغییر صدا؟

      پاسخ
  • سلام کسی که بلوغ دیررس داره کوتاه قد میمونه؟

    پاسخ
    • سلام
      الزاما اینطور نیست

      پاسخ
  • سلام بنده نزدیک ۱۸ سالمه و نشانه های بلوغ تازه پیدا شدن ایا مشکلی در رشد اندام تناسلی من پیش میاد؟

    پاسخ