حفظ رطوبت مخاط حلق برای عملکرد صحیح سیستم دفاعی بدن و جلوگیری از ورود عوامل بیماری‌زا ضروری است. خارش و خشکی گلو که معمولا در فصول سرد یا در آب و هوای خشک تشدید می‌شود از دغدغه‌های رایج بسیاری از افراد است. این وضعیت اغلب به دلیل عوامل ساده‌ای مانند سرماخوردگی، آلرژی، تنفس دهانی در خواب یا کم‌آبی بدن ایجاد می‌شود و در بیشتر موارد خطرناک نیست؛ اما می‌تواند بسیار آزاردهنده باشد.
در این مطلب از مجله پزشکی دکتردکتر علل اصلی و موثرترین روش‌های خانگی، دارویی و گیاهی درمان خشکی گلو را ارائه داده‌ایم.
در انتها، سوالات خود را در قسمت نظرات بنویسید و پاسخ را از کارشناس سلامتی دکتردکتر دریافت کنید.
درمان خشکی گلو در خانه
برخی روش‌های خانگی، در بازیابی رطوبت گلو و کاهش التهاب به شما کمک می‌کنند. توجه داشته باشید که این روش‌ها برای تسکین علائم موثر هستند و جایگزین تشخیص و درمان خشکی گلو مزمن نیستند. این راهکارها عبارتند از:
- بخور گرم یا سرد؛ استفاده از دستگاه بخور به‌خصوص در اتاق خواب به مرطوب نگه داشتن غشاهای مخاطی گلو کمک شایانی می‌کند. تنفس بخار آب گرم نیز یک راهکار خانگی عالی برای درمان خشکی در گلو و باز کردن مجاری تنفسی است.
- غرغره کردن آب و نمک؛ غرغره کردن مخلوط آب ولرم و نصف قاشق چای‌خوری نمک، روشی ساده اما فوق‌العاده موثر است. نمک به کاهش التهاب و شست‌وشوی عوامل تحریک‌کننده یا میکروبی کمک می‌کند.
- نوشیدن مایعات گرم و عسل؛ آب ولرم مخلوط شده با عسل و لیموترش، ترکیبی تسکین‌دهنده و بسیار قوی به شمار می‌رود؛ زیرا عسل دارای خواص ضدباکتریایی و ضدالتهابی است و گلو را نرم می‌کند.
- مکیدن قرص‌های نرم‌کننده؛ این قرص‌ها با تحریک تولید بزاق، به مرطوب ماندن گلو و کاهش حس خارش و درمان سریع خشکی گلو کمک می‌کنند.
- استراحت کلامی؛ در صورت وجود التهاب، کاهش صحبت کردن و استراحت دادن به تارهای صوتی از تحریک بیشتر گلو جلوگیری می‌کند.
طبق مطالعات منتشر شده در وب‌سایت mayoclinic،
یک راه آسان و ارزان برای تحریک غدد بزاقی، جویدن آدامس بدون قند است. جویدن، غدد را به تولید بزاق بیشتر تحریک می‌کند؛ بنابراین، جویدن منظم آدامس تنها درمانی است که برای خشکی گلو نیاز دارند.
برای درمان خشکی گلو چی بخوریم؟
یکی از ساده‌ترین راه‌های درمان خانگی خشکی گلو، انتخاب خوردنی‌های مناسب و دوری از خوراکی‌های مضر است. در ادامه با دمنوش‌ها و غذاهای مفید برای درمان خشکی گلو و سرفه خشک آشنا شوید.
بهترین دمنوش برای خشکی گلو
نوشیدن مایعات گرم و دمنوش‌ها از لذت‌بخش‌ترین و مؤثرترین راهکارها برای تسکین التهاب و درمان خشکی گلو طب سنتی است. در ادامه چند دمنوش برای خشکی گلو را معرفی می‌کنیم:
- دمنوش زنجبیل؛ به دلیل داشتن خواص ضدالتهابی قوی، به کاهش تورم و تسکین انواع گلودرد کمک می‌کند.
- دمنوش آویشن؛ دارای ترکیبات ضدعفونی‌کننده است و در تسکین سرفه و خشکی گلو به ویژه در سرماخوردگی‌ها بسیار مفید است.
- دمنوش بابونه؛ این دمنوش به دلیل خاصیت آرام‌بخش و ضدالتهابی خود، شناخته شده و برای نرم کردن گلو و کمک به خواب راحت مفید است.
- دمنوش ریشه ختمی؛ حاوی موسیلاژ است که لایه‌ای محافظ و تسکین‌دهنده روی غشای گلو ایجاد می‌کند.
- شیر گرم و عسل؛ یک نوشیدنی کلاسیک که به نرم شدن گلو کمک می‌کند.
بهترین و بدترین غذاها برای درمان خشکی گلو
انتخاب غذا و خوراکی مناسب، در پیشگیری از تشدید خشکی گلو و مشکلاتی همچون زخم یا خفگی بسیار موثر است. بهترین غذاها در زمان ابتلا به خشکی گلو عبارتند از:
- آب و مایعات گرم
- غذاهای آب‌دار و خورشتی؛ مانند سوپ، آب گوشت
- آب میوه‌های طبیعی کم‌اسید
- چای و دمنوش
- غذاهای نرم و پوره شده
- عسل
مصرف عسل به‌عنوان یک سرکوب‌کننده طبیعی سرفه و نرم‌کننده گلو، بسیار موثر است. از سوی دیگر، مصرف برخی خوراکی‌ها و غذاها علائم خشکی گلو را تشدید می‌کنند. در ادامه به غذاهای مضر برای خشکی گلو پرداخته‌ایم:
- نوشیدنی‌های گازدار
- آبمیوه‌های اسیدی مانند آب پرتقال
- قهوه و کافئین
- غذاهای تند و پر ادویه
- غذاهای شور و فرآوری‌شده
- غذاهای سفت و خشک
درمان خشکی گلو ناشی از سرماخوردگی
التهاب، تورم مجاری تنفسی و گرفتگی بینی، برخی از عوارض بیماری سرماخوردگی هستند که منجر به تنفس فرد از راه دهان می‌شوند؛ همین مسئله درنهایت به تشدید خشکی گلو می‌انجامد. بهترین راهکارها برای درمان خشکی گلو سرماخوردگی نیز شامل غرغره آب‌نمک، استفاده از دستگاه بخور (به ویژه در شب)، مصرف رفع خشکی گلو و نوشیدن مایعات کافی است.
- شربت‌های ایمونو-گیاهی و ضد ویروس: مصرف گزینه‌هایی مانند شربت پلارژین یا کپسول‌های حاوی اکیناسه و ویتامین C به کوتاه‌شدن دوره سرماخوردگی و رفع التهاب کمک می‌کند.
- اسپری‌های ضدعفونی‌کننده: استفاده از اسپری‌های دهانی گیاهی حاوی بره‌موم یا عصاره‌های ضدباکتری، میکروب‌های عامل بیماری را در ناحیه گلو مهار می‌کنند.
- دمنوش‌های ضدالتهاب تنفسی: علاوه بر دمنوش‌های عمومی، نوشیدن چای اکیناسه یا ترکیب آب ولرم با لیموترش تازه و زنجبیل برای پاکسازی مجاری تنفسی فوق‌العاده است.
- بخور اکالیپتوس یا نعناع: اضافه کردن چند قطره اسانس نعناع یا اکالیپتوس به دستگاه بخور، به باز شدن سینوس‌ها و کاهش خشکی ناشی از تنفس دهانی کمک می‌کند.
همچنین، مصرف برخی مواد غذایی و میوه‌ها نیز علاوه بر تقویت سیستم ایمنی برای درمان خشکی و التهاب گلو در سرماخوردگی مفید است. در این لینک می‌توانید با بهترین میوه برای سرماخوردگی آشنا شوید.
درمان خشکی گلو ناشی از آلرژی
حساسیت‌های فصلی یا آلرژی به عوامل محیطی مانند گرد و غبار، گرده گیاهان یا موی حیوانات، یکی دیگر از علل مهم خشکی گلو است. آلرژی گلو باعث واکنش بیش از حد سیستم ایمنی و ترشح هیستامین می‌شود که التهاب در بینی و حلق و همچنین افزایش ترشحات پشت حلق را به همراه دارد. این ترشحات می‌تواند گلو را تحریک و حس خشکی را ایجاد کند. استفاده از داروهای آنتی‌هیستامین، در کنار سایر روش‌های گفته شده در بخش‌های قبل، برای درمان خشکی گلو آلرژیک بسیار موثر و ضروری است.
- شربت‌ها و قرص‌های آنتی‌آلرژی گیاهی: فراورده‌های حاوی عصاره گیاه زوفا یا گل بنفشه به‌طور تخصصی برای کاهش حساسیت و خارش مخاط گلو فرموله شده‌اند.
- اسپری‌های مرطوب‌کننده سدکننده: استفاده از اسپری‌های دهانی حاوی جلبک دریایی یا اسیدهای مرطوب‌کننده، یک لایه محافظ ایجاد کرده و مانع از نشستن ذرات آلرژن روی مخاط گلو می‌شوند.
- غرغره آب‌نمک مکرر: شست‌وشوی پی‌درپی مجاری تنفسی با سرم یا آب‌نمک رقیق، ذرات آلرژن و گرده‌های معلق را از گلو پاکسازی می‌کند.
- پرهیز جدی از محرک‌ها: خودداری از قرار گرفتن در معرض دود، عطرهای تند، مواد شوینده شیمیایی و نوشیدنی‌های کافئین‌دار ممکن است خشکی گلو ناشی از حساسیت را تسکین دهد.
درمان خشکی گلو با دارو
درمان دارویی این عارضه، بسته به علت خشکی گلو متفاوت است و حتما باید با تجویز و تأیید پزشک صورت گیرد. برخی از داروهای موثر برای درمان احساس خشکی و خارش گلو عبارتند از:
- آنتی‌هیستامین‌ها؛ برای خشکی گلوی آلرژیک
- ضد احتقان‌ها: در صورت گرفتگی مجاری تنفسی
- آنتی‌بیوتیک‌ها: برای درمان عفونت‌های باکتریایی
- داروهای ضد رفلاکس
- شربت خشکی گلو
معمولا استفاده از شربت ضد سرفه برای درمان سرفه‌های خشک، برای کاهش احساس خشکی در گلو نیز موثر هستند.
شربت گیاهی برای درمان خشکی گلو
برای کسانی که دوست دارند به جای داروهای شیمیایی با کمک طبیعت گلویشان را نرم کنند، شربت‌های بر پایه گیاهان دارویی گزینه‌های بسیار مناسبی هستند. این محصولات با ایجاد یک لایه محافظ روی مخاط گلو، التهاب و خشکی را کاهش می‌دهند و سرفه‌های ناشی از خشکی را آرام می‌کنند.
- شربت زوفا (یا زوفا پلاس): این شربت حاوی گل ختمی، زوفا، گل بنفشه و عسل است و با ایجاد یک لایه محافظ و مرطوب‌کننده، التهاب و خشکی شدید گلو را التیام می‌دهد.
- شربت بنفشه (مانند بنفشه باریج): این محصول گیاهی با خاصیت خنک‌کنندگی و ضدالتهابی طبیعی، سوزش و خشکی حنجره و مخاط گلو را برطرف می‌کند.
- شربت تیمکس پلاس: این دارو ترکیبی از عصاره آویشن و عسل طبیعی است و علاوه بر مرطوب‌کردن مخاط خشک، خاصیت ضدباکتریایی دارد و اسپاسم گلو را از بین می‌برد.
- شربت پروسپان یا پکتوگل: این شربت گیاهی حاوی عصاره برگ عشقه است و به شل شدن مخاط، رفع تحریکات و مرطوب شدن مجاری تنفسی کمک می‌کند.
- شربت توسیان یا برونکوباریج: این محصول حاوی عصاره آویشن باغی است و التهاب گلو را تسکین می‌دهد و سرفه‌های ناشی از خشکی را آرام می‌کند.
- شربت پلاروکا: تهیه‌شده از عصاره ریشه گیاه پلارگونیوم، این محصول خشکی گلوی ناشی از شروع سرماخوردگی یا ویروس را درمان کرده و دوره بیماری را کوتاه‌تر می‌کند.
اسپری مرطوب‌کننده گلو برای رفع خشکی
اسپری‌ها و دهان‌شویه‌های مرطوب‌کننده روشی سریع و مستقیم برای آبرسانی به بخش‌های انتهایی دهان و گلو هستند. این محصولات سطح مخاط خشک‌شده را مرطوب می‌کنند و حس خارش و سوزش را بلافاصله تسکین می‌دهند. استفاده از آن‌ها به خصوص در محیط‌های خشک یا برای افراد با تنفس دهانی بسیار کاربردی است.
- اسپری پروپولیس: این محصول حاوی بره‌موم و عصاره‌های گیاهی است که علاوه‌بر آبرسانی و رفع خشکی، خاصیت ضدعفونی‌کننده و ضدالتهاب قوی برای گلو دارد.
- اسپری رینوسالتین: این محلول نمکی استانداردشده رطوبت طبیعی مخاط تنفسی و انتهای گلو را بازمی‌گردانند و ذرات محرک را شست‌وشو می‌دهد.
- اسپری دهانی تروت کلداماریس: این اسپری حاوی عصاره‌های طبیعی جلبک دریایی است و با ایجاد یک لایه محافظ و مرطوب‌کننده روی مخاط گلو، خشکی، سوزش و التهاب را تسکین می‌دهد.
- اسپری دهانی دیمونکلد دیموند: حاوی ترکیبات گیاهی و مواد مؤثر نرم‌کننده است که غشای مخاطی دهان و گلو را آبرسانی کرده و با رفع خارش و خشکی، تنفس و صحبت کردن را راحت‌تر می‌کنند.
قرص‌های نرم‌کننده خشکی گلو
قرص‌های مکیدنی به آرامی در دهان حل می‌شوند و با تحریک ترشح بزاق، گلو را از خشکی نجات می‌دهند. داروی خشکی گلو علاوه‌بر مرطوب نگه داشتن محیط گلو، درد و خارش آن را به خوبی برطرف می‌کند و بلع را آسان‌تر می‌سازد.
- قرص مکیدنی آلتادین: حاوی عصاره گل ختمی، آویشن و اسانس نعناع است. این قرص با تولید لعاب طبیعی، مخاط آزرده گلو را آبرسانی کرده و سوزش، التهاب و خشکی را تسکین می‌دهد.
- کپسول ساپلاس مدز با ترکیب اکیناسه، ویتامین C و زینک: با ترکیب قدرتمند عصاره سرخ‌گل، ویتامین C و روی، علاوه بر تقویت سیستم ایمنی، به کاهش التهاب و التیام خشکی مجاری تنفسی کمک می‌کند.
- قرص مکیدنی تیمکس پلاس: حاوی عصاره غلیظ آویشن و منتول که مجاری تنفسی را نرم کرده و حس خارش و خشکی انتهای گلو را تسکین می‌دهد.
- قرص مکیدنی لیکوگل: حاوی عصاره ریشه شیرین‌بیان که با داشتن ترکیبات ضدالتهاب قوی، غشای مخاطی خشک و آزرده گلو را التیام می‌بخشد.
درمان دائمی خشکی گلو
اگر به‌صورت مکرر دچار خشکی گلو می‌شوید و انجام درمان‌های خانگی برای شما موثر نیست، باید با دکتر گوش، حلق و بینی مشورت کنید. در این مرحله، هدف، رفع علت اصلی و جلوگیری از بروز دوباره و چندباره علائم است. شایع‌ترین علل خشکی گلو معمولا رفلاکس اسید معده، آلرژی‌های مزمن یا مشکلات تنفسی ساختاری (مانند انحراف تیغه بینی یا پولیپ بینی) است. نحوه تشخیص علت اصلی، شامل معاینه گلو و حنجره، تست آلرژی و انجام تست‌های مخصوص اسید معده خواهد بود.
خشکی گلو چگونه درمان می‌شود؟
خشکی گلو اگرچه معمولا بی‌خطر است، اما در صورت تداوم می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای باشد. رعایت اصول ساده‌ای مانند نوشیدن مایعات گرم، استفاده از بخور، اجتناب از محرک‌ها و تغذیه مناسب می‌تواند به تسکین سریع علائم کمک کند.
درمان خشکی گلو نیازمند ترکیبی از مراقبت‌های خانگی و تشخیص تخصصی توسط پزشک است. در موارد مزمن، مراجعه به پزشک برای بررسی علل احتمالی مانند رفلاکس، آلرژی یا مشکلات تنفسی ضروری است. در این شرایط باید به دکتر گوش، حلق و بینی مراجعه کنید. اگر دچار علائم خشکی گلو هستید یا نیاز به مشورت با پزشک را دارید، می‌توانید پس از دریافت ویزیت آنلاین متخصص گوش، حلق و بینی، با بهترین متخصصان ایران به صورت متنی یا تلفنی مشورت کنید.
با ورود به وب‌سایت دکتردکتر می‌توانید به صورت اینترنتی نوبت خود را از این متخصص دریافت کنید.
