چگونه با ترس از ارتفاع یا آکروفوبیا مقابله کنیم؟

آیا فکر پریدن از روی یک سکوی بلند، بالارفتن از نردبان یا حتی ایستادن روی پلی که بر فراز یک دره عمیق ساخته شده است، شما را مضطرب می‌کند؟ این واکنش تا حد زیادی طبیعی است. ارتفاع در بسیاری از افراد می‌تواند احساس استرس، نگرانی و حتی حالت تهوع ایجاد کند. بااین‌حال، اگر ترس از ارتفاع به‌قدری شدید و آزاردهنده باشد که باعث شود از حضور در مکان‌های مرتفع به‌طور کامل اجتناب کنید، ممکن است به آکروفوبیا مبتلا باشید. ازآنجاکه این ترس بر فعالیت‌های روزمره، کار و حتی روابط اجتماعی شما تأثیر می‌گذارد، شناخت علائم، دلایل و روش‌های مدیریت آن اهمیت زیادی دارد. اگر کنجکاوید درباره آکروفوبیا بیشتر بدانید، مطالعه این مطلب را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

آکروفوبیا چیست؟

آکروفوبیا (Acrophobia) یکی از انواع اختلالات روانی است که در آن، فرد ترس شدیدی از ارتفاع احساس می‌کند. این نوعی اختلال اضطرابی است؛ زیرا فرد مبتلا به آکروفوبیا هنگام فکرکردن به ارتفاعات بلند یا حضور در یک مکان مرتفع دچار اضطراب شدیدی می‌شود.

سطح مشخصی از نگرانی درباره ارتفاع برای همه افراد طبیعی است. بیشتر ما در ارتفاعات محتاط‌تر از حد معمول عمل می‌کنیم. حتی ممکن است احساس ناراحتی یا لرزش داشته باشیم. در افراد مبتلا به آکروفوبیا این ترس، صرفا به‌خاطر ایستادن روی لبه صخره یا پشت‌بام یک آسمان‌خراش نیست. آنها حتی از موقعیت‌های رایج روزمره مانند بالارفتن از پله‌ها، سوارشدن در آسانسور شیشه‌ای، عبور از پل عابر پیاده، نشستن در طبقات بالای سالن تئاتر یا استادیوم، ایستادن در نزدیکی بالکن و حتی پارک‌کردن ماشین در یک پارکینگ چندطبقه ترس غیرمنطقی و شدیدی احساس می‌کنند. برخی از این افراد حتی با تماشای دیگران در مکان‌های مرتفع، خواه در زندگی عادی باشد یا در فیلم سینمایی، این علائم را تجربه می‌کنند.

چیزی که باعث می‌شود آکروفوبیا چالش‌برانگیز باشد، این است که ترس افراد مبتلا به این فوبیا به‌خاطر افتادن از ارتفاع نیست؛ درواقع اگر این‌طور بود، منطقی به نظر می‌رسید. این فوبیای پیچیده، سیستم هشدار بدن را حتی در محیط‌های کاملا امن فعال می‌کند. برای نمونه، وقتی پشت موانع ایمنی یا داخل ساختمان‌های محکم هستید، چرا باید از افتادن بترسید؟ ذهن شما می‌داند که در امان‌اید، اما بدن طوری واکنش می‌دهد که انگار همین حالا درمعرض خطر قرار گرفته‌اید. این باعث ایجاد گسستگی ناامیدکننده‌ای بین منطق و احساس می‌شود و می‌تواند شما را گیج و سردرگم کند.

علائم آکروفوبیا

علامت اصلی آکروفوبیا، احساس اضطراب شدید و ترس از ارتفاع است. بااین‌حال، از نظر احساسی و جسمی، تا حدودی مشابه سایر فوبیاها است. برخی از رایج‌ترین علائم آکروفوبیا عبارت‌اند از:

نشانه‌های هیجانی و علائم روانی

اگر به این فوبیا مبتلا باشید، ممکن است هنگام قرارگرفتن در مکانی که از سطح زمین بلندتر است، احساس وحشت کنید، به‌شکل غریزی دنبال چیزی بگردید که به آن چنگ بزنید و نتوانید به حس تعادل خود اعتماد کنید.

برخی از واکنش‌های رایج شامل به‌سرعت نشستن، چهاردست‌وپا راه‌رفتن، زانوزدن و با دست به زمین تکیه‌کردن است. برخی دیگر از واکنش‌های هیجانی شامل وحشت بیش‌ازحد، احساس تعادل‌نداشتن یا تمایل به فرار فوری از موقعیت است.

برخی از علائم روانی آکروفوبیا شامل احساس ترس و اضطراب شدید هنگام فکرکردن، نگاه‌کردن یا قرارگرفتن در مکان‌های مرتفع است. این افراد می‌ترسند در ارتفاع اتفاق ناگواری رخ دهد؛ مثلا سقوط کنند یا در آنجا گیر بیفتند.

اضطراب و اجتناب

اگر به آکروفوبیا مبتلا باشید، ممکن است از موقعیت‌هایی که شامل حضوریافتن در مکان‌های مرتفع هستند وحشت کنید. برای مثال، می‌خواهید به تعطیلات بروید؛ اما حتی قبل از حرکت، نگرانید که نکند مجبور به اقامت در اتاقی در طبقه بالای یک هتل باشید. می‌خواهید خانه را تعمیر کنید یا خانه‌تکانی کنید، از ترس استفاده از نردبان آن را به تعویق می‌اندازید. حتی به دیدار دوستانی که منزلشان در طبقات بالای ساختمان است و بالکن دارند، نمی‌روید.

این اجتناب در توانایی شما برای انجام فعالیت‌های روزمره اختلال ایجاد می‌کند. برای مثال، ممکن است از شرکت در برخی گردش‌های تفریحی خودداری کنید، رفت‌وآمد با دوستان و خانواده را محدود کنید، از برخی موقعیت‌های شغلی عالی بگذرید و از اینکه نمی‌توانید از پله‌برقی، بالکن، پل عابر پیاده و موارد مشابه استفاده کنید خجالت‌زده شوید.

علائم و نشانه‌های فیزیکی

نشانه‌های جسمی آکروفوبیا مشابه سایر فوبیاهای خاص است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درد در قفسه سینه؛
• سرگیجه و سبکی سر؛
• تعریق؛
• حالت تهوع؛
• تشدید ضربان قلب هنگام فکرکردن به ارتفاع یا نگاه‌کردن به آن؛
• تنگی‌نفس؛
• لرزش.

آکروفوبیا چقدر شایع است؟

آکروفوبیا یکی از رایج‌ترین فوبیاهاست. تقریبا ۳ تا ۶ درصد از مردم به آکروفوبیا مبتلا هستند. یک مطالعه نشان داده است که حدود ۲۸درصد از کل بزرگ‌سالان در مقطعی از زندگی خود ممکن است از نظر دیداری با ارتفاع مشکل پیدا کنند.

افراد مبتلا به آکروفوبیا بیشتر از چه نوع ارتفاعی می‌ترسند؟

همه نوع ارتفاع برای افراد مبتلا به آکروفوبیا ترسناک است اما این‌طور نیست که همه مبتلایان به یک شدت از همه ارتفاعات بترسند. معمولا افراد مبتلا به آکروفوبیا از بیش از یک نوع ارتفاع می‌ترسند.

برخی از موقعیت‌هایی که این افراد از حضور در آنها هراس دارند عبارت‌اند از:

• بالارفتن از پله‌ها؛
• استفاده از نردبان؛
• استفاده از پارکینگ طبقاتی؛
• ایستادن روی پل یا عبور از آن؛
• سوارشدن به ترن هوایی؛
• ایستادن در نزدیکی بالکن یا بالای ساختمان؛
• نگاه کردن به بیرون از پنجره یک ساختمان بلند.

بیماری‌ها و شرایط مرتبط با آکروفوبیا

برخی از بیماری‌ها و فوبیاها ممکن است همزمان با آکروفوبیا رخ دهند یا با آن مرتبط باشند. برخی از آنها شامل موارد زیر هستند:

ورتیگو یا سرگیجه

سرگیجه شدیدی که با احساس چرخش اجسام همراه است، ورتیگو (Vertigo) نامیده می‌شود. آکروفوبیا ممکن است احساساتی شبیه ورتیگو ایجاد کند. ایلینوفوبیا هم نوعی فوبیا است که در آن ترس از ابتلا به ورتیگو، علائمی مشابه آن را ایجاد می‌کند. بااین‌حال، این سه بیماری یکسان نیستند.

درصورتی‌که علائم ورتیگو در شما مشاهده می‌شود باید به پزشک مراجعه کنید. ممکن است پزشک برای ردکردن سایر بیماری‌های عصبی مرتبط، آزمایش خون، سی‌تی اسکن و ام‌آرآی (MRI) تجویز کند.

باتموفوبیا (Bathmophobia)

این فوبیا که به‌معنای ترس از شیب‌ها و پله‌ها است، گاهی همزمان با آکروفوبیا رخ می‌دهد. در باتموفوبیا، ممکن است هنگام مشاهده یک شیب تند، حتی اگر نیازی به بالا رفتن از آن نداشته باشید، وحشت کنید. معمولا بسیاری از افراد مبتلا به باتموفوبیا به آکروفوبیا مبتلا هستند ولی برعکس آن درست نیست. بسیاری از مبتلایان به آکروفوبیا علائم باتموفوبیا را تجربه نمی‌کنند.

کلیماکوفوبیا (Climacophobia)

این فوبیا که به‌معنای ترس از صعود است، با باتموفوبیا نقاط مشترکی دارد؛ اما معمولا فقط زمانی رخ می‌دهد که درحال فکرکردن به بالارفتن از پله‌ها هستید. معمولا افراد مبتلا به کلیماکوفوبیا وقتی پایین پله‌های شیب‌دار ایستاده‌اند، از دیدن آن نمی‌ترسند. آنها زمانی می‌ترسند که به بالارفتن از آن فکر کنند. در باتموفوبیا افراد از دیدن شیب و پله هم وحشت دارند چه برسد به اینکه از آن بالا بروند. کلیماکوفوبیا ممکن است همراه با آکروفوبیا رخ دهد.

آئروفوبیا (Aerophobia)

آئروفوبیا به‌معنای ترس از پرواز است. بسته به شدت ترس، افراد مبتلا به این فوبیا ممکن است فقط وقتی در هوا هستند ترس را احساس کنند یا اینکه حتی از دیدن فرودگاه و هواپیما هم هراس داشته باشند. آئروفوبیا ممکن است همزمان با آکروفوبیا رخ دهد.

علت ترس از ارتفاع چیست؟

فوبیاها معمولا از دوران کودکی شکل می‌گیرند و آکروفوبیا هم از این قاعده مستثنا نیست. برای ترس شدید از ارتفاع، علت قطعی واحدی وجود ندارد؛ اما پژوهشگران چند نظریه اصلی را برای توضیح شکل‌گیری آن مطرح کرده‌اند:

دیدگاه تکاملی

بر اساس نظریه‌های تکاملی، انسان‌ها به‌طور طبیعی آمادگی دارند از چیزهایی که می‌توانند برای بقا خطرناک باشند بترسند. ارتفاع هم یکی از این موارد است؛ زیرا سقوط از بلندی تهدیدی برای جان انسان به شمار می‌رود. به همین دلیل، برخی پژوهشگران بر این باورند ترس از ارتفاع تا حدی ذاتی و غریزی است و به‌عنوان یک مکانیسم محافظتی در انسان (و حتی موجودات دیگر) شکل گرفته است.

برای نمونه، در سال ۱۹۶۰ دو روان‌شناس مشهور به‌نام النور جی. گیبسون (Eleanor J. Gibson) و ریچارد دی. واک (Richard D. Walk) آزمایش جالبی با عنوان آزمایش پرتگاه بصری (The Visual Cliff) را هم روی نوزادان انسان که چهاردست‌وپا راه می‌رفتند و هم روی نوزادان برخی از حیوانات انجام دادند. آنها یک سکو ساخته بودند که بخشی از آن امن و طبیعی بود ولی از جایی به بعد، با یک شیشه ضخیم پوشانده شده بود. زیر شیشه طوری دیده می‌شد که انگار یک پرتگاه عمیق است (تصویر زیر را ببینید).

جالب اینجاست که نوزادان به‌محض رسیدن به لبه‌ای که حس سقوط به آنها می‌داد، از ادامه رفتن خودداری می‌کردند. حتی با اینکه مادر نوزاد در سمت دیگر می‌ایستاد و او را تشویق می‌کرد که به سویش برود، نوزاد قانع نمی‌شد که عبور از آنجا امن است. این آزمایش نشان داد که ترس از ارتفاع یا سقوط صرفا یادگرفتنی نیست.

دیدگاه رفتارگرایی

نظریه‌های رفتارگرایی می‌گویند فوبیاها از طریق تجربه و تعامل با محیط ایجاد می‌شوند؛ یعنی فرد به‌مرور زمان یاد می‌گیرد که از یک موقعیت ویژه بترسد. برای نمونه، وقتی کودکی می‌بیند والدینش هنگام قرارگرفتن در ارتفاع دچار ترس و اضطراب می‌شوند، ممکن است همان ترس را در خود شکل دهد. بنابراین، گاهی ترس از ارتفاع، یک واکنش بیش‌ازحد نسبت به آسیبی است که ممکن است به فرد برسد. او به دردهای احتمالی که ممکن است به‌خاطر سقوط از ارتفاع ایجاد شوند، فکر می‌کند و نگران می‌شود.

تروما

عامل دیگر، تجربه‌های ناخوشایند یا آسیب‌زای گذشته است. فردی که خودش دچار سقوط شده یا شاهد سقوط دیگران و حادثه‌ای مرتبط با ارتفاع بوده است، ممکن است ترس شدیدی نسبت به مکان‌های بلند پیدا کند.

شرطی‌سازی کلاسیک

شرطی‌سازی کلاسیک نقش مهمی در آکروفوبیا دارد. برای مثال، اگر فردی در کودکی از درخت سقوط کرده باشد، ممکن است ذهن او بین ارتفاع و خطر، درد و سقوط ارتباط برقرار کند. درنتیجه، در موقعیت‌های مشابه بعدی، احساس ترس شدیدی را حس می‌کند؛ بدون اینکه حتی خطر واقعی وجود داشته باشد. این ارتباط یادگرفته‌شده بین ارتفاع و سقوط، باعث می‌شود فرد همواره در مواجهه با ارتفاع اضطراب و اجتناب را تجربه کند.

نکته مهم: براساس شواهد، ترس از ارتفاعی که از کودکی شروع می‌شود، معمولا ظرف چند سال بهبود می‌یابد؛ اما آکروفوبیای شروع‌شده در بزرگ‌سالی اغلب تا پایان زندگی ادامه دارد.

آکروفوبیا چگونه تشخیص داده می‌شود؟

آکروفوبیا یک اختلال مجزا نیست که در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5-TR) شناخته‌شده باشد. بنابراین، چیزی با عنوان تست آکروفوبیا یا تست ترس از ارتفاع وجود ندارد. درمانگران این بیماری را به‌عنوان یک فوبیای خاص تشخیص می‌دهند.

برای تشخیص یک فوبیای خاص، پزشک یا تراپیست سؤلاتی درباره ماهیت، مدت و شدت علائم می‌پرسد. سپس درباره سابقه و تجربیات قبلی شما سؤال می‌کند. معمولا برای تشخیص آکروفوبیا باید حداقل شش‌ماه ترس و اضطراب مداوم از ارتفاع را تجربه کرده باشید. آنها ابتدا هر بیماری جسمی یا روانی دیگری را که ممکن است باعث علائم شما شده باشند رد می‌کنند و سپس سراغ معیارهای فوبیا می‌روند.

به‌طور کلی، فوبیاها حداقل چهار معیار برای تشخیص دارند:

1. ترس شدید و غیرمنطقی: ترس مداوم از شیء یا موقعیت خاص. شدت این ترس تناسبی با تهدید واقعی ندارد.
2. اضطراب پیش‌بینانه: فردی که فوبیا دارد، مدام درباره موقعیت‌ها یا تجربیاتی که ممکن است در آینده او را با عامل ترس او مواجه کنند نگران است.
3. اجتناب: بسیاری از افراد مبتلا به فوبیا از شیء یا موقعیتی که از آن می‌ترسند دوری می‌کنند. بعضی افراد حتی برای فرار از چیزی که از آن می‌ترسند، دست به هر اقدامی می‌زنند؛ حتی اگر خطرناک باشد.
4. اختلال در زندگی روزمره: برای اینکه یک ترس به‌عنوان فوبیا تشخیص داده شود، باید به‌شکلی زندگی روزمره فرد را محدود یا مختل کند.

عوارض آکروفوبیا درصورت بی‌توجهی به درمان

شاید فکر کنید مگر ترسیدن از ارتفاع چقدر ممکن است خطرناک یا جدی باشد که نگران آن باشیم. شاید جایی برای نگرانی وجود نداشته باشد اما درصورتی‌که درمانش نکنید، از چند جهت زندگی روزمره شما را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. برخی از پیامدهای آکروفوبیا شامل موارد زیر هستند:

تأثیر بر فعالیت‌های روزمره

معمولا پیامد اصلی آکروفوبیا، تمایل به محدودکردن فعالیت‌های روزانه برای اجتناب از قرارگرفتن در موقعیت‌های ترسناک است. زندگی با ترس از ارتفاع، ممکن است به‌تدریج دنیای شما را کوچک کند. خودداری از حضور در مکان‌های مرتفع، با گذشت زمان به‌شکل قابل‌توجهی بر زندگی روزمره و روابط شما تأثیر می‌گذارد. بعد از مدتی، می‌بینید که به‌شکل خودکار دعوت دیگران برای گردش یا مهمانی را رد می‌کنید، مسیرها را برای اجتناب از پارکینگ‌های چندطبقه تغییر می‌دهید، هنگام مصاحبه شغلی در یک ساختمان اداری بلند، به‌راحتی دچار اضطراب می‌شوید.

ناراحتی و سرخوردگی

شاید مواردی که در بالا گفتیم، به نظرتان پیش‌پاافتاده باشند؛ اما با گذشت زمان پیامدهای آنها را حس می‌کنید. برای نمونه، اگر دوستان شما هرهفته برای پیاده‌روی دور هم جمع شوند و شما از ترس اینکه مسیرتان به ارتفاعات بخورد نتوانید آنها را همراهی کنید، غصه نمی‌خورید؟

می‌توانید راحت به کسی که با او ملاقات کاری دارید، توضیح بدهید که چرا نمی‌توانید با او به کافه‌ای بروید که در بالکن یک ساختمان بلند ساخته شده است؟

وقتی اعضای خانواده شما نمی‌فهمند چرا یک منظره زیبای بی‌خطر باعث ترس شدید شما می‌شود، احساس ناامیدی به شما دست نمی‌دهد؟

اگر هیچ‌یک از این احساسات ناخوشایند را ندارید مشکلی نیست! ولی گزارش‌هایی وجود دارد از افرادی که گاهی فقط به این دلیل که نتوانسته‌اند به طبقه بالای ساختمانی بروند، در طبقه همکف گیر افتاده‌اند. برخی افراد از تعطیلات رؤیایی خود به‌دلیل پرواز یا صرفا کوهستانی‌بودن مقصد، صرف‌نظر کرده‌اند. افرادی بوده‌اند که موقعیت‌های عاطفی، شغلی و تحصیلی فوق‌العاده‌ای را به‌خاطر آکروفوبیا از دست داده‌اند.

اقدامات خطرناک

برخی از افراد مبتلا به آکروفوبیا در ارتفاعات دچار حمله پانیک می‌شوند. اگر ارتفاعی که در آن هستند امن باشد، خطری آنها را تهدید نمی‌کند. در غیر این صورت، حمله هراس ممکن است باعث شود فرد به‌دلیل وحشت بیش‌ازحد واکنش‌های خطرناکی نشان دهد. برای مثال، روی یک پل معلق بدون حفاظ به‌دلیل حمله هراس بدود و درنتیجه، سقوط کند.

گفت‌وگوی درونی

شاید چالش‌برانگیزترین مشکل افراد مبتلا به آکروفوبیا، گفت‌وگوی درونی آنها باشد. ندایی که باعث می‌شود مدام از خودشان انتقاد کنند. این افراد اغلب به خودشان نهیب می‌زنند که:

• واقعا از چی می‌ترسی؟ مگه بچه‌ای؟
• خجالت نمی‌کشی از یه پل عابر پیاده نمی‌تونی بالا بری؟
• تو باید از پسش بربیای! وگرنه همه بهت می‌خندن.

آنها با این گفت‌وگوی مداوم، خودشان را زجر می‌دهند. همیشه نگران‌اند در چشم دیگران ضعیف یا غیرمنطقی به نظر بیایند. این افکار اگر بیشتر از خود فوبیا محدودکننده نباشند، کمتر از آن هم نیستند و لایه‌های بیشتری از استرس و شک‌به‌خود را ایجاد می‌کنند.

شما تنها نیستید. آکروفوبیا افراد را از هر قشری از جامعه، خواه خلبان باشند یا مهندس یا کارگر ساختمانی، تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. هوش، شجاعت و منطق هیچ ارتباطی با ابتلا به این بیماری ندارند. موضوع دلگرم‌کننده این است که آکروفوبیا یک اختلال اضطرابیِ کاملاً قابل‌درمان است.

روش‌های درمان آکروفوبیا

آکروفوبیا می‌تواند علائم مشترکی با بیماری‌های دیگری مانند سرگیجه و سایر فوبیاهای خاص داشته باشد و صرفا مشکل ارتفاع نباشد. به همین دلیل، بهتر است هرچه زودتر برای درمان آن از روان‌درمانگران کمک بگیرید. برخی از روش‌های درمان آکروفوبیا عبارت‌اند از:

۱. درمان شناختی‌رفتاری

درمان شناختی‌رفتاری (CBT) نوعی درمان روان‌شناختی است که به شناسایی و تغییر الگوهای فکری ویژه‌ای که باعث تشدید ترس شما می‌شوند کمک می‌کند. CBT اولین انتخاب برای درمان فوبیاهای خاص است. درمانگر با پرسیدن سؤال و صحبت‌کردن با شما شروع می‌کند. سپس ممکن است از تکنیک‌های رفتاری مانند مواجهه‌درمانی که در ادامه توضیح خواهیم داد استفاده کند.

علاوه بر آن، CBT به شما استراتژی‌های مقابله عملی برای مدیریت اضطراب و ایجاد یک دیدگاه متعادل‌تر در موقعیت‌های مرتبط با ارتفاع را آموزش می‌دهد. با این روش‌ها می‌توانید واکنش وحشت را متوقف کنید و بازیابی کنترل هیجانی خود را یاد بگیرید.

۲. مواجهه‌درمانی

رایج‌ترین روش روان‌درمانی برای درمان فوبیاهای خاص، ازجمله آکروفوبیا است. افراد مبتلا به فوبیا معمولا از موقعیت‌ها، مکان‌ها یا شرایطی که با موضوع ترس آن‌ها مرتبط است دوری می‌کنند. این اجتناب اگرچه در کوتاه‌مدت باعث کاهش اضطراب می‌شود، در بلندمدت ترس را پایدارتر و حتی شدیدتر می‌کند. آنها با اجتناب هرگز یاد نمی‌گیرند که می‌توانند بدون خطر واقعی با آن موقعیت روبه‌رو شوند.

در مواجهه‌درمانی، درمانگر به‌صورت کنترل‌شده و برنامه‌ریزی‌شده فرد را با عامل ترس روبه‌رو می‌کند تا به‌تدریج حساسیت ذهنی و جسمی او را کاهش دهد. هدف این است که مغز به‌تدریج یاد بگیرد موقعیتی که همیشه خطرناک تصور می‌شد، لزوما تهدید واقعی نیست و می‌توان اضطراب ناشی از آن را مدیریت کرد.

این درمان به دو شیوه اصلی انجام می‌شود. روش حساسیت‌زدایی سیستماتیک (Systematic Desensitization) که در آن فرد مرحله‌به‌مرحله با موقعیت ترسناک مواجه می‌شود. برای نمونه، فردی که آکروفوبیا دارد ابتدا فقط تصاویر مکان‌های بلند را می‌بیند، سپس در ارتفاع کم قرار می‌گیرد و به‌مرور با موقعیت‌های سخت‌تر روبه‌رو می‌شود. این روند آرام و منظم باعث می‌شود اضطراب به‌تدریج کاهش پیدا کند.

روش دوم، مواجهه مستقیم (Flooding) است که در آن، فرد سریع‌تر و بدون مراحل مقدماتی با موقعیت ترس‌برانگیز روبه‌رو می‌شود. این روش فشار روانی بیشتری ایجاد می‌کند و بنابراین، باید تحت نظارت دقیق درمانگر متخصص انجام شود.

در هر دو روش، فرد هم‌زمان یاد می‌گیرد چگونه واکنش‌های اضطرابی خود مانند تپش قلب، لرزش یا احساس وحشت را کنترل کند و به‌جای فرار، با موقعیت ترسناک کنار بیاید.

۳. مواجهه‌درمانی با واقعیت مجازی

یک مطالعه پژوهشی در سال ۲۰۱۷ نشان داد مواجهه‌درمانی با واقعیت مجازی ممکن است به همان اندازه مواجهه‌درمانی با قراردادن فرد در ارتفاعات واقعی برای درمان آکروفوبیا مؤثر باشد.

مواجهه‌درمانی با واقعیت مجازی (VRET) نوعی درمان روان‌شناختی است که از فناوری واقعیت مجازی (VR) برای شبیه‌سازی موقعیت‌های استرس‌زا استفاده می‌کند. در این روش، فرد با استفاده از هدست واقعیت مجازی، وارد محیطی می‌شود که کاملا واقعی به نظر می‌رسد اما در حقیقت یک فضای کنترل‌شده است.

برای مثال، اگر آکروفوبیا دارید، با هدست خود را روی بالکن یک ساختمان بلند، کنار لبه یک برج یا روی پل معلق می‌بینید. مغز شما آن را بسیار نزدیک به واقعیت تجربه می‌کند و همین موضوع باعث می‌شود به‌صورت ایمن با ترس خود مواجه شوید.

با استفاده از فناوری پیشرفته VR، درمانگر می‌تواند شدت مواجهه را با دقت بیشتری تنظیم کند؛ یعنی از موقعیت‌های ساده‌تر مانند ایستادن در یک ارتفاع کم شروع کند و به‌تدریج به شرایط دشوارتر برسد. به همین دلیل، فرد بدون قرارگرفتن در خطر واقعی فرصت کنترل اضطراب و کاهش واکنش ترس را پیدا می‌کند.

یکی از مزایای این روش، صرفه‌جویی در هزینه و زمان است؛ زیرا نیازی نیست درمانگر برای ایجاد موقعیت واقعی همراه بیمار به مکان‌های مرتفع برود. همچنین محیط درمان کاملا تحت کنترل است و امکان توقف فوری جلسه در صورت افزایش اضطراب وجود دارد. البته این روش با محدودیت‌هایی مواجه است. تجهیزات واقعیت مجازی گران‌قیمت هستند و در تعداد کمی از مراکز درمانی در دسترس‌اند. بااین‌حال، با پیشرفت فناوری و کاهش هزینه تجهیزات VR، انتظار می‌رود استفاده از این روش در آینده آسان‌تر شود.

۴. دارودرمانی

معمولا برای درمان فوبیاهای خاص مانند آکروفوبیا دارو تجویز نمی‌شود. بااین‌حال، درمان دارویی ترس از ارتفاع در برخی موارد برای تسکین کوتاه‌مدت وحشت و اضطراب در نظر گرفته می‌شود. برای مثال:

• مسدودکننده‌های بتا: مسدودکننده‌های بتا نظیر پروپرانولول یا آتنولول برای درمان یا پیشگیری از علائم فیزیکی اضطراب مانند ضربان قلب سریع استفاده می‌شوند؛
• آرام‌بخش‌ها (بنزودیازپین‌ها): بنزودیازپین‌ها به‌شکل موقت میزان اضطراب شما را کاهش می‌دهند.

داروی D-سیکلوسرین از سال ۲۰۰۸ در آزمایش‌های بالینی برای درمان اختلالات اضطرابی به کار رفته است. یک تحلیل جامع نشان داد D-سیکلوسرین ممکن است اثربخشی مواجهه‌درمانی را برای درمان اختلالات اضطرابی افزایش دهد. بااین‌حال، هنوز تحقیقات بیشتری باید درباره دز و مدت‌زمان درمان با این دارو انجام شود.

۵. هیپنوتیزم‌درمانی

در هیپنوتیزم‌درمانی، ابتدا درمانگر شما را به یک حالت آرامش عمیق فرو می‌برد. سپس با استفاده از تصاویر هدایت‌شده و تکنیک‌های تلقینی، به شما در ازبین‌بردن واکنش ترس به فوبیا کمک می‌کند. شواهد روایی نشان می‌دهد که هیپنوتیزم‌درمانی ممکن است برای کمک به افراد در غلبه بر ترس از ارتفاع مفید باشد. بااین‌حال، تحقیقات علمی بیشتری برای درک مزایای بالقوه هیپنوتیزم‌درمانی لازم است.

راهکارهای خانگی غلبه بر ترس از ارتفاع

بسیاری از اصلاحات سبک زندگی و استراتژی‌های آرامش‌بخش ممکن است به تسکین علائم آکروفوبیا کمک کنند. تکنیک‌های آرام‌سازی و تمرین‌های ذهن‌آگاهی شامل یوگا، تنفس عمیق، مراقبه و آرام‌سازی پیش‌رونده عضلات (PMR)، به شما در مقابله با استرس و اضطراب کمک می‌کنند. این تکنیک‌ها به شما می‌آموزند که چگونه واکنش طبیعی آرامش بدن خود را فعال کنید و در مواجهه با موقعیت‌های چالش‌برانگیز، کنترل هیجانی بیشتری داشته باشید. خواب کافی و ورزش منظم یکی دیگر از راه‌های مقابله با استرس است.

درصورتی‌که در مکان مرتفعی قرار دارید و اضطراب به شما دست داده است، راهکارهای زیر را برای غلبه بر آن امتحان کنید:

• ثابت‌کردن دید یا نگاه خود به افق؛
• نشستن یا درازکشیدن؛
• نگاه‌کردن به اشیای ثابت در نزدیکی‌تان؛
• مکث یا توقف حرکت؛
• انجام حواس‌پرتی‌های شناختی، مانند نام‌بردن اقلامی از یک دسته خاص.

کلام آخر دکتردکتر

آکروفوبیا یا ترس از ارتفاع، ازجمله فوبیاهای قابل‌درمان است و بسیاری از افراد موفق می‌شوند بر آن غلبه کنند. با اینکه می‌توانید به‌تنهایی رویکردهای مختلفی را برای مدیریت اضطراب و ترس ناشی از ارتفاع امتحان کنید، کمک‌گرفتن از عزیزان و پشتیبانی حرفه‌ای با تکنیک‌های تخصصی، مسیر درمان را هموارتر می‌کند. درمانگران به شما کمک می‌کنند رویکردی را در پیش بگیرید که با موقعیت منحصربه‌فرد خودتان متناسب باشد.

ترس از ارتفاع دارید و می‌خواهید برای درمان اقدام کنید؟ پیشنهاد می‌کنیم همین حالا از خدمات مشاوره آنلاین دکتردکتر استفاده کنید تا با روان‌شناسان حرفه‌ای ما ارتباط بگیرید. آنها می‌توانند با تکنیک‌های درمانی مختلف برای غلبه بر آکروفوبیا به شما کمک کنند.

سوالات متداول

منابع

sydneyphobiaclinic

verywellmind

clevelandclinic

medicalnewstoday