هیپوگنادیسم یکی از اختلالات مهم هورمونی است که در آن غدد جنسی (بیضهها در مردان و تخمدانها در زنان) قادر به تولید کافی هورمونهای جنسی یا سلولهای جنسی نیستند. این اختلال علاوهبر تأثیر بر باروری، سلامت استخوانها، عملکرد جنسی، خلقوخو، انرژی و کیفیت زندگی را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. ازآنجاکه علائم هیپوگنادیسم در مردان و زنان متفاوت است، بسیاری از افراد ممکن است مدتها بدون تشخیص مناسب با این مشکل زندگی کنند. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند از بسیاری از عوارض این بیماری پیشگیری کرده و به بهبود سلامت عمومی و عملکرد هورمونی کمک کند. در این مقاله با هیپوگنادیسم در مردان و زنان، علائم، علتهای ایجاد آن، روشهای تشخیص و جدیدترین راهکارهای درمان پزشکی آشنا خواهید شد.
هیپوگنادیسم چیست؟
هیپوگنادیسم وضعیتی است که در آن بدن بهاندازه کافی هورمونهای جنسی تولید نمیکند. انتخاب روش درمان تاحدی به این بستگی دارد که آیا قصد بارداری یا فرزندآوری دارید یا خیر.
غدد جنسی «گناد» نیز نامیده میشوند. این غدد در افرادی که هنگام تولد جنسیت مؤنث برای آنها تعیین شده است (AFAB)، بهطور عمده شامل تخمدانها و در افرادی که هنگام تولد جنسیت مذکر برای آنها تعیین شده است (AMAB)، شامل بیضهها هستند.
هورمونهای جنسی در کنترل ویژگیهای جنسی ثانویه نقش مهمی دارند؛ ازجمله رشد پستانها در افراد مؤنث، رشد بیضهها در افراد مذکر و رشد موهای ناحیه تناسلی. این هورمونها همچنین در تنظیم چرخه قاعدگی و تولید اسپرم نیز نقش دارند.
هیپوگنادیسم با نام «نارسایی غدد جنسی» نیز شناخته میشود. زمانی که این اختلال در افراد مذکر رخ دهد، ممکن است از آن با عنوان «آندروپوز» یا «کاهش سطح تستوسترون خون» نیز یاد شود.
-
دکتر اکبر سلطانیمتخصص غدد و متابولیسم4,5 (1,111)تهراندریافت نوبت آنلاین -
دکتر عبدالرضا پورمتعبدمتخصص غدد و متابولیسم4,3 (823)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر علی طالعمتخصص غدد و متابولیسم4,5 (415)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر مهرزاد غلامپور دهکیمتخصص غدد و متابولیسم4,5 (1,079)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر مینا مویدنیامتخصص غدد و متابولیسم4,1 (38)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر شیرین حسنی رنجبرمتخصص غدد و متابولیسم4,3 (255)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر فرید فتاحیمتخصص غدد و متابولیسم3,3 (120)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر مهرناز ایمانیمتخصص غدد و متابولیسم4,1 (110)تهراندریافت نوبت آنلاین
تفاوت هیپوگنادیسم در مردان و زنان
تفاوت هیپوگنادیسم در مردان و زنان به نوع هورمونهای درگیر، علائم، علل زمینهای و روش درمان بستگی دارد.
در هیپوگنادیسم مردانه، بیماری به کاهش تولید تستوسترون و گاهی کاهش تولید اسپرم در بیضهها منجر میشود. در زنان، هیپوگنادیسم به کاهش تولید استروژن و پروژسترون در تخمدانها منجر میشود.
در درمان هیپوگنادیسم مردان معمولاً از تستوسترون یا داروهای محرک تولید اسپرم استفاده میکنند، درحالیکه در زنان، هورموندرمانی با استروژن و پروژسترون یا داروهای تحریک تخمکگذاری، بسته به علت بیماری و تمایل به بارداری، تجویز میشود.
انواع هیپوگنادیسم چیست؟
هیپوگنادیسم به ۳ نوع اصلی تقسیم میشود: هیپوگنادیسم اولیه و ثانویه و هیپوگنادیسم یوگونادوتروپیک.
هیپوگنادیسم اولیه
در هیپوگنادیسم اولیه، کاهش هورمونهای جنسی ناشی از اختلال در خود غدد جنسی (تخمدانها یا بیضهها) است.
در این حالت، غدد جنسی همچنان پیام تولید هورمون را از مغز دریافت میکنند، اما بهدلیل وجود مشکل در عملکرد خود، قادر به تولید هورمونهای جنسی نیستند.
این نوع با نام هیپوگنادیسم هیپرگونادوتروپیک نیز شناخته میشود.
هیپوگنادیسم ثانویه
در هیپوگنادیسم ثانویه، منشأ مشکل در مغز است.
در این وضعیت، هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز که در مغز یا نزدیکی آن قرار دارند، عملکرد طبیعی ندارند. این بخشها مسئول تنظیم فعالیت غدد جنسی هستند. درنتیجه، غدد جنسی تحریک لازم برای تولید هورمون را دریافت نمیکنند.
هیپوگنادیسم ثانویه با نام هیپوگنادیسم هیپوگونادوتروپیک یا هیپوگنادیسم مرکزی نیز شناخته میشود.
هر ۲ نوع اولیه و ثانویه ممکن است از بدو تولد بهشکل هیپوگنادیسم مادرزادی رخ دهند.
هیپوگنادیسم یوگونادوتروپیک
در هیپوگنادیسم یوگونادوتروپیک، فرد علائم و عوارض هیپوگنادیسم را دارد، باوجود اینکه عملکرد غده هیپوفیز طبیعی است.
هیپوگنادیسم نورموگونادوتروپیک فقط در افرادی که هنگام تولد جنسیت مؤنث برای آنها تعیین شده است (AFAB) دیده میشود، زیرا معمولاً براثر اختلالات تخمدان، مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، ایجاد میشود.
علتهای هیپوگنادیسم
علتهای هیپوگنادیسم بسته به نوع آن متفاوت است.
علل هیپوگنادیسم اولیه
از مهمترین علل هیپوگنادیسم اولیه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بیماریهای خودایمنی مانند بیماری آدیسون و کمکاری غدد پاراتیروئید؛
- اختلالات ژنتیکی مانند سندرم ترنر و سندرم کلاینفلتر؛
- التهاب یا ابتلا به اوریون که بیضهها یا تخمدانها را درگیر کرده باشد؛
- نزولنکردن بیضهها؛
- بیماریهای کبدی و کلیوی؛
- جراحی روی اندامهای تناسلی؛
- قرارگرفتن در معرض پرتوهای رادیویی یا پرتودرمانی.
علل هیپوگنادیسم ثانویه
هیپوگنادیسم ثانویه ممکن است براثر عوامل زیر ایجاد شود:
- اختلالات ژنتیکی مانند سندرم کالمن (ناهنجاری در تکامل هیپوتالاموس)؛
- آسیب به هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز؛
- وجود تومور در غده هیپوفیز یا نواحی اطراف آن؛
- بیماریها و اختلالات غده هیپوفیز؛
- عفونتها، ازجمله HIV؛
- بیماریهای التهابی مانند سارکوئیدوز و سل؛
- چاقی؛
- کاهش وزن سریع؛
- کمبودهای تغذیهای؛
- مصرف طولانیمدت استروئیدها یا داروهای مخدر شبهافیونی (اوپیوئیدها)؛
- جراحی مغز؛
- قرارگرفتن در معرض پرتودرمانی؛
- هموکروماتوز (بیماری ناشی از تجمع بیشاز حد آهن در بدن).
علل هیپوگنادیسم یوگونادوتروپیک
این نوع هیپوگنادیسم ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:
- تأخیر در شروع اولین قاعدگی (منارک)؛
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)؛
- هیپرپرولاکتینمی (افزایش غیرطبیعی هورمون پرولاکتین).
چه کسانی در معرض ابتلا به هیپوگنادیسم هستند؟
عوامل خطر هیپوگنادیسم در مردان و زنان یکسان نیست بلکه تحتتأثیر سن، بیماریهای زمینهای، اختلالات هورمونی و برخی درمانها یا داروها قرار دارد.
عوامل خطر در مردان مبتلا به هیپوگنادیسم
هیپوگنادیسم مردان ممکن است در هر سنی رخ دهد، اما احتمال کاهش سطح تستوسترون در افراد دارای شرایط زیر بیشتر است:
- سن بالاتر از ۴۵ سال؛
- چاقی یا اضافهوزن؛
- ابتلا به دیابت نوع ۲ که بهخوبی کنترل نشده باشد؛
- ابتلا به آپنه انسدادی خواب؛
- بیماریهای مزمن مانند نارسایی کلیه یا سیروز کبدی؛
- ابتلا به HIV/AIDS.
عوامل خطر در زنان مبتلا به هیپوگنادیسم
عوامل خطر هیپوگنادیسم در زنان شامل شرایطی است که ممکن است عملکرد تخمدانها یا محور هیپوتالاموسـهیپوفیز را مختل کنند. مهمترین این عوامل عبارتاند از:
- افزایش سن، بهویژه نزدیکشدن به یائسگی؛
- سابقه خانوادگی نارسایی زودرس تخمدان یا برخی بیماریهای ژنتیکی؛
- بیماریهای خودایمنی مانند بیماری آدیسون یا تیروئیدیت خودایمنی؛
- اختلالات ژنتیکی مانند سندرم ترنر؛
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) در برخی انواع هیپوگنادیسم؛
- تومورها یا بیماریهای هیپوفیز و هیپوتالاموس؛
- جراحی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی ناحیه لگن یا مغز؛
- کاهش وزن شدید، سوءتغذیه یا اختلالات خوردن مانند بیاشتهایی عصبی؛
- ورزشهای بسیار سنگین و فعالیت بدنی شدید همراه با دریافت ناکافی کالری؛
- بیماریهای مزمن مانند نارسایی کلیه، بیماریهای کبدی یا عفونت HIV؛
- افزایش غیرطبیعی هورمون پرولاکتین (هیپرپرولاکتینمی)؛
- مصرف طولانیمدت برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها و داروهای مخدر (اوپیوئیدها).
وجود یک یا چند عامل خطر به معنای ابتلای قطعی به هیپوگنادیسم نیست، اما احتمال بروز این اختلال را افزایش میدهد. درصورت بروز علائمی مانند ناباروری، گرگرفتگی یا کاهش میل جنسی، مراجعه به پزشک دارای تخصص غدد برای بررسی هورمونی توصیه میشود. میتوانید در دکتردکتر آسان و سریع مشاوره بگیرید.
علائم هیپوگنادیسم چیست؟
علائم هیپوگنادیسم به جنسیت، سن و علت ایجاد بیماری بستگی دارد.
علائم هیپوگنادیسم در زنان
علائمی که ممکن است در زنان مشاهده شود عبارتاند از:
- قطع یا شروعنشدن قاعدگی؛
- رشد کند یا عدم رشد پستانها؛
- ترشح شیر از پستانها بدون بارداری یا شیردهی؛
- گرگرفتگی؛
- کاهش یا ازبینرفتن موهای بدن؛
- کاهش یا فقدان میل جنسی؛
- ناباروری؛
- پوکی استخوان.
علائم هیپوگنادیسم در مردان
علائمی که ممکن است در مردان بروز کند شامل موارد زیر است:
- بزرگشدن غیرطبیعی پستانها (ژنیکوماستی)؛
- کاهش رشد آلت تناسلی و بیضهها؛
- کاهش توده و قدرت عضلانی؛
- اختلال نعوظ؛
- پوکی استخوان؛
- ناباروری؛
- خستگی؛
- گرگرفتگی؛
- کاهش یا ازبینرفتن موهای بدن؛
- کاهش یا فقدان میل جنسی؛
- مشکل در تمرکز و کاهش توانایی ذهنی.
هیپوگنادیسم چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک ابتدا با انجام معاینه فیزیکی، رشد و تکامل جنسی شما را متناسب با سن ارزیابی میکند. در این معاینه ممکن است توده عضلانی، میزان موهای بدن و اندامهای تناسلی بررسی شوند.
آزمایشهای خون برای تشخیص هیپوگنادیسم
اگر پزشک به هیپوگنادیسم مشکوک باشد، ابتدا سطح هورمونهای جنسی را بررسی میکند.
برای این منظور، آزمایش خون جهت اندازهگیری هورمونهای FSH (هورمون محرک فولیکول) و LH (هورمون لوتئینهکننده) انجام میشود. این دو هورمون توسط غده هیپوفیز تولید شده و نقش مهمی در عملکرد غدد جنسی دارند.
در زنان ممکن است آزمایشهای زیر درخواست شود:
- آزمایش هورمونی زنان برای اندازهگیری سطح استروژن؛
- بررسی ذخیره تخمدان با آزمایش هورمون آنتیمولرین (AMH).
در مردان معمولاً آزمایشهای زیر انجام میشود:
- اندازهگیری سطح تستوسترون (معمولاً در ساعات اولیه صبح که سطح هورمون بالاتر است)؛
- آزمایش آنالیز مایع منی برای بررسی تعداد و کیفیت اسپرم، زیرا هیپوگنادیسم میتواند باعث کاهش تعداد اسپرم شود.
روشهای تصویربرداری برای بررسی هیپوگنادیسم
در برخی موارد، تصویربرداری نیز برای تشخیص علت بیماری ضروری است.
- سونوگرافی تخمدانها: برای بررسی کیستهای تخمدان، سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) و سایر مشکلات تخمدان.
- MRI یا سیتیاسکن مغز: برای بررسی وجود تومور یا سایر اختلالات در غده هیپوفیز یا نواحی اطراف آن.
تشخیص هیپوگنادیسم با سایر آزمایشهای تکمیلی
برای تأیید تشخیص و یافتن علت زمینهای بیماری، پزشک ممکن است آزمایشهای زیر را نیز درخواست کند:
- آزمایش پرولاکتین: افزایش پرولاکتین میتواند بر عملکرد هورمونهای جنسی تأثیر بگذارد.
- آزمایش عملکرد تیروئید: اختلالات تیروئید ممکن است علائمی مشابه هیپوگنادیسم ایجاد کنند.
- آزمایش آهن: افزایش غیرطبیعی آهن خون (هموکروماتوز) ممکن است باعث اختلال در تولید هورمونهای جنسی شود.
- آزمایشهای ژنتیکی: درصورت شک به اختلالات کروموزومی مانند سندرم ترنر یا سندرم کلاینفلتر انجام میشود.
عوارض هیپوگنادیسم چیست؟
عوارض هیپوگنادیسم بسته به سن بروز بیماری و جنسیت فرد متفاوت است.
در نوزادان، هیپوگنادیسم ممکن است باعث ناهنجاری در شکل یا تکامل اندامهای تناسلی شود.
عوارض هیپوگنادیسم در پسران در سن بلوغ
درماننشدن این اختلال ممکن است به عوارض زیر منجر شود:
- اختلال در رشد اندامهای تناسلی؛
- کاهش رشد یا رشدنکردن موهای بدن؛
- بزرگشدن پستانها (ژنیکوماستی).
عوارض هیپوگنادیسم در مردان بزرگسال
هیپوگنادیسم درماننشده ممکن است باعث موارد زیر شود:
- ناباروری؛
- اختلال نعوظ؛
- پوکی استخوان؛
- کاهش توده عضلانی و موهای بدن؛
- کاهش میل جنسی.
عوارض هیپوگنادیسم در زنان
درماننشدن هیپوگنادیسم در زنان ممکن است به عوارض زیر منجر شود:
- قطع یا تغییر سیکل قاعدگی (نامنظمشدن)؛
- یائسگی زودرس؛
- ناباروری؛
- پوکی استخوان؛
- کاهش میل جنسی.
در بسیاری از بیماران، با تشخیص بهموقع و دریافت درمان مناسب، علائم هیپوگنادیسم مانند کاهش میل جنسی، خستگی، اختلالات قاعدگی، کاهش توده عضلانی و مشکلات باروری تا حد زیادی بهبود مییابد و کیفیت زندگی افزایش پیدا میکند.
درمان هیپوگنادیسم
روش درمان بیماری هیپوگنادیسم به علت ایجاد بیماری، نوع آن، سن بیمار و تمایل به فرزندآوری بستگی دارد. اگر علت هیپوگنادیسم تومور غده هیپوفیز باشد، درمان معمولاً شامل یکی یا ترکیبی از روشهای زیر است:
- دارودرمانی؛
- پرتودرمانی؛
- جراحی برای برداشتن تومور.
درمان هیپوگنادیسم در زنان
هدف درمان، بازگرداندن سطح طبیعی هورمونهای زنانه و درصورتامکان، حفظ یا بازگرداندن باروری است.
در هیپوگنادیسم اولیه که تخمدانها عملکرد خود را بهطور کامل از دست دادهاند، معمولاً امکان بارداری طبیعی وجود ندارد و گزینههای زیر مطرح میشوند:
- استفاده از تخمک اهدایی؛
- استفاده از رحم جایگزین؛
- فرزندخواندگی.
در هیپوگنادیسم ثانویه که سطح FSH پایین است، معمولاً درمان شامل موارد زیر است:
- تزریق هورمون FSH؛
- در برخی افراد، تزریق همزمان FSH و هورمون hCG برای تحریک تخمکگذاری.
بسیاری از زنان نیز به هورموندرمانی با استروژن نیاز دارند که بهشکل قرص یا چسب پوستی تجویز میشود.
اگر فرد قبلاً عمل برداشتن رحم (هیسترکتومی) انجام داده باشد، معمولاً درمان با استروژن بهتنهایی کافی است؛ اما اگر رحم هنوز وجود داشته باشد، استروژن همراه با پروژسترون تجویز میشود تا خطر ابتلا به سرطان آندومتر (دیواره داخلی رحم) کاهش یابد.
در موارد هیپوگنادیسم یوگونادوتروپیک نیز درمان بر برطرفکردن علت اصلی، مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، متمرکز است.
درمان هیپوگنادیسم در مردان
اگر هدف بیمار حفظ باروری باشد، پزشک ممکن است از روشهای زیر استفاده کند:
- تزریق هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH)؛
- تزریق گنادوتروپینها مانند hCG یا FSH.
این درمانها میتوانند بلوغ را تحریک کنند یا تولید اسپرم را افزایش دهند.
در مردانی که دچار هیپوگنادیسم اولیه هستند و امکان تولید اسپرم بسیار محدود است، برخی گزینهها ممکن است برای فرزندآوری پیشنهاد شوند مانند:
- استخراج اسپرم از بیضه؛
- استفاده از اسپرم اهدایی؛
- لقاح آزمایشگاهی همراه با تزریق اسپرم به داخل تخمک (ICSI).
اگر باروری مدنظر نباشد، رایجترین درمان درمان جایگزینی تستوسترون (TRT) است. بخوانید اسپرم چیست و چگونه میتوان آن را تقویت کرد.
تستوسترون به اشکال مختلف در دسترس است، ازجمله:
- تزریق؛
- چسب پوستی؛
- ژل؛
- پلتهای زیرپوستی؛
- قرص یا قرص مکیدنی.
اگر علت بیماری قابلدرمان نباشد، هیپوگنادیسم معمولاً یک بیماری مزمن محسوب میشود و ممکن است فرد به درمان مادامالعمر با هورمون نیاز داشته باشد.
قطع هورموندرمانی معمولاً باعث کاهش دوباره سطح هورمونهای جنسی و بازگشت علائم میشود.
بااینحال، بیشتر بیماران درصورت تشخیص بهموقع و دریافت درمان مناسب، پاسخ درمانی بسیار خوبی خواهند داشت و میتوانند کیفیت زندگی مطلوبی داشته باشند.
علاوهبر درمان پزشکی، دریافت حمایت روانشناختی، مشاوره یا شرکت در گروههای حمایتی نیز میتواند به بیماران در کنارآمدن با این بیماری و روند درمان کمک کند.
سبک زندگی و مراقبت در بیماران مبتلا به هیپوگنادیسم
هیپوگنادیسم علاوهبر ایجاد علائم جسمی، میتواند بر سلامت روان و احتمال بروز اختلالات روانی، اعتمادبهنفس، روابط عاطفی و کیفیت زندگی نیز تأثیر بگذارد. بااینحال، رعایت برخی نکات میتواند به کاهش استرس و سازگاری بهتر با این بیماری کمک کند:
- با داشتن یک رژیم غذایی سالم و متعادل، از سلامت عمومی بدن خود حمایت کنید.
- درباره مناسبترین برنامه غذایی و نیازهای تغذیهای خود با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
- از دریافت کافی ویتامینها و مواد معدنی ضروری اطمینان حاصل کنید.
- بهطور منظم فعالیت بدنی و ورزش داشته باشید، زیرا ورزش میتواند به بهبود خلقوخو، حفظ توده عضلانی و سلامت استخوانها کمک کند.
- خواب کافی (حداقل ۷ ساعت در شب) داشته باشید و آپنه خواب را درصورت ابتلا درمان کنید.
- از مصرف بیش از حد مواد اعتیادآور مانند الکل، مواد مخدر و سایر مواد آسیبرسان پرهیز کنید.
- اگر بهدلیل بیماری دچار اضطراب، افسردگی، کاهش اعتمادبهنفس یا مشکلات در روابط عاطفی و جنسی شدهاید، از روانشناس یا مشاور حرفهای کمک بگیرید.
در کنار درمان پزشکی، توجه به سلامت روان و اصلاح سبک زندگی نقش مهمی در کنترل علائم و افزایش کیفیت زندگی افراد مبتلا به هیپوگنادیسم دارد.
پیشگیری از هیپوگنادیسم
در بسیاری از موارد پیشگیری کامل از هیپوگنادیسم ممکن نیست، چون بخشی از علل آن مانند عوامل ژنتیکی، بیماریهای خودایمنی یا آسیبهای ساختاری به بیضهها، تخمدانها، هیپوفیز یا هیپوتالاموس قابلکنترل نیستند.
بااینحال، در برخی شرایط میتوان احتمال بروز یا شدت آن را کاهش داد یا از افت عملکرد هورمونی پیشگیری نسبی کرد. مهمترین اقداماتی که برای این هدف توصیه میشوند عبارتاند از:
- کنترل بیماریهای زمینهای مثل دیابت نوع ۲، چاقی، بیماریهای کبدی و کلیوی؛
- حفظ وزن سالم و جلوگیری از چاقی یا کاهش وزن شدید؛
- فعالیت بدنی منظم و متعادل (نه بیشتمرینی شدید)؛
- تغذیه کافی و متعادل برای پیشگیری از کمبودهای تغذیهای؛
- درمان اختلالات خواب مانند آپنه خواب؛
- پرهیز از مصرف طولانیمدت یا خودسرانه استروئیدها و مواد شبهافیونی (اوپیوئیدها)؛
- کاهش قرارگرفتن در معرض عوامل آسیبزا مثل پرتودرمانی غیرضروری؛
- پیگیری و درمان زودهنگام مشکلات هیپوفیز یا هیپوتالاموس؛
- انجام چکاپهای منظم در افراد در معرض خطر.
هرچند هیپوگنادیسم اختلالی قابلکنترل و درمانپذیر است، یک بیماری کاملاً قابلپیشگیری نیست، اما سبک زندگی سالم و مدیریت بیماریهای زمینهای نقش مهمی در کاهش خطر آن دارد.
کلام آخر دکتردکتر
هیپوگنادیسم یکی از اختلالات هورمونی مهم است که در آن تولید هورمونهای جنسی در مردان و زنان کاهش مییابد و میتواند بر باروری، عملکرد جنسی، سلامت استخوانها، انرژی و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد. این اختلال ممکن است به دلایل اولیه در خود غدد جنسی یا بهعلت مشکلات هیپوفیز و هیپوتالاموس ایجاد شود و با طیف گستردهای از علائم مانند اختلال قاعدگی، کاهش میل جنسی، ناباروری، خستگی و تغییرات جسمی همراه باشد.
تشخیص بهموقع ازطریق آزمایشهای هورمونی و تصویربرداری نقش اساسی در شناسایی علت بیماری دارد. خوشبختانه در اغلب موارد، هیپوگنادیسم با درمانهای پزشکی مانند هورموندرمانی یا درمان علت زمینهای قابلکنترل است و بسیاری از بیماران با درمان مناسب میتوانند به زندگی طبیعی و سالم بازگردند. پیگیری منظم پزشکی و توجه به سبک زندگی سالم نیز در بهبود نتایج درمان نقش مهمی دارد. برای اطمینان از سلامت خود میتوانید در دکتردکتر از متخصص نوبت ویزیت حضوری یا آنلاین بگیرید.
