سندرم گیلنباره (GBS) نوعی بیماری عصبی نادر است که در آن سیستم ایمنی بدن بهاشتباه به اعصاب محیطی حمله میکند و باعث سوزنسوزن شدن اندامها، ضعف یا حتی فلج موقت میشود. درمانهای پزشکی مانند تعویض پلاسما برای بهبود علائم تجویز میشوند، اما رژیم غذایی گیلن باره نیز نقش بسیار مهمی دارد؛ غذاهای سالم و مغذی با کاهش التهاب، قدرت بدنی را بازسازی میکنند و از بهبود عصبها در طولزمان پشتیبانی خواهند کرد. باتوجهبه اهمیت تغذیه برای کمک به بهبود علائم، در این مقاله از مجله سلامت دکتردکتر علاوهبر بررسی ویژگیهای رژیم گیلنباره، غذاهای مفید و مضر معرفی میشود تا انتخاب درستی داشته باشید، در نهایت نیز وعدههای غذایی ۱ هفته کامل ارائه خواهد شد.
ویژگیهای رژیم غذایی بیماری گیلن باره چیست؟
در طول دوره درمان گیلنباره، بدن شما به مواد مغذی بیشتری برای حمایت از فرایند ترمیم اعصاب، حفظ سلامت عضلات و پشتیبانی از عملکرد سیستم ایمنی نیاز دارد، رژیم غذایی بیماری گیلن باره با تمرکز بر غذاهای ضدالتهابی، پروتئینهای بدونچربی و باکیفیت همراه با مصرف ویتامینها و مواد معدنی مناسب، بدن را تقویت و نتایج روشهای درمان پزشکی را بهبود میدهد.
یکی از اصول مهم تغذیه گیلن باره، خودداری از مصرف غذاهایی است که باعث التهاب میشوند. غذاهای سرشار از چربیهای ناسالم، نمک و شکر افزوده مانند غذاهای فرآوریشده و فستفودی نهتنها ارزش غذایی پایینی دارند، بلکه با افزایش التهاب سیستمیک و ضعیفکردن سیستم متابولیک بدن، روند بهبودی علائم را کُندتر و حتی گاهی دشوار میکنند.
بهترین رژیم غذایی بیماری گیلن باره باید شامل گروههای مختلفی از مواد غذایی با فواید زیر باشد:
- ترمیم و بازسازی اعصاب؛
- حفظ عضلات و جلوگیری از تحلیل آنها.
مکانیسم اثر رژیم غذایی بیماری گیلن باره
اکنون که میدانید رژیم غذایی گیلن باره باید چگونه باشد، بهتر است با مکانیسم اثر ریزمغذیهای مختلف در کمک به درمان این بیماری نیز آشنا شوید:
| مواد مغذی | نقش در کمک به درمان گیلنباره |
| ویتامینها و مواد معدنی |
|
| آنتیاکسیدانها |
|
| پروتئینها |
|

آیا رژیم غذایی میتواند علائم بیماری گیلن باره را کاهش دهد؟
پاسخ کوتاه، بله است. همانطور که در بخش قبلی بررسی شد، گروههای غذایی مختلف که اغلب سرشار از آنتیاکسیدانها، مواد مغذی مانند ویتامینها و موادمعدنی، پروتئین و اسیدهای چرب امگا-۳ هستند با کاهش التهاب، کمک به بازسازی و ترمیم سلولهای عصبی آسیبدیده و بهبود عملکرد سیستمهای مختلف بدن مانند اعصاب و عضلات در بهبود علائم این بیماری نقش دارند.
غذاهای مفید در رژیم غذایی گیلن باره چه هستند؟
غذاهای مفید در رژیم غذایی گیلن باره باید بر اساس مکانیسم اثر آنها در بهبودی و جلوگیری از تشدید علائم انتخاب شوند. جالب است بدانید که از میان تمامی رژیمهایی که برای سالمخواری طراحی شدهاند، رژیم مدیترانهای انتخاب مناسبی برای افراد مبتلا به گیلنباره است چون تمامی مواد مغذی ضروری برای بدن را دارد.
باتوجهبه اهمیت انتخاب درست در هر وعده، غذاها باتوجهبه ترکیبات مغذی و موثر دستهبندی میشوند و در هر بخش مواد غذایی مناسب معرفی خواهد شد تا آمادهکردن وعدههای غذایی آسانتر شود:
غذاهای ضدالتهاب
التهاب یکی از شایعترین علائم سندرم گیلنباره است، بههمیندلیل نیز مصرف غذاهای ضدالتهاب در وعدههای روزانه تاثیر قابلتوجهی در روند بهبودی علائم دارند؛ مکانیسم اثر این گروه از غذاها در رژیم غذایی بیماری گیلن باره به شرح زیر است:
- مبارزه با استرس اکسیداتیو و کاهش التهاب مزمن؛
- تنظیم پاسخ ایمنی و بهبود عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بدن؛
- کاهش فعالیت بیشازحد سیستم ایمنی؛
- حمایت از فرایند ترمیم سلولهای عصبی آسیبدیده؛
- حمایت از تولید انتقالدهندههای عصبی جدید؛
- کمک به محافظت از غشای سلولهای عصبی.
التهاب نوعی واکنش طبیعی بدن برای دفاع از خود در برابر آسیبهای عصبی است، اما اگر التهاب در افراد مبتلا به گیلنباره، مزمن و طولانیمدت شود، بهجای دفاع از بدن به بافتها و اندامهای مختلف آسیب میزند؛ در این شرایط خطرات ابتلا به بیماریهای زیر افزایش مییابد:
- بیماریهای قلبی-عروقی؛
- دیابت؛
- بیماریهای مفصلی و عضلانی؛
- مشکلات گوارشی؛
- خطر برخی سرطانها.
با وجود خطر این بیماریها، کاهش التهاب با مصرف مواد غذایی زیر اولین قدم در بهبود علائم بیماری است:
| گروه غذایی | مواد غذایی |
| ماهیهای چرب |
|
| میوهها |
|
| سبزیجات |
|
| مغزها |
|
| دانهها |
|
| غلات کامل |
|
| حبوبات |
|
| روغنهای گیاهی | روغن زیتون فرابکر |
| ادویهها |
|
| غذاهای تخمیری |
|
مواد غذایی سرشار از آنتیاکسیدانها یکی از بهترین منابع ضدالتهاب هستند و بههمیندلیل نیز نقش بسیار مهمی در بهبود علائم بیماری گیلنباره دارند، جالب است بدانید گروه مواد غذایی ضدالتهاب مهمترین بخش در انواع رژیمها مانند بهترین رژیم لاغری بانوان و آقایان هستند چون از ابتلا به بیماریهای زیادی جلوگیری خواهد کرد.

غذاهای غنی از آنتیاکسیدانها
آنتیاکسیدانها در رژیم غذایی بیماری گیلن باره از سلولهای عصبی آسیبدیده در برابر استرس اکسیداتیو محافظت میکنند. استرس اکسیداتیو زمانی ایجاد میشود که تعداد مولکولهای ناپایداری بهنام «رادیکالهای آزاد» در بدن افزایش پیدا کند، این رادیکالها به DNA، پروتئینها و همچنین غشای سلولی آسیب میزنند؛ آنتیاکسیدانهای موجود در مواد غذایی زیر با خنثیکردن اثر رادیکالهای آزاد و کمک به کاهش التهاب عصبی، نهتنها باعث کاهش آسیب سلولی و ترمیم بافت عصبی میشوند، بلکه از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی نیز حمایت میکنند:
| گروه مواد غذایی | غذاهای غنی از آنتیاکسیدانها |
| میوهها |
|
| سبزیجات |
|
| مغزها |
|
| غلات | مونگدال |
| دانهها |
|
| روغنهای گیاهی |
|
| چای |
|
| ادویهها |
|
| سایر مواد غذایی | شکلات و کاکائو |
چای سبز حاوی کاتچینی بهنام «اپیگالوکاتیچین-۳- گالات» است، مطالعات نشان دادند بهعنوان نوعی آنتیاکسیدان طبیعی و قوی به کاهش سرعت پاسخ ایمنی بدن و جلوگیری از آسیب به سلولها کمک میکند. مانند تمامی داروهای گیاهی، مصرف بیشازاندازه، طولانیمدت و بدون مشورت با پزشک متخصص ممکن است عوارضی داشته باشد، بنابراین قبل از دمکردن چای سبز، سفید یا اولانگ از خدمات ویزیت آنلاین دکتردکتر برای دریافت وقت مشاوره استفاده کنید.
در افراد مبتلا به این بیماری که نمیتوانند گوشت بخورند، استفاده مناسب از منابع آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی مهمترین بخش از رژیم غذایی بیماری گیلن باره خواهد بود.

منابع اسیدهای چرب امگا-۳
اسیدهای چرب امگا-۳ بهویژه منابع غذایی با EPA و DHA بیشتر، مواد مغذی بسیار ارزشمندی هستند، چون از عملکرد سیستم عصبی و ترمیم سلولهای عصبی حمایت میکنند؛ نقش دیگر امگا-۳ در تعدیل پاسخ التهابی سیستم ایمنی است، همانطور که میدانید التهاب بدن اصلیترین علائم گیلنباره است و کاهش آن نقش مهمی در بهبود وضعیت بیمار دارد.
مواد غذایی زیر سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳ هستند و بهعنوان یکی از بهترین غذاهای مفید در رژیم غذایی بیماری گیلن باره شناخته میشوند:
| گروه غذایی | مواد غذایی |
| ماهیهای چرب و غذاهای دریایی |
|
| مغزها | گردو |
| دانهها |
|
| سویا و فرآوردههای آن |
|
| روغنهای گیاهی |
|
غذاهای غنی از پروتئین
پروتئین وعده مناسبی در رژیم لاغری کم هزینه است، اما افراد مبتلا به گیلنباره باید بهدلیل دیگری از منابع پروتئینی حیوانی و گیاهی استفاده کنند.
پروتئینها یکی از غذاهای مفید در رژیم غذایی گیلن باره هستند، چون علاوهبر حفظ سطح فشار خون سالم از تحلیل عضلات بهدلیل کمتحرکی نیز جلوگیری خواهند کرد؛ گروه مواد غذایی شامل این درشتمغذی ارزشمند به شرح جدول زیر است:
| گروه غذایی | مواد غذایی |
| گوشت باکیفیت و بدون چربی |
|
| ماهیها و غذاهای دریایی |
|
| حبوبات |
|
| لبنیات |
|
| مغزها |
|
| دانهها | کنجد |
بهترین رژیم لاغری از نظر پزشکان باید شامل تمامی مواد غذایی مغذی و سالم مانند پروتئینهای باکیفیت و بدونچربی باشد، اما هدف از مصرف منابع پروتئین حیوانی و گیاهی در رژیم غذایی بیماری گیلن باره لاغری نیست؛ بهدلیل شدت علائم بر اساس مرحله بیماری نباید بدون مشورت پزشک رژیم لاغری بگیرید.

منابع پتاسیم و منیزیم
بیماری گیلنباره باعث ضعف عضلانی، بیحسی و گاهی فلج موقت میشود، بههمیندلیل نیز منابع طبیعی پتاسیم و منیزیم بخش مهمی در رژیم غذایی بیماری گیلن باره هستند؛ این مواد مغذی علائم عضلانی و عصبی این بیماری را بهصورت زیر کاهش میدهند:
- کمک به تنظیم انتقال پیامهای عصبی؛
- کاهش تحریکپذیری بیشازحد اعصاب؛
- حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی؛
- کمک به بهبود عملکرد عضله؛
- کاهش اسپاسم و گرفتگی عضلات؛
- حمایت از بازسازی سلولهای عصبی؛
- کمک به تنظیم پاسخهای التهابی بدن.
باتوجهبه تاثیر منابع پتاسیم و منیزیم در بهبود علائم گیلنباره، پیشنهاد میشود مواد غذایی زیر را به وعدههای روزانه اضافه کنید:
| گروه غذایی | مواد غذایی |
| ماهیهای چرب |
|
| غلات کامل و شبهغلات |
|
| لبنیات | ماست یونانی |
| میوهها |
|
| سبزیجات |
|
| حبوبات |
|
| مغزها |
|
| دانهها |
|
| سایر منابع غذایی |
|

مایعات آبرسان بدن
تنها وظیفه مایعات، هیدراتهکردن بدن نیست، آنها با تقویت گردش خون در سراسر بدن بهبهبودی سریعتر علائم کمک میکنند و از طرفی مانع از خستگی زیاد بیماران گیلنباره میشوند.
| گروه غذایی | مواد غذایی |
| نوشیدنیها | آب آشامیدنی؛ انواع دتاکسها؛ اسموتی میوه یا سبزیجات؛ نوشیدنیهای الکترولیتی؛ شیرسویا؛ شیربادام. |
| غذاهای آبرسان |
|
| میوهها | انواع آبمیوههای طبیعی بدون شکر افزوده |
| سبزیجات | نوشیدنیهای سبز از ترکیب سبزیجات دلخواه |
| چایها |
|
آب قلم یکی از آبرسانهای بسیار مغذی در رژیم غذایی بیماری گیلن باره است و مزایایی به شرح زیر دارد:
- بهحداقل رساندن درد و التهاب عصبی؛
- تقویت سیستم ایمنی؛
- تسکین مشکلات بلع.
منابع فولات و ویتامین B12 و B1
ویتامین B12 و فولات نقشی اساسی در تولید سلولهای عصبی جدید، حفظ سلامت آنها و جلوگیری از تخریب عصبی دارند. این ویتامینها با پشتیبانی از فرایند بازسازی میلین به بدن کمک میکنند تا پوششهای عصبی آسیبدیده را ترمیم و بازسازی کند.
ویتامینهای گروه B با کمک به ساخت سلولهای عصبی جدید در بهبود عملکرد انتقالدهندههای پیام عصبی نیز موثر هستند و در نتیجه ممکن است به ریکاوری عملکرد طبیعی اعصاب کمک کنند. برای حمایت از ترمیم و بازسازی سلولهای عصبی آسیبدیده در این بیماری باید از مواد غذایی زیر در وعدههای روزانه استفاده کنید:
| گروه غذایی | مواد غذایی |
| غلات کامل |
|
| پروتئین حیوانی |
|
| پروتئین گیاهی |
|
| سبزیجات برگدار |
|
| میوهها |
|
| مغزها |
|
| دانهها |
|

منابع ویتامین D و کلسیم
کلسیم و ویتامین D یکی دیگر از مواد مغذی ضروری در رژیم غذایی بیماری گیلن باره هستند، غذاهای غنیشده با آنها و همچنین قرارگرفتن در معرض نور خورشید، از قدرت عضلات و سلامت استخوان پشتیبانی میکند.
| گروه غذایی | مواد غذایی حاوی کلسیم و ویتامین D |
| لبنیات | تمامی لبنیات کمچرب غنیشده با ویتامین D شامل:
|
| ماهیها |
|
| تخممرغ | بهویژه زرده تخممرغ |
| سبزیجات |
|
| حبوبات |
|
| مغزها | بادام |
| دانهها |
|
| فرآوردههای سویا | شیر سویا و توفو غنیشده با کلسیم و یتامین D |
منابع غنی از پروبیوتیک و پریبیوتیک
غذاهای تخمیری از منابع طبیعی پروبیوتیک هستند و علاوهبر کاهش خطر عفونت، از عملکرد سیستم ایمنی بدن نیز پشتیبانی میکنند. درصدی از سلولهای ایمنی بدن در روده هستند و پروبیوتیکها با حفظ تعادل باکتریهای روده باعث تولید منظم مواد ضدالتهابی میشوند، هرچقدر التهاب بدن بیماران مبتلا به گیلنباره کمتر باشد، فشار کمتری به سیستم عصبی آنها در دوره بهبود وارد میشود.
غذاهای تخمیری ارتباط بین روده و سیستم عصبی را از طریق اعصاب و مواد شیمیایی تقویت میکنند و در نتیجه تولید انتقالدهندههای عصبی بهصورت غیرمستقیم بهبود پیدا میکند، با بهبود این انتقالدهندهها، شرایط ریکاوری عصبی در بیماران گیلنباره بهتر خواهد شد؛ مواد غذایی زیر از جمله بهترین غذاهای تخمیری هستند:
| گروه غذایی | مواد غذایی |
| لبنیات تخمیری |
|
| سبزیجات تخمیری |
|
| حبوبات تخمیری | محصولات تخمیری سویا مانند:
|
| نوشیدنیهای تخمیری |
|

چه غذاهایی در رژیم غذایی گیلن باره ممنوع هستند؟
التهاب بدن جدیترین عارضه این بیماری است و چون غذاها نقش مهمی در کاهش یا افزایش التهاب دارند، آشنایی با ممنوعیت غذایی بیماری گیلن باره مانند شناخت مواد غذایی مفید، مهم است؛ غذاهایی که در ادامه بررسی میشود نهتنها در افراد مبتلا به بیماریهای جدی و مزمن مانند گیلنباره، بلکه در افراد سالم نیز باعث التهاب مزمن و طولانیمدت خواهند شد:
| گروه غذایی | مواد غذایی | مضرات |
| غذاهای فراوریشده |
| سرشار از چربیهای ناسالم و نمک؛ افزایش التهاب بدن. |
| نوشیدنیهای شیرین |
| افزایش ناگهانی قند و مقاومت به انسولین؛ افت سریع انرژی. |
| پروتئین حیوانی ناسالم | مقدار زیادی گوشت قرمز با چربی | افزایش التهاب |
| الکل | انواع نوشیدنیهای الکلی | اختلال در فرایند بهبود سلولهای عصبی و عضلات |

رژیم غذایی گیلن باره در مراحل مختلف بیماری
نیازهای تغذیهای در هر مرحله از بیماری گیلنباره اندکی متفاوت و به شرح زیر است:
رژیم غذایی برای مرحله حاد بیماری
در مرحله حاد این بیماری، هدف از رژیم غذایی بیماری گیلن باره در کنار روشهای درمان پزشکی، کاهش و کنترل علائمی مانند ضعف عضلانی، خستگی و درد است، بههمیندلیل نیز پزشک متخصص رژیم غذایی با ویژگیهای زیر را توصیه میکند:
| گروه مواد غذایی | علت مصرف |
| مواد غذایی سرشار از آنتیاکسیدانها | کاهش استرس اکسیداتیو |
| مواد غذایی غنی از ویتامین B12 و فولات | سلامت عصبها |
| پروتئین حیوانی و گیاهی |
|
| مواد غذایی ضدالتهاب | کاهش پاسخ التهابی بدن. |
رژیم غذایی برای دوره نقاهت بیماری
در دوره نقاهت این بیماری، شدت علائم کمتر میشود، حالا که درد کمتری دارید میزان فعالیت روزانه را افزایش دهید تا از تحلیل عضلات جلوگیری شود؛ در این دوره، رژیم غذایی بیماری گیلن باره باید روی بهبود عضلات و حفظ قدرت حرکتی متمرکز باشد.
| گروه مواد غذایی | علت مصرف |
| افزایش مصرف پروتئین حیوانی و گیاهی | حفظ و تقویت قدرت عضلات در دوره ریکاوری |
| مواد غذایی حاوی ویتامین D و کلسیم |
|
| پروبیوتیکها و پریبیوتیکها |
|
| غذاهای سرشار از فیبر غذایی | پیشگیری از یبوست بهدلیل کاهش تحرک |
| نوشیدن مایعات کافی |
|
رژیم غذایی گیلن باره برای افراد دارای مشکلات بلع
برخی از بیماران مبتلا به این بیماری عصبی، مشکلاتی در بلع دارند، چون عصبهایی که مسئول کنترل عضلات بلع هستند دچار آسیب عصبی شدهاند؛ در چنین شرایطی باید غذاهای رقیق یا آبکی اما مغذی زیر را بخورید:
- انواع سوپهای مغذی حاوی پروتئین حیوانی و گیاهی و سبزیجات میکسشده؛
- فرنی با آرد کامل گندم یا جو دوسر؛
- پورهها مانند پوره سیبزمینی، پوره سبزیجات و میوه یا پوره مغزها؛
- انواع نوشیدنیهای مفید مانند آبمیوههای طبیعی، شیرسویا، نوشیدنیهای سبز، اسموتیها و دمنوشها.

جدول رژیم غذایی بیماری گیلن باره
باتوجهبه اهمیت بالای تغذیه در دوره درمان، برنامه وعدههای غذایی مناسب در قالب جدول رژیم غذایی بیماری گیلن باره ارائه میشود تا دغدغهای برای انتخاب وعدههای سالم و مغذی نداشته باشید:
| وعده غذایی / روزهای هفته | شنبه | یکشنبه | دوشنبه | سهشنبه | چهارشنبه | پنجشنبه | جمعه |
| صبحانه | پنکیک مونگدال (دانه ماش پوستکنده) | فرنی جو دوسر با انواع توت | اسموتی موز و اسفناج | پنکیک موز و کره بادامزمینی | تخممرغ همزده با اسفناج | فرنی جو دوسر با مخلوط میوهها | پنکیک مونگدال (دانه ماش پوستکنده) |
| میانوعده اول | بشقاب میوهها | آجیل مخلوط بدون نمک | اسموتی میوههای تازه | سالاد میوه و آجیل | ۱ مشت بادام درختی | اسموتی میوههای تازه | سالاد میوه و دانهها |
| ناهار |
|
|
|
|
|
|
|
| میانوعده دوم | سوپ سبزیجات | نخود کبابی | ماست یونانی با میوههای استوایی و دانه چیا | سوپ کدو حلوایی | آجیل مخلوط | موز با کره بادامزمینی | اسموتی میوههای تازه یا اسموتی سبز |
| شام |
|
|
|
|
|
|
|
| میانوعده سوم | شیر گرم با زردچوبه | شیر بادام | شیر گرم با دارچین | شیر سویا | شیر گرم با کاکائو | دمنوش دلخواه | شیر سویا |

آیا رژیم گیاهخواری برای بیماران گیلن باره مناسب است؟
رژیم گیاهخواری متعادل و برنامهریزیشده ممکن است برای افراد مبتلا به این بیماری مفید باشد، بهویژه کسانی که گوشت نمیخورند؛ نکته مهم در این رژیم، جایگزینکردن پروتئین حیوانی با منابع پروتئین گیاهی و همچنین افزایش مصرف میوه و سبزیجات است تا اثر آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی آنها به بهبود علائم در دوره درمان کمک کند.
کلام آخر دکتردکتر
رژیم غذایی بیماری گیلن شامل پروتئین کافی، میوهها و سبزیجات، مغزها و دانهها، حبوبات، منابع اسیدهای چرب امگا-۳، آنتیاکسیدانها و غذاهای تخمیری و نوشیدنیهای سالم است تا علاوهبر کاهش علائمی این بیماری از ترمیم عضلات و بهبود اعصاب نیز حمایت کند. برخی غذاها مانند فستفودها و غذاهای فرآوریشده و پُرچرب باعث التهاب مزمن و تشدید علائم میشوند، بنابراین انتخاب درست نقش مهمی در سرعت روند بهبودی دارد؛ باتوجهبه اهمیت رژیم غذایی در این بیماری، پیشنهاد میشود از خدمات ویزیت حضوری دکتردکتر برای دریافت مشاوره از پزشک متخصص تغذیه استفاده کنید.
