رژیم غذایی بیشتر از آنچه فکر میکنید اهمیت دارد؛ بهویژه وقتی پای بیماریهای مربوط به دستگاه گوارش ازجمله سرطان روده بزرگ به میان میآید. هر لقمهای که میخورید ممکن است به شما در مدیریت این بیماری کمک کند یا شرایط دشوارتری برایتان به وجود آورد. بنابراین، باید به چیزی که در دوران بیماری خود مصرف میکنید توجه داشته باشید و یک رژیم غذایی سرطان روده تنظیم کنید. در این مقاله، به بیماران مبتلا به سرطان روده کمک میکنیم راحتتر غذاهای مناسب برای شرایط خود را انتخاب کنند.
رژیم غذایی سرطان روده چیست و چه تأثیری دارد؟
انتخابهای غذایی شما و تغذیه مناسب در دوره ابتلا به سرطان روده بزرگ، ممکن است به درمان و مدیریت این بیماری کمک کند. شما نمیتوانید هر غذایی را آزادانه مصرف کنید؛ زیرا برخی از غذاها ممکن است شرایط شما را بدتر کنند.
اهداف رژیم غذایی در بیماران مبتلا سرطان روده
هدف از تنظیم رژیم غذایی سرطان روده کمک به بیماران در راستای اهداف زیر است:
- کمک به بدن برای مقاومت دربرابر شیمیدرمانی؛
- بهبود سلامت بدن پس از جراحی؛
- بازیابی قدرت بدنی بین دورههای درمان.
رژیم غذایی در مراحل مختلف سرطان روده
با عبور از مراحل مختلف درمان سرطان روده بزرگ، اشتهای شما نیز تغییر میکند. آنچه در یک مرحله به شما کمک میکند، ممکن است در مراحل دیگر مؤثر نباشد. در اینجا به مواردی اشاره میکنیم که برنامه غذایی شما باید در هر مرحله از درمان روی آنها تمرکز داشته باشد:
تغذیه پیش از جراحی
پیش از جراحی و در مراحل اولیه، برای آمادهسازی بدن خود غذاهای سبک و زودهضم بخورید.
تغذیه پس از جراحی
پس از جراحی، طبق توصیه پزشک، با مایعات شروع کنید و بهتدریج بهسمت غذاهای نرم بروید. سیستم گوارشی شما برای بهبودی به زمان نیاز دارد. بنابراین مصرف وعدههای غذایی کوچکتر و مکرر اغلب بهتر از سه وعده غذایی بزرگ و سنگین است.
در طول شیمیدرمانی
تغذیه در طول شیمی درمانی بسیار مهم است؛ زیرا این فرایند اغلب باعث حالت تهوع، تغییر در حس چشایی و کاهش اشتها میشود. بنابراین تغذیه بعد از شیمی درمانی سرطان روده باید شامل غذاهای سبک، ملایم (بدون ادویه) و با هضم آسان باشد. برای نمونه، برنج، بیسکویتهای ترد (کراکر) و نان تست، معمولا سازگاری بیشتری با معده دارند و به شما کمک میکنند تا انرژی خود را بدون تحریک معده حفظ کنید.
با پیشرفت روند درمان، رژیم غذایی شما پس از شیمیدرمانی بهتدریج تغییر خواهد کرد و شامل غذاهای غنی از موادمغذی بیشتر میشود تا به بازیابی توان و قدرت بدنتان کمک کند.
در طول پرتودرمانی
پرتودرمانی در ناحیه شکم ممکن است باعث اسهال و ناراحتیهای گوارشی شود. در این زمان، برای کاهش حرکات روده، موقتا به مصرف غذاهای کمفیبر ادامه دهید. علاوه بر این، آب کافی بنوشید (هیدراته بمانید) تا بدنتان توانایی دفع سموم و کنترل عوارض جانبی را داشته باشد.
نکته مهم: نوشیدن آب و بهبودی سرطان ارتباط تنگاتنگی با هم دارند زیرا آبرسانی مناسب به بدن روند بهبود از بیماری و مدیریت علائم و عوارض را آسانتر میکند.
بهبودی پس از پایان درمان
رژیم غذایی شما پس از پایان درمان سرطان روده بزرگ (دوره نقاهت)، باید بر کمک به بازیابی انرژی و بهبودی بدن متمرکز باشد. برای این کار، پروتئینهای بدون چربی، سبزیجات سرشار از موادمغذی و غلات کامل زودهضم مناسب هستند.
غذاهای مفید برای سرطان روده بزرگ
رژیم غذایی سرطان و بیماری های روده باید بر غذاهایی متمرکز باشد که هضم آنها آسان است، سرشار از موادمغذی هستند و با معده سازگاری دارند. در ادامه، به برخی از غذاهای مفید برای سرطان روده بزرگ اشاره میکنیم:
میوهها و سبزیجات ضد سرطان
میوهها و سبزیجات دشمن سرطان روده هستند. آنها ویتامینها، موادمعدنی و ترکیبات محافظتکننده را به بدن میرسانند. سعی کنید تعداد متنوعی از این محصولات را در وعدههای غذایی خود بگنجانید:
سبزیجات سبز و قرمز
سبزیجات برگدار مانند اسفناج و کلمپیچ و سبزیجات قرمز مانند گوجهفرنگی، حاوی فولات هستند که به ساخت سلولهای جدید و سالم کمک میکند.
هویج
هویج و سیبزمینی شیرین بتاکاروتن زیادی دارند که به تقویت سیستم ایمنی کمک میکند.
کلم بروکلی
کلم بروکلی و گلکلم دارای ترکیباتی هستند که بهطور ویژه از سلامت سلولهای روده بزرگ محافظت میکنند.
انواع توت و مرکبات
توتها حاوی آنتیاکسیدانهایی هستند که التهاب روده را کاهش میدهند. مرکبات ویتامین C مورد نیاز برای تقویت بدن را تأمین میکنند که نوعی آنتیاکسیدان قوی دربرابر انواع سرطان است.
غلات کامل برای سلامت روده
غلات کامل بهترین غذا برای سرطان روده بزرگ هستند و فیبر و انرژی بدن را تأمین میکنند. برنج قهوهای، کینوا، کوینولا، نان گندم کامل (سبوسدار) و جو دوسر انتخابهای بهتری هستند. این غذاها بهنرمی در سیستم گوارش حرکت میکنند.
علاوه بر این، حبوباتی مانند عدس، نخود و لوبیا سیاه فواید بیشتری ارائه میدهند. این موادغذایی پروتئین گیاهی موردنیاز برای حفظ قدرت عضلانی در طول درمان را فراهم میکنند و فیبر محلول موجود در آنها به حفظ حرکات سالم روده کمک میکند. آنها در پیشگیری از سرطان روده بزرگ هم نقش مهمی دارند.
پروتئینهای مفید برای بیماران سرطان روده
بدن شما برای بازسازی بافتهای آسیبدیده در طول درمان به پروتئین نیاز دارد. ماهیهای چرب مانند سالمون و ماهی خالمخالی حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ هستند که التهاب را در سراسر روده تسکین میدهند.
مرغ بدون چربی، بوقلمون و تخممرغ کاملا پختهشده، پروتئین سالمی را بدون خطرات ناشی از مصرف گوشت قرمز فراهم میکنند. اگر گیاهخوار هستید میتوانید این مقدار پروتئین را از سویا، توفو، تمپه و انواع لوبیا دریافت کنید.
چربیهای سالم ضد التهاب
همه چربیها مضر نیستند. برخی از چربیهای مناسب میتوانند به روند بهبودی بدن کمک کنند. برای نمونه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- روغن زیتون حاوی ترکیباتی است که التهاب دستگاه گوارش را کاهش میدهد؛
- آووکادو چربیهایی را فراهم میکند که به جذب ویتامینها از سایر غذاها کمک میکنند؛
- آجیل مانند بادام و گردو، روغنهای سالم و پروتئین را در قالب وعدههای کوچک و مغذی ارائه میدهند؛
- دانهها مانند دانه چیا، تخم کتان و تخمه کدو تنبل، سرشار از امگا ۳ هستند که برای تسکین التهاب ضروری است.
مایعات و هیدراتاسیون در سرطان روده
بهترین نوشیدنی برای سرطان روده آب است. آب ساده بهآسانی شما را هیدراته نگه میدارد و برای تهیه آن هیچ تلاشی نیاز نیست.
غذاهای تخمیری و پروبیوتیکها
روده شما حاوی تریلیونها باکتری است که بر همه چیز، از هضم غذا گرفته تا عملکرد سیستم ایمنی، تأثیر میگذارند. در طول درمان، داروها اغلب این باکتریهای مفید را همراه با باکتریهای مضر از بین میبرند. به همین دلیل، گنجاندن ماست، کفیر، دوغ و کلمترش میتواند بهترین رژیم غذایی سرطان روده باشد و به بازگرداندن باکتریهای مفید به بدن کمک کند.
غذاهای مضر در سرطان روده که باید حذف یا محدود شوند
برخی غذا برای رژیم غذایی سرطان روده بزرگ مناسب نیستند و باید از آنها پرهیز کنید زیرا نهتنها به درمان بیماری شما کمکی نمیکنند، بلکه مسیر آن را سختتر میکنند. برخی از غذاهای ممنوع برای رژیم غذایی سرطان روده عبارتاند از:
گوشت قرمز و فرآوریشده
گوشتهای قرمز مانند گوشت گاو و همچنین گوشتهای فرآوریشده مانند بیکن و گوشتهای آماده (مثل کالباس و سوسیس) را حذف کنید. این موارد حاوی ترکیباتی هستند که ممکن است روده بزرگ را تحریک کنند و باعث کندشدن روند بهبودی شوند. گوشتهای فرآوریشده دارای مواد نگهدارندهای هستند که در طول درمان به سیستم گوارشی شما فشار وارد میکنند.
غذاهای سرخشده و چرب
غذاهای سرخشده و چرب نهتنها حاوی چربیهای ترانس هستند که برای سلامت روده بزرگ خطرناک است، احساس سنگینی در رودهها ایجاد میکنند که باعث فشار به سیستم گوارش شما میشود.
قندهای ساده و نوشیدنیهای شیرین
از مصرف غذاهای حاوی قند افزوده و غلات تصفیهشده مانند نان سفید، شیرینیجات و نوشیدنیهای شیرین خودداری کنید. آنها قند خون را بهسرعت بالا میبرند و ارزش غذایی کمی دارند. علاوه بر این، میتوانند باعث افزایش وزن و التهاب شوند که ممکن است در روند درمان سرطان روده بزرگ اختلال ایجاد کند.
غذاهای فوقفراوری شده
غذاهای فوقفراوریشده مانند تنقلات بستهبندیشده، غذاهای نیمهآماده منجمد و فستفودها دشمن سیستم گوارش و رودههای شما هستند. این خوراکیها اغلب از موادافزودنی و چربیهای بسیار ناسالم تشکیل شدهاند که نهتنها از بدن شما در طول درمان حمایت میکند، باعث اختلال در عملکرد و روند بهبودی آن میشود.
الکل
مصرف الکل را محدود یا قطع کنید؛ زیرا به پوشش روده آسیب میرساند و سیستم ایمنی را تضعیف میکند.
آیا رژیم غذایی میتواند از سرطان روده پیشگیری کند؟
این پرسش بسیار مهم است. واقعیت این است که انتخابهای هوشمندانه غذا در طول زندگی میتواند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش دهد و از آن پیشگیری کند. بهطور کلی، براساس توصیههای انجمن سرطان آمریکا، بزرگسالان و کودکان باید همواره از رژیمهای غذایی غنی از غذاهای پرفیبر مانند میوههای کامل، سبزیجات و غلات کامل پیروی کنند. نوشیدن آب زیاد نیز در پیشگیری از سرطان روده بزرگ نقش بسیار مهمی دارد.
مکملهای مهم برای بیماران مبتلا به سرطان روده
بدن شما برای عملکرد صحیح به انواع مواد مغذی، ازجمله ویتامینها و مواد معدنی نیاز دارد. این مواد بهشکل طبیعی در غذا یافت میشوند. این بدان معناست که بیشتر افراد میتوانند ویتامینها و مواد معدنی کافی را از رژیمغذایی پروپیمان خود دریافت کنند.
بااینحال، برخی عوارض جانبی درمان برای بیماران مبتلا به سرطان روده باعث میشود این افراد نتوانند از رژیم غذایی متعادلی پیروی کنند. در چنین مواقعی پزشک مصرف روزانه مکمل مولتیویتامین و موادمعدنی را توصیه میکند.
ویتامین D
یکی از بهترین مکملها برای سرطان روده بزرگ ویتامین D است. مطالعات نشان میدهند سطوح بالاتر ویتامین D ممکن است برای بیماران مبتلا به این سرطان مفید باشد. یک مطالعه نشان داد که افرادی که به بیماری سرطان روده بزرگ مبتلا بودند و روزانه مکملهای ویتامین D مصرف میکردند، تا ۲ سال پس از درمان همچنان احساس خستگی کمتر در طول روز و کیفیت زندگی بهتری داشتند.
مکملهای دیگر شامل ویتامین A، ویتامین C و ویتامینهای گروه B بههمراه امگا ۳ و مکملهای آنتیاکسیدانی هستند. هریک از این مکملها بهنحوی به توانایی بدن در تحمل وبهبودی از درمان سرطان روده بزرگ کمک میکنند.
بااینحال، فراموش نکنید که برخی مکملها بهویژه در دوزهای زیاد ممکن است مضر باشند یا اثربخشی درمانهای سرطان، مانند شیمیدرمانی و پرتودرمانی را کمتر کنند. به همین دلیل، بسیار مهم است که درباره هر نوع مکمل با پزشک متخصص انکولوژی صحبت کنید.
بایدها و نبایدهای رژیم غذایی سرطان روده
برخی نکات زیر را در هنگام انتخاب رژیمغذایی سرطان روده بزرگ خود رعایت کنید نتایج بهتری میگیرید:
کالری کافی دریافت کنید
خوردن بهاندازه کافی برای حفظ وزن و توده عضلانی در طول درمان سرطان روده بزرگ میتواند نتایج بیمار را بهبود بخشد و در عین حال به بیماران در تحملکردن بهتر درمان کمک کند. بسیاری از افراد پس از تشخیص، برای حفظ وزن پایدار و جلوگیری از کاهش وزن، به انرژی کالری بیشتری نسبت به قبل از تشخیص نیاز دارند.
مقادیر کوچکتری غذا بخورید
سرطان کولورکتال و درمان آن بر توانایی بدن شما در هضم و جذب مواد مغذی تأثیر میگذارد. هضم وعدههای غذایی کوچکتر برای سیستم شما آسانتر است. اگر در خوردن وعدههای غذایی بزرگ مشکل دارید، هر ۲ تا ۳ ساعت یکبار وعدههای کوچکتر را امتحان کنید یا همزمان با غذا نوشیدنیهای پروتئینی میل کنید.
پروتئین را در بیشتر وعدههای غذایی بگنجانید
پروتئین برای کمک به بدن در حفظ عضلات و بهبود آسیب به سلولهای سالم که میتواند در اثر درمان سرطان ایجاد شود، مهم است. همچنین میتواند به سیستم ایمنی بدن شما در مبارزه با عفونت و ترمیم بافتهای بدن پس از جراحی، شیمی درمانی یا پرتودرمانی کمک کند.
غذاهای پرپروتئین شامل مرغ، ماهی، صدف، گوشت گاو، تخممرغ، لبنیات (شیر، ماست، پنیر کاتیج، پنیر)، آجیل، کره بادام زمینی، عدس، لوبیا و محصولات سویا (مانند توفو، تمپه و جایگزینهای گوشت) است.
هیدراته بمانید
عملکرد اصلی روده بزرگ جذب آب از غذا و نوشیدنیهایی است که مصرف میکنیم. اگر تحت پرتودرمانی یا جراحی قرار دارید، جذب آب بهاندازه قبل برای روده بزرگ شما ممکن است دشوارتر شود.
سعی کنید در طول روز آب، آب طعمدار، چای، شیر و نوشیدنیهای ورزشی بنوشید تا هیدراته بمانید. اگر متوجه شدید که نوشیدنیهای شیرین باعث میشوند حرکات روده شما شل شود آنها را قبل از مصرف رقیق کنید.
چربیهای سالم مصرف کنید
این چربیها به بدن انرژی میدهند و باعث کاهش التهاب میشوند. علاوه بر آن به ممکن است به عملکرد صحیح مغز و سیستم عصبی کمک کنند. آنها در غذاهایی مانند ماهی، دانهها، آجیل، آووکادو و روغن زیتون بهفراوانی وجود دارند.
با یک متخصص تغذیه مشورت کنید
درمان سرطان یک درمان شخصی است. بنابراین، هر فرد ممکن است به توصیههای تغذیهای متفاوتی نیاز داشته باشد. برای برقراری ارتباط با یک متخصص تغذیه از روش ویزیت آنلاین در سایت دکتردکتر استفاده کنید و پرسشهای خود را از او بپرسید. به یاد داشته باشید که این متخصص باید در زمینه انکولوژی آموزش دیده باشد. دکتر تغذیه عادی ممکن است در زمینه رژیم غذایی مربوط به سرطان دامنه محدودتری از اطلاعات داشته باشد.
یک نمونه رژیم غذایی برای بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ
| زمان | چی بخوریم |
| صبح زود بعد از بیدارشدن از خواب | آب گرم ساده یا با چند قطره لیموترش درحدی که معده آن را راحت تحمل کند |
| صبحانه | جو دوسر (اوتمیل) یا فرنی نرمپختهشده (تهیهشده با آب یا شیر بادام) تکههای موز یا بلوبری (زغالاخته آبی) برای روی اوتمیل یک کاسه کوچک ماست پروبیوتیک یا کفیر |
| میانوعده صبح | برشهایی از میوه پاپایا یا گلابی |
| ناهار | کینوا یا برنج قهوهای (که کاملا نرم پخته شده باشد)
اسفناج یا کلم بروکلی بخارپز همراه با هویج سالمون کبابی یا مرغ پختهشده در فر (یا توفو/ عدس برای گیاهخواران) یک قاشق چایخوری روغنزیتون روی غذا برای تأمین چربیهای سالم |
| میانوعده عصر | یک مشت بادام یا گردوی خیسخورده که هضم آن راحتتر باشد دوغ یا کفیر (اختیاری) |
| شام | نان گندم کامل (سبوسدار) یا پوره نرم سیبزمینی شیرین کدو سبز یا هویجی که کمی تفت داده شده باشد عدس آبپز یا ماهی/ توفوی کبابی |
| قبل از خواب (اختیاری) | چای گرم بابونه یا دمنوش زنجبیل درصورتیکه معده شما آن را تحمل میکند |
کلام آخر دکتردکتر
در طول دوره درمان، بدن شما برای مبارزه با سرطان، بازیابی توان از دسترفته و مدیریت عوارض جانبی، بهشدت تلاش میکند. بنابراین، پیروی از یک رژیم غذایی مناسب برای سرطان روده بزرگ که سرشار از غلات کامل، میوهها، سبزیجات و پروتئینهای بدون چربی باشد، قدرت بدنی و آرامش مورد نیازتان را به شما میبخشد. بااینحال، به یاد داشته باشید که نیازهای هر فرد با دیگری متفاوت است. چیزی که برای شما مناسب است ممکن است برای دیگری مفید نباشد. اینجاست که نقش یک متخصص تغذیه برای بیماران سرطانی خود را نشان میدهد.
برای یک برنامه غذایی شخصیسازیشده و متناسب با میزان اشتها و سبک زندگیتان از خدمات مشاوره با متخصصان تغذیه در سایت دکتردکتر بهرهمند شوید.
