آنژین درد یا ناراحتی قفسه سینه است که درصورت نرسیدن خون کافی به قلب رخ میدهد. کاهش خونرسانی به قلب معمولا براثر تنگی یا انسداد شریانهای کرونری ایجاد میشود. آنژین انواع مختلفی دارد که شایعترین آنها آنژین پایدار است. آنژین پایدار معمولا در حین فعالیت بدنی یا استرس، یعنی زمانی که قلب به اکسیژن بیشتری نیاز دارد، رخ میدهد. در ادامه بیشتر توضیح میدهیم که آنژین پایدار چیست و چه علائمی دارد و با روشهای تشخیص، درمان و پیشگیری از آن آشنا میشویم.
آنژین پایدار چیست؟
آنژین پایدار قلب نوعی درد یا ناراحتی قفسه سینه است که مدت کوتاهی (حدود پنج دقیقه) طول میکشد. آنژین زمانی رخ میدهد که عضله قلب نسبت به معمول اکسیژن بیشتری نیاز دارد ولی بهدلیل مشکلات قلبی در آن لحظه اکسیژن موردنیاز خود را دریافت نمیکند. حملههای آنژین پایدار الگوهایی قابل پیشبینی دارند، مثلا هنگام فعالیت بدنی و حرکت رخ میدهند.
آنژین پایدار یکی از علائم بیماری عروق کرونری قلب (CAD) است. در این بیماری در شریانهایی که خون غنی از اکسیژن را به قلب میرسانند ماده چسبندهای به نام پلاک وجود دارد. پلاک شریانها را تنگ میکند و جریان خون (و اکسیژنرسانی) را سختتر میکند.
آنژین پایدار علامتی هشداردهنده است که به شما میگوید قلبتان به رسیدگی و توجه نیاز دارد. عدم درمان بیماری عروق کرونری قلب شما را در معرض خطر حمله قلبی قرار میدهد. معمولا پزشک برای کنترل این بیماری دارودرمانی و تغییراتی در سبک زندگی را توصیه میکند.
تفاوت آنژین پایدار با آنژین ناپایدار
آنژین پایدار و ناپایدار در بسیاری از علل زمینهای مشترکاند ولی در نحوه و زمان بروز علائم تفاوتهایی دارند. هر دو براثر کاهش جریان خون به قلب رخ میدهند که معمولا بهدلیل تنگی شریانها، عادات سبک زندگی و بیماریهای مرتبط با گردش خون ایجاد میشود.
آنژین پایدار اغلب الگویی قابل پیشبینی دارد و معمولا با فعالیت بدنی (مثلا راهرفتن در سربالایی یا بالارفتن از پلهها)، استرس یا بعد از خوردن یک وعده غذایی حجیم رخ میدهد. درد اغلب چند دقیقه طول میکشد و با استراحت یا مصرف نیتروگلیسیرین بهبود مییابد. بهدلیل ثابتبودن این الگو معمولا میتوانید زمان بروز علائم را پیشبینی کنید.
در مقابل، آنژین ناپایدار از الگوی مشخصی پیروی نمیکند و میتواند در حالت استراحت، هنگام خواب یا در زمان فعالیت کم رخ دهد. دورههای آن اغلب بیش از ۱۵ دقیقه طول میکشند و ممکن است با استراحت یا دارو برطرف نشوند. آنژین ناپایدار نوعی سندرم حاد کرونری است و به مراقبتهای پزشکی فوری نیاز دارد.
برای درک بهتر تفاوت آنژین پایدار و ناپایدار در جدول زیر آنها را با هم مقایسه کردهایم:
| ویژگی | آنژین پایدار | آنژین ناپایدار |
| محرک | ورزش، استرس، وعدههای غذایی سنگین | ممکن است در هر زمانی رخ دهد |
| مدتزمان | ۱ تا ۱۵ دقیقه | ۱۵ تا ۳۰ دقیقه یا بیشتر |
| تسکین | استراحت، نیتروگلیسیرین | اغلب بدون تسکین |
| فوریت | همیشه اورژانسی نیست | همیشه اورژانسی است |
عدم تسکین درد قفسه سینه با استراحت یا دارو نشاندهنده آنژین ناپایدار است. آنژین ناپایدار بدون مراقبت فوری میتواند به حمله قلبی منجر شود. اگر درد قفسه سینهتان متفاوت است، بیشتر طول کشیده یا در حالت استراحت رخ داده، آن را اورژانس پزشکی در نظر بگیرید و فورا درخواست کمک کنید.
علت آنژین پایدار چیست؟
شایعترین علت آنژین پایدار بیماری عروق کرونری است. در این بیماری تجمع مادهای چرب به نام پلاک موجب تنگشدن شریانهایی میشود که خون و اکسیژن را به عضله قلب میرسانند. تنگشدن شریانها که به آن تصلب شرایین نیز میگویند، موجب کاهش جریان خون به قلب و بروز علائم آنژین میشود. آنژین پایدار معمولا زمانی رخ میدهد که قلب به اکسیژن بیشتری نیاز دارد، مثلا هنگام ورزش.
سایر علل آنژین پایدار عبارتاند از:
- نارسایی قلبی؛
- مشکلات دریچههای قلب؛
- مشکلات ریتم قلب؛
- پرکاری تیروئید؛
- کمخونی.
علائم آنژین پایدار چگونه است؟
آنژین درد قفسه سینه ناشی از کاهش جریان خون در شریانهای کرونری است. این بیماری میتواند به اشکال مختلفی ظاهر شود و علائم آن در هر فرد متفاوت است. علائم آنژین پایدار میتواند بهصورت قلب درد یا ناراحتی قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه، حالت تهوع، تعریق و خستگی بروز کند.
ممکن است ناراحتی قفسه سینه بهصورت فشار، سنگینی، فشردگی، سوزش یا سوءهاضمه احساس شود. گاهی این ناراحتی از قفسه سینه به شانه چپ، بازوی چپ یا سایر نواحی مجاور گسترش مییابد.
درد قفسه سینه (Chest Pain) در آنژین پایدار
شایعترین علامت آنژین احساس درد یا فشار در قفسه سینه است. ممکن است در مرکز قفسه سینه احساس فشردگی، سنگینی یا گرفتگی کنید. بعضی از بیماران در توصیف آن میگویند انگار چیزی روی قفسه سینهشان فشار میآورد. ممکن است درد یا ناراحتی از قفسه سینه به نواحی مجاور مانند گردن، فک، شانهها، بازوها یا پشت گسترش پیدا کند.
معمولا علت درد قفسه سینه سمت راست آنژین پایدار نیست. درد سمت راست قفسه سینه بیشتر میتواند به مشکلات عضلانی، ریوی، گوارشی یا سایر بیماریها مربوط باشد. درد ناشی از آنژین معمولا در مرکز یا سمت چپ قفسه سینه احساس میشود ولی در برخی افراد ممکن است به سمت راست یا نواحی اطراف نیز انتشار پیدا کند.
احساس درد در بازو، گردن و فک
علامت اصلی آنژین صدری، درد ناگهانی در قفسه سینه، گردن، شانهها، فک یا بازوها است. این درد ممکن است مانند تنگی، فشار یا سنگینی یا مانند دردی مبهم احساس شود و موجب شود احساس بیماری، تنگی نفس، سرگیجه یا تعریق کنید.
دردی که به بازو، گردن یا فک انتشار پیدا میکند یکی از علائم معمول آنژین پایدار است. علت این موضوع، انتشار درد از قلب به اعصاب مشترکی است که این نواحی را عصبدهی میکنند.
تنگی نفس و احساس فشار در قفسه سینه
تنگی نفس و احساس فشار در قفسه سینه زمانی ایجاد میشود که عضله قلب براثر تنگی عروق کرونر، هنگام فعالیت یا استرس، اکسیژن کافی دریافت نمیکند.
احساس فشار در قفسه سینه معمولا بهصورت موارد زیر توصیف میشود:
- فشار یا سنگینی روی قفسه سینه؛
- احساس فشردگی یا سفتشدن سینه؛
- درد مبهم یا سوزش (نه درد تیز و نقطهای)؛
- احساس ناراحتی در مرکز یا سمت چپ قفسه سینه.
ممکن است این درد به شانه، بازو، گردن، فک یا پشت انتشار پیدا کند.
تنگی نفس ممکن است:
- هنگام پیادهروی، بالارفتن از پله یا فعالیت بدنی ظاهر شود؛
- همراه با درد یا فشار قفسه سینه باشد؛
- در برخی افراد، بهویژه زنان، سالمندان و بیماران دیابتی، تنها علامت آنژین باشد.
مدتزمان و الگوی تکرار درد
در آنژین پایدار معمولا مدتزمان و الگوی تکرار درد قابل پیشبینی است و همین ویژگی آن را از آنژین ناپایدار متمایز میکند.
مدتزمان درد
- درد در بسیاری از موارد در کمتر از ۵ دقیقه برطرف میشود.
- بهندرت بیش از ۱۵ دقیقه ادامه پیدا میکند.
- با استراحت یا مصرف نیتروگلیسیرین معمولا ظرف چند دقیقه کاهش مییابد.
الگوی تکرار درد
- درد معمولا الگوی ثابتی دارد یعنی در شرایط مشابه، با شدت و مدت تقریبا یکسان تکرار میشود.
- اغلب هنگام فعالیت بدنی مانند پیادهروی سریع، بالارفتن از پله، حمل اجسام سنگین یا ورزش ایجاد میشود.
- استرس، هیجان، هوای سرد یا صرف یک وعده غذایی سنگین نیز میتوانند آن را تحریک کنند.
- با قطع فعالیت و استراحت درد بهطور قابل پیشبینی برطرف میشود.
محرکهای شروع حمله آنژین پایدار
آنژین پایدار اغلب تحت شرایط خاصی ظاهر میشود. ممکن است هنگام ورزش، استرس عاطفی یا بعد از یک وعده غذایی سنگین متوجه درد قفسه سینه شوید.
محرکهایی که میتوانند موجب شروع حمله آنژین پایدار شوند عبارتاند از:
- ورزش و فعالیت بدنی؛
- استرس عاطفی؛
- قرارگرفتن در معرض هوای سرد؛
- سیگارکشیدن؛
- خوردن وعدههای غذایی سنگین.
این محرکها نیاز قلب به اکسیژن را افزایش میدهند. تنگی شریانها موجب میشود که خون و اکسیژن کافی به قلب نرسد و دچار آنژین پایدار شوید.
فعالیت بدنی و ورزش
فعالیت بدنی از محرکهای رایج آنژین پایدار است. فعالیتهایی مانند بالارفتن از پلهها، حمل بار یا ورزش میتواند به قلب فشار وارد کند. ممکن است الگوهایی را در آنژین پایدار مشاهده کنید، مانند درد در هنگام پیادهروی طولانی یا بعد از خوردن یک وعده غذایی بزرگ. شناخت این الگوها میتواند به شما در مدیریت سطح فعالیت بدنی و جلوگیری از فشار بیشازحد کمک کند.
استرس و هیجانات شدید
استرس و هیجانات شدید از محرکهای شناختهشده آنژین پایدار هستند. در افرادی که عروق کرونر قلب بهدلیل تجمع پلاکهای چربی تنگ شدهاند، استرس روانی میتواند نیاز قلب به اکسیژن را افزایش دهد و موجب بروز درد آنژین شود.
در هنگام استرس یا هیجان شدید بدن هورمونهایی مانند آدرنالین و نورآدرنالین ترشح میکند که منجر به موارد زیر میشوند:
- افزایش ضربان قلب؛
- بالارفتن فشارخون؛
- افزایش قدرت انقباض قلب.
این تغییرات موجب میشوند که قلب برای انجام فعالیت خود به اکسیژن بیشتری نیاز داشته باشد. اگر عروق کرونر نتوانند خون کافی به عضله قلب برسانند، درد یا فشار قفسه سینه (آنژین) ایجاد میشود.
حملات پانیک یا احساس اضطراب میتواند موجب درد قفسه سینه شود. این حالت آنژین نیست زیرا آنژین بهدلیل وجود مشکلی در جریان خون ایجاد میشود درحالیکه اضطراب ارتباطی با جریان خون ندارد.
سرما و تغییرات دمایی
سرما و تغییرات ناگهانی دما از محرکهای شناختهشده آنژین پایدار هستند. قرارگرفتن در هوای سرد میتواند نیاز قلب به اکسیژن را افزایش دهد و در افرادی که عروق کرونر تنگی دارند موجب بروز علائم آنژین شود.
در هوای سرد بدن برای حفظ دمای خود واکنشهای زیر را نشان میدهد:
- انقباض رگهای خونی: سرما موجب تنگشدن رگها (وازوکانستریکشن) میشود که فشارخون را افزایش میدهد.
- افزایش فعالیت قلب: قلب باید برای حفظ گردش خون و دمای بدن با شدت بیشتری کار کند.
- افزایش نیاز قلب به اکسیژن: در افراد مبتلا به تنگی عروق کرونر ممکن است خونرسانی نتواند این نیاز افزایشیافته را تأمین کند و درنتیجه آنژین ایجاد شود.
وعدههای غذایی سنگین
گاهی افراد آنژین را با سوءهاضمه اشتباه میگیرند. اگر وعدههای غذایی آنژین شما را بدتر میکند، سعی کنید در طول روز وعدههای غذایی کوچکتر و بیشتری داشته باشید.
صرف وعدههای غذایی سنگین یکی از محرکهای شناختهشده آنژین پایدار است. این موضوع، بهویژه در افرادی که دچار تنگی عروق کرونر هستند، میتواند موجب بروز درد یا احساس فشار در قفسه سینه شود.
پس از خوردن یک وعده غذایی حجیم:
- خون بیشتری به دستگاه گوارش هدایت میشود تا فرایند هضم انجام شود.
- قلب برای تأمین خون موردنیاز بدن باید سختتر کار کند و درنتیجه نیاز آن به اکسیژن افزایش مییابد.
- اگر عروق کرونر بهدلیل تجمع پلاکهای چربی تنگ شده باشند، خونرسانی به عضله قلب نمیتواند این افزایش نیاز را جبران کند و علائم آنژین ظاهر میشوند.
چه کسانی بیشتر در معرض آنژین پایدار هستند؟
برخی عادات و بیماریها احتمال ابتلا به آنژین را افزایش میدهند. کسانی که دچار عادات یا مشکلات سلامتی زیر هستند بیشتر دچار آنژین پایدار میشوند:
- استرس؛
- سیگارکشیدن؛
- دیابت؛
- چاقی؛
- کلسترول بالا؛
- فشارخون بالا؛
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی؛
- سن بالا (بالای ۴۵ سال در مردان و بالای ۵۵ سال در زنان).
موارد بالا همگی به شریانهای شما آسیب میرسانند و تصلب شرایین را تسریع میکنند. سبک زندگی بیتحرک نیز در تضعیف قلب و تشدید عوامل خطری مانند افزایش وزن و گردش خون ضعیف نقش دارد. فعالیت بدنی منظم و ایمن میتواند قلب را تقویت کند و جریان خون را بهبود دهد.
افراد با فشارخون بالا
فشارخون بالا بهطور مستقیم موجب آنژین نمیشود ولی یکی از مهمترین عوامل خطر برای بیماری عروق کرونر است که زمینه را برای بروز آنژین فراهم میکند.
فشارخون بالا از چند طریق بر قلب و عروق تأثیر میگذارد:
- آسیب به دیواره رگها: فشار بالای خون بهمرور زمان به لایه داخلی شریانها آسیب میرساند و احتمال تشکیل پلاکهای چربی را افزایش میدهد.
- تنگشدن عروق کرونر: تجمع پلاکها موجب کاهش جریان خون به عضله قلب میشود.
- افزایش بار کاری قلب: بهدلیل بالابودن فشارخون قلب باید برای پمپاژ خون با قدرت بیشتری کار کند و درنتیجه نیاز آن به اکسیژن افزایش مییابد.
- کاهش تعادل بین عرضه و تقاضای اکسیژن: هنگامی که قلب به اکسیژن بیشتری نیاز دارد ولی عروق تنگ نمیتوانند خون کافی را به آن برسانند آنژین ایجاد میشود.
بیماران دیابتی
دیابت یکی از مهمترین عوامل خطر بیماری عروق کرونر محسوب میشود. قند خون بالا در طول زمان موجب تغییراتی در رگهای خونی میشود، ازجمله:
- آسیب به دیواره داخلی عروق: این آسیب زمینه را برای تشکیل پلاکهای چربی فراهم میکند.
- تسریع تصلب شرایین (سخت و تنگشدن رگها): تنگی عروق کرونر در بیماران دیابتی معمولا زودتر و شدیدتر ایجاد میشود.
- کاهش خونرسانی به عضله قلب: درنتیجه موارد بالا هنگام فعالیت یا استرس، قلب اکسیژن کافی دریافت نمیکند و علائم آنژین ظاهر میشوند.
افراد سیگاری
مصرف سیگار از چند طریق به قلب و عروق آسیب میرساند:
- آسیب به دیواره داخلی رگها: مواد شیمیایی موجود در دود سیگار به لایه داخلی شریانها آسیب میرسانند و تشکیل پلاکهای چربی را تسریع میکنند.
- تنگشدن عروق خونی: نیکوتین موجب انقباض رگها و کاهش جریان خون به عضله قلب میشود.
- کاهش اکسیژن خون: مونوکسید کربن موجود در دود سیگار به هموگلوبین متصل میشود و ظرفیت خون برای حمل اکسیژن را کاهش میدهد.
- افزایش بار کاری قلب: سیگار ضربان قلب و فشارخون را افزایش میدهد و درنتیجه نیاز قلب به اکسیژن بیشتر میشود.
- افزایش احتمال تشکیل لخته خون: سیگار چسبندگی پلاکتها را افزایش میدهد و خطر انسداد عروق کرونر را بیشتر میکند.
سابقه خانوادگی بیماری قلبی
آنژین یک بیماری ارثی نیست و در آزمایش ژنتیکی تشخیص داده نمیشود ولی اگر پدربزرگ و مادربزرگ، والدین، خواهر و برادر یا فرزندان شما آنژین صدری دارند، یعنی سابقه خانوادگی این بیماری را دارید. این میتواند احتمال ابتلا به یک بیماری قلبی را، که میتواند موجب آنژین صدری نیز شود، افزایش دهد.
سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری عروق کرونر قلب، سن بالا و مرد بودن خطر ابتلا را افزایش میدهند. اگر این موارد را با انتخابهای ناسالم سبک زندگی ترکیب کنید، احتمال ابتلا به آنژین ناپایدار یا حمله قلبی بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد.
اگرچه سابقه خانوادگی بیماری قلبی قابل تغییر نیست، آگاهی از آن میتواند در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از بیماری مؤثر باشد.
آنژین پایدار چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک با پرسیدن سؤالات دقیق درمورد درد قفسه سینه شروع میکند. او میخواهد بداند چه زمانی این درد ایجاد میشود، چقدر طول میکشد، چه چیزی آن را تحریک میکند و آیا استراحت یا دارو آن را تسکین میدهد یا خیر. پزشک در معاینه فیزیکی به علائمی مانند صداهای غیرطبیعی قلب، ریتم نامنظم یا تنگی نفس توجه میکند. عوامل خطر مانند سیگارکشیدن، فشارخون بالا، دیابت و سابقه خانوادگی بیماری قلبی نیز بررسی میشوند.
ممکن است پزشک بتواند از روی علائم شما آنژین پایدار را تشخیص دهد یا برای تشخیص بیماری از آزمایشها و روشهای زیر استفاده کند:
- آزمایش خون؛
- نوار قلب؛
- تست استرس؛
- آنژیوگرافی عروق کرونر؛
- اسکن قلب: تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) برای اسکن قلب و رگهای خونی.
نوار قلب (ECG)
نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام (EKG یا ECG) آزمایشی سریع و غیرتهاجمی است که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت میکند. از نوار قلب بهدلایل زیادی استفاده میشود مانند تشخیص مشکلات ریتم قلب یا نظارت بر میزان اثربخشی درمان.
در نوار قلب معمولی فعالیت الکتریکی قلب برای مدت کوتاهی ردیابی میشود. این نوار قلب گاهی نوار قلب استاندارد ۱۲ لیدی نامیده میشود. تست نوار قلب را میتوان هنگام درازکشیدن و استراحت یا هنگام ورزش بهعنوان بخشی از تست استرس انجام داد.
ازآنجاکه بعضی از مشکلات ریتم قلب فقط گاهی اوقات اتفاق میافتند نوار قلب استاندارد نمیتواند آنها را نشان دهد. در این شرایط پزشک از دستگاهی مانند مانیتور هولتر یا دستگاه ضبطکننده حلقه قابل کاشت استفاده میکند که فعالیت الکتریکی قلب را برای مدت طولانیتری ثبت میکند.
معمولا الکتروکاردیوگرام (ECG) اولین آزمایشی است که برای تشخیص آنژین پایدار انجام میشود. این آزمایش فعالیت الکتریکی قلب را ثبت میکند و میتواند تغییرات مرتبط با کاهش جریان خون را تشخیص دهد.
تست ورزش قلب
تست استرس ورزشی برای تعیین میزان عملکرد قلب در مواقعی به کار میرود که بیشترین فعالیت را دارد. معمولا در این تست درحالیکه به دستگاه الکتروکاردیوگرافی متصل هستید روی تردمیل راه میروید یا روی دوچرخه ثابت رکاب میزنید تا فعالیت قلبتان کنترل شود. از تست ورزش قلب در مواردی استفاده میشود که علائم فوریت کمتری دارند.
اکوکاردیوگرافی
از اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب) بهتنهایی برای تشخیص قطعی آنژین پایدار استفاده نمیشود ولی این روش یکی از آزمایشهای مهم برای بررسی عملکرد قلب و کمک به تشخیص علت علائم بیمار است.
در اکوکاردیوگرافی با امواج اولتراسوند تصاویر زندهای از قلب ایجاد میشود. در اکوکاردیوگرافی میتوان موارد زیر را بررسی کرد:
- اندازه و شکل حفرههای قلب؛
- ضخامت دیوارههای قلب؛
- قدرت پمپاژ قلب؛
- عملکرد دریچههای قلب؛
- حرکت دیوارههای عضله قلب؛
- وجود بیماریهای دیگر مانند نارسایی قلبی یا بیماریهای دریچهای.
در بسیاری از افراد مبتلا به آنژین پایدار اکوکاردیوگرافی در حالت استراحت طبیعی است زیرا کاهش خونرسانی به عضله قلب معمولا فقط هنگام فعالیت یا استرس رخ میدهد. بااینحال اکو میتواند:
- سایر علل درد قفسه سینه را رد کند؛
- آسیب ناشی از حمله قلبی قبلی را نشان دهد؛
- درصورت وجود اختلال در حرکت دیوارههای قلب، احتمال بیماری عروق کرونر را بررسی کند.
آنژیوگرافی عروق کرونر
آنژیوگرافی کرونری رگهای خونی مسدود یا تنگشده در قلب را نشان میدهد. در آنژیوگرافی کرونری از اشعه ایکس برای بررسی رگهای خونی قلب یا همان شریانهای کرونری استفاده میشود. این آزمایش معمولا برای بررسی تنگی یا انسداد رگ خونی انجام میشود.
آزمایش خون و مارکرهای قلبی
آزمایش خون و مارکرهای قلبی در ارزیابی بیماران مبتلا به درد قفسه سینه نقش مهمی دارد ولی در آنژین پایدار معمولا طبیعی است. زیرا در آنژین پایدار خونرسانی به قلب بهطور موقت کاهش مییابد و معمولا به سلولهای عضله قلب آسیبی وارد نمیشود.
مارکرهای قلبی موادی هستند که درصورت آسیب به عضله قلب وارد جریان خون میشوند. مهمترین آنها عبارتاند از:
- تروپونین قلبی (تروپونین I یا T): حساسترین و اختصاصیترین نشانگر آسیب عضله قلب؛
- کراتین کیناز (CK-MB): امروزه نسبت به تروپونین کمتر استفاده میشود.
معمولا در آنژین پایدار سطح تروپونین و کراتین کیناز طبیعی است. این موضوع به پزشک کمک میکند آنژین پایدار را از انفارکتوس میوکارد (حمله قلبی)، که در آن مارکرهای قلبی افزایش مییابند، تشخیص دهد.
روشهای درمان آنژین پایدار
درمان آنژین پایدار بر تسکین درد قفسه سینه و بهبود جریان خون به قلب تمرکز دارد. ممکن است پزشک برای جلوگیری از وقوع مجدد آنژین پایدار داروهایی را تجویز کند. این داروها میتوانند شامل مسدودکنندههای بتا (مانند قرص پروپرانولول)، نیتروگلیسیرین با رهایش طولانی یا رانولازین باشند. بعضی از روشهای درمانی نیز بر بیماریای تمرکز دارند که موجب آنژین شدهاند. مثلا اگر مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب باشید، ممکن است از استنتگذاری یا جراحی بایپس استفاده شود.
درمان دارویی
درد قفسه سینه در آنژین پایدار معمولا با استراحت، مصرف نیتروگلیسیرین یا هر دو تسکین مییابد. نیتراتها، مانند نیتروگلیسیرین یا گلیسریلترینیترات، رگهای خونی را شل میکنند و موجب تسکین سریع درد قفسه سینه میشوند. شلشدن عروق میزان خونی را که به قلب برمیگردد و حجم کار قلب را کاهش و خونرسانی به قلب را افزایش میدهد. میتوانید آنها را بهصورت قرص، اسپری یا چسب مصرف کنید.
ممکن است پزشک برای پیشگیری از آنژین داروهای دیگری ازجمله موارد زیر را تجویز کند:
مسدودکنندههای بتا و مسدودکنندههای کانال کلسیم
مسدودکنندههای بتا ضربان قلب و حجم کار قلب را کاهش میدهند، درحالیکه مسدودکنندههای کانال کلسیم شریانها را گشاد میکنند و جریان خون را بهبود میبخشند. هر دو در جلوگیری از حملههای بعدی درد قفسه سینه مؤثرند.
مهارکنندههای ACE
درصورت ابتلا به فشارخون بالا، دیابت یا نارسایی قلبی ممکن است از مهارکنندههای ACE استفاده شود زیرا فشار روی قلب را کاهش میدهند. مهارکنندههای آنزیم تبدیلکننده آنژیوتانسین (ACE) و مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین II فشارخون و خطر حمله قلبی را کاهش میدهند.
استاتینها
از استاتینها برای کاهش کلسترول بد یا LDL استفاده میشود.
داروهای ضدپلاکت
ممکن است که پزشک داروهای ضدپلاکت مانند آسپرین یا داروهای قویتری را برای کاهش خطر تشکیل لخته خون تجویز کند. در برخی موارد از داروهای ضدانعقاد برای جلوگیری از انسداد شریانی استفاده میشود.
رانولازین
از رانولازین برای درمان آنژین پایدار مزمن که به سایر داروها پاسخ نداده استفاده میشود.
این داروها معمولا روزانه مصرف میشوند تا خطر طولانیمدت را کاهش دهند.
آنژیوپلاستی و استنتگذاری
وقتی داروها و تغییرات سبک زندگی کافی نباشند انجام عملهای جراحی ضروری میشود. آنژیوپلاستی عروق کرونر یکی از روشهای درمانی استاندارد است. در آنژیوپلاستی عروق کرونر از نوع خاصی از بالن برای بازکردن شریانهای تنگ استفاده میشود. این بالن بهآرامی باد میشود تا شریان را باز کند. در این روش اغلب از نوعی مش به نام استنت برای باز نگهداشتن شریان استفاده میشود.
جراحی بایپس عروق کرونر (CABG)
اگر چند شریان مسدود شده باشد پزشک جراحی بایپس عروق کرونر را توصیه میکند. در این جراحی با استفاده از رگی که از قسمت دیگری از بدن برداشته شده است، مسیری جدید برای رسیدن خون به قلب ایجاد میشود. ممکن است پس از عمل همچنان برای محافظت از قلب خود به دارو نیاز داشته باشید.
اصلاح سبک زندگی
ایجاد تغییرات ساده در سبک زندگی میتواند به کاهش علائم آنژین صدری، بهبود سلامت کلی و کاهش خطر حمله قلبی در آینده کمک کند. تغییر در سبک زندگی در جلوگیری از تجمع پلاک در شریانها و بهبود علائم آنژین مؤثر است.
برای اصلاح سبک زندگی نکات زیر را رعایت کنید:
- ترک سیگار: سیگارکشیدن میتواند موجب گرفتگی عروق شود و علائم آنژین صدری را بدتر کند. تنباکو مستقیما به رگهای خونی آسیب میرساند و خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش میدهد.
- کنترل فشارخون: داروهای فشارخون خود را مصرف کنید و دستورالعملهای غذایی مانند کاهش مصرف نمک را اجرا کنید.
- رژیم غذایی سالم و متعادل: با مصرف غذاهایی که چربی اشباع کمتری دارند و جایگزینی میانوعدههای ناسالم با گزینههای مغذیتر رژیم غذایی سالم و متعادلی داشته باشید. رژیم غذایی متعادل با کاهش چربی اشباع، نمک و قند افزوده در کنترل سطح کلسترول و فشارخون مؤثر است. میوهها، سبزیجات و غلات کامل بیشتری مصرف کنید.
- افزایش فعالیت بدنی: ورزش منظم (مانند پیادهروی سریع) برای تقویت قلب و بهبود گردش خون مفید است. برای جلوگیری از فشار بیشازحد از برنامهای که پزشکتان تأیید کرده است پیروی کنید.
- مدیریت استرس: استرس علائم آنژین را تشدید میکند. مدیریت استرس با تکنیکهای آرامشبخشی، یوگا یا مدیتیشن منظم و خواب خوب در کاهش حملههای درد قفسه سینه مؤثر است.
- کنترل قند خون: اگر به دیابت مبتلا هستید با رژیم غذایی مناسب و مصرف منظم داروها قند خون خود را کنترل کنید.
روشهای کنترل و زندگی با آنژین پایدار
با درمان و مراقبت مناسب بسیاری از افراد مبتلا به آنژین پایدار میتوانند زندگی فعالی داشته باشند. بیماران مبتلا به آنژیم پایدار به نظارت مداوم نیاز دارند. پزشک با معاینههای منظم میتواند تغییرات علائم را کنترل و داروها را تنظیم کند. پزشک همچنین میتواند انسدادهای جدید را بررسی کند.
برای ارزیابی عملکرد قلب در طول زمان از آزمایشهای روتین مانند تست استرس، اکوکاردیوگرام یا تصویربرداری کرونری استفاده میشود. این آزمایشها به تشخیص زودهنگام مشکلات و تصمیمگیری درمورد استفاده از درمانهای بیشتر کمک میکنند.
پیشگیری از آنژین پایدار
بهترین راه پیشگیری از آنژین پایدار کاهش خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر قلب است. درصورت سابقه بیماری قلبی در خانواده خود از اوایل زندگی به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید. پزشک به شما کمک میکند تا راههایی برای کاهش خطر ابتلا پیدا کنید. این موارد عبارتاند از:
- وعدههای غذایی سالم برای قلب که چربی اشباع و سدیم کمی دارند؛
- ورزش روزانه منظم در محدوده ایمن؛
- مصرف دارو برای مدیریت بیماریهایی مانند فشارخون بالا، کلسترول بالا و دیابت؛
- عدم استعمال دخانیات؛
- یافتن راههای سالم برای کاهش استرس.
آنژین پایدار چه زمانی خطرناک میشود؟
آنژین پایدار خطر ابتلا به انفارکتوس میوکارد (حمله قلبی) را در درازمدت افزایش میدهد. این اتفاق زمانی میافتد که برای مدت طولانی جریان خون به بخشی از عضله قلب مسدود میشود. اگرچه حملههای آنژین پایدار معمولا قابل پیشبینی هستند، بیماری زمینهای عروق کرونر با گذشت زمان بدتر میشود. ممکن است شریانهای تنگ پاره شوند یا در آنها لخته خون تشکیل شود و درنتیجه انسداد ناگهانی ایجاد شود.
مهمترین علائم هشداردهنده احتمال حمله قلبی عبارتاند از:
- فشار یا فشردگی قفسه سینه که از بین نمیرود؛
- دردی که به بازو، فک یا پشت گسترش یافته است؛
- تنگی نفس، حالت تهوع یا تعریق.
تشخیص این علائم و مراجعه فوری به پزشک میتواند خطر آسیب دائمی قلب را کاهش دهد.
در موارد زیر فورا به اورژانس مراجعه کنید:
- مصرف نیتروگلیسیرین درد و ناراحتی را برطرف نکرده است؛
- دردی که داشتید دوباره برگشته یا بدتر شده است؛
- درد قفسه سینه شما با حالت معمول متفاوت است.
اگر علائم بیش از چند دقیقه ادامه یافت یا با استراحت یا دارو بهبود نیافت به اورژانس مراجعه کنید یا با شماره ۱۱۵ تماس بگیرید.
عوارض و پیامدهای عدم درمان آنژین پایدار
اگر آنژین پایدار بهموقع تشخیص داده و درمان نشود، ممکن است بیماری عروق کرونر بهتدریج پیشرفت کند و خطر بروز عوارض جدی افزایش یابد.
- پیشرفت بیماری عروق کرونر: افزایش تنگی عروق کرونر با گذشت زمان و کاهش بیشتر جریان خون به عضله قلب میتواند موجب افزایش تعداد حملات آنژین، ایجاد درد با انجام فعالیتهای سبکتر و کاهش تحمل فعالیت بدنی شود.
- تبدیل آنژین پایدار به ناپایدار: در بعضی افراد پارگی پلاک چربی و تشکیل لخته خون میتواند موجب آنژین ناپایدار شود. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است و خطر حمله قلبی را افزایش میدهد.
- حمله قلبی: اگر یکی از عروق کرونر کاملا مسدود شود، بخشی از عضله قلب دچار آسیب دائمی خواهد شد.
- نارسایی قلبی: اگر کاهش خونرسانی به قلب ادامه پیدا کند یا حمله قلبی رخ دهد، قدرت پمپاژ قلب کاهش مییابد و منجر به نارسایی قلبی میشود. علائم نارسایی قلبی شامل تنگی نفس، خستگی، ورم پاها و مچ پا و کاهش تحمل فعالیت بدنی میشود.
- اختلالات ریتم قلب: کاهش خونرسانی به عضله قلب میتواند موجب بروز آریتمیهای قلبی شود. بعضی از این اختلالات فقط موجب تپش قلب میشوند ولی بعضی دیگر ممکن است خطرناک و حتی کشنده باشند.
- کاهش کیفیت زندگی: عدم درمان آنژین میتواند موجب محدودشدن فعالیتهای روزمره و کاهش توانایی برای انجام ورزش یا کارها شود.
کلام آخر دکتردکتر
آنژین پایدار بیشتر زمانی رخ میدهد که قلبتان سختتر کار میکند. معمولا میدانید چه زمانی احتمال وقوع آن وجود دارد و درد یا ناراحتی مشابه چیزی است که قبلا با آن مواجه شدهاید. آنژین پایدار ۵ دقیقه یا کمتر طول میکشد و اگر استراحت کنید یا دارو مصرف کنید، بهبود مییابد.
وقتی متوجه شروع حمله آنژین پایدار شدید، کاری را که انجام میدادید متوقف کنید، بنشینید و استراحت کنید و درصورت تجویز پزشک، نیتروگلیسیرین مصرف کنید. استراحت و مصرف دارو باید موجب برطرفشدن آنژین پایدار ظرف پنج دقیقه شود. در غیر این صورت، دوز دیگری از دارو را مصرف کنید. پزشک به شما میگوید که قبل از مراجعه باید چند دوز دارو مصرف کنید.
دکتردکتر امکان ارتباط آسان با متخصصان قلب را برای شما فراهم کرده است. برای مشاوره پزشکی آنلاین یا دریافت نوبت مطب میتوانید از خدمات دکتردکتر استفاده کنید.
