بدن مردها پیش از اینکه به استقبال روز برود، واکنشهای طبیعی و خاصی نشان میدهد که یکی از آنها نعوظ صبحگاهی است. نعوظ صبحگاهی میتواند سرنخهایی از عملکرد طبیعی هورمونها، اعصاب و جریان خون به ما بدهد، اما این پدیده چرا اتفاق میافتد و آیا جای نگرانی در مورد نعوظ صبحگاهی است یا خیر؟ پاسخ این پرسشها را در ادامه خواهید یافت.
نعوظ صبحگاهی چیست؟
نعوظ صبحگاهی (Morning Erection) یا تورم شبانه آلت تناسلی (Nocturnal Penile Tumescence) که به آن NPT هم گفته میشود، سفت شدن طبیعی و غیرارادی آلت هنگام خواب یا بعد از بیدار شدن است. این اتفاق بخشی طبیعی از عملکرد بدن مردان است و ممکن است در هر سنی اتفاق بیفتد. این پدیده نشانهای از عملکرد مناسب اعصاب، هورمونها و جریان خون است، اما نبود یا کاهش آن بهتنهایی به معنی وجود بیماری نیست.
-
مجتبی عاملیمتخصص کلیه و اورولوژی4,3 (229)تهراندریافت نوبت آنلاین -
رضا تقی زادهمتخصص کلیه و اورولوژی4,8 (129)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
علیرضا سینامتخصص کلیه و اورولوژی4,5 (85)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
سامان نجفیمتخصص کلیه و اورولوژی2,8 (20)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
احمد رضا رفعتیمتخصص کلیه و اورولوژی4,5 (111)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
امیر ملک احمدیمتخصص کلیه و اورولوژی4,1 (52)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
محمد درویشیمتخصص کلیه و اورولوژی4,8 (99)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
سهیلا پیرومتخصص کلیه و اورولوژی4,2 (46)تهراندریافت نوبت آنلاین
چرا مردان هنگام خواب یا صبح دچار نعوظ میشوند؟
نعوظهای شبانه و صبحگاهی بیشتر به چرخه خواب، بهخصوص مرحله REM مربوط هستند. در این مرحله، فعالیت بعضی از پیامهای عصبی که رگهای خونی را منقبض میکنند، کمتر میشود. درنتیجه، عضلات صاف آلت شل و رها میشوند، خون بیشتری وارد بافت آن میشود و نعوظ شکل میگیرد. این اتفاق ممکن است چندین بار در طول شب رخ دهد. اگر فرد هنگام آخرین چرخه REM یا کمی بعد از آن بیدار شود، ممکن است نعوظ صبحگاهی را مشاهده کند.
علت نعوظ صبحگاهی ناخواسته چیست؟
نعوظ صبحگاهی بهدلایل مختلفی اتفاق میافتد؛ مهمترین عامل آن چرخه خواب REM است. به غیر از چرخه خواب، سطح تستوسترون هنگام صبح بالاتر است و ممکن است در ایجاد نعوظ نقش داشته باشد. همچنین، پر بودن مثانه هم ممکن است با تحریک اعصاب اطراف آن، به ایجاد نعوظ کمک کند.
البته، باید تأکید کنیم که هیچیک از این عوامل عامل اصلی و قطعی نعوظ نیستند و این پدیده بیشتر حاصل تعامل چرخه خواب، سیستم عصبی، هورمونها و جریان خون آلت تناسلی است. نعوظ صبحگاهی از عملکرد مناسب مسیرهای عصبیعروقی و فیزیولوژی جنسی خبر میدهد، اما نبود آن بهتنهایی به معنای وجود مشکل یا بیماری نیست.
نعوظ صبحگاهی در سنین مختلف چگونه تغییر میکند؟
تعداد و شدت نعوظهای صبحگاهی در طول زندگی تغییر میکنند و این موضوع طبیعی است. این نعوظها ممکن است حتی از دوران جنینی شروع شوند و تا سالمندی هم ادامه داشته باشند. با افزایش سن، تغییر سطح هورمونها و وضعیت سلامت رگهای خونی ممکن است نعوظهای صبحگاهی را کمتر یا ضعیفتر کند. بنابراین، تغییرات آن در سنین مختلف نشانه بیماری نیست، اما تغییر ناگهانی و مداوم در الگوی نعوظ صبحگاهی بهتر است بررسی شود.
نعوظ صبحگاهی در نوجوانان و جوانان
در دوران نوجوانی و اوایل جوانی، نعوظهای صبحگاهی اغلب بیشتر و قویتر هستند. این موضوع تا حد زیادی به افزایش سطح تستوسترون در دوران بلوغ مربوط میشود. به همین دلیل، نوجوانان و مردان جوان ممکن است بیشتر با نعوظ از خواب بیدار شوند یا در طول روز نعوظهای خودبهخودی داشته باشند. البته تعداد و شدت نعوظها از فردی به فرد دیگر متفاوت است و اینطور نیست که هر روز اتفاق بیفتد.
نعوظ صبحگاهی در بزرگسالان
در دوران بزرگسالی، تعداد نعوظهای صبحگاهی نسبت به دوران نوجوانی کمتر میشود، اما همچنان میتواند بهطور منظم اتفاق بیفتد. مردان سالم در دهههای ۲۰، ۳۰ و ۴۰ زندگی گاهی چند بار در هفته نعوظ صبحگاهی دارند؛ البته تعداد و الگوی آن در افراد مختلف متفاوت است. وجود این نعوظها بهطور کلی نشانهای از عملکرد مناسب رگهای خونی، اعصاب و هورمونهای مرتبط با نعوظ است، اما باز هم باید بگوییم که نبود آن مساوی با بیماری یا اختلال نعوظ نیست.
کاهش نعوظ صبحگاهی با افزایش سن
با افزایش سن، بهویژه از دهه ۵۰ به بعد، ممکن است تعداد و شدت نعوظهای صبحگاهی بهتدریج کمتر شود. کاهش طبیعی تستوسترون و تغییرات تدریجی در سلامت عروق در این موضوع نقش دارند. بنابراین، طبیعی است که افراد با افزایش سن تغییراتی در دفعات و سفتی نعوظهای شبانه یا صبحگاهی خود مشاهده کنند.
بااینحال، اگر نعوظهای صبحگاهی بهطور ناگهانی و بهمدت طولانی از بین بروند، ممکن است پای عوامل دیگری مثل اختلال نعوظ، کاهش تستوسترون، بعضی بیماریهای عروقی یا عوامل روانی در میان باشد. پس، تغییرات ناگهانی (و نه تدریجی) در الگوی نعوظ صبحگاهی که مدتی طولانی ادامه پیدا میکند، نیاز به بررسی پزشکی دارد تا درصورت وجود مشکل زیربنایی، بهموقع شناسایی و درمان شود.
چرا نعوظ صبحگاهی ندارم؟
کم شدن نعوظهای صبحگاهی همیشه نشانه بیماری نیست و گاهی بهدلیل خستگی، استرس، خواب نامناسب یا تغییرات طبیعی بدن اتفاق میافتد؛ اما اگر این تغییر بهطور مداوم ادامه پیدا کند، ممکن است با عواملی مثل کاهش تستوسترون، مشکلات عروقی، اختلالات عصبی، بعضی داروها یا مشکلات روانی مرتبط باشد. بنابراین، بهتر است از بین رفتن مداوم نعوظهای صبحگاهی نادیده گرفته نشود و درصورت ادامهدار بودن، با پزشک بررسی شود.
پلتفرم نوبتدهی آنلاین دکتردکتر اینجا به کمکتان میآید تا به شما کمک کند بهترین پزشکان ازجمله متخصصان اورولوژی را پیدا کنید، از آنها نوبت حضوری یا آنلاین بگیرید و در اسرع وقت، فرایند درمان و بهبودی خود را آغاز کنید. همچنین، درصورت نیاز به هرگونه دارو یا مکمل، داروخانه آنلاین دکتردکتر آماده ثبت سفارشهای شما و تحویل آنها درب منزلتان است تا در مسیر سلامتی، آرامش خاطر بیشتری داشته باشید.
نداشتن نعوظ صبحگاهی به دلیل کاهش سطح تستوسترون
تستوسترون یکی از هورمونهای مهم در عملکرد جنسی مردان است و کاهش آن گاهی روی نعوظهای صبحگاهی اثر میگذارد. سطح تستوسترون بدن اغلب هنگام صبح بالاتر است، اما عواملی مانند افزایش سن، بعضی از بیماریها و اختلال عملکرد بیضهها ممکن است باعث کاهش ترشح این هورمون شوند.
اگر سطح تستوسترون پایین باشد، فرد احتمال دارد نعوظهای صبحگاهی کمتر، کوتاهتر یا ضعیفتری داشته باشد. البته کاهش نعوظ صبحگاهی بهتنهایی به معنی کمبود تستوسترون نیست و برای تشخیص و بررسی دلایل دیگر، بهتر است با یک پزشک مشورت شود.
نداشتن نعوظ صبحگاهی به دلیل مشکلات خواب و کمبود خواب
نعوظهای شبانه و صبحگاهی با چرخه خواب، بهخصوص مرحله خواب REM ارتباط دارند. پس، خواب کم یا بیکیفیت میتواند تعداد و سفتی نعوظهای صبح را کمتر کند. مشکلاتی مثل آپنه خواب، بیخوابی، بیدار شدنهای مکرر در شب یا کار در شیفت شب ممکن است چرخه طبیعی خواب را به هم بزنند و تعداد یا شدت نعوظهای شبانه را کمتر کند.
نداشتن نعوظ صبحگاهی به دلیل استرس، اضطراب و عوامل روانی
مغز نقش مهمی در ایجاد نعوظ دارد و استرس و مشکلات روانی میتوانند روی آن اثر بگذارند. وقتی فرد دچار استرس شدید، اضطراب یا افسردگی است، بدن بیشتر در حالت «جنگ یا گریز» قرار میگیرد و هورمونهایی مثل کورتیزول و آدرنالین افزایش پیدا میکنند. این هورمونها روی چرخه خواب، سیستم عصبی و عملکرد جنسی اثر میگذارند و درنهایت، نعوظهای صبحگاهی را هم بینصیب نمیگذارند.
بهاینترتیب، استرس و اضطراب قادر است تعداد یا شدت نعوظهای شبانه و صبحگاهی را کاهش دهد یا در همکاری با اختلالات خواب و عوامل جسمی دیگر، به این مسئله دامن بزند.
نداشتن نعوظ صبحگاهی به دلیل بیماریهای زمینهای و مشکلات عروقی
نداشتن مداوم نعوظ صبحگاهی گاهی نشانهای از مشکل جسمی زمینهای است. بیماریهایی مثل فشار خون بالا، دیابت، بیماریهای قلبی و گرفتگی رگها، جریان خون و عملکرد اعصاب را تحتتأثیر قرار میدهند و درنتیجه نعوظ را دشوارتر میکنند.
در واقع، رگهای خونی و اعصاب نقش مهمی در ایجاد نعوظ دارند؛ بنابراین، وقتی سلامت آنها بهدلیل بیماریهایی مثل دیابت یا مشکلات عروقی کاهش پیدا میکند، ممکن است روی تعداد یا شدت نعوظهای شبانه و صبحگاهی هم اثر بگذارند. پس، کاهش دفعات یا شدت نعوظ در بلندمدت ارزش پیگیری پزشکی دارد تا احتمال وجود بیماریهای زمینهای و مشکلات عروقی بررسی شود.
نداشتن نعوظ صبحگاهی به دلیل مصرف داروها و مواد تاثیرگذار
بعضی از داروها و مواد مصرفی ممکن است روی نعوظهای شبانه و صبحگاهی اثر داشته باشند. برای مثال، بعضی از داروهای ضدافسردگی، داروهای فشار خون و بتابلاکرها (داروهای تنظیم فشار و کنترل ریتم قلب) ممکن است در بعضی از افراد باعث کاهش میل جنسی یا اختلال در نعوظ شوند.
مصرف زیاد الکل و نیکوتین هم میتواند به سلامت عروق و کیفیت خواب آسیب بزند و درنتیجه نعوظهای صبحگاهی را کمتر کند؛ بعضی مواد مخدر هم چنین اثری دارند. البته واکنش افراد به داروها متفاوت است؛ پس، اگر تغییرات نعوظ بعد از شروع یک داروی جدید اتفاق بیفتد، بهتر است دارو خودسرانه قطع نشود و حتماً با پزشک مشورت شود.
کاهش یا قطع نعوظ صبحگاهی نشانه چیست؟
کم شدن واضح یا قطع طولانیمدت نعوظهای صبحگاهی گاهی خبر از مشکلی جسمی میدهد. چون ایجاد نعوظ به عملکرد مناسب هورمونها، اعصاب و رگهای خونی نیاز دارد، احتمال دارد تغییر مداوم در این روند با عواملی مثل کاهش تستوسترون، مشکلات عصبی یا اختلال در جریان خون ارتباط داشته باشد.
همچنین، در بعضی افراد اختلال در نعوظ مثل نعوظ صبحگاهی نشانه اولیه مشکلات قلبیعروقی یا متابولیک مانند فشار خون بالا و دیابت است. البته باز هم تأکیدمان روی ادامهدار بودن کاهش یا قطع نعوظ صبحگاهی است، بهخصوص اگر با کاهش میل جنسی همراه باشد.
چه عواملی روی نعوظ صبحگاهی تاثیر میگذارند؟
نعوظهای صبحگاهی به عوامل مختلفی بستگی دارند و تغییر آنها همیشه به معنی بیماری نیست. مهمترین عوامل اثرگذار روی نعوظ صبحگاهی شامل این موارد میشوند:
- کیفیت خواب: خواب کم، بیخوابی، آپنه خواب و برنامه خواب نامنظم میتوانند تعداد نعوظهای شبانه و صبحگاهی را کاهش دهند.
- استرس و وضعیت روحی: استرس، اضطراب و افسردگی روی عملکرد جنسی و نعوظ اثر میگذارند.
- هورمونها: کاهش تستوسترون ممکن است باعث کاهش میل جنسی و در بعضی افراد، کاهش تعداد و شدت نعوظهای صبحگاهی شود.
- سلامت جسم و عروق: اضافهوزن، دیابت، فشار خون بالا و مشکلات عروقی روی عملکرد نعوظ اثر میگذارند.
- سبک زندگی و داروها: مصرف زیاد الکل، سیگار و بعضی داروها با کاهش نعوظ مرتبط هستند.
در مجموع، تغییر گاهبهگاه در الگوی نعوظ صبحگاهی طبیعی است؛ اما اگر این تغییر مداوم باشد یا با مشکلات جنسی و جسمی دیگری همراه شود، بهتر است مورد بررسی تخصصی قرار بگیرد.
آیا عدم نعوظ صبحگاهی همیشه نشانه بیماری است؟
خیر، نداشتن نعوظ صبحگاهی همیشه نشانه بیماری نیست. این اتفاق ممکن است گاهی بهطور طبیعی رخ دهد. برای مثال، اگر فرد زمانی از خواب بیدار شود که در مرحله REM نیست، ممکن است نعوظی در آن لحظه نداشته باشد.
همچنین استرس، چند شب خواب نامناسب، خستگی یا مصرف الکل ممکن است بهطور موقت تعداد یا شدت نعوظهای صبحگاهی را کاهش دهند.
اما اگر نعوظهای صبحگاهی برای مدت طولانی و بهطور مداوم کمتر شوند یا بهکل از بین بروند، بهخصوص اگر همزمان مشکلاتی در ایجاد یا حفظ نعوظ هنگام رابطه جنسی، کاهش میل جنسی یا علائم مشابه دیگری وجود داشته باشد، بهتر است با پزشک مشورت شود. این مسئله هنگامی اولویت پیدا میکند که نعوظ با درد و تغییر شکل آلت همراه شود، چون آسیبهای جدی مانند شکستگی آلت تناسلی مردان بااینکه نادرند، به درمان فوری نیاز دارند.
چگونه میتوان نعوظ صبحگاهی را تقویت کرد؟
اگر بهدنبال تقویت نعوظ صبحگاهی و درکل سلامت جنسی خود هستید، بهتر است این عادتها را جدی بگیرید:
- خواب کافی و باکیفیت: هر شب حدود ۷ تا ۹ ساعت بخوابید و تاحدامکان برنامه خواب منظمی پی بگیرید.
- ورزش منظم: فعالیتهایی مثل پیادهروی تند، دویدن یا دوچرخهسواری به سلامت قلب و گردش خون کمک میکنند و درنتیجه روی نعوظ هم اثر دارند.
- مدیریت استرس: استرس و اضطراب میتوانند روی نعوظ تأثیر بگذارند؛ روشهایی مثل ورزش، استراحت و تمرینهای آرامسازی مفید هستند.
- ترک سیگار و کاهش مصرف الکل: نیکوتین و الکل میتوانند به سلامت رگها و عملکرد جنسی آسیب بزنند.
- تغذیه متعادل: مصرف سبزیجات، میوهها، غلات کامل، پروتئینهای سالم و چربیهای مفید به سلامت عمومی و عروقی بدن کمک میکند.
- حفظ وزن مناسب: اضافهوزن خطر مشکلات هورمونی، دیابت و بیماریهای عروقی را افزایش میدهد.
این عادتها میتوانند به سلامت عروق، خواب و عملکرد جنسی کمک کنند. البته اگر نعوظهای صبحگاهی برای مدت طولانی کاهش یافتهاند یا از بین رفتهاند، بهتر است بهجای تلاش برای افزایش آنها، علت زمینهای توسط پزشک متخصص بررسی شود.
آیا درمانی برای عدم نعوظ صبحگاهی وجود دارد؟
بله، درمانهایی برای مشکلات مربوط به نعوظ ازجمله نعوظ صبحگاهی وجود دارد.
اگر کمبود تستوسترون علت مشکل باشد، پزشک ممکن است درمان مناسبی مثل هورمونتراپی را در نظر بگیرد. اگر مشکل به بیماریهایی مثل دیابت، فشار خون بالا یا مشکلات عروقی مربوط باشد، کنترل این بیماریها و اصلاح سبک زندگی در اولویت خواهد بود.
همچنین، درصورت وجود اختلال نعوظ، پزشک ممکن است داروهایی مانند سیلدنافیل یا تادالافیل را هم تجویز کند. این داروها با افزایش جریان خون در آلت به ایجاد و حفظ نعوظ کمک میکنند. البته مصرف آنها باید با نظر پزشک باشد و فرد حتماً باید عوارض قرص ویاگرا را بشناسد، چون سیلدنافیل یا تادالافیل با بعضی داروها، بهویژه نیتراتها، تداخل خطرناک دارند.
کلام آخر دکتردکتر
نعوظ صبحگاهی بخشی طبیعی از عملکرد بدن است و میتواند تحتتأثیر خواب، هورمونها، اعصاب و سلامت عروق قرار بگیرد. بنابراین، اگر گاهی اتفاق نیفتد، لزوماً جای نگرانی نیست. اما اگر نعوظ صبحگاهی برای مدت طولانی کاهش پیدا کند یا همراه با کاهش میل جنسی در طول روز باشد، بهتر است علت زمینهای آن بررسی شود.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان در مورد تغییرات نعوظ یا سلامت جنسی نگرانیهایی دارید، دکتردکتر باعث آرامش خاطر شما خواهد بود. در وبسایت دکتردکتر بهراحتی میتوانید به بهترین اورولوژیستهای سرتاسر ایران دسترسی داشته باشید، نوبت آنلاین یا حضوری بگیرید و در مورد هر دغدغهای از مشورت تخصصی آنها بهره ببرید. همچنین، درصورت نیاز به مکمل یا دارو، داروخانه آنلاین دکتردکتر آماده است تا سفارشهایتان را پذیرش و در اسرع به دستتان برساند.
سؤالات متداول
منابع
