اگر تا به حال رژیمهای غذایی مختلفی را امتحان کردهاید اما به نتیجۀ دلخواه نرسیدهاید، شاید برنامۀ غذایی شما با گروه خونیتان سازگار نیست! پیتر دادامو، پزشک طب طبیعی، برای اولین بار این ایده را با ادعایی جسورانه مطرح کرد: اگر برنامه غذایی گروه خونی خود را دنبال کنید، به سلامت و تناسب اندام میرسید. در این مقاله قصد داریم رژیم غذایی گروه خونی A را معرفی کنیم، غذاهای سازگار این گروه خونی را شرح دهیم و از منظر پزشکی این نوع رژیم بررسی کنیم. با ما همراه شوید.
رژیم غذایی گروه خونی A چیست؟
پیتر دادامو (D’Adamo) در سال ۱۹۹۶ کتابی محبوب درباره رژیم غذایی مبتنی بر گروه خونی نوشت، که به یکی از پرفروشهای مجله نیویورک تایمز تبدیل شد. حتی امروزه نیز برخی افراد آموزههای این کتاب را دنبال میکنند. البته این رژیم بهترین رژیم لاغری از نظر پزشکان نیست و شواهد علمی کافی برای اثبات ارتباط گروه خونی با رژیم غذایی وجود ندارد.
رژیم غذایی گروه خونی A، شامل غذاهای خاصی است که میتوانند در افراد دارای این گروه خونی باعث کاهش التهاب، تقویت انرژی، کاهش وزن و جلوگیری از بیماری شوند. با اینکه هنوز ارتباط گروه خونی و رژیم غذایی کشف نشده، تمرکز این رژیم روی غذاهای سالم توانسته تأثیرات مثبتی برای برخی افراد به دنبال داشته باشد.
اصول پایه در رژیم غذایی گروه خونی A
پیتر دادامو افراد دارای گروه خونی A را «کشاورز» مینامد. او معتقد است که اجداد این افراد بیشتر به کشاورزی و یکجانشینی میپرداختند. به همین دلیل، سیستم گوارش آنها با پروتئینهای گیاهی و محصولات کشاورزی سازگاری بیشتری دارد. رژیم غذایی این گروه بیشتر بر پایۀ مصرف گیاهان استوار است. دادامو در این رژیم مصرف گوشت قرمز و لبنیات را محدود میکند. او میگوید که این افراد اسید معده کمتری دارند و هضم پروتئینهای حیوانی برایشان دشوار است.
پیروی از این رژیم اصولی دارد که باید آنها را رعایت کنید:
- نخستین اصل، رویآوردن به غذاهای گیاهی و تازه است؛
- سیستم ایمنی افراد با گروه خونی A حساس است و بنابراین، مصرف غذاهای طبیعی و بدون مواد نگهدارنده اهمیت بسیاری دارد؛
- کاهش مصرف غذاهای فراوریشده و کربوهیدراتهای تصفیهشده اهمیت بالایی دارد؛
- باید پروتئین موردنیاز بدن خود را بیشتر از گیاهان و دانهها تأمین کنید؛
- دادامو انجام ورزشهای آرامبخش مانند یوگا را در کنار این رژیم غذایی پیشنهاد میکند.
غذاهای مفید در رژیم گروه خونی A
غذاهایی که برای گروه خونی A توصیه میشوند معمولاً گیاهی و ارگانیک هستند. دکتر دادامو لیست کاملی از باید و نبایدهای غذایی تعیین کرده است و در ادامه قصد داریم در گروههای غذایی مختلف، رژیم گروه خونی A را بررسی کنیم.
پروتئینهای گیاهی و منابع جایگزین گوشت
در این بخش، تمام تمرکز بر پایه مصرف فرآوردههای گیاهی سویا و برخی ماهیهای بسیار سودمند است تا جایگزین گوشت قرمز شوند:
- پنیر سویا (توفو)؛
- شیر سویا؛
- انواع ماهی.
غذاهای زیر مجاز هستند، اما هیچ اثر مثبت یا منفی خاصی ندارند:
- گوشت مرغ؛
- گوشت بوقلمون؛
- ماهی تن.
لبنیات سازگار با گروه خونی A
افراد این گروه خونی سیستم گوارشی حساسی نسبت به لبنیات حیوانی دارند، بنابراین باید به سراغ گزینههای گیاهی یا فرآوردههای تخمیری و سبک بروند. برای مثال، پنیر سویا و شیر سویا از لبنیات مفید برای گروه خونی A هستند. همچنین لبنیات زیر در دسته مجاز و بدون ضرر قرار میگیرند:
- ماست؛
- کفیر؛
- پنیر فتا؛
- پنیر بز؛
- شیر بز؛
- پنیر موزارلا کمچرب؛
- پنیر ریکوتا کمچرب؛
- پنیر رشتهای.
آجیلها و دانههای مفید
آجیلها و دانهها منابعی غنی از چربیهای سالم و پروتئین هستند که سیستم ایمنی این گروه خونی را تقویت میکنند. از آجیلهای مفید میتوان به این موارد اشاره کرد:
- بادامزمینی؛
- کره بادامزمینی؛
- تخم کدو تنبل.
آجیلهای بیضرر و مجاز نیز شامل این موارد میشوند:
- گردو؛
- بادام؛
- کره بادام؛
- شاهبلوط؛
- فندق؛
- تخم آفتابگردان؛
- کره آفتابگردان؛
- کنجد؛
- کره کنجد؛
- دانه خشخاش.
حبوبات مناسب برای گروه خونی A
حبوبات بخش جداییناپذیر و بسیار حیاتی در تأمین فیبر و پروتئین مورد نیاز بدن در گروه خونی A است:
- عدس؛
- لوبیا سیاه؛
- لوبیا چیتی؛
- لوبیا آزوکی؛
- لوبیا سویا قرمز.
حبوبات زیر نیز مجاز هستند:
- نخودفرنگی؛
- لوبیا سبز؛
- لوبیا سفید؛
- باقلا؛
- لوبیا چشمبلبلی.
غلات کامل و منابع کربوهیدرات سالم
غلات کامل به همراه نانهای فرآورینشده بخشی جداییناپذیر از رژیم غذایی گروه خونی A است:
- آرد آمارانت؛
- گندم سیاه؛
- نان ازیکیل؛
- نان آرد سویا؛
- نان گندم جوانهزده؛
- کیک برنجی.
از غلات مجاز و بیاثر نیز میتوان به این موارد اشاره کرد:
- جو دوسر؛
- برنج قهوهای؛
- برنج سفید؛
- برنج وحشی؛
- جو؛
- آرد جو دوسر؛
- نان بدون گلوتن؛
- کینوا.
سبزیجات مفید برای گروه خونی A
سبزیجات بیشترین سهم را در بشقاب غذایی این گروه دارند. این گزینهها میتوانند بیشترین اثرات مفید را به همراه داشته باشند:
- کلم بروکلی؛
- اسفناج؛
- هویج؛
- سیر؛
- پیاز؛
- کدو تنبل؛
- برگ چغندر؛
- ترهفرنگی؛
- بامیه؛
- شلغم.
سبزیجات زیر نیز در رژیم غذایی این افراد مجاز هستند:
- مارچوبه؛
- آروگولا؛
- کرفس؛
- خیار؛
- گلکلم؛
- قارچ انوکی؛
- زیتون سبز؛
- تربچه؛
- کدو سبز؛
- کاهو پیچ؛
- گشنیز؛
- ذرت؛
- انواع کدو.
میوههای مناسب برای گروه خونی A
میوههای این لیست به قلیایی شدن دستگاه گوارش کمک میکنند و سرشار از ویتامینهای ضروری برای بدن هستند:
- انجیر؛
- آناناس؛
- آلو؛
- آلو بخارا؛
- گریپفروت؛
- لیموترش؛
- زغالاخته؛
- تمشک؛
- بلوبری.
نوشیدنیها و دمنوشهای مفید
نوشیدنیهای این رژیم به بهبود فرآیند هضم کمک کرده و ترشح اسید معده را در این افراد متعادل نگه میدارند:
- چای سبز؛
- قهوه (معمولی و بدون کافئین)؛
- آب تصفیهشده به همراه لیمو؛
- آب آناناس؛
- آب کرفس؛
- آب گریپفروت؛
- آب آلو؛
- دمنوش زنجبیل؛
- دمنوش بابونه؛
- دمنوش جنسینگ.
از نوشیدنیهای مجاز اما بیاثر نیز میتوان به آب سیب، آب کلم، آب خیار و آب انگور اشاره کرد.
ادویههای مفید
چاشنیها و ادویههای سودمند این لیست علاوه بر خوشطعم کردن غذاها، خواص ضدالتهابی برای معده دارند:
- سیر؛
- زنجبیل؛
- مالت جو؛
- سس سویا؛
- سس تاماری.
از ادویههای مجاز نیز میتوان به این موارد اشاره کرد:
- خردل؛
- نمک؛
- شکر؛
- دارچین؛
- میخک؛
- زردچوبه؛
- گشنیز؛
- زیره؛
- پودر کاری؛
- شوید؛
- عسل؛
- شیره افرا؛
- هل؛
- ریحان؛
- نعناع؛
- وانیل.
غذاهای ممنوع یا ناسازگار در رژیم گروه خونی A
در سوی دیگر معادله، غذاهایی را داریم که میتوانند تأثیر نامطلوبی بر متابولیسم داشته باشند، باعث خستگی مزمن شوند و سیستم ایمنی بدن را تحریک کنند. در ادامه، لیست غذاهای ممنوع گروه خونی A را ارائه میدهیم.
گوشتها و پروتئینهای حیوانی نامناسب
طبق کتاب پیتر دادامو، گوشتهای قرمز و فرآوریشده به دلیل اسید معده پایین در این افراد، بهخوبی هضم نشده و تبدیل به سموم مضر میشوند. از موارد ممنوعیت میتوان به این موارد اشاره کرد:
- گاو؛
- گوسفند؛
- خوک؛
- ژامبون؛
- بیکن؛
- پپرونی؛
- بوفالو؛
- اردک؛
- غاز؛
- دل و جگر؛
- خرگوش؛
- میگو؛
- خرچنگ؛
- صدف؛
- اختاپوس.
لبنیات پرچرب و فراوریشده
این رژیم ادعا میکند که لبنیات سنگین حیوانی ترشح خلط را در بدن شما افزایش میدهند و باعث بروز آلرژی و مشکلات تنفسی میشوند. از جمله موارد ممنوع میتوان به فراوردههای لبنی زیر اشاره کرد:
- شیر گاو؛
- بستنی؛
- کره؛
- پنیر چدار؛
- پنیر کوتاژ؛
- پنیر خامهای؛
- پنیر گودا؛
- پنیر پارمزان؛
- پنیر پروولون؛
- پنیر سوئیسی؛
- پنیر بلوچیز؛
- پنیر آمریکایی؛
- دوغ.
این رژیم مصرف بسیاری از لبنیات گاوی را محدود میکند، اما برخی لبنیات تخمیری یا تهیهشده از شیر بز را مجاز میداند.
غلات و حبوبات ناسازگار
این رژیم غذایی میگوید که برخی از غلات حاوی گلوتن بالا و لکتینهای خاص در بعضی حبوبات، روند سوختوساز بدن شما را بهشدت کند میکنند؛ از جمله:
- گندم؛
- سبوس گندم؛
- آردهای چند غلاتی؛
- لوبیا قرمز؛
- لوبیا عروس؛
- نخود.
سبزیجات محدودشده در رژیم گروه خونی A
برخی سبزیجات به دلیل داشتن لکتینهای نامناسب میتوانند التهاب گوارشی را در افراد شدید کنند:
- گوجهفرنگی؛
- سیبزمینی؛
- بادمجان؛
- انواع فلفل؛
- قارچ دکمهای و شیتاکه؛
- زیتون سیاه؛
- کلم سفید و قرمز.
میوهها و نوشیدنیهای نامناسب
لیست میوهها و نوشیدنیهای زیر به گفته این رژیم غذایی باعث تحریک معده حساس شما شده و فرآیند جذب مواد مغذی را مختل میکنند:
- پرتقال؛
- نارنگی؛
- موز؛
- انار؛
- انبه؛
- پاپایا؛
- نارگیل؛
- ریواس؛
- آب پرتقال؛
- آبپاپایا؛
- آبگوجهفرنگی؛
- چای سیاه؛
- آبجو؛
- نوشابهها (کولا، رژیمی و گازدار)؛
- نوشیدنیهای الکلی تقطیری.
نمونه برنامه غذایی روزانه برای افراد با گروه خونی A
برای درک بهتر این رژیم غذایی، یک برنامه یکروزه فرضی را برای این گروه خونی بررسی میکنیم. این برنامه به شما نشان میدهد که چگونه غذاهای سازگار را در وعدههای خود بگنجانید.
| صبحانه | یک کاسه فرنی جو دوسر که با شیر بادام پخته شده است، بههمراه تکههای انجیر تازه یا توت و یک فنجان چای سبز. |
| میانوعده صبح | یک مشت بادامزمینی خام یا چند عدد گردو. |
| ناهار | سالاد اسفناج و بروکلی بههمراه تکههای توفو کبابشده که با روغن زیتون و لیموترش تازه طعمدار شده است. |
| میانوعده عصر | سیب یا گیلاس تازه بههمراه یک فنجان قهوه سیاه. |
| شام | یک تکه کوچک سینه بوقلمون آبپز بههمراه برنج قهوهای و سبزیجات بخارپز مانند هویج. |
فواید رژیم گروه خونی A برای بدن و سبک زندگی
دادامو معتقد است که گروه خونی A بیشتر از همه در معرض ابتلا به این بیماریها هستند:
- سرطان؛
- دیابت؛
- اختلال اضطرابی؛
- بیماریهای قلبیعروقی.
البته شواهد علمی کافی برای اثبات فواید رژیم غذایی گروه خونی یا تأثیر آن بر بیماری خاصی وجود ندارد. برای مثال، در پژوهشی که در سال ۲۰۲۱ انجام شد، ۶۸ فرد رژیم غذایی کمچرب و گیاهخواری را شروع کردند، اما آنهایی که گروه خونی A داشتند فواید بیشتری نسبت به افراد دیگر تجربه نکردند.
با این حال، اصول کلی این رژیم بر مبنای خوردن غذاهای سالم است و پژوهشی قدیمیتر در سال ۲۰۱۴ نشان داد که دنبال کردن رژیم غذایی گروه خونی A میتواند فواید زیر را به همراه داشته باشد:
- کاهش شاخص توده بدن (BMI)؛
- بهبود فشار خون؛
- کاهش چربیهای تریگلیسرید خون؛
- کاهش کلسترول؛
- کاهش اندازه دور کمر.
البته شواهدی وجود نداشت که نشان دهد این فواید با گروه خونی ارتباطی داشته باشند.
معایب و محدودیتهای رژیم گروه خونی A
هرچند تمرکز روی مصرف سبزیجات، غلات، پروتئینهای کمچرب و چربیهای سالم مفید است، اما این برنامه غذایی معایبی نیز دارد. این رژیم نسبت به دیگر برنامههای گیاهخواری یا ماهیخواری بسیار محدودکنندهتر است و میتواند عوارض زیر را ایجاد کند:
- محدودیتهای غیرضروری و سختگیرانه: این رژیم شما را از خوردن برخی میوهها، سبزیجات و غذاهای دریایی منع میکند؛ در حالی که این ادعاها هیچ پایۀ علمی و پژوهشی ندارند.
- خطر مصرف ماهیهای حاوی جیوه بالا: برخی از غذاهای دریایی که در لیست گزینههای «بیاثر یا مجاز» این رژیم قرار دارند، آسیبرسان هستند. برخی انواع ماهی مقدار زیادی جیوه دارند که مادهای سمی است.
- تشدید اختلالات رفتاری در غذا خوردن: تمایل به پیروی از یک الگوی غذایی بسیار سخت و محدود، خطر بروز اختلالات روانی مانند «ارتورکسیا» یا همان وسواس پاکخواری را افزایش میدهد.
آیا رژیم گروه خونی A واقعاً علمی و اثباتشده است؟
این سوالی است که ذهن بسیاری از افراد را به خود مشغول میکند. واقعیت این است که پزشکان و محققان برجسته، شواهد علمی محکمی برای ادعاهای پیتر دادامو پیدا نکردهاند. بررسیهای جامع نشان میدهند که هیچ ارتباط مستقیمی میان گروه خونی فرد و نحوه هضم غذاها وجود ندارد.
موفقیت یا کاهش وزنی که افراد در این رژیم تجربه میکنند، لزوماً به خاطر گروه خونی آنها نیست. علت اصلی این است که فرد به یک رژیم غذایی سالم، گیاهی، کمکالری و بدون مواد فراوریشده روی آورده است. چنین رژیمی برای هر فردی با هر گروه خونی، فوایدی به همراه دارد.
بهتر است برای یک برنامه هدفمند لاغری، با پزشک مشورت کنید و با توجه به شرایط سلامت خود، گزینههایی مثل رژیم یکهفتهای لاغری یا رژیم کانادایی را امتحان کنید.
کلام آخر دکتردکتر
رژیم غذایی گروه خونی A شما را به سمت یک سبک زندگی سالم و دوری از غذاهای فراوریشده هدایت میکند. اگرچه ادعاهای ارتباط گروه خونی با نوع تغذیه از نظر علمی ثابت نشدهاند، اما مصرف بیشتر سبزیجات، غلات کامل و آجیلها بدون شک به بهبود سلامت عمومی شما کمک میکند. با این حال، به دلیل محدودیتهای شدید این رژیم غذایی، پیشنهاد میکنیم که پیش از شروع آن، با یک پزشک متخصص یا کارشناس تغذیه مشورت کنید تا بدن شما با کمبود مواد مغذی روبهرو نشود. برای دریافت نوبت آنلاین یا حضوری پزشک، میتوانید از خدمات نوبتدهی دکتردکتر کمک بگیرید.
