آزمایش عفونت خون چیست؟ روش‌های تشخیص، تفسیر مقادیر نرمال

عفونت خونی یا سپسیس بیماری جدی و خطرناکی است که در آن سیستم ایمنی بدن واکنشی شدید به عامل عفونت نشان می‌دهد. باتوجه‌به اینکه عفونت از طریق خون به تمامی اندام‌ها دسترسی پیدا می‌کند، تشخیص به‌موقع و شروع سریع‌تر درمان، مانع از عوارض خطرناکی مانند آسیب به‌ اندام‌ها، نارسایی قلب و کبد و ریه و لخته‌شدن خون خواهد شد. به‌همین‌دلیل در این مقاله از مجله سلامت دکتردکتر به بررسی انواع آزمایش عفونت خون، شرایط و آمادگی‌های لازم و تفسیر نتیجه آزمایش می‌پردازیم.

آزمایش عفونت خون چیست و چه زمانی تجویز می‌شود؟

باوجود تمامی اقدامات سریع بدن در مقابل عفونت، برخی عفونت‌های باکتریایی ممکن است از نقطه‌ای در بدن شروع شده و سپس به خون (باکتریمی) و احتمالا به سایر نقاط بدن گسترش پیدا کنند. در نهایت نیز به‌دلیل عدم دریافت خدمات درمانی اصولی و به‌موقع، سپسیس به سپسیس شدید تبدیل خواهد شد؛ این درست زمانی است که عفونت خون خطرناک و گاهی کُشنده می‌شود.

در چنین شرایطی، پزشک متخصص از انواع آزمایش عفونت خون برای تشخیص سریع‌تر عمل عفونت و شدت بیماری استفاده می‌کند. البته این آزمایش‌ها کاربردهای دیگری مانند تعیین زمان شروع آنتی‌بیوتیک‌ها و قطع آن‌ها و همچنین نظارت روی پیشرفت بیماری و بهبودی نیز دارند.

زمان تجویز آزمایش‌های عفونت خون

آزمایش عفونت خون زمانی تجویز می‌شود که پزشک متخصص با ارزیابی بالینی و مطالعه روی علائم بیمار به عفونت در خون مشکوک شود. این علائم هشداردهنده به شرح زیر هستند:

• ضعف یا انرژی کم؛
• ضربان قلب سریع؛
• فشار خون پایین؛
• تغییر در وضعیت ذهنی؛
• تنفس سریع و سطحی؛
• تعریق بدون دلیل مشخص؛
• احساس سبکی سر؛
• تب و لرز؛
• دمای بسیار پایین بدن؛
• گیجی یا آشفتگی.

علائم بالا کلی هستند و علائم عفونت خون کودکان یا عفونت خونی واژن شامل علائم دیگری به شرح زیر است:

انواع آزمایش‌های عفونت خون برای تشخیص دقیق علت بیماری

آزمایش عفونت خون با هدف تشخیص علت دقیق بیماری و در نتیجه انتخاب درست روش درمان انجام می‌شود. با تکنولوژی امروزی، انواع مختلف آزمایش‌های عفونت خون به شرح زیر هستند:

شمارش کامل خون (Complete Blood Count)

شمارش کامل خون که به‌اختصار به آن CBC می‌گویند؛ یکی از رایج‌ترین آزمایش‌هایی است که در آن تعداد گلبول‌های سفید خون (White Blood Cells) اندازه‌گیری می‌شود.

گلبول‌های سفید خون (WBC) با باکتری‌ها، ویروس‌ها و سایر ارگانیسم‌هایی مبارزه می‌کنند که بدن آن‌ها را به‌عنوان خطر شناسایی می‌کند؛ بنابراین مقادیر بالا یا پایین WBC در خون نشان‌دهنده مشکلات زیر خواهد بود:

با تفسیر نتیجه آزمایش شمارش کامل خون، پزشک متخصص به وجود عفونت پی می‌برد.

پهنای توزیع مونوسیت (Monocyte Distribution Width)

مونوسیت‌ها نوعی از گلبول‌های سفید خون هستند که در صورت وجود عفونت، تنوع آن‌ها افزایش پیدا می‌کند. پهنای توزیع مونوسیت تنها نشانگر زیستی خون‌شناسی تایید شده است که به تعیین خطر عفونت شدید و سپسیس در آزمایش عفونت خون کمک می‌کند.

MDW در واقع معیاری برای افزایش تغییرپذیری مورفولوژیکی مونوسیت‌ها در پاسخ به عفونت‌های باکتریایی، ویروسی و قارچی است و به‌صورت خودکار به‌عنوان بخشی از آزمایش CBC گزارش می‌شود.

MDW در افراد مبتلا به عفونت خون (با یا بدون سپسیس یا شوک سپتیک) در مقایسه با افراد سالم به‌طور قابل‌توجهی بالاتر است. اما بیماری‌های غیرعفونی دیگری نیز باعث افزایش مونوسیت‌ها در آزمایش عفونت خون می‌شوند که به شرح زیر هستند:

• بیماری عروق کرونر (CAD)؛
• نارسایی مزمن قلب (CHF)؛
• بیماری مزمن کلیه (CKD)؛
• بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)؛
• دیابت شیرین (DM).

نمودار زیر توزیع علل غیرعفونی پهنای توزیع مونوسیت و CRP در گروه‌های تشخیصی مختلف را نشان می‌دهد:

آزمایش پروتئین واکنشی (C-Reactive Protein)

زمانی‌که بدن دچار التهاب باشد؛ پروتئین واکنشی C تولید می‌شود. در واقع کبد در پاسخ به التهاب، CRP را به جریان خون آزاد می‌کند. بنابراین از این آزمایش برای کمک به تشخیص و نظارت روی علل مختلف التهاب بدن مانند عفونت‌ها و برخی بیماری‌های خودایمنی استفاده می‌کنند.

آزمایش CRP به‌عنوان نشانگر اولیه و غیراختصاصی عفونت (به‌ویژه عفونت‌های باکتریایی) عمل کرده و به پزشک متخصص در تشخیص، نظارت روی اثربخشی روش‌های درمانی و بررسی فرایند بهبود بیماری‌های التهابی کمک خواهد کرد.

ارزیابی CRP در آزمایش عفونت خون، مانند سیستم هشداردهنده سریعی است که سطح آن حتی قبل از بروز علائم عفونت خون افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین روشی ساده، سریع و مطمئن برای تشخیص به‌موقع برخی عفونت‌ها است.

کاربرد آزمایش CRP

سطح بالای CRP معمولا محل عفونت در بدن را نشان نمی‌دهد؛ اما معیار مناسبی برای ارزیابی شرایط زیر است:

• تمایز بین عفونت‌های باکتریایی و ویروسی؛
• بررسی عفونت‌های بعد از جراحی؛
• نظارت روی بیماری سپسیس؛
• نظارت روی شدت بیماری‌های خودایمنی.

باتوجه‌به موارد بالا، سطوح بسیار بالای CRP به‌مفهوم عفونت یا التهاب حاد شدید خواهد بود.

محدودیت‌های آزمایش CRP

CRP نوعی نشانگر غیراختصاصی عفونت است؛ اما به‌دلایل دیگری مانند سیگارکشیدن، بارداری و بیماری‌های مزمن نیز افزایش پیدا می‌کند. بنابراین این آزمایش به‌تنهایی برای تشخیص عفونت خون کافی نیست.

آزمایش کشت خون (Blood Culture)

آزمایش کشت خون، باکتری‌ها یا مخمرهایی که باعث عفونت در خون شده‌اند را شناسایی می‌کند. در آزمایشگاه، نمونه خون با ماده‌ خاصی مخلوط می‌شود؛ این ماده باعث رشد باکتری‌ها یا مخمرهایی می‌شود که از قبل در خون وجود دارند.

نتیجه آزمایش کشت به‌عنوان بخشی از آزمایش عفونت خون شامل نتایج «مثبت» و «منفی» است. نتیجه مثبت به‌مفهوم وجود باکتری یا مخمر در نمونه خون است؛ بنابراین نتیجه منفی نشانه‌ای از این عوامل عفونت را نشان نمی‌دهد.

در برخی موارد یکی از آزمایش‌های کشت خون، مثبت و دیگری منفی می‌شود. تفسیر آزمایش عفونت خون با کشت در این شرایط به شرح زیر است:

• ابتلا به عفونت؛
• آلوده‌شدن یکی از نمونه‌های خون با باکتری‌های پوست.

گاهی تمامی نتایج کشت خون، منفی است؛ اما هنوز علائم عفونت خون را تجربه می‌کنید. چنین شرایطی به‌دلایل زیر رخ می‌دهد:

• رشد برخی از انواع باکتری‌ها و مخمرها در محیط کشت دشوار بوده و باید نوع خاصی از کشت انجام شود.
• کشت‌ خون تنها برای تشخیص باکتری‌ها و مخمرها کاربرد داشته و نمی‌تواند ویروس‌های عامل عفونت را تشخیص دهد.

دلایل اصلی کشت خون در آزمایش عفونت خون

کشت خون به‌عنوان بخشی از آزمایش تشخیص عفونت در خون به‌دلایل زیر انجام می‌شود:

• تعیین نوع باکتری، مخمر یا میکروب عامل عفونت؛
• بررسی تاثیر روش‌های درمانی عفونت خون؛
• ارزیابی میزان گسترش باکتری‌ها و مخمرها و سایر عوامل عفونت؛
• تعیین نوع آنتی‌بیوتیک مناسب برای درمان عفونت.

نحوه کشت خون در آزمایشگاه

مراحل کشت خون برای تشخیص نوع عامل عفونت به شرح زیر است:

• نمونه خون در ظرف‌های آزمایشگاهی حاوی موادی خاص، کِشت داده می‌شود.
• هر ظرف کشت حاوی تمامی مواد لازمی است که باکتری‌ها، مخمرها و سایر میکروارگانیسم‌ها برای رشد به آن نیاز دارند.
• ظرف کشت داخل دستگاه انکوباتور قرار می‌گیرد تا میکروارگانیسم‌ها دمایی مناسب برای رشد داشته باشند.
• نمونه‌ها از نظر رشد باکتری و قارچ بررسی شده و متخصص آزمایشگاه گزارش نهایی را آماده می‌کند.

تعداد پلاکت‌ها

پلاکت‌ها سلول‌هایی هستند که به‌ لخته‌شدن خون کمک خواهند کرد. باتوجه‌به اینکه عفونت خون مانند سپسیس اثرات جدی روی لخته‌شدن خون دارد؛ بنابراین تعداد کم پلاکت‌ها در آزمایش عفونت خون نشانه‌ای از ابتلا به عفونت‌های خاص یا برخی‌ سرطان‌ها است.

گاهی تعداد خیلی کم پلاکت‌های خون به‌مفهوم ایجاد لخته‌های نامرئی زیادی در رگ‌های ریز سراسر بدن است که در بیشتر موارد نشانه‌ای از سپسیس هستند. عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی، تعداد پلاکت‌های خون را برای مدتی کاهش می‌دهند؛ به‌همین‌دلیل نیز شمارش پلاکت خون به‌عنوان بخشی از آزمایش تشخیص عفونت در خون انجام می‌شود.

آزمایش زمان پروترومبین (PT) و زمان ترومبوپلاستین جزئی (PTT)

هدف از این آزمایش‌های عفونت خون، ارزیابی سلامت فاکتورهای انعقاد خون است. در چنین شرایطی، نتایج آزمایش‌های PT و PTT بیشتر از حد طبیعی، نشان‌می‌دهد که لخته‌شدن خون بیشتر از حدمعمول طول می‌کشد.

باتوجه‌به اینکه سپسیس روی لخته‌شدن خون اثرات جدی می‌گذارد؛ بنابراین آزمایش زمان پروترومبین و زمان ترومبوپلاستین جزئی با هدف اندازه‌گیری دقیق زمان لخته‌شدن خون انجام می‌شود تا به تشخیص سپسیس و عفونت در خون کمک کند.

آزمایش D-Dimer

آزمایش D-Dimer میزان پروتئین «فیبرین D-Dimer» را در خون اندازه‌گیری می‌کند. این پروتئین زمانی تولید می‌شود که فیبرین تشکیل‌شده در لخته‌های خون تخریب شوند. فیبرین‌ها، رشته‌هایی پروتئینی هستند که از فیبرینوژن و در فرایند انعقاد خون در بدن تولید شده و با ایجاد شبکه‌ای مانند تور ماهیگیری، نقشی مهم در تشکل لخته‌های خونی بازی می‌کنند.

بالارفتن سطح D-Dimer، نشان‌دهنده تشکیل و سپس تخریب لخته‌ها در بدن است. از آنجا که در بیماری‌هایی مانند سپسیس، فعال‌شدن گسترده سیستم انعقادی و احتمال بروز انعقاد خون ممکن است سطح D-Dimer را افزایش دهد؛ بنابراین پزشک متخصص از آزمایش D-Dimer به‌عنوان بخشی از آزمایش عفونت خون برای بررسی احتمال لخته‌شدن خون و ابتلا به سپسیس استفاده خواهد کرد.

لاکتات (Lactate)

وقتی اندام‌های بدن به‌اندازه کافی اکسیژن دریافت نکنند، به احتمال زیاد اسیدلاکتیک تولید خواهند کرد. شرایط مختلفی باعث افزایش سطح این اسید در اندام‌ها می‌شود که به شرح زیر هستند:

• ورزش شدید؛
• نارسایی قلبی؛
• عفونت جدی.

باتوجه‌به اینکه عفونت جدی یکی از دلایل افزایش سطح اسیدلاکتیک در اندام‌ها است؛ بنابراین اندازه‌گیری آن سرنخ مهمی در تشخیص ابتلا به عفونت خون و سپسیس خواهد بود.

آزمایش اندوتوکسین

آزمایش اندوتوکسین‌ خون روشی بسیار حساس برای شناسایی و اندازه‌گیری میزان اندوتوکسین‌های باکتری‌های گرم منفی است و بیشتر برای غربال‌گری محصولات دارویی استفاده می‌شود. باکتری‌های گرم منفی به‌دلیل ساختار ویژه خود باعث افزایش نفوذناپذیری و مقاومت در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها می‌شوند.

اندوتوکسین بخشی از باکتری است که بعد از متلاشی‌شدن باکتری‌ها در خون آزاد خواهد شد. به‌عبارت دیگر، این ماده نباید به‌صورت طبیعی در بدن وجود داشته باشد؛ در نتیجه شناسایی آن در آزمایش عفونت خون به‌معنای وجود باکتری‌های گرم منفی در جریان خون است. به‌همین‌دلیل نیز از آزمایش اندوتوکسین برای شناسایی آلودگی‌هایی استفاده می‌کنند که باعث التهاب شدید، عفونت‌های خاص یا شوک سپتیک می‌شوند.

نقش آزمایش پروکلسیتونین (PCT) در تشخیص شدت عفونت خون

آزمایش پروکلسیتونین (Procalcitonin Test) که به‌اختصار به آن PCT می‌گویند یکی از رایج‌ترین نشانگرهای زیستی برای شناسایی عفونت‌های شدید باکتریایی، مسمومیت خونی (سپسیس) و شوک‌سپتیک است.

در سلامتی کامل بدن، سطح پروکلسیتونین پایین می‌ماند. اما در اثر نوعی عفونت باکتریایی سیستمیک، به‌ویژه عفونتی که ممکن است منجر به سپسیس شود؛ سطح پروکلسیتونین به‌طور قابل‌توجهی افزایش پیدا می‌کند.

آزمایش PCT اهمیت زیادی در تمایز عفونت باکتریایی از بیماری ویروسی دارد؛ اما محدودیت‌های آن باعث شده تا روشی ایدئال برای تشخیص زودهنگام سپسیس نباشد.

نحوه عملکرد آزمایش عفونت در خون با پروکلسیتونین

PCT پیش‌ساز هورمون کلسیتونین است که معمولا توسط غده تیروئید ترشح می‌شود. اما در طول عفونت باکتریایی سیستمیک، انواع بافت‌ها از جمله کبد در پاسخ به سیگنال‌های التهابی، شروع به تولید پروکلسیتونین می‌کنند.

تشخیص عفونت باکتریایی

از آنجا‌یی‌که سطوح بالای پروکلسیتونین ارتباط نزدیکی با عفونت باکتریایی جدی دارد؛ بنابراین اندازه‌گیری PCT یکی از انواع آزمایش عفونت خون است که در آن ابتلا به عفونت باکتریایی تشخیص داده می‌شود.

تمایز عفونت باکتریایی و ویروسی

این آزمایش به تمایز التهاب سیستمیک باکتریایی از ویروسی نیز کمک خواهد کرد؛ چون عفونت‌های ویروسی به‌ندرت سطح پروکلسیتونین را به میزان قابل‌توجهی افزایش می‌دهند.

تصمیم درباره روش درمان

اگر آزمایش عفونت خون بیماری سپتی سمی و شوک سپتیک را نشان دهد، پزشک متخصص از نتایج آزمایش پروکلسیتونین برای تعیین جزئیات درمان به شرح زیر استفاده می‌کند:

• تصمیم درباره درمان آنتی‌بیوتیکی؛
• زمان شروع مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها؛
• افزایش یا کاهش داروها.

محدودیت‌های آزمایش پروکلسیتونین در تشخیص سپسیس

در کنار تمامی مزایایی که این نوع آزمایش خون برای تشخیص عفونت جدی باکتریایی دارد؛ همچنان برخی محدودیت‌های مهم، میزان کارایی آن به‌ویژه در تشخیص زودهنگام سپسیس را کاهش می‌دهند. چون سطح پروکلسیتونین در آزمایش عفونت خون بلافاصله بعد از شروع عفونت افزایش پیدا نمی‌کند.

پاسخ تاخیری در عفونت‌های اولیه

مداخله پزشکی در مراحل اولیه بیماری سپسیس بسیار حیاتی است؛ اما پاسخ تاخیری آزمایش PCT در عفونت اولیه خون (یعنی بیمارانی که در مراحل اولیه قرار دارند)، میزان اثربخشی آزمایش را برای تشخیص بیماری محدود می‌کند.

نتیجه مثبت کاذب

سطح PCT در آزمایش خون ممکن است به‌دلایل غیرعفونی نیز افزایش پیدا کند. در این شرایط، نتیجه مثبت کاذب یکی از محدودیت‌های آزمایش پروکلسیتونین بوده و تشخیص دقیق‌تر به آزمایش‌های دیگری نیاز دارد.

مستقل‌نبودن آزمایش

این آزمایش عفونت خون به‌عنوان مکملی برای آزمایش‌های زیر بوده و به‌تنهایی برای تایید یا رد ابتلا به سپسیس شدید کافی نیست:

• ارزیابی بالینی علائم عفونت خون؛
• آزمایش کشت خون؛
• انواع روش‌های تصویربرداری؛
• روش‌های نشانگر آزمایشگاهی.

نقش محدود در تعیین زمان شروع مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها

هرچند آزمایش PCT برای راهنمایی پزشک متخصص در تعیین زمان قطع آنتی‌بیوتیک‌ها مفید است، اما روشی مطمئن برای تعیین زمان شروع مصرف آنتی‌بیوتیک نیست. در این شرایط، پزشک برای تصمیم‌گیری درباره درمان آنتی‌بیوتیکی در شروع بیماری‌های عفونت خون شدید، باید از ارزیابی بالینی و داده‌های تشخیصی روش‌های دیگر نیز استفاده کند.

نیاز به آزمایش‌های مکرر

یکی از محدودیت‌های آزمایش پروکلسیتونین در تشخیص عفونت خون کودکان و بزرگسالان و همچنین عفونت خونی واژن، نیاز به آزمایش‌های مکرر طی‌مدت ۴ تا ۸ ساعت یا حتی چند روز است.

سایر آزمایش‌های تشخیص عفونت خون

علاوه‌بر آزمایش‌های مختلف خون که برای تشخیص عفونت و نوع باکتری یا مخمر انجام می‌شوند؛ پزشک متخصص ممکن است روش‌های تشخیصی دیگری به شرح زیر نیز تجویز کند:

• معاینه بالینی علائم عفونت خون؛
• آزمایش ادرار و کشت ادرار؛
• آزمایش عملکرد کبد یا کلیه؛
• سنجش اکسیژن خون؛
• آزمایش مخاط دستگاه تنفسی؛
• آزمایش ترشحات؛
• عکس‌برداری با اشعه ایکس، سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن و MRI برای تعیین محل عفونت.

این روش‌ها علاوه‌بر تشخیص عفونت به تعیین محل آن نیز کمک می‌کنند.

عفونت خون یا سپسیس مراحل مختلفی دارد که علائم آن نیز با پیشرفت بیماری، شدیدتر خواهند شد. باتوجه‌به اهمیت تشخیص سریع در شروع درمان با آنتی‌بیوتیک و جلوگیری از عوارض احتمالی، پیشنهاد می‌شود از خدمات آزمایش در محل دکتردکتر برای انجام آزمایش‌های عفونت خون استفاده کنید.

شرایط و آمادگی‌های لازم برای انجام آزمایش عفونت خون

شرایط و آمادگی‌های اولیه برای انجام آزمایش‌های عفونت خون به شرح زیر است:

دقت در زمان انجام آزمایش‌ها

مهم‌ترین شرایط آمادگی برای گرفتن نمونه خون در تشخیص عفونت، زمان انجام آزمایش است، به‌این‌مفهوم که آزمایش باید قبل از شروع آنتی‌بیوتیک‌ها انجام شود. بنابراین اگر آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنید، درباره قطع آن قبل از آزمایش با پزشک متخصص مشورت کنید.

ناشتایی

برای انجام آزمایش‌های عفونت خون مانند کشت خون نیازی به ناشتایی نیست؛ اما گاهی پزشک ناشتایی بین ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از نمونه‌گیری را توصیه می‌کند. بنابراین شب قبل از آزمایش شامی سبک بخورید و از خوردن غذاهای چرب خودداری کنید.

نوشیدن آب

برای راحت‌تر رگ‌گرفتن تکنسین در آزمایشگاه، به شما توصیه می‌شود که آب بنوشید.

مشورت با پزشک درباره داروهای مصرفی

اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید باید قبل از نمونه‌گیری و درباره نحوه مصرف آن‌ها با پزشک متخصص مشورت کنید؛ چون برخی داروها به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها روی نتیجه آزمایش تاثیر می‌گذارند.

ضدعفونی کردن پوست

تکنسین آزمایشگاه باید قبل از گرفتن نمونه خون، پوست شما را به‌دقت ضدعفونی کند؛ چون گاهی ورود باکتری‌های روی پوست در نمونه‌ خون باعث نتایج مثبت کاذب می‌شود.

تفاوت در انجام آزمایش عفونت خون در کودکان و بزرگسالان

آزمایش عفونت خون کودکان و بزرگسالان تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند که به شرح زیر هستند:

حجم نمونه خون

حجم نمونه خون برای تشخیص عفونت بر اساس سن و وزن تعیین می‌شود؛ بنابراین حجم نمونه خون کودکان بسیار کمتر از بزرگسالان و معمولا حدود ۱ تا ۶ میلی‌لیتر است.

تعداد نمونه‌های خون

آزمایش‌های عفونت خون بزرگسالان معمولا به ۲ تا ۳ نمونه از رگ‌های مختلف نیاز دارد؛ اما در آزمایش خون کودکان، ۱ یا ۲ نمونه کافی است.

محل نمونه‌گیری

نمونه‌گیری بزرگسالان از وریدهای اصلی آرنج انجام می‌شود؛ اما محل نمونه‌گیری در کودکان خردسال و نوزادان معمولا از پاشنه پا و وریدهای بازو و دست است.

ظرف‌های کشت خون

ظرف کشت خون کودکان با بزرگسالان متفاوت بوده و برای حجم خون کمتر بهینه شده‌‌ است.

جدول تفاوت آزمایش تشخیص عفونت در خون کودکان و بزرگسالان

جدول زیر مقایسه‌ای ساده بین اصول نمونه‌گیری از بزرگسالان و کودکان نشان می‌دهد که دید بهتری برای بررسی تفاوت بین آن‌ها به شما خواهد داد:

زمان لازم برای آماده شدن جواب آزمایش کشت خون و تشخیص قطعی

جواب آزمایش کشت خون معمولا حدود ۳ تا ۷ روز زمان می‌برد؛ چون باکتری‌ها یا قارچ‌ها باید فرصت کافی برای رشد در محیط کشت آزمایشگاه داشته باشند. البته نتیجه اولیه کشت در بسیاری موارد حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از گرفتن نمونه آماده است؛ اما چون برخی از باکتری‌ها به زمان بیشتری برای رشد نیاز دارند، زمان ارائه نتیجه نهایی بین ۳ تا ۷ روز یا حتی بیشتر از ۱۰ روز طول می‌کشد. ظاهر‌شدن قارچ‌ها در محیط کشت آزمایشگاهی نیز ممکن است تا ۳۰ روز زمان ببرد.

تفسیر آزمایش عفونت خون

تفسیر آزمایش‌های عفونت خون باید توسط پزشک متخصص انجام شود. پزشک بر اساس داده‌های آزمایش‌های مختلفی که در بخش‌های قبلی بررسی شد، ابتلا به عفونت در خون را تشخیص خواهد داد.

تفسیر آزمایش خون اولیه

تفسیر آزمایش خون اولیه شامل شمارش کامل خون (CBC)، CRP و کشت خون توسط پزشک متخصص انجام شده و مفاهیم آن به شرح جدول زیر است:

جدول تفسیر آزمایش خون

تفسیر آزمایش عفونت در خون با پروکلسیتونین

قدرت واقعی آزمایش خون و اندازه‌گیری سطح پروکلسیتونین در استفاده از این روش به‌عنوان نشانگری سریالی برای تشخیص عفونت در خون کودکان و بزرگسالان نهفته است. روند تغییر سطح پروکلسیتونین، اطلاعات بیشتری درباره پیشرفت یا بهبود بیماری نسبت به آزمایشی واحد و روش‌های درمانی نشان می‌دهد.

تفسیر نتایج این آزمایش اطلاعات کاملی در اختیار پزشک متخصص قرار داده و او را برای تصمیم‌گیری در انتخاب روش درمانی و بررسی وضعیت بیمار بعد از درمان راهنمایی خواهد کرد.

در PCT به‌عنوان یکی از آزمایش‌های عفونت خون، سطح پروکلسیتونین برحسب میکروگرم در لیتر گزارش شده و سطوح بالا و پایین آن به‌صورت زیر تفسیر می‌شود:

سطوح بالای پروکلسیتونین در خون

سطوح بالا همواره نشان‌دهنده عفونت باکتریایی است و معمولا سپسیس شدید را نشان می‌دهد. هنگامی‌که پروکلسیتونین بالا با علائم عفونت خون همراه باشد؛ ابتلا به سپسیس و شوک سپتیک و نیاز به ادامه درمان با آنتی‌بیوتیک تایید می‌شود.

علائم عفونت خون همراه با سطوح بالای PCT معمولا به شرح زیر هستند:

• تب؛
• افت فشار خون؛
• اختلال عملکرد اندام‌ها.

سطوح بالای پروکلسیتونین ممکن است در شرایط عدم عفونت باکتریایی سیستمیک نیز رخ دهد که به آن «نتیجه مثبت کاذب ناشی از علل غیرباکتریایی» می‌گویند. این علل غیرعفونی به شرح زیر هستند:

• تروما؛
• سوختگی‌های شدید؛
• شوک قلبی؛
• بیماری‌های خودایمنی؛
• بیماری مزمن کلیه؛
• بدخیمی‌؛
• التهاب بعد از پیوند عضو.

تمامی موارد بالا، شوک سپتیک را از نظر بالینی تقلید کرده اما نشانه عفونت در خون نیستند؛ بنابراین به روش‌های مدیریت و درمان دیگری نیاز دارند.

سطوح پایین پروکلسیتونین در خون

سطوح پایین پروکلسیتونین اغلب نشان‌دهنده عدم وجود عفونت باکتریایی جدی است؛ اما در مقابل نشان می‌دهد که علائم به یکی از دلایل زیر برمی‌گردد:

• علل ویروسی؛
• علل غیرعفونی.

لازم است بدانید که در بیماران مبتلا به بیماری‌های شدید و جدی، کاهش سطح PCT به پزشک متخصص در تصمیم‌گیری برای قطع آنتی‌بیوتیک‌ها و حذف درمان‌های غیرضروری نیز کمک می‌کند.

کلام آخر دکتردکتر

عفونت با ورود به جریان خون به تمامی اندام‌ها دسترسی پیدا کرده و در صورت عدم اقدام درمانی، باعث مرگ بافت‌ها و نارسایی اندام‌های مهمی مانند قلب، کبد، کلیه و ریه خواهد شد. روش واحد و مشخصی برای تشخیص عفونت وجود ندارد؛ بنابراین پزشک متخصص از چندین آزمایش عفونت خون برای تشخیص نوع باکتری یا مخمر و همچنین تعیین زمان شروع و قطع آنتی‌بیوتیک‌ها استفاده می‌کند. باتوجه‌به اینکه تشخیص سریع در این بیماری حیاتی و تعیین‌کننده است، پیشنهاد می‌شود از خدمات آزمایش در محل دکتردکتر برای انجام آزمایش‌های مختلف خون استفاده کنید؛ در نهایت نیز از دکتردکتر وقت ویزیت آنلاین برای تفسیر نتیجه آزمایش و تجویز دارو بگیرید.

سوالات متداول

منابع

my.clevelandclinic

mayoclinic

sepsis

webmd

cytovale

medlineplus

webmd

my.clevelandclinic

nyulangone