گرفتگی کم یا انسداد کامل عروقی که خون را به قلب میرسانند، یکی از مهمترین علتهای بیماریهای قلبی و حتی مرگ هستند و باید قبل از جدیشدن علائم برای تشخیص اصولی و درمان اقدام کرد. آنژیوگرافی عروق کرونر نشان میدهد که خون چطور در شریانهای قلب جریان مییابد، تفسیر نتیجه این روش تشخیصی اهمیت بسیار ویژهای در بازکردن عروق و جلوگیری از خطراتی مانند سکته قلبی دارد؛ به همین دلیل در این مقاله از مجله سلامت دکتردکتر به بررسی دلایل تجویز، آمادگیهای لازم، نحوه انجام آنژیوگرافی، تفسیر نتایج و عوارض احتمالی میپردازیم. در نهایت، نیز نکات مراقبتی ارائه میشود تا از انسداد مجدد عروق جلوگیری شود.
آنژیوگرافی عروق کرونر چیست؟
آنژیوگرافی عروق کرونر (Coronary Angiography) یکی از مهمترین ابزارهای تشخیص پزشکی در بیماریهای قلبی است که وضعیت رگهای خونی قلب را ازطریق ورود کاتتر به شریان و تصویربرداری زنده با اشعه ایکس بررسی میکند.
شریانهای کرونری وظیفه مهم رساندن خون به عضله قلب را بر عهده دارند و گرفتگی اندک تا انسداد کامل این شریانها باعث حمله قلبی میشود. در نتیجه، پزشک متخصص قلب با تزریق ماده حاجب (مایع کنتراست) از مسیر کاتتر به شریانها، و سپس، تابش اشعه ایکس توسط دستگاه، میزان و نحوه حرکت خون در شریانهای کرونری را بهصورت زنده روی مانیتور بررسی میکند و بیماری عروق کرونری (انسداد شریانها یا تنگی رگهای تغذیهکننده قلب) را تشخیص میدهد.
آنژیو عروق کرونر علاوهبر ارائه اطلاعات مهم درباره سلامت شریانهای قلب، ممکن است در موارد خاص با روشهای درمانی مانند آنژیوپلاستی عروق کرونر یا استنتگذاری ترکیب شود تا پزشک متخصص همزمان با تشخیص محل گرفتگی عروق و شدت آن، جریان ورودی خون به قلب را بهبود دهد و از بروز عوارضی مانند درد قفسه سینه و سکته قلبی جلوگیری کند.
کاربردهای بالینی آنژیوگرافی کرونر
مهمترین کاربردهای این روش تشخیصی به شرح زیر هستند:
- ارزیابی جریان خون در عروق قلب؛
- بررسی وضعیت و عملکرد عروق کرونر قلب؛
- تشخیص تنگی یا انسداد عروق کرونر؛
- بررسی علت انسداد عروق در موارد اورژانسی مانند حمله قلبی حاد؛
- کمک به ارزیابی برخی اختلالات عضله قلب یا دریچههای قلب؛
- شناسایی ناهنجاریهای مادرزادی عروق کرونر؛
- بررسی آناتومی عروق کرونر قلب؛
- بررسی تعداد عروق کرونر قلب (شریان کرونری چپ و راست و شاخههای آنها)؛
- ارزیابی عملکرد عروق بعد از انجام روشهای درمانی مختلف باز کردن رگهای قلب؛
- برنامهریزی برای انتخاب روش درمان گرفتگی عروق کرونر قلب.
پزشک چه زمانی آنژیوگرافی عروق کرونر قلب را تجویز میکند؟
آنژیو قلب روشی تهاجمی است. بنابراین، تا زمانی که سایر آزمایشهای بررسی وضعیت قلب مانند الکتروکاردیوگرام یا اکوکاردیوگرام انجام نشده باشد، تجویز نمیشود؛ پزشک متخصص از روش آنژیوگرافی شریانهای کرونر برای تشخیص بیماریهای قلبی در افراد با شرایط زیر استفاده میکند:
- تغییرات غیرطبیعی در فعالیت قلب حین تست استرس؛
- نوار قلب غیرطبیعی؛
- اکوکاردیوگرافی یا اسکن هستهای غیرطبیعی قلب؛
- تنگی آئورت یا مشکل دریچه قلب بهویژه موارد نیازمند جراحی؛
- تنگی نفس؛
- نارسایی قلبی؛
- بیماری رگهای خونی؛
- نقص مادرزادی قلب؛
- افراد مشکوک به حمله قلبی؛
- سابقه حمله قلبی؛
- آسیب به قفسه سینه؛
- ارزیابی قبل از جراحیهای بزرگ قلب مانند تعویض دریچه قلب؛
- افراد با علائم گرفتگی عروق کرونری قلب؛
- افراد با سابقه خانوادگی بیماری قلبی؛
- تجربه درد قفسه سینه (آنژین صدری) برای اولین بار؛
- درد قفسه سینه حتی هنگام استراحت (آنژین ناپایدار)؛
- بیشتر و بدترشدن آنژین صدری؛
- تغییراتی در نحوه تجربه و میزان درد قفسه سینه؛
- احساس ناراحتی غیرمعمول در قفسه سینه حتی با وجود طبیعیبودن سایر آزمایشها؛
- درد قفسه سینه، فک، گردن و بازو غیرقابلتوضیح با روشهای تشخیصی دیگر؛
- افراد مبتلا به دیابت و فشار خون بالا بهدلیل آسیبپذیری بیشتر عروق کرونر.
اکنون که میدانید آنژیوگرافی چیست و چه زمانی تجویز میشود، بهتر است با آمادگیهای لازم و نحوه انجام آن نیز آشنا شوید.
آمادگی برای آنژیوگرافی عروق کرونر
آمادگیهای لازم قبل از آنژیوگرافی به شرح زیر هستند:
ناشتایی
ناشتایی یکی از مهمترین بخشهای آمادگی قبلی برای آنژیوگرافی عروق کرونری قلب است و حداقل ۸ ساعت قبل از آنژیو باید ناشتا باشید. در این مدت تنها میتوانید آب بنوشید.
ابتلا به بیماریهای کلیوی
ماده حاجب ازطریق ادرار دفع میشود و در مسیر عبور از کلیهها ممکن است به آنها آسیب بزند. کسانی که به بیماریهای مزمن کلیه مبتلا هستند، قبل از آنژیوگرافی کرونر باید اطلاعات کاملی از بیماری خود به پزشک متخصص قلب ارائه کنند؛ در این موارد، پزشک برای کاهش خطر ماده حاجب اقدامات زیر را انجام میدهد:
- استفاده از کمترین مقدار ماده حاجب؛
- بررسی عملکرد کلیه با آزمایش کراتینین؛
- قطع برخی داروهای آسیبرسان به کلیه بهصورت موقت.
نکته مهم اینکه، افراد مبتلا به بیماریهای کلیوی قبل از آنژیو قلب باید مایعات کافی بنوشند.
بارداری
آنژیوگرافی با اشعه ایکس انجام میشود و تابش آن ممکن است خطراتی برای جنین داشته باشد؛ بنابراین، قبل از انجام آنژیو با پزشک خود درباره خطرات و عوارض احتمالی صحبت کنید تا در صورت نیاز روش دیگری را جایگزین کند.
مصرف داروها
اگر یکی از داروهای گروه زیر را مصرف میکنید، باید قبل از آنژیو درباره نوع دارو، دُز و میزان مصرف روزانه آن با پزشک متخصص قلب مشورت کنید تا در صورت نیاز اقدامات زیر را انجام دهد:
- قطع موقت داروهای ضد انعقاد خون؛
- تعیین روش مصرف داروهای دیابت؛
- تغییر روش مصرف داروهای ادرارآور؛
- قطع موقت داروهای درمان اختلال نعوظ.
واکنش آلرژیک شدید به ماده حاجب
برخی افراد واکنش آلرژیک شدید به ماده حاجب دارند، پزشک متخصص در این موارد داروی ضدحساسیت تجویز میکند.
مراحل انجام آنژیوگرافی کرونر
نحوه انجام آنژیوگرافی کرونر قلب به شرح زیر است:
آمادهسازیهایی که بیمار باید انجام دهد
برای انجام آنژیو عروق کرونر باید لباس بیمارستان بپوشید و در صورت نیاز مثانه را خالی کنید. وسایل زیر باعث اختلال در عملکرد دستگاه، و در نتیجه، کیفیت تصاویر ثبتشده از عروق کرونر قلب میشوند، پس همه آنها را درآورید:
- انواع جواهرات و زیورآلات؛
- لباس با بخشهای فلزی (مانند لباس زیر خانمها)؛
- عینک؛
- لنزهای تماسی.
آمادهسازیهایی که کادر درمان باید انجام دهد
آمادهسازی اولیه برای انجام آنژیوگرافی کرونر توسط کادر درمان انجام میشود و به شرح زیر است:
- ارائه اطلاعاتی درباره فرایندها مانند بخشی از آموزش آنژیوگرافی عروق کرونر ساده برای بیمار؛
- توصیه به مصرف دارو یا تزریق انسولین در بیماران دیابتی؛
- ارزیابی وضعیت عمومی شامل فشار خون، ضربان قلب و اکسیژن خون؛
- تراشیدن موهای ناحیه ورود کاتتر.
تزریق آرامبخش
برخی افراد هنگام آنژیوگرافی و بهدلیل قرار گرفتن داخل دستگاه، میترسند؛ در این شرایط، پزشک متخصص مسیر وریدی (IV) برای تزریق دارو یا مایعات در طول آنژیوگرافی ایجاد میکند تا داروی آرامبخش با سرم داخل وریدی از ورید دست یا ساعد وارد بدن فرد شود؛ این دارو فقط اضطراب و ترس را مدیریت میکند و در طول آنژیو فرد بیدار است.
میزان آرامبخش مورد نیاز هر فرد به هدف از انجام آنژیوگرافی عروق کرونر و سلامت کلی او بستگی دارد. در طول فرایند ممکن است کاملاً بیدار باشد یا بهدلیل تزریق آرامبخش کمی خوابآلوده شود. در برخی موارد خاص، پزشک متخصص ترکیبی از داروهای دیگر را با هدف بیهوشی عمومی به سرم داخل وریدی اضافه میکند.
اتصال تجهیزات پایش قلب
الکترودهای مانیتورینگ روی قفسه سینه و گاهی اوقات روی بازوها یا پاها قرار میگیرند تا ریتم و ضربان قلب در طول انجام آنژیوگرافی عروق کرونر، کنترل و ثبت شود.
بیحسی موضعی
پزشک متخصص باتوجهبه محل ورود کاتتر در کشاله ران یا مچ دست، ابتدا محل مورد نظر را ضدعفونی و سپس بهصورت موضعی بیحس میکند. با بیحسی موضعی هنگام ایجاد برش یا ورود کاتتر دردی حس نمیکنید.
برش کوچک روی پوست
پزشک متخصص قلب روی مچ دست یا کشاله ران برش کوچکی میدهد تا کاتتر به یکی از شریانهای اصلی دسترسی پیدا کند.
ورود کاتتر به قلب از طریق عروق
کاتتر (لولهای نازک و انعطافپذیر) وارد شریان میشود و پزشک با مشاهده مانیتور دستگاه، آن را بهسمت قلب یا آئورت هدایت میکند. کاتتر آنقدر ظریف و انعطافپذیر است که حرکت آن را در شریان حس نمیکنید.
تزریق ماده حاجب (کنتراست)
زمانیکه کاتتر در موقعیت مناسب قرار گرفت، ماده حاجب (رنگ کنتراست) تزریق و بهسرعت در رگهای خونی جریان پیدا میکند، با تزریق ماده حاجب ممکن است علائم زیر را داشته باشید:
- نیاز به ادرارکردن؛
- احساس سوزش در محل تزریق؛
- احساس گرما یا گُرگرفتگی خفیف؛
- حالت تهوع خفیف.
ارزیابی وضعیت عروق کرونر
پزشک متخصص قلب با نگاه به صفحه مانیتور دستگاه، عبور رنگ از شریانها را بهصورت زنده مشاهده خواهد کرد. با حرکت ماده حاجب در عروق کرونر، تمامی مشکلات و موانع عبور طبیعی خون شامل تنگی عروق، گرفتگی و انسداد بهدلیل تجمع پلاک یا کلسترول قابلتشخیص است.
بررسی برای انجام آنژیوپلاستی همزمان با آنژیوگرافی
اگر پزشک متخصص مانعی بر سر راه عبور جریان خون در شریانها ببیند، ممکن است همزمان با آنژیوگرافی عروق کرونر، انسداد را با بالون برطرف کند که به آن آنژیوپلاستی عروق کرونری قلب میگویند؛ در نهایت نیز برای باز نگهداشتن عروق مسدودشده، استنت داخل شریان قرار میگیرد.
انجام آنژیوپلاستی و استنتگذاری داخل شریانها به تشخیص پزشک متخصص قلب بستگی دارد. اگر همزمان با آنژیوگرافی، امکان باز کردن عروق وجود نداشته باشد، پزشک مراحل آنژیو را به پایان میرساند و روش جراحی دیگری تجویز میکند.
مراحل بعد از آنژیوگرافی
زمانیکه آنژیوگرافی انجام شد، پزشک متخصص کاتتر را از شریان بیرون میآورد و پرستار برای جلوگیری از هرگونه خونریزی احتمالی اقدامات زیر را انجام میدهد:
- کاتتر مچ دست: اگر کاتتر در مچ دست قرار گرفته باشد، از باند فشاری (مانند دستبندهای بادی) برای جلوگیری از خونریزی استفاده میکنند؛ مدت کوتاهی بعد از قرارگیری باند فشاری میتوانید بنشینید و راه بروید.
- کاتتر کشاله ران: اگر کاتتر در کشاله ران قرار گرفته باشد، حدود ۲۰ دقیقه بر محل برش فشار وارد میکنند تا خونریزی متوقف شود، بعد از بندآمدن خونریزی باید چند ساعت دراز بکشید.
نکته: زمان شروع راهرفتن به محل ورود کاتتر بستگی دارد. در روش مچ دست معمولاً بیمار زودتر راه میرود، اما در روش کشاله ران ممکن است لازم باشد چند ساعت دراز بکشد.
با پانسمان محل ورود کاتتر، به بخش ریکاوری منتقل میشوید. بعد از ورود به بخش ریکاوری نیز علائم حیاتی زیر بررسی میشوند:
- نبض و ضربان قلب؛
- فشار خون؛
- سطح اکسیژن خون؛
- جریان خون در بازو و پاها؛
- احتمال خونریزی مجدد.
آنژیوگرافی عروق کرونری چقدر زمان میبرد؟
مدتزمان انجام آنژیوگرافی عروق کرونر به عوامل متعدد زیر بستگی دارد و معمولاً بین ۳۰ دقیقه تا ۱ ساعت طول میکشد:
- شرایط بیمار؛
- پیچیدگی بررسی مشکلات عروق کرونر؛
- نیاز به درمان همزمان مانند استنتگذاری یا آنژیوپلاستی.
باتوجهبه اهمیت و ضرورت تشخیص بهموقع گرفتگی عروق کرونر، پیشنهاد میشود در صورت داشتن علائمی مانند درد قفسه سینه و تنگی نفس از خدمات ویزیت حضوری دکتردکتر برای دریافت وقت ملاقات با پزشک متخصص قلب استفاده کنید.
تفسیر نتایج آنژیوگرافی
تفسیر نتیجه آنژیوگرافی عروق کرونر توسط پزشک متخصص قلب انجام میشود و به شرح زیر است:
نتیجه طبیعی آنژیوگرافی عروق کرونر
نتیجه طبیعی به این معنا است که پزشک متخصص هنگام بررسی آناتومی عروق کرونری قلب و جریان خون در شریانها، انسداد، گرفتگی یا تنگی عروق تشخیص نداده و قلب خون کافی دریافت میکند.
نتیجه غیرطبیعی آنژیوگرافی عروق کرونر
زمانیکه مشکلاتی مانند تجمع چربی، کلسترول و پلاک در دیوارههای شریانها باعث تنگی، انسداد یا گرفتگی عروق کرونر قلب (تصلب شریانها) شده باشد، ماده حاجب از رگ خونی عبور نمیکند و پزشک متخصص با بررسی مسیر حرکت و محل توقف این ماده رنگی، مشکلات زیر را تشخیص خواهد داد:
- کاهش جریان خون به قلب یا از قلب؛
- شریان تنگ یا مسدود شده؛
- محل دقیق تنگی و انسداد در شریان؛
- شدت و میزان گرفتگی شریان یا درصد انسداد.
گزینههای درمانی انسداد عروق کرونر
در صورت گرفتگی و انسداد عروق کرونر، پزشک متخصص براساس شریان مسدود شده و میزان گرفتگی آن ممکن است روشهای درمانی مختلفی پیشنهاد کند که شامل موارد زیر هستند:
- مصرف دارو؛
- آنژیوپلاستی عروق کرونر؛
- استنتگذاری؛
- جراحی بایپس عروق کرونر (CABG).
عوارض و نکات ایمنی آنژیوگرافی
این روش تشخیص گرفتگی عروق کرونر معمولاً ایمن و کمخطر محسوب میشود، اما مانند بسیاری از روشهای دیگر ممکن است عوارضی داشته باشد. در این بخش علاوهبر بررسی عوارض شایع و نادر، برخی نکات ایمنی نیز ارائه میشود تا از خطرات احتمالی و جدی جلوگیری شود.
عوارض شایع و نادر
آنژیوگرافی عروق کرونری بهدلیل ایجاد برش برای ورود کاتتر و تزریق ماده حاجب ممکن است عوارض خفیف تا شدیدی داشته باشد. بسیاری از افراد عوارض خفیف و شایع دارند، اما برخی دیگر ممکن است علائمی شدید و نادر مانند عفونت و حمله قلبی داشته باشند؛ در این موارد باید سریعتر به پزشک متخصص مراجعه کنید.
| دستهبندی عوارض | علائم |
| عوارض شایع آنژیوگرافی عروق کرونر |
|
| عوارض نادر آنژیوگرافی عروق کرونر |
|
مراقبتهای بعد از آنژیوگرافی
این روش تشخیصی، تهاجمی است و نیاز به مراقبتهای ویژهای دارد، اینکه بدانید بعد از آنژیوگرافی چه باید کرد به بهبودی سریعتر کمک میکند، پس نکات مراقبتی بعد از آنژیوگرافی عروق کرونر را بادقت بیشتری بخوانید:
- اگر کاتتر از کشاله ران وارد شریان اصلی شده باشد، حداقل بهمدت چند ساعت بعد از آنژیوگرافی به پشت دراز بکشید تا از خونریزی جلوگیری شود.
- در ساعتهای اولیه بعد از آنژیوگرافی باید قدم بزنید تا از لختهشدن خون در رگها جلوگیری شود.
- بعد از آنژیوگرافی مقدار زیادی آب بنوشید تا ماده حاجب سریعتر دفع شود و کلیهها آسیب نبینند.
- تا مدتی بعد از آنژیو اصلاً سیگار نکشید و الکل ننوشید. ترک سیگار و پرهیز از مصرف الکل از مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت قلب و کاهش خطر انسداد مجدد عروق هستند.
- در برخی موارد، داروی بیهوشی عمومی تزریق میشود. در این شرایط، بهدلیل اثرات داروی بیهوشی از رانندگی و کار با دستگاههای خطرناک بعد از آنژیوگرافی خودداری کنید.
- محل ورود کاتتر را هر چند ساعت یک بار از نظر میزان خونریزی و درد، تغییر رنگ و تورم بررسی کنید.
- بعد از ۲۴ ساعت، پانسمان محل برش روی پوست را بردارید و محل زخم را با گاز استریل جدید پانسمان کنید.
- تا زمان بهبودی کامل محل ورود کاتتر، آن را تمیز و خشک نگه دارید.
- اگر محل ورود کاتتر ترشحات کم تا زیادی داشت، سریعتر به یکی از مراکز درمانی مراجعه کنید تا از عفونت جلوگیری شود.
- در صورت تجربه درد قفسه سینه، تنگی نفس، تب، خونریزی شدید یا بیحسی اندامها سریعتر به پزشک متخصص مراجعه کنید.
- بهمدت ۲ روز از انجام فعالیتهای ورزشی و کاری شدید، بلندکردن اجسام سنگین و رابطه جنسی خودداری کنید.
- با مشورت پزشک متخصص میتوانید بعد از آنژیوگرافی دوش بگیرید، اما حداقل بهمدت ۳ روز وارد وان حمام آبگرم یا استخر نشوید.
- حداقل بهمدت ۳ روز از محصولات آرایشی و بهداشتی مانند کرم و لوسیون در اطراف محل ورود کاتتر استفاده نکنید.
- حدود ۱ هفته بعد از آنژیوگرافی و برای بررسی اولیه شرایط کلی سلامتی به پزشک متخصص قلب مراجعه کنید.
غذاهای مفید برای بعد از آنژیوگرافی
یکی از مهمترین اقدامات بعد از آنژیوگرافی عروق کرونر، تغییر سبک زندگی است، تفاوتی ندارد که تفسیر آنژیو طبیعی بوده یا غیرطبیعی، در هر صورت باید برای جلوگیری از گرفتگی بیشتر عروق در آینده، رژیم غذایی خود را اصلاح کنید؛ بهترین مواد غذایی برای بعد از آنژیوگرافی به شرح زیر هستند:
- سبزیجات برگسبز و میوههای تازه؛
- انواع حبوبات؛
- روغنهای سالم مانند روغن زیتون؛
- پروتئینهای کمچرب مانند ماهی، مرغ بدونپوست و گوشت بدون چربی؛
- آجیلهای بدون نمک؛
- غلات کامل مانند نان سبوسدار، جو دوسر و برنج قهوهای؛
- کاهش یا خودداری از خوردن غذاهای فوقفراوریشده، سرخکردنی و فستفودی.
چه کسانی نباید آنژیوگرافی عروق کرونر انجام دهند؟
آنژیوگرافی عروق کرونری روشی ایمن برای بسیاری از بیماران است، اما برای برخی افراد باید با احتیاط انجام شود یا بهصورت موقت بهتعویق افتد تا پزشک متخصص قلب درباره شرایط بیمار تصمیم بگیرد؛ انجام آنژیوگرافی کرونر برای افراد زیر نیاز به بررسی ویژه دارد:
- بیماران مبتلا به نارسایی شدید کلیوی بهدلیل خطر آسیب ناشی از ماده حاجب؛
- افراد با خونریزی فعال؛
- افراد با حساسیت یا واکنش آلرژیک شدید به ماده حاجب حاوی ید؛
- بیماران با اختلالات جدی انعقاد خون بهدلیل افزایش خطر خونریزی شدید؛
- بیماران مبتلا به فشار خون بالا و کنترلنشده؛
- افراد با وضعیت عمومی بسیار ناپایدار؛
- زنان باردار بهدلیل خطرات اشعه ایکس برای جنین؛
- بیماران مبتلا به کمخونی شدید؛
- افراد با آریتمیهای شدید یا ناپایدار.
هزینه آنژیوگرافی عروق کرونر
هزینه آنژیوگرافی عروق کرونر قلب به عوامل مختلف زیر بستگی دارد:
- موقعیت جغرافیایی؛
- نوع مرکز درمانی (دولتی، خصوصی یا فوقتخصصی)؛
- تجربه و تخصص پزشک متخصص قلب و عروق؛
- نوع بیهوشی؛
- مسیر ورود کاتتر (مچ دست یا کشاله ران)؛
- نوع آنژیوگرافی عروق و میزان پیچیدگی فرایند؛
- نوع و تعداد آزمایشها و تصویربرداریهای قبل از آنژیوگرافی (آزمایش خون، تست ورزش، نوار قلب و اکوکاردیوگرام)؛
- انجام همزمان درمان گرفتگی عروق کرونر مانند آنژیوپلاستی یا استنتگذاری؛
- تجهیزات مرکز درمانی و تکنولوژی دستگاهها؛
- نوع و تعداد تجهیزات مصرفی برای آنژیوگرافی مانند ماده حاجب و کاتتر؛
- مدتزمان بستری بعد از آنژیوگرافی؛
- نوع بیمه و درصد پوششهای بیمهای.
کلام آخر دکتردکتر
آنژیوگرافی عروق کرونر روشی ایمن برای تشخیص مشکلات گرفتگی عروق است که پزشک متخصص قلب با استفاده از ماده حاجب و اشعه ایکس، مسیر جریان خون در شریانهای ورودی به قلب را بررسی میکند. هدف اصلی این روش، ارزیابی میزان تنگی، گرفتگی کم تا انسداد کامل عروق ورودی به قلب و علت گرفتگی است. آنژیوگرافی معمولاً بعد از تست ورزش، اکوکاردیوگرام و نوار قلب تجویز میشود و ممکن است همزمان با آن خدمات درمانی مانند استنتگذاری یا آنژیوپلاستی نیز انجام شود. باتوجهبه اهمیت این روش تشخیصی در جلوگیری از سکته قلبی، پیشنهاد میشود از خدمات ویزیت حضوری دکتردکتر برای دریافت وقت ملاقات با پزشک متخصص قلب استفاده کنید.
