راهنمای جامع قرص دومپریدون؛ از کاربرد تا عوارض و هشدارهای مهم

قرص دومپریدون یکی از داروهای ضد تهوع و ضد استفراغ است. این دارو معمولاً برای بهبود حرکات گوارشی، کاهش علائم سوء هاضمه، نفخ و تخلیه معده تجویز می‌شود. داروی دومپریدون در واقع با افزایش حرکات روده و معده، سرعت عبور غذا را از معده به روده افزایش می‌دهد. این دارو حتماً باید بر اساس دوز تجویزی پزشک مصرف شود. کودکان زیر ۱۲ سال نباید آن را مصرف کنند. زنان باردار و شیرده و افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی نیز باید در مصرف آن احتیاط کنند.

برای توضیح جامع‌تر، این مطلب از مجله سلامت و پزشکی دکتردکتر را به بررسی این دارو نکات مهم مرتبط، اختصاص می‌دهیم. 

اگر سوال داشتید، در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دکتردکتر پاسخ دهد.

قرص دومپریدون چیست؟

قرص دومپریدون (Domperidone) یک داروی تنظیم‌کننده حرکات دستگاه گوارش و از داروهای ضد تهوع است که با مسدود کردن گیرنده‌های دوپامین در بدن عمل می‌کند. این دارو با تسریع تخلیه مواد غذایی از معده به روده، مشکلاتی مانند سنگینی، نفخ، سوءهاضمه و رفلاکس را برطرف کرده و هم‌زمان با اثر بر مغز، حس تهوع و استفراغ را متوقف می‌سازد. به‌دلیل تأثیر مستقیم این دارو بر ریتم قلب، مصرف آن فقط در دوره‌های کوتاه و حتما زیر نظر پزشک توصیه می‌شود.

نکته! گاستروپارزی،‌ بیماری فلج معده یا کندی تخلیه معده است. در این بیماری، معده نمی‌تواند غذا را به روده برساند. داروی دومپریدون به عنوان نوعی قرص معده درد، برای درمان و کاهش علائم این بیماری نیز موثر است.

نام‌های دیگر قرص دومپریدون

شرکت‌های دارویی و تولید‌کنندگان، دومپریدون را با اسامی زیر نیز تولید می‌کنند:

• قرص موتیدون؛
• قرص دومپرکس؛
• قرص و سوسپانسیون دومپریدون وکهارت؛
• قرص دومپریدون اسوه؛
• قرص دومپریدون شفا؛
• سوسپانسیون خوراکی موتیلنا؛
• سوسپانسیون خوراکی دومتیدون؛
• قرص دومپریدون اَبو؛
• قرص دومپریدون فارابی؛
• قرص دومپریدون جالینوس؛
• سوسپانسیون خوراکی دمپریگان؛
• قرص موتیوین؛
• قرص دومپریدون زهراوی؛
• قرص دومپریدون هگزال؛
• قرص دومپریدون حکیم؛
• قرص دومپریدون رازک؛
• سوسپانسیون خوراکی موتیلومید؛
• سوسپانسیون خوراکی دومپریدون؛
• سوسپانسیون خوراکی دومپریدون نفس؛
• سوسپانسیون خوراکی موتیف لاکس؛
• قرص دومپریدون امین؛
• سوسپانسیون خوراکی دومپریدون سینا پیشگام؛
• قرص موتیلوور.

ماده اصلی تمام محصولات فوق دومپریدون است و به عنوان یکی از داروها برای درمان فوری حالت تهوع شناخته می‌شود.

نحوه عملکرد دومپریدون در بدن

روش‌های عملکرد این دارو را در جدول زیر آورده‌ایم:

نکته! همزمان با تسریع حرکت غذا، دومپریدون احساس ناراحتی ناشی از حالت تهوع و استفراغ را نیز کاهش می‌دهد.

قرص دومپریدون ۱۰ برای چیست؟

در پاسخ به این سؤال که قرص دومپریدون ۱۰ برای چیست و چگونه به بهبود سیستم گوارش کمک می‌کند؟ پزشک زمانی این قرص را تجویز می‌کند که بیمار با مشکلات گوارشی آزاردهنده مانند سنگینی، تهوع یا کندی حرکت معده مواجه شده باشد. این دارو انقباضات عضلانی دستگاه گوارش را تنظیم و سرعت حرکت غذا را بیشتر می‌کند. در ادامه به چند مورد از کاربردهای قرص دومپریدون اشاره می‌کنیم.

قرص دومپریدون برای ورم و درد معده

بسیاری از افراد هنگام تجربه دردهای ناحیه فوقانی شکم، می‌خواهند بدانند آیا قرص دومپریدون برای اسید معده یا ورم آن هم مفید است؟ در پاسخ به‌ آنها، دومپریدون یک داروی ضداسید نیست؛ اما با افزایش سرعت تخلیه معده، فشار داخلی را کاهش داده و مانع از ماندگاری طولانی‌مدت غذا می‌شود. این مکانیسم به شکل غیرمستقیم، التهاب، کشیدگی و درد ناشی از تجمع غذا و ورم معده را به شدت کاهش می‌دهد.

قرص دومپریدون برای نفخ

تجمع گاز در لوله گوارش و احساس بادکردگی شکم معمولا ناشی از تنبلی عضلات معده است. استفاده از قرص دومپریدون برای نفخ یک راهکار مؤثر خواهد بود. این دارو انقباضات ریتمیک معده و روده را تقویت می‌کند و گازهای به‌دام‌افتاده و مواد غذایی را به پایین می‌فرستد.

اگر پزشک برای شما نسخه دیگری با نام موتیلوور تجویز کرده و می‌پرسید قرص موتیلوور دومپریدون برای چیست، همان قرص دومپریدون با اثر ضد نفخ و محرک گوارش است.

دومپریدون و یبوست

عمدۀ اثربخشی این دارو بر بخش‌های بالایی دستگاه گوارش است یعنی معده، مری و دوازدهه. با‌این‌حال اگر کندی حرکت غذا در معده بر کل فرایند هضم سایه بیندازد، ممکن است پزشک قرص دومپریدون برای یبوست مزمن را تجویز کند. این درمان کمکی به سرعت و نظم چرخه دفع کمک می‌کند.

کمک به درمان بیماری گاستروپارزی

گاستروپارزی وضعیتی است که در آن عضلات معده به دلیل آسیب‌های عصبی (عمدتاً در بیماران دیابتی) کارایی خود را از دست می‌دهند و غذا ساعت‌ها در معده باقی می‌ماند. اگر همچنان می‌پرسید قرص دومپریدون برای چیست، باید بگوییم این دارو یک عامل محرک حرکتی طلایی است که عضلات فلج‌شدۀ معده را به حرکت وامی‌دارد و مانع فساد غذا در معده و تهوع مکرر بیمار می‌شود.

کاهش علائم رفلاکس معده

هنگامی که دریچه بین مری و معده شل شود، اسید به سمت بالا حرکت می‌کند. داروی دومپریدون رفلاکس معده را به دو شیوه مهار می‌کند:

• قدرت انقباض دریچه مری را افزایش می‌دهد؛
• معده را سریع‌تر خالی می‌کند تا اسیدی برای بالا آمدن وجود نداشته باشد. 

در موارد شدید، مصرف همزمان دومپریدون و امپرازول توسط پزشکان تجویز می‌شود. امپرازول تولید اسید را متوقف می‌کند و دومپریدون حرکت غذا را اصلاح می‌کند. این ترکیب، یک درمان فوق‌العاده قدرتمند برای رفلاکس‌های مقاوم است.

قرص موتیلوور دومپریدون برای تهوع و استفراغ

یکی از کاربردهای مهم قرص موتیلوور دومپریدون درمان تهوع و استفراغ ناشی از شیمی‌درمانی، میگرن، یا بیماری‌های عفونی است؛ چرا که این دارو سیگنال‌های تهوع را در مغز کور می‌کند. البته مصرف این دارو بی‌عارضه نیست. مهم‌ترین عوارض قرص دومپریدون ۱۰ شامل خشکی دهان، سردرد، اضطراب و در موارد نادر اما جدی، تغییر در ریتم ضربان قلب است. به‌همین‌خاطر مصرف آن در بیماران قلبی محدودیت شدید دارد.

قرص دومپریدون ۱۰ برای سوءهاضمه 

برای درک بهتر اینکه domperidone چیست، باید آن را منجی افرادی دانست که پس از صرف چند لقمه غذا سیر می‌شوند و ترش می‌کنند. تجویز قرص دومپریدون ۱۰ برای سوءهاضمه عملکردی به‌این‌خاطر است که دستگاه گوارش فوقانی را دوباره با ریتم طبیعی بدن هماهنگ می‌کند تا هضم دیگر دردناک نباشد.

دومپریدون برای افزایش شیر

یکی از اثرات جانبی دومپریدون، افزایش هورمون پرولاکتین (هورمون تولید شیر) در بدن است. علیرغم اینکه کاربرد اصلی دارو گوارشی است، گاهی پزشکان از قرص دومپریدون برای افزایش شیر در مادرانی که با کمبود شدید شیر مواجه هستند استفاده می‌کنند. البته این کار حتما باید تحت‌نظر پزشک انجام شود تا دوز دارو و ترشح آن در شیر مادر برای نوزاد خطری ایجاد نکند.

کمک به افزایش اشتها

برخی کاربران تصور می‌کنند این یک داروی اشتهاآور است و می‌پرسند آیا قرص دومپریدون چاق کننده است؟ در پاسخ باید گفت این دارو هیچ اثر مستقیمی روی تجمع چربی یا چاقی ساختاری ندارد. اما از آنجا که سنگینی معده، تهوع و سوءهاضمه را از بین می‌برد، فرد پس از درمان احساس راحتی بیشتری کرده و اشتهای سرکوب‌شده‌اش بازمی‌گردد که این امر ممکن است منجر به افزایش حجم غذا و چاقی غیرمستقیم شود.

نحوه استفاده از قرص دومپریدون

پزشکان معمولاً مصرف این دارو را حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قبل از غذا توصیه می‌کنند. زیرا، مصرف آن با معده خالی در بهبود جذب دارو و افزایش سرعت موثر است. همچنین، در بعضی موارد پزشک بسته به شرایط بیمار مصرف این دارو را قبل از خواب نیز تجویز می‌کند. در حالت کلی، پیش از مصرف دارو پزشک متخصص دستورالعمل‌های نحوه استفاده از قرص دومپریدون ۱۰ را در اختیارتان می‌گذارد. 

دوز‌های استاندارد دارو برای موقعیت‌های مختلف عبارتند از:

• درمان حالت تهوع و استفراغ بزرگسالان؛ ۱۰ میلی‌گرم، ۳ تا ۴ بار در روز؛
• تسریع تخلیه معده؛ ۱۰ تا ۲۰ میلی‌گرم، ۳ بار در روز، در موارد شدید‌تر ۴ بار؛
• درمان مشکلات گوارشی کودکان؛ ۰.۲۵ تا ۰.۵ میلی‌گرم، به ازای هر یک کیلوگرم وزن کودک (مشورت با پزشک)؛
• افزایش شیر مادر؛ ۱۰ میلی‌گرم، ۳ بار در روز.

نکته! مادران شیرده، حتماً باید تحت نظر پزشک این دارو را مصرف کنند. زیرا خطر آن هنوز برای نوزاد بررسی نشده است. با این حال، این دارو با تحریک ترشح هورمون پرولاکتین، میزان تولید شیر را افزایش می‌دهد.

مطالعات می‌گویند که مصرف دارو، با افزایش کوتاه‌مدت تولید شیر روزانه 90 میلی‌لیتر در روز همراه بوده است. اما، دومپریدون برای افزایش شیر مادر تولید نشده است.

وبسایت theconversation در این خصوص می‌گوید:

مصرف دومپریدون برای افزایش شیر مادران، معمولاً با سه قرص ۱۰ میلی‌گرمی در روز آغاز می‌شود.

بعد از گذشت ۲ تا ۴ هفته از مصرف دارو، شیر مادر باید به اندازه مطلوب برسد. بعد از نتیجه مثبت، دوز مصرفی باید به تدریج کاهش یابد. این اقدام برای جلوگیری از افت تولید شیر لازم است. 

اگر مصرف یک دوز از قرص دومپریدون را فراموش کردیم چه کنیم؟

اگر مصرف یک دوز از دارو را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اما اگر نزدیک به زمان مصرف دوز بعدی هستید، دوز فراموش شده را مصرف نکنید. توجه داشته باشید که هرگز دوز مصرفی خود را با مصرف همزمان دوز فراموش‌شده افزایش ندهید. زیرا، مصرف بیش‌ازحد دارو موجب بروز عوارض جانبی می‌شود. 

نحوه نگهداری از قرص دومپریدون

• برای نگهداری از دارو، نکات زیر را در نظر داشته باشید:
• دارو را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید؛
• دارو را در جای خشک، خنک و دور از گرما و تابش نور مستقیم خورشید قرار دهید؛
• دارو را همیشه در بسته‌بندی اصلی خودش نگهداری کنید.

همچنین، به تاریخ انقضای درج‌شده روی دارو توجه کنید و از مصرف اشکال تاریخ‌گذشته خودداری کنید.

عوارض قرص دومپریدون

عوارض ناشی از مصرف این دارو، معمولاً بعد از مدت کوتاهی رفع می‌شوند. با این حال، در صورت تشدید عوارض و بروز علائم نگران‌کننده، مراجعه به پزشک ضروری است.

شایع‌ترین عوارض قرص دومپریدون ۱۰ عبارتند از:

• سردرد؛
• سرگیجه؛
• تحریک‌پذیری و عصبی‌شدن؛
• مشکلات خواب؛
• تهوع؛
• استفراغ؛
• سوء‌هاضمه؛
• خشکی دهان؛
• احساس خستگی شدید؛
• یبوست؛
• گرگرفتگی؛
• گرگرفتگی در معده؛
• گرفتگی پاها.

در صورت بروز عوارضی مانند قرمزی و خارش پوست، تنگی نفس، ورم صورت و لب‌ها، مصرف دارو را قطع کرده و بلافاصله به اورژانس مراجعه کنید. سپس برای احتیاط بیشتر، شرایط جسمانی خود را با دکتر گوارش آنلاین اطلاع دهید.

تداخلات دارویی قرص دومپریدون

مصرف این دارو با بعضی از داروهای دیگر تداخل ایجاد کرده و عوارض جانبی را تشدید می‌کند. به همین دلیل پیش از شروع به مصرف آن، لیست سایر داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید.

گروه‌های دارویی که با دومپریدون تداخل دارند، عبارتند از:

• داروهای ضدافسردگی؛ مانند تریمی‌پرامین، ایزوکاربوکسازید، نفازودون؛
• داروهای آنتی‌بیوتیک‌؛ مانند اریترومایسین؛
• داروهای ضد قارچ؛ مانند کتوکونازول، وریکونازول، فلوکونازول؛
• داروهای بیماری‌های قلبی و فشار خون؛ مانند دیلتیازم و آمیودارون؛
• داروهای درمان سرطان؛ مانند سیکلوفسفامید، دوکسوروبیسین؛
• داروهای درمان عفونت ایدز؛ مانند ریتوناویر، آتازاناویر؛
• داروهای آنتی‌کولینرژیک؛ مانند هیوسین، آتروپین؛
• انواع مرفین‌ها؛ مانند مرفین، کدئین، هیدرومورفون؛
• داروهای آنتی‌اسید؛ مانند امپرازول، رانیتیدین، سایمتیدین.

نکته! علاوه‌بر موارد ذکر شده، چندین داروی دیگر نیز با دومپریدون تداخل دارد. 

موارد احتیاط مصرف قرص دومپریدون چیست؟

افرادی که به بیماری‌های زیر مبتلا هستند، یا سابقه ابتلا دارند، حتماً باید قبل از مصرف دارو با پزشک مشورت کنند:

• افراد دارای مشکلات و بیماری‌های کبدی؛
• افراد دارای مشکلات و بیماری‌های کلیوی؛
• افراد دارای مشکلات و بیماری‌های قلبی؛
• افراد مبتلا به سرطان پستان یا سابقه ابتلا به آن؛
• کودکان زیر ۱۲ سال (مشورت با پزشک)؛
• نبود تعادل در الکترولیت‌های خون؛
• ابتلا به آلرژی‌ها؛
• بارداری و شیردهی (تجویز پزشک).

همچنین، افرادی که در غده هیپوفیز یا عملکرد آن دچار اختلال هستند باید در مصرف این دارو احتیاط کنند. 

چه افرادی نباید از قرص دومپریدون مصرف کنند؟

موارد منع مصرف قرص دومپریدون به شرح زیر است:

• زنان باردار (فقط با تجویز پزشک)؛
• سابقه حساسیت به این دارو یا داروهای مشابه؛
• ابتلا به مشکلات گوارشی (مانند انسداد یا خونریزی دستگاه گوارش)؛
• مشکلات قلبی؛
• در صورت وجود تومور ترشح‌کننده پرولاکتین؛
• در صورت شیردهی.

این لیست می‌تواند شامل مواردی دیگری نیز باشد. با این حال، شایع‌ترین و مهم‌ترین موارد منع مصرف، گزینه‌های فوق را شامل می‌شوند.

علائم مصرف سرخود و اوردوز با قرص دومپریدون

در صورت مصرف سرخود و اوردوز با دارو، علائمی بروز می‌کنند که ممکن است برای سلامتی بسیار خطرناک باشند. برای مثال:

• ضربان قلب نامنظم؛
• خواب‌آلودگی؛
• گیجی؛
• کشیدگی و سفتی عضلات.

در صورت مشاهده این علائم، حتماً مصرف دارو را قطع کرده و به اورژانس مراجعه کنید.

آیا مصرف قرص دومپریدون در بارداری مجاز است؟

به‌طور کلی مصرف قرص دومپریدون در بارداری مجاز نیست و توصیه نمی‌شود، چون داده‌های آزمایشگاهی و بالینی کافی برای تضمین سلامت مطلق جنین وجود ندارد. اما اگر مشتاقید بدانید در بارداری قرص دومپریدون چه موقع مصرف شود؟ باید بگوییم به‌دلیل خطرات بالقوه قلبی، مصرف این دارو فقط زمانی مجاز است که پزشک راه دیگری برای درمان تهوع شدید مادر نیابد و این تهوع به هیچ داروی ایمنی پاسخ ندهد. بنابراین در بارداری نباید خودسرانه اقدام به مصرف آن کنید.

آیا کودکان می توانند دومپریدون مصرف کنند؟

در گذشته این دارو به‌شکل گسترده برای درمان رفلاکس و استفراغ کودکان استفاده می‌شد؛ اما عوارض قلبی آن باعث شد سازمان‌های دارویی در سال‌های اخیر محدودیت‌های فراوانی در مورد مصرف آن در گروه سنی کودک وضع کنند. در‌حال‌حاضر مصرف قرص یا قطره دومپریدون برای کودکان تنها درصورتی مجاز است که توسط پزشک متخصص اطفال و با دُز حساب‌شده تجویز شده باشد. خوراندن خودسرانه دومپریدون برای کودکان به‌هیچ‌وجه مجاز نیست.

در صورت مواجهه با عوارض شدید یا علائم نگران‌کننده به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

اگرچه بعد از مصرف قرص دومپریدون با عوارض جانبی شدید و ادامه‌دار مواجه شدید، باید به دکتر گوارش مراجعه کنید. این متخصص بعد از بررسی شرایط جسمانی شما، در صورت لزوم داروی دیگری را جایگزین خواهد کرد. 

برای دریافت نوبت حضوری و آنلاین از بهترین متخصصین گوارش در سراسر ایران، به پلتفرم نوبت‌دهی آنلاین دکتردکتر مراجعه کنید. 

 منابع

nhs.uk

drugs.com

webmd

carehospitals

nhs.uk

mayoclinic.org

سوالات متداول قرص دومپریدون