علت میخچه پا چیست؟ شناخت علائم و بهترین راهکارهای درمانی

یک گام برداشتن ساده نباید آن‌قدر دردناک شود که نشستن را به هرکاری ترجیح دهیم، اما میخچه دقیقا همین کار را می‌کند! میخچه توده‌ای سخت و سفت از جنس پوست است که در اثر فشار و اصطکاک زیاد شکل می‌گیرد، دردناک است و راه‌رفتن را حسابی سخت می‌کند. فرقی هم نمی‌کند علت بروزش پوشیدن کفش نامناسب باشد، به ساختار استخوانی پا مربوط شود یا فرم خاص انگشتان پا، در هر صورت این عارضه دردناک انجام کارهای روزمره‌ را با مشکل مواجه می‌کند. با شناخت علائم میخچه پا و مراجعه زودهنگام به متخصص می‌توان از روش‌های خانگی و دارویی برای درمان میخچه پاشنه پا و کف پا کمک گرفت، این مشکل را رفع کرد و دوباره با آرامش قدم برداشت.

در پایان، پرسش‌های خود را درباره علت درآمدن میخچه مطرح کنید تا کارشناس سلامتی دکتردکتر پاسخ دهد.

میخچه چیست؟

میخچه‌ها و پینه‌ها از بیماری‌های پوستی رایج هستند که در آن‌ها لایه‌های پوست ضخیم می‌شوند. این اتفاق هنگامی‌ رخ می‌دهد که پوست سعی می‌کند از خود در برابر سایش، اصطکاک و فشار محافظت کند. این عارضه‌های پوستی به طور معمول روی پاها و انگشتان پا یا روی دست‌ و انگشتان آن‌ ایجاد می‌شوند. میخچه‌ها و پینه‌های پوستی ظاهر زشت و ناخوشایندی دارند. از این رو برای درمان میخچه پا باید به دکتر میخچه مراجعه کرد یا میزان فشار و اصطکاک روی پا را کاهش داد.

اگر به دیابت یا دیگر بیماری‌ها مبتلا هستید که باعث می‌شود جریان خون به سمت پاها کم‌تر از حالت عادی باشد، شما در معرض خطر بیشتری قرار دارید. در صورت ابتلا به دیابت و دیگر بیماری‌ها برای دریافت بهترین درمان برای میخچه و پینه با پزشک مشورت کنید.

به گفته سایت clevelandclinic

میخچه و پینه در اثر اصطکاک مکرر، مالش یا تحریک و فشار روی پوست ایجاد می‌شوند. آن‌ها اغلب در دست‌ها، پاها و انگشتان پا به‌وجود می‌آیند. شایع‌ترین علت درآمدن میخچه، استفاده از کفش‌های نامناسب است. 

با کمی‌ توجه و مراقبت می‌توانید از بیشتر موارد میخچه یا پینه پیشگیری کنید.

تفاوت پینه و میخچه چیست؟

خیلی‌ها این دو را اشتباه می‌گیرند؛ در‌حالی‌که راهی آسان برای تشخیص آنها وجود دارد. پینه‌ها معمولا وسیع‌تر، سطحی‌تر و بی‌درد هستند و در نقاطی مثل کف پا، پوست را ضخیم می‌کنند. میخچه‌ها کوچک‌ترند، مرکزشان سفت است و وقتی فشارشان می‌دهید، انگار سوزنی تیز به عمق پوست‌تان فرو کرده باشید، چنین دردی احساس خواهید کرد.

فرق زگیل و میخچه چیست؟

هم شکل میخچه پا با زگیل فرق می‌کند، هم علت ایجاد آن متفاوت است. میخچه معمولا ناشی از فشار و اصطکاک کفش است و خطوط طبیعی پوست روی آن تشکیل می‌شوند، اما زگیل لایه‌ای زبر ناشی از ویروس است که اگر دقیق نگاه کنید، نقاط سیاه کوچکی در آن می‌بینید که در واقع عروق خونی لخته‌شده هستند.

انواع میخچه

میخچه‌ها بسته به اینکه کجای بدن جا خوش کنند و ساختارشان چطور باشد، انواع مختلفی دارند. با شناخت نوع میخچه می‌توانیم در مورد بهترین راه درمان بهتر تصمیم بگیریم. در ادامه با انواع مختلف این مهمان‌ ناخوانده آشنا می‌شویم.

میخچه پا

وقتی از میخچه پا صحبت می‌کنیم، هر نقطه‌ای از پا که تحت فشار مداوم کفش یا جوراب باشد، مستعد ابتلا به این عارضه است. انواع میخچه پا معمولا به دو دسته سخت (روی انگشتان پا) و نرم (بین انگشتان پا) تقسیم می‌شوند.

میخچه کف پا

هنگام راه‌رفتن یا دویدن کل وزن ما روی کف پا بوده و این شایع‌ترین دلیل میخچه پا است. این مل میخچه‌‌ها عموما از نوع سخت هستند؛ یعنی مرکزی متراکم و بسیار دردناک دارند که قدم برداشتن را حسابی سخت و پرچالش می‌کند.

میخچه کف دست و انگشتان

شاید عجیب به نظر برسد، اما دست‌ هم میخچه می‌زند. اگر اهل ورزش با دستگاه، وزنه‌برداری، یا کارهای دستی مثل نجاری و باغبانی هستید، اصطکاک مداوم این ابزار با پوست کف دست و انگشت‌ها، احتمال بروز میخچه کف دست را بالا می‌برد.

میخچه کنار ناخن دست

میخچه روی دست ممکن است روی پوست اطراف ناخن رشد کند. این نوع میخچه معمولا ناشی از مانیکور اشتباه و یا جویدن ناخن‌هاست. فشار مداوم به پوست ظریف کنار ناخن، آن را ضخیم و دردناک می‌کند و درمان آن به ظرافت بیشتری نیاز دارد.

میخچه انگشت پا

انگشتان پا، به‌خصوص انگشت کوچک و شست، قربانیان اصلی کفش‌های تنگ و نوک‌تیز هستند. اصطکاک این انگشت‌ها با دیواره کفش باعث ایجاد میخچه سخت روی بند انگشت می‌شود. همچنین رطوبت و تعریق بین انگشتان دلیل ایجاد میخچه انگشت پا از نوع نرم است.

میخچه پاشنه پا

اگر موقع راه رفتن پاشنه پایتان روی لبه سخت کفش یا صندل ساییده شود، پوست این ناحیه برای دفاع از خود ضخیم می‌شود. میخچه پاشنه پا معمولاً عمیق است و به دلیل تحمل فشار وزن هنگام ایستادن، درد تیز و آزاردهنده‌ای دارد.

میخچه سرطانی

در منابع پزشکی چیزی به نام میخچه سرطانی وجود ندارد! میخچه‌ها عموما خوش‌خیم‌اند و هرگز به سرطان تبدیل نمی‌شوند. این اشتباه عامیانه ریشه در دو باور اشتباه دارد: عده‌ای آن را با زگیل‌های ویروسی اشتباه می‌گیرند، عده‌ای با زخم عفونی پای دیابتی.

میخچه ریشه دار

علم پزشکی این میخچه را از نوع سخت می‌نامد، زیرا یک هسته یا ریشه‌ای مخروطی‌شکل رو به داخل دارد که به اعصاب عمقی پوست فشار می‌آورد. درمان میخچه دست و پا از نوع ریشه‌دار با تخلیه کامل ریشه میخچه آغاز می‌شود.

علت میخچه زدن پا چیست؟

علت میخچه زدن پا چیست؟ میخچه پا به دلایل مختلفی نمایان می‌شود. مهم‌ترین علت درآمدن میخچه شامل موارد زیر است:

• پوشیدن کفش‌های نامناسب (خیلی گشاد یا تنگ)
• داشتن پاهای استخوانی یا انگشتان چکشی

پوشیدن کفش‌ هایی با طرح‌ های خاص (پاشنه بلند غیر استاندارد) هم در شکل‌گرفتن میخچه بی‌اثر نیست. اگر فرم پاهای استخوانی دارید و از کفش‌های نامناسب استفاده می‌کنید، باید بدانید که در معرض ابتلا به میخچه پا هستید. بنابراین با انتخاب کفش مناسب می‌توانید از بروز این عارضه جلوگیری کنید. 

علت میخچه دست چیست؟

میخچه‌ها می‌توانند روی دست و انگشتان آن هم ایجاد شوند. علت میخچه دست پاسخ به فشار، اصطکاک یا ساییدگی طولانی مدت این ناحیه است. افرادی که بیشتر از همه در معرض ابتلا به میخچه انگشتان دست قرار دارند، عبارتند از:

• باغبان‌ها؛
• مکانیک‌ها؛
• نوازندگان گیتار؛
• کارگران ساختمانی.

قهرمانان رشته‌های ورزشی مختلف هم به دلیل اینکه ورزش‌های سنگین انجام می‌دهند و فشار‌های زیادی را متحمل می‌شوند، معمولاً به میخچه در دست و پا دچار می‌شوند. در واقع فشار ورزش هم می‌تواند دلیل میخچه دست باشد.

علائم میخچه پا

افرادی که میخچه پا دارند با علائم خاصی روبه رو هستند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• توده‌های برآمده و سخت؛
• ناحیه‌ ضخیم و سخت در پوست؛
• درد و نواحی تحریک پذیر در زیر پوست.

پوست خشک، فلس مانند و مومی هم از نشانه‌های دیگر ابتلا به میخچه در ناحیه پا هستند. هریک از این علائم می‌تواند در قسمت‌های مختلف پا نمایان شوند. بنا به علت میخچه پا، ناحیه ظهور آن هم متفاوت است.

علائم میخچه‌ پا بیشتر در کدام قسمت‌ها ایجاد می‌شوند؟

میخچه‌ها می‌توانند در نقاط مختلفی از پا ایجاد شوند که عبارتند از:

• زیر بستر ناخن انگشت پا؛
• بین انگشتان پا؛
• در یک طرف پا؛
• کف پا؛

برای اینکه از بروز این عارضه جلوگیری کنید، بهتر است که کفش مناسب بپوشید و فشار وارد شده به پا را کمتر کنید.

علائم میخچه دست

میخچه دست علائم مختلفی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• پوست سفت و زرد رنگ در قسمت‌های برآمده انگشتان دست یا در قسمت جانبی انگشتان.
• وجود مناطق تحریک‌پذیر روی انگشتان که نسبت به تغییرات فشار حساس است.
• احساس درد در هنگام انجام کارهای دستی بدون استفاده از دستکش.
• پوست فلس مانند و مومی‌.

گاهی اوقات، افراد مبتلا به میخچه روی انگشتان دست، هیچ نشانه‌‌ دردناکی را تجربه نمی‌کنند. در این شرایط، عارضه بیش‌تر جنبه‌ زیبایی دارد و باعث بدشکلی انگشتان دست می‌شود.

چه زمانی برای درمان میخچه باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر میخچه دردناک یا ملتهب شود، باید به دکتر پوست مراجعه کرد. در صورتی که فرد به دیابت مبتلاست یا اینکه سرعت جریان خون کُندی دارد، قبل از انجام هرگونه خوددرمانی برای میخچه باید با پزشک تماس بگیرد. حتی کوچکترین جراحت روی پا منجر به یک زخم عفونی باز خواهد شد. در حقیقت، اهمیت دارد که با اولین نشانه‌ها و علائم میخچه در پا و دست با پزشک در ارتباط باشد تا شرایط عارضه وخیم نشود.

عوامل خطرساز که ریسک ابتلا به میخچه‌ را افزایش می‌دهند

عواملی که فرد را بیشتر در معرض خطر ابتلای میخچه‌‌ انگشت دست و پا یا پینه قرار می‌دهند، در جدول زیر آورده شده‌اند. با آگاهی از آن‌ها، بیشتر می‌توانید از خودتان مراقبت کنید.

هریک از این عوامل و فاکتورها می‌توانند وضعیت میخچه پا و دست را بدتر کنند.

عوارض میخچه

شاید بپرسید مگر یک میخچه ساده چقدر می‌تواند خطرناک باشد؟ واقعیت این است که همین عارضۀ شایع و به‌ظاهر بی‌خطر می‌تواند شما را با مشکلات زیر روبه‌رو کند:

• عفونت باکتریایی پوست به‌دلیل نفوذ باکتری‌ها از دل ترک‌های میخچه به لایه‌های عمقی پوست؛
• زخم‌ باز پای دیابتی  به‌دلیل تخریب کامل بافت زیرین میخچه و ایجاد زخم‌های عفونی خطرناک در بیماران دیابتی؛
• تغییر در شیوه راه‌رفتن و لنگیدن ناخودآگاه برای کاهش درد، منجر به زانودرد و کمردرد؛
• عفونت استخوان به‌دلیل سرایت عفونت درمان‌نشده میخچه به استخوان‌های ظریف انگشتان پا؛
• عفونت‌ حاد ناشی از خوددرمانی، مثل ایجاد زخم و خونریزی شدید بر اثر بریدن خودسرانه میخچه.

عوارض کمتر شنیده‌شده اما جدی دیگری هم وجود دارند، مثل:

• بورسیت یا التهاب کیسه‌های مفصلی حاوی مایع بین استخوان و تاندون براثر فشار مداوم میخچه؛
• تغییر شکل انگشتان پا به‌دلیل فشار هنگام راه‌رفتن و جابه‌جایی تاندون‌ها؛
• نکروز یا مرگ بافت پوست به‌دلیل قطع جریان خون در پوست زیر میخچه؛
• تشکیل آبسه‌های عمیق زیر پوستی به‌دلیل تجمع چرک و عفونت زیر لایه ضخیم میخچه؛
• سپسیس یا همان عفونت خون به‌دلیل ورود عفونت کنترل‌نشده میخچه به مجرای خون؛
• آسیب اعصاب محیطی پا به‌دلیل فشار مداوم هسته میخچه به رشته‌های عصبی.

پیشگیری از میخچه

برای اینکه بتوان از بروز میخچه جلوگیری کرد، نیاز به راهکارهای پیشگیرانه‌ است. موثرترین راهکارهای پیشگیری از بروز میخچه به شرح زیر هستند:

همچنین، می‌توان با مرطوب نگه‌داشتن مداوم انگشتان و دست‌ها با کرم مرطوب‌کننده از بروز این عارضه جلوگیری کرد.

تشخیص میخچه

پزشک به صورت دقیق، پا و دست بیمار را معاینه خواهد کرد تا دلایل دیگر ضخیم‌شدن پوست مانند زگیل پوستی یا کیست را بررسی کند. برای بررسی احتمال اختلال فیزیکی که منجر به میخچه یا پینه شده هم احتمالاً رادیولوژی اشعه ایکس تجویز می‌شود.

درمان میخچه

درمان میخچه و پینه به‌طور معمول مستلزم پرهیز از انجام کارهایی است که باعث تشدید وضعیت می‌شوند. با پوشیدن کفش مناسب، استفاده از پدهای محافظتی و انجام اقدامات خوددرمانی تا حدود زیادی می‌توان شدت علائم را کاهش داد. اما اگر علی رغم اقدامات خودمراقبتی، وضعیت میخچه بدتر و دردناک‌تر شود، باید اقدامات درمانی زیر را انجام داد. توجه کنید که هریک از این روش‌های درمان میخچه پا باید با توجه به تجویز پزشک انجام شوند و از اقدام خودسرانه باید دوری کرد.

درمان میخچه با روغن کرچک

اگر به دنبال یک راهکار طبیعی، ملایم و بی‌دردسر برای درمان میخچه انگشت دست و پا می‌گردید، روغن کرچک یک گزینه عالی است. این روغن غلیظ نرم‌کنندگی طبیعی دارد و با نفوذ به اعماق پوست، بافت سخت و لایه‌های متراکم میخچه را به‌مرور زمان نرم می‌کند. همچنین اسید ریسینولئیک موجود در آنها پوست مرده را سست کرده و با خواص ضدالتهابی خود، درد و سوزش آن ناحیه را تسکین می‌دهد.

هر شب قبل از خواب، چند قطره روغن کرچک را روی میخچه ماساژ دهید و یک پد محافظ روی آن بگذارید. 

درمان میخچه در منزل

برای درمان میخچه در خانه هم می‌توان کارهایی انجام داد، اما دقت کنید که اگر وضعیت میخچه وخیم باشد باید به پزشک مراجعه کنید. برای از بین بردن میخچه و استفاده از درمان‌های خانگی مراحل زیر را انجام دهید.

درمان میخچه پا با محلول نمک

شست‌وشوی پا در محلول آب گرم و نمک اپسوم (منیزیم سولفات) یکی از بهترین راه‌ها برای این است که میخچه پا درمان شود. این محلول پوست سخت میخچه را نرم و سست و لایه‌های مرده را راحت‌تر جدا می‌کند. همچنین ماساژ پا در وان آب نمکدرد و فشار عضلانی را به‌شدت کاهش می‌دهد.

درمان میخچه پا با چای بابونه

بابونه خواص ضدالتهابی و تسکین‌دهنده دارد و گرچه درمان میخچه کف پا نیست، برای تسکین سوزش پا معجزه می‌کند. با خیساندن پا در دمنوش بابونه ولرم، پوست اطراف میخچه نرم می‌شود و سد دفاعی پوست می‌شکند.

درمان میخچه پا با پیاز

درمان میخچه پا با پیاز تأیید علمی ندارد، اما طب سنتی بر این باور است که اسیدهای طبیعی پیاز خاصیت لایه‌برداری دارند و می‌توانند پوست مرده روی میخچه را نرم کنند. کافی‌ست یک ورق پیاز آغشته به سرکه را به‌مدت یک شب روی میخچه بگذارید. البته قبل‌از این کار حتما با پزشک درباره عوارض احتمالی آن گفت‌و‌گو کنید.

درمان میخچه پا با محلول جوش شیرین

جوش شیرین یک لایه‌بردار طبیعی و قلیایی است. افزودن ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری جوش شیرین به آب گرم و قرار دادن پاها در آن، سلول‌های پوستی مره را سست کرده و فرایند جداسازی میخچه را سرعت می‌بخشد. 

درمان میخچه پا با سیر

سیر با تمام خواص ضدمیکروبی و آنتی‌اکسیدانی فراوانش، لزوما درمان‌کنندۀ میخک پا نیست. اگر هم باشد، هنوز هیچ مدرک پزشک در تأیید آن وجود ندارد. قرار دادن سیر رنده‌شده روی میخچه نه تنها کمکی نمی‌کند، حتی ممکن است پوست سالم اطراف را دچار سوختگی شیمیایی و تاول‌های دردناک کند.

درمان میخچه پا با زردچوبه

می‌پرسید راز زردچوبه برای درمان میخچه پا چیست؟ هنوز نمی‌دانیم! این کار پشتوانه علمی ندارد؛ ماده فعال زردچوبه ضدالتهاب است و درد را کم می‌کند، اما این توده سخت را از بین نمی‌برد. توصیه پزشکان این است که به‌جای پناه بردن به ادویه‌ها برای درمان عارضه‌های پوستی، از روش‌های استاندارد داروخانه‌ای استفاده کنید تا دچار عفونت نشوید.

چسب میخچه

چسب میخچه کف پا حاوی اسید سالیسیلیک است و با چسبیدن روی ضایعه، بافت مرده را به‌مرور حل می‌کند. این چسب‌ها برای افراد سالم مؤثرند اما یک هشدار جدی دارند: افراد دیابتی یا مبتلا به اختلال گردش خون به‌هیچ‌وجه نباید از آنها استفاده کنند، چون خطر ایجاد زخم‌ باز و عفونت‌ شدید پا بسیار بالاست.

درمان میخچه پا با گوجه فرنگی

درمان میخچه پا با گوجه‌فرنگی کاملا غیرعلمی است. داده‌های پزشکی این باور عامیانه که اسید گوجه‌فرنگی ریشه میخچه را می‌سوزاند، رد کرده‌اند. گوجه‌فرنگی اسید کافی برای نفوذ به لایه‌های کراتینی و سخت میخچه را ندارد و بستنش روی پا صرفا محیط مرطوبی برای رشد قارچ و باکتری ایجاد می‌کند.

درمان میخچه با کبریت

درمان میخچه با کبریت روشی خرافاتی، فوق‌العاده خطرناک و غیرعلمی است. باروت نه‌‌تنها میخچه را درمان نمی‌کند، که با سوختگی‌ شدید درجه ۲ و ۳ بافت پا را از بین می‌برد؛ اتفاقی که مجرای ورود عفونت به خون را باز کرده و خطرات جبران‌ناپذیر به‌دنبال دارد.

درمان میخچه با سرکه سیب

سرکه سیب حاوی اسید استیک است، یک لایه‌بردار شیمیایی ملایم و طبیعی. خیساندن پا در آب گرم . مالیدن پنبه آغشته به سرکه سیب روی میخچه ممکن است بافت سخت میخچه را نرم کند. البته باید مراقب باشید سرکه به پوست سالم اطراف آسیب نزند.

قطره میخچه پا

قطره میخچه کف پا محلولی غلیظ‌تر از اسید سالیسیلیک است و به‌صورت موضعی روی میخچه چکانده می‌شوند. این قطره‌ها مایعی محافظ روی پوست ایجاد می‌کنند که به‌مرور زمان میخچه را لایه‌لایه حل می‌کند. برای جلوگیری از آسیب پوست لازم است هنگام پاشش قطره دقت زیادی به خرج دهید.

دارودرمانی با پمادهای حاوی اسید سالیسیلیک

علت میخچه انگشت دست یا میخچه کف پا هرچه باشد، پمادها و ژل‌های حاوی اسید سالیسیلیک (۱۷ تا ۴۰ درصد) در خط اول درمان قرار می‌گیرند. این ماده دارویی، کراتین پوست را در خود حل می‌کند تا آن لایۀ سفت‌و‌سخت ناشی از میخچه را کاملا نرم و سست کند. مصرف این دارو تا محوشدن کامل میخچه باید ادامه داشته باشد.

روش‌های دیگر درمان میخچه

اگر پمادها و چسب‌های اسید سالیسیلیک بعد از چند هفته منجر به بهبودی میخچه نشوند، پزشک به‌سراغ روش‌های کلینیکی زیر خواهد رفت تا این عارضه را ریشه‌کن کند:

• تراشیدن میخچه با تیغ جراحی یا سوهان‌ مخصوص پزشکی و برداشتن لایه ضخیم و مرده پوست؛
• انجماد یا کرایوتراپی و استفاده از نیتروژن مایع برای قطع خون‌رسانی به بافت میخچه و نابودی آن؛
• کوتریزاسیون یا سوزاندن میخچه با استفاده از جریان الکتریکی خفیف؛
• لیزردرمانی با استفاده از اشعه لیزر دی‌اکسید کربن.

عمل جراحی میخچه

جراحی میخچه یک عمل سرپایی، بسیار سبک و آخرین سنگر درمان میخچه پا است. پزشکان زمانی سراغ جراحی می‌روند که میخچه به‌دلیل ساختار استخوانی پا هرازگاهی عود کند یا هسته آن به قدری عمیق باشد که به اعصاب آسیب بزند.

به طور کلی برای اینکه دچار میخچه و عوارض بعد از آن نشوید، در انتخاب کفش و جوراب، به خصوص هنگامی‌که قصد پیاده‌روی دارید، دقت کنید. سلامت پاهای خود را در نظر بگیرید و از پوشیدن جوراب و کفش تنگ و نامناسب اجتناب کنید.

اگر مشکلاتی در این زمینه دارید، می‌توانید با دکتر پوست آنلاین به صورت متنی یا تلفنی مشورت کنید.

میخچه پا را درمان کنید

میخچه یک عارضه برای دست و پا است که احتمال دارد برای هر فردی رخ دهد. اگر از کفش‌های خیلی تنگ یا گشاد استفاده می‌کنید و فعالیت‌های روزانه خود را انجام می‌دهید، ممکن است که به میخچه پا مبتلا شوید. اما برای اینکه از این عارضه در امان باشید، بهتر است که از روش‌های پیشگیری مانند پوشیدن کفش مناسب، مرطوب نگه داشتن پا و کاهش فشار فعالیت‌های روزانه کمک بگیرید.

برای درمان میخچه نیاز است که به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید تا با توجه به وضعیت عارضه، بهترین روش درمانی را تجویز کند. برای نوبت گرفتن از بهترین دکترهای پوست هم می‌توانید از سامانه آنلاین نوبت دهی دکتردکتر استفاده کنید.

منابع

mayoclinic

clevelandclinic

medicalnewstoday

healthline

webmd

سوالات متداول میخچه پا