علت انواع مختلف فراموشی چیست و راه‌های درمان آن

فراموشی چیست؟ چه چیزی باعث فراموشی می‌شود؟ آیا بازگشت حافظه امکانپذیر است؟ چه هنگامی باید برای مشکل حافظه‌ی خود نگران باشیم؟ در این مقاله به این سوالات پاسخ خواهیم داد.

سوئیچ ماشین خود را پیدا نمی‌کنید؟ لیست خرید خود را فراموش کرده‌اید؟ اسم مربی مورد علاقه‌ی خود در باشگاه را به یاد نمی‌آورید؟ شما تنها نیستید. هر فردی گهگاه نکاتی را فراموش می‌کند. با این همه فراموشی مسئله‌ای نیست که بتوان به سادگی از آن گذشت. در این مقاله ابتدا مسئله « فراموشی» را بررسی خواهیم کرد، سپس درباره انواع فراموشی و روند تشخیص و درمان آن صحبت خواهیم کرد.

فراموشی چیست؟

فراموشی (forgetfulness) ناتوانی دائمی در به یاد آوردن و به خاطر سپردن است. فراموشی حاصل تغییرات مغز بوده و می‌تواند بخش بسیار طبیعی از فرایند پیری یا نشانه‌ای از دیگر بیماری‌ها باشد.

زمانی که فرد فراموشی را تجربه می‌کند، به یاد آوردن اطلاعات و رویدادها، یادگرفتن چیزهای تازه و یا شکل دادن به خاطرات جدید بسیار سخت خواهد بود. عمده دلایل فراموشی، افزایش سن، عوارض جانبی داروها، تروما و ضربات شدید، کمبود ویتامین، سرطان مغز، عفونت مغزی و دیگر اختلالات و بیماری‌ها است‌. 

استرس، کار زیاد، نداشتن استراحت کافی و حواس پرتی مداوم همگی روی حافظه کوتاه مدت اثر گذار هستند. در افراد مسن، فراموشی بالاتر از حد طبیعی می‌تواند نشانه‌ای از آلزایمر و یا زوال عقل عروقی باشد. برای اینکه فرایند درمان هر چه سریع‌تر آغاز شود، لازم است که عوامل زمینه‌ای فراموشی شناسایی شوند.

اگر بعد از وارد آمدن ضربات و آسیب‌های سخت، حافظه فرد مختل شود و یا اگر فراموشی با ضعف ناگهانی یا سستی و کرختی یک طرف بدن، سر درد شدید، سخت صحبت کردن همراه شود، باید هر چه سریع‌تر با آمبولانس تماس گرفت. اگر روند فراموشی سریع رخ دهد و باعث نگرانی شما شود هم باید اقدامات درمانی را انجام داد.

اگر الگوی فراموشی برای مدت زمان زیادی در شما وجود دارد، باید هر چه زودتر به یکی از متخصصین مغز و اعصاب در شهرتان، مراجعه کنید. به‌طور مثال، کسانی که ساکن تهران هستند، می‌توانید به یکی از 75 دکتر مغز و اعصاب تهران ، مراجعه کنید. 

هفت مشکل معمول حافظه کدامند؟

۱. ناپایداری و زودگذر بودن

در این نوع فرد حقایق و رویدادها را در طی یک دوره زمانی فراموش می‌کند. در این نوع فرد بلافاصله بعد از یادگیری اطلاعات تازه آن‌ها را فراموش خواهد کرد. از آن‌جایی که  حافظه خود دارای خاصیت از آن استفاده کن و یا آن را از دست بده است، خاطراتی که کم‌تر به یاد آورده می‌شوند، بیش‌تر احتمال دارد که فراموش شوند. با این وجود اینکه ناپایداری ممکن است نشانه‌ای از ضعف حافظه باشد، دانشمندان معتقدند که این حالت سودمندی‌هایی هم دارد، چرا که مغز را از اطلاعات بیهوده و غیر قابل استفاده پاک کرده و برای اطلاعات مفیدتر و جدیدتر جا باز می‌کند.

۲. حواس پرتی

این نوع از فراموشی زمانی رخ می‌دهد که فرد به مسائل توجه کافی ندارد. فرد فراموش می‌کند که خودکار خود را کجا گذاشته، چرا که در درجه اول در هنگام قرار دادن خودکار خود در مکان مورد نظر تمرکز کافی را نداشته است. در هنگام قرار دادن خودکار در نقطه مورد نظر ممکن است فرد مشغول فکر کردن به مسئله‌ی دیگری بوده باشد، بنابراین مغز به خوبی قادر به کد گذاری اطلاعات نخواهد بود. حواس پرتی از طرفی دیگر باعث می‌شود که فرد برنامه‌های خود را سر وقت مقرر اجرا نکند. برای مثال سر موعد مقرر داروهای خود را مصرف نکند یا اینکه وقت ملاقات‌های خود را فراموش کند.

۳. مسدود کردن (Blocking)

در این حالت فردی از شما سوالی می‌پرسد، ولی با وجود اینکه جواب این سوال درست نوک زبان شماست و جواب آن را هم می‌دانید قادر به بیان آن نیستید. این مورد یک مثال آشنا برای حالت مسدود کردن است‌ که در آن فرد به صورت موقت قادر به بازیابی حافظه نیست. 

دانشمندان معتقدند این حالت بیش‌تر در افراد مسن رخ می‌دهد و آن‌ها را ناتوان از به یاد آوردن اسم افراد می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد که افراد تنها ظرف یک ساعت قادر به بازیابی اطلاعات مسدود شده‌ی خود هستند.

۴. اشکال در انتساب (Misattribution) 

اشکال در انتساب زمانی رخ می‌دهد که فرد قسمتی از چیزی را به خوبی به یاد می‌آورد، اما در عوض برخی از جزئیات مانند زمان، مکان و فرد درگیر در ماجرا را به خوبی به خاطر نمی‌آورد. 

نوع دیگری از اشکال در انتساب زمانی رخ می‌دهد که فرد معتقد باشد که چیزی که به آن فکر می‌کند اورجینال باشد، در حالی که مربوط به چیزی است که پیش‌تر در مورد آن خوانده یا نوشته است و در واقع آن را فراموش کرده است. این نوع از مشکل هم با افزایش سن شیوع بیشتری دارد.

۵. تلقین پذیری (Suggestibility)

تلقین پذیری در واقع نوعی آسیب پذیری حافظه در برابر قدرت تلقین است‌. با وجود اینکه بسیار کم در مورد اثر تلقین پذیری روی مغز می‌دانیم، این اثر مغز را گول میزند که واقعه‌ای که در حال فکر کردن در مورد آن است بسیار واقعی است.

۶. تمایل به یک سمت (Bias) 

حتی پررنگ‌ترین خاطرات هم نمایش بی عیبی از  لحظه‌ای در واقعیت نیستند. در حافظه درک شما، به وسیله‌ی تمایل شخصی به یک سمت تصفیه می‌شود‌. و همه اینها باعث ایجاد تجربیات، اعتقادات، معلومات و حتی خلق و خوی فردی می‌شود. 

و زمانی که فرد دوباره خاطرات را به یاد می‌آورد، این خلق و خو و دیگر تمایلات یک طرفه هستند که روی اطلاعاتی که باید به خاطر آورده شوند، تاثیر می‌گذارند. افزایش سن هم روی بروز این حالت بسیار موثر است.

۷. پایداری

بسیاری از افراد در مورد فراموش کردن چیزها نگران هستند. ولی در بسیاری از موارد خاطراتی انسان‌ها را عذاب می‌دهد که آرزو می‌کنند کاش توان فراموش کردن آن‌ها را داشتند ولی در عمل فرد قادر به فراموش کردن آن‌ها نیست. پایداری خاطرات وقایع تلخ، احساسات منفی و ترس‌ها نوع دیگری از مشکلات حافظه است‌.

افراد مبتلا به افسردگی و افراد مبتلا به اختلال اضطرابی پس از حادثه مشخصا با این مشکل دست به گریبان هستند. این افراد مرتب واقعه تلخی که برای آن‌ها رخ داده را مرور کرده و همین به وخامت حال آن‌ها منجر می‌شود.

دیگر علائمی که ممکن است با فراموشی رخ دهند، کدامند؟ 

فراموشی ممکن است با دیگر علائم همراه باشد و این علائم بسته به بیماری زمینه‌ای و دیگر بیماری‌ها می‌تواند بسیار متفاوت باشد. در حالت کلی، فراموشی به افزایش سن، ضربه به سر و دیگر بیماری‌ها و اختلالات وابسته است.

فراموشی ممکن است به همراه دیگر علائم مرتبط با پیری رخ دهند که عبارتند از:

  • تغییر در خلق و خو، شخصیت و رفتار
  • مشکلات گفتاری
  • مشکلات در فهم و درک مطلب
  • مشکلات در مهارت حسابگری

فراموشی ممکن است به همراه دیگر علائم مرتبط با ضربه به سر رخ دهند که عبارتند از:

  • تغییرات ناگهانی در شخصیت فردی مانند عصبانیت و خشم و بی قراری بدون هیچ دلیل خاصی
  • شکستگی و بدشکلی استخوان مخصوصاً در جمجمه و صورت
  • خارج شدن مایع شفاف و یا خونی از دهان، بینی و گوش
  • گیجی، فراموشی، سخت صحبت کردن، مشکلات بینایی یا شنوایی، بی حالی
  • سخت نفس کشیدن و یا نفس نکشیدن
  • پلک‌های بی حال
  • فلج عضلات صورت
  • از دست دادن کنترل عملکرد بدن
  • مردمک‌هایی با اندازه‌های غیر یکسان و مردمک.هایی که در مواجهه با نور تغییر اندازه نمی‌دهند
  • تشنج 
  • سردرد شدید
  • از دست دادن هوشیاری و کما
  • تهوع
  • ضعف و فلج

دیگر علائم فراموشی عبارتند از:

  • مشکلات گفتاری و زبانی
  • مشکلات خواب
  • خستگی
  • ضعف عضلانی
  • پوست زرد یا رنگ پریده
  • تنگی نفس
  • گزگز کردن دست‌ها و پاها
  • از دست دادن بدون دلیل وزن
  • از دست دادن بینایی و یا تغییر در قدرت بینایی

دیگر علائم که ممکن است نشان دهنده‌ی مشکلی جدی و مرگبار باشند:

  • مشکلات گفتاری
  • فراموشی بعد از ضربه مغزی
  • سردرد شدید
  • فراموشی ناگهانی 
  • بی حسی و یا ضعف ناگهانی یک سمت بدن
  • از دست دادن بینایی و یا تغییرات بینایی

علت فراموشی چیست؟

فراموشی بخش طبیعی روند افزایش سن است‌، با این همه دلیل اصلی بروز آن هنوز به درستی شناخته شده نیست. فراموشی همراه با پیری، می‌تواند به دلیل بیماری‌های مختلف همچون زوال عقل عروقی یا بیماری آلزایمر هم رخ دهد.

ضربات شدید به سر، کمبود ویتامین، بیماری‌های مزمن، تومور مغزی، عوارض جانبی داروها، عفونت مغزی، سکته، اضطراب یا افسردگی همگی می‌توانند باعث فراموشی شوند.

دلایل عصبی فراموشی ممکن است به خاطر بیماری‌های عصبی زیادی رخ دهند:

  • بیماری آلزایمر 
  • بیماری هانتینگتون
  • دیگر انواع زوال عقل
  • بیماری پارکینسون
  • سکته
  • زوال عقل عروقی

دیگر دلایل فراموشی که به دلایل دیگر رخ میدهند، عبارتند از:

  • اضطراب
  • سوءمصرف الکل
  • تومورهای مغزی
  • بیماری‌های مزمن
  • افسردگی
  • ضربات مغزی
  • عوارض جانبی داروها
  • کمبود ویتامین به خصوص ویتامین ب ۱۲
  • سندروم ورنیکه – کورساکوف (Wernicke-Korsakoff syndrome) یا زوال عقل الکلی

گاهی فراموشی نتیجه‌ی شرایط مرگباری است که در صورت بروز آن‌ها باید هر چه سریع‌تر اقدامات درمانی آغاز شود، این شرایط عبارتند از:

  • آنسفالیت (Encephalitis) یا التهاب و ورم مغزی ناشی از عفونت 
  • تشنج
  • سکته
  • ضربه شدید به مغز

مشکلات و عوارض جانبی احتمالی فراموشی کدامند؟

فراموشی معمولاً به خودی خود مرگبار نیست، اما عوامل زمینه‌ای فراموشی می‌تواند جدی باشد. اگر فراموشی در شما خفیف بوده و به آهستگی پیش می‌رود، می‌تواند بخش طبیعی از فرایند افزایش سن باشد‌. اما اگر فراموشی ناگهانی بوده و با سرعت در حال پیشرفت باشد، بسیار مهم است که دلیل آن شناسایی شود.

از آن‌جایی که فراموشی می‌تواند نتیجه یک بیماری جدی باشد، عدم درمان می‌تواند منجر به مشکلات جدی‌تر و حتی آسیب دائمی باشد‌. زمانی که علت زمینه‌ای شناسایی شد، دنبال کردن برنامه درمانی که پزشک مشخصا برای شما طراحی کرده است، اهمیت دارد.

مشکلات احتمالی که با پیشگیری درست درمان می‌توان از آن پیشگیری کرد، عبارتند از:

  • ناتوانی در مراقبت از خود
  • نانوایی در ارتباطات
  • مشکلات غذا خوردن و بلع
  • ناتوانی در مصرف داروها
  • گم شدن
  • ناتوانی در قضاوت صحیح
  • گسترش سرطان و عفونت.

نکاتی برای بهبود حافظه وپیشگیری از فراموشی

با وجود اینکه در مقام پیشگیری از فراموشی یا زوال عقل ممکن است این اقدامات موثر نباشند، انجام کارهای زیر ممکن است به کنترل شرایط کمک کند. حتی کوچکترین کارها برای پررنگ‌تر کردن حافظه موثر هستند. فرد باید بداند که چه زمانی برای کمک گرفتن باید به افراد متخصص مراجعه کند

گنجاندن فعالیت‌های ورزشی در برنامه روزانه

فعالیت‌های بدنی جریان خون را در تمام بدن به خصوص جریان خون به سمت مغز را افزایش خواهد داد. این کار در نهایت به پررنگ  شدن حافظه کمک می‌کند.

بسیاری از کارشناسان معتقدند که یک فرد بزرگسال سالم در هفته بهتر است به مدت ۱۵۰ دقیقه فعالیت ورزشی سبک همچون ایروبیک یا پیاده روی و یا ۷۵ دقیقه ایروبیک با شدت بیش‌تر یا نرم دوی انجام دهد. بهتر است که این مدت زمان در هفته تقسیم شود. اگر برای ورزش کردن زمان کافی را در اختیار ندارید، هر روز هفته ده دقیقه پیاده روی کنید.

فعال ماندن از نظر ذهنی

همان‌طور که فعالیت فیزیکی کمک می‌کند تا بدن روی فرم بماند، فعالیت‌های ذهنی هم به مغز کمک می‌کند تا ساختار مناسب و درست خود را داشته باشد و همین مسئله احتمال فراموشی را هم کم‌تر می‌کند‌. بازی‌های فکری حدس زدن کلمات، امتحان کردن مسیرهای میان‌بر در هنگام رانندگی، فراگیری یک ساز موسیقی و عضویت داوطلبانه در سازمان‌های خیریه و سازمان‌های خدمات رسان تا حد زیادی کمک کننده خواهد بود.

فعالیت اجتماعی

روابط اجتماعی بین فردی کمک می‌کند تا افسردگی و استرس تا حدود زیادی کم‌تر شوند. هر دوی این‌ها عاملی تعیین کننده در از دست دادن حافظه هستند. اگر تنها زندگی می‌کنید، سعی کنید تا وقت بیش‌تری را به همراه پدر و مادر و دوستان خود سپری کنید.

سازمان یافته بودن

اگر خانه و محل کار شما در هم ریخته بوده و یادداشت‌های شما پراکنده باشد، احتمال فراموشی کارها بیش‌تر خواهد شد‌. وظایف، وقت‌های ملاقات و دیگر رویدادها را در یک دفتر مخصوص، تقویم و یا دفتر برنامه ریزی آنلاین ثبت کنید

هنگام اضافه کردن این مطالب در دفتر یادداشت خود، آن را با صدای بلند تکرار کنید. این کار کمک می‌کند تا مطالب بهتر در ذهن شما نقش ببندد. لیست وظایف روزانه خود را مرتب بررسی کرده و بعد از انجام هر کدام از وظایف جلوی آن‌ها تیک بزنید. مکان مخصوصی را برای کیف پول، کلیدها، عینک و دیگر وسایل ضروری روزانه خود اختصاص دهید

کارهایی که حواس شما را پرت می‌کند را محدود کنید و هرگز کارهای زیادی را با هم انجام ندهید. اگر روی به یاد آوردن اطلاعاتی که فراموش کرده‌اید، تمرکز کنید، احتمال بیش‌تری وجود دارد که بعداً آن را به خاطر بیاورید. بیاد آوردن آن موضوع گاهی باعث می‌شود که مطالب مشابه دیگر و مرتبط را هم به راحتی به خاطر بیاورید

خوب خوابیدن

خوابیدن نقش بسیار مهمی را در تحکیم حافظه و به یاد آوردن وقایع ایفا می‌کند. خوابیدن به اندازه کافی را در راس همه برنامه‌ها قرار دهید. بیش‌تر افراد بالغ بزرگسال به ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه نیاز دارند.

داشتن تغذیه سالم

تغذیه سالم علاوه بر داشتن نقش بسیار زیاد برای داشتن یک قلب سالم، در سلامت مغز هم بسیار نقش بزرگی را ایفا می‌کند. میوه، سبزیجات و غلات کامل در این میان نقش بسیار زیادی را ایفا می‌کنند. منابع پروتئینی کم چربی همچون ماهی، لوبیا و گوشت مرغ بدون استخوان را در برنامه غذایی خود قرار دهید. مصرف بیش از حد الکل به گیج شدن و یا فراموشی منجر شود.

 کنترل بیماری‌های مزمن

در صورت ابتلا به افسردگی، فشار خون بالا، کلسترول بالا، دیابت، چاقی و مشکلات شنوایی حتماً دستورالعمل‌های خاص پزشک را رعایت کنید. هر چه قدر فرد بیش‌تر و بهتر مشکلات خود را مدیریت کند، حافظه هم در وضعیت بهتری خواهد بود. 

همچنین داروهای مصرفی خود را مرتب با پزشک چک کنید. چرا که برخی از داروها اثرات شگرفی روی حافظه خواهند گذاشت.

چه زمانی باید اقدامات درمانی درباره‌ی مشکل فراموشی انجام داد؟

گروهی از بیماری‌ها – نه فقط آلزایمر – می‌توانند منجر به فراموشی در افراد مسن‌تر شوند. به همین دلیل تشخیص درست و دریافت کمک‌های درمانی مناسب اهمیت بسیار زیادی دارد.

برخی از درجات از دست دادن حافظه، مانند از دست دادن مهارت تفکر یک بخش بسیار مرسوم از فرایند پیری است‌. با این همه بین تغییرات معمول در روند حافظه و از دست رفتن حافظه ناشی از بیماری آلزایمر و اختلالات مشابه تفاوت‌هایی وجود دارد. برخی از مشکلاتی که برای روند به خاطر سپاری وقایع رخ می‌دهد ناشی از بیماری‌های قابل درمان است.

در صورت داشتن مشکلات حافظه و برای تشخیص درست و در نتیجه درمان مناسب حتماً با پزشک خود مشورت کنید. 

فراموشی و پیری 

فراموشی ناشی از افزایش سن منجر به این نمی‌شود که فرد به صورت کامل از زندگی ایده آل خود فاصله بگیرد. برای مثال، ممکن است فرد گاهی اسم افراد را از یاد ببرد ولی بعدها دوباره آن اسم را به خاطر بیاورد. گاهی ممکن است فراموش کنید که عینک خود را کجا گذاشته‌اید و گاهی هم کمی بیش‌تر از قبل باید لیستی از وقایعی که می‌خواهید آن‌ها را به یاد بیاورید تهیه کنید.

این تغییرات حافظه معمولاً بسیار قابل کنترل بوده و توانایی شغلی، زندگی مستقل و زندگی اجتماعی فرد را مختل نخواهد کرد.

فراموشی و زوال عقل

واژه‌ی زوال عقل به مجموعه‌ای از علائم همچون نقص حافظه، پرسشگری، قضاوت، زبان و مهارت فکر کردن اشاره دارد. زوال عقل معمولاً کم‌کم و به تدریج شروع شده و سپس به مرور زمان بدتر شده و توانایی کار کردن، ارتباطات اجتماعی و روابط بین فردی را در فرد بیمار تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اغلب فراموشی به عنوان عامل مختل کننده‌ی زندگی، یکی از اولین و در عین حال قابل تشخیص‌ترین علامت زوال عقل است. دیگر علائم اولیه زوال عقل شامل:

  • پرسیدن مکرر یک سوال خاص
  • فراموش کردن یک کلمه در هنگام صحبت کردن
  • قاطی کردن کلمات با هم برای مثال گفتن میز به جای تخت
  • صرف مدت زمان بیش‌تر برای انجام دادن یک وظیفه، مانند درست کردن یک دستور آشپزی
  • قرار دادن اشیا در مکان‌های اشتباه برای مثال قرار دادن کیف پول در کابیت آشپزخانه
  • گم شدن هنگام راه رفتن و یا رانندگی کردن در محیط‌های آشنا
  • تغییر بدون دلیل در خلق و خو و رفتار  

بیماری‌هایی که باعث آسیب پیشرونده در مغز شده و در نهایت منجر به زوال عقل می‌شوند، شامل:

  • بیماری آلزایمر، رایج‌ترین علت زوال عقل
  • زوال عقل عروقی (Vascular dementia)
  • زوال عقل پیشانی – گیجگاهی (Frontotemporal dementia)
  • زوال عقل با اجسام لویی (Lewy body dementia)

روند پیشرفت هر کدام از این بیماری ها با هم تفاوت‌هایی دارد. اختلال حافظه معمولاً اولین نشانه نیست و نوع این اختلال هم متفاوت است. همچنین امکان دارد که فرد به بیش از یک نوع زوال عقل مبتلا باشد که تحت عنوان زوال عقل ترکیبی شناخته می‌شود.

اختلال شناختی خفیف (Mild Cognitive Impairment‎)

این عارضه به صورت قابل توجهی حداقل یکی از بخش‌های مهارت فکر کردن، همچون حافظه را تحت تأثیر قرار می‌دهد و این حالت کمی بیش‌تر از تغییرات ناشی از افزایش سن و کمی کم‌تر از زوال عقل است. داشتن اختلال شناختی خفیف مانعی برای اجرای وظایف روزانه و فعال بودن از نظر اجتماعی نیست.

دانشمندان و پزشکان هنوز در حال بالا بردن اطلاعات خود در این مورد هستند. در بسیاری از افراد شرایط کم کم منجر به زوال عقل ناشی از آلزایمر می‌شود. دیگر مشکلات فراموشی افراد چندان پیشرفته نبوده و باعث بروز علایم و نشانه‌های زوال عقل نخواهد شد.

دلایل برگشت پذیر از دست دادن حافظه

بسیاری از مشکلات پزشکی می‌تواند منجر به فراموشی و یا دیگر علائم شبه زوال عقل شود. بسیاری از این عارضه‌ها قابل درمان هستند. پزشک بیماری‌هایی که باعث بروز اختلال حافظه برگشت پذیر شده است را به دقت زیر نظر می‌گیرد

دلایل احتمالی برای فراموشی برگشت پذیر عبارتند از:

  • داروها: گروه خاصی از داروها و یا ترکیبی از داروهای مختلف می‌تواند باعث فراموشی یا سردرگمی شود.
  • ضربات مغزی: ضربات مغزی ناشی از سقوط از ارتفاع و یا تصادفات، حتی اگر فرد هوشیاری خود را هم از دست نداده باشد، منجر به اختلال حافظه خواهد شد.
  • اختلالات عاطفی و احساسی: استرس، اضطراب و یا افسردگی هم می‌تواند باعث فراموشی، سردرگمی، اختلال تمرکز و دیگر مشکلاتی شود که انجام فعالیت‌های روزانه را مختل خواهد کرد. 
  • سو مصرف الکل: الکلی بودن مزمن به طرز شدیدی می‌تواند منجر به اختلال در توانایی‌های ذهنی شود. الکل از طرفی دیگر باعث تداخل دارویی شده و همین منجر به فراموشی خواهد شد.
  • کمبود ویتامین ب ۱۲: ویتامین ب ۱۲ به سلامت سلول‌های عصبی و گلبول‌های قرمز خون کمک خواهد کرد. کمبود این ویتامین که در افراد مسن‌تر شایع‌ است در نهایت منجر به مشکلات حافظه خواهد شد.
  • کم کاری تیروئید: این عارضه می‌تواند منجر به فراموشی و یا دیگر مشکلات مربوط به تفکر شود. 
  • بیماری‌های مغزی: تومور و یا عفونت در مغز می‌تواند منجر به فراموشی و یا دیگر علائم شبه زوال عقل شود.

چه زمانی برای مشکل فراموشی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر در مورد فراموشی نگران هستید و یا اگر فراموشی اجازه نمی‌دهد که شما فعالیت‌های روزانه معمول خود را انجام دهید و یا اگر متوجه وخامت اوضاع شدید با پزشک خود تماس بگیرید. پزشک علاوه بر معاینه بدنی، حافظه و توان و مهارت حل مسئله فرد را هم بررسی خواهد کرد. برخی از اوقات باید آزمایش‌های دیگری انجام شود، درمان فراموشی به عامل به وجود آورنده آن بستگی دارد.

پزشک سوالاتی را مطرح خواهد کرد. بهتر است که در هنگام ملاقات با پزشک یکی از دوستان و اعضای خانواده شما را همراهی کند.

سوالاتی که پزشک مطرح می‌کند عبارتند از:

  • علائم از چه زمانی آغاز شدند؟
  • چه داروهایی و به چه مقداری مصرف می‌کنید؟
  • آیا به تازگی داروی جدیدی را مصرف کرده‌اید؟
  • انجام چه کارهایی برای شما دشوار است؟
  • برای مقابله با اختلال حافظه چه کارهایی را انجام می‌دهید؟
  • چه مقدار الکل می‌نوشید؟
  • آیا به تازگی بر اثر تصادف، سقوط و یا ضربه به سر شما آسیب وارد شده است؟
  • آیا به تازگی بیمار شده‌اید؟
  • آیا احساس غم، افسردگی یا اضطراب دارید؟
  • آیا به تازگی فقدان یک عزیز و یا یک تغییر بزرگ را در زندگی تجربه کرده‌اید؟

علاوه بر معاینه بدنی، پزشک برای سنجش مهارت تفکر فرد تست‌هایی بر پایه سوال و جواب انجام می‌دهد. گاهی برای تشخیص علت فراموشی برگشت پذیر و یا علایم شبه زوال عقل آزمایش خون و یا تست های تصویربرداری از مغز انجام خواهد شد. 

گاهی برای تشخیص زوال عقل و دیگر اختلالات حافظه فرد به متخصص مغز و اعصاب و یا روانپزشک ارجاع داده خواهد شد.

اهمیت تشخیص فراموشی

کنار آمدن با از دست دادن حافظه و شروع احتمالی زوال عقل برای افراد بسیار سخت و دشوار است. گاهی فرد مشکل خود را برای مدت‌های مدیدی از عزیزان خود پنهان می‌کند و گاهی هم اعضای خانواده به دلیل بی توجهی خود به شرایط خود را مقصر می‌دانند

بنابراین در عین چالش برانگیز بودن تشخیص درست اهمیت بسیار زیادی دارد. تشخیص دلایل بروز فراموشی برگشت پذیر کمک می‌کند تا بهترین روش درمانی ممکن اتخاذ شود. 

همچنین تشخیص اولیه و زودهنگام اختلال شناختی خفیف و بیماری آلزایمر بسیار مهم است چرا که باعث نتایج زیر می‌شود:

  • شروع درمان برای مدیریت علایم
  • آگاه کردن خود و عزیزان در مورد بیماری
  • فراهم کردن اقدامات درمانی و مراقبتی مناسب 
  • فراهم کردن تجهیزات درمانی مناسب 
  • برآورد صحیح هزینه‌های درمانی

منابع:

healthgrades

health.harvard.edu

mayoclinic

mayoclinic

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شماست و به منزله تجویز پزشکی نیست.
ممکن است شما دوست داشته باشید
207 نظرات
  1. جعفری می گوید

    سلام من ۱۸ سالمه و همش موقع صحبت کلمات و یادم میره یا خیلی چیزا رو چند دیقه پیش که جابجا کردم یادم میره کجا گذاشته بودم یا مثلا کسی باهام حرف میزنه یادم میره جوابشو بدم.حرفایی که خودم گفتم به بقیه یادم نمیمونه و کلا افت درسی پیدا کردم توی مدت کوتاه قبلا اینجوری نبودم مشکلات افسردگی و روحی روانیم احتمال زیاد ندارم. همیشه موقع بلند شدن یا حتی ادامه ی راه رفتن چشمم سیاهی میره و کل بدنم سِر میشه انگار یخ زده و میسوزه. عصر به بعدم اکثرا دست و پام از بالا تا پایین گز گز میکنه و درد داره گفتم شاید ارتباط داشته باشن به هم

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام عزیزم
      ابتدا آزمایش خون و بررسی کم خونی و تیرویید انجام شود و درصورتی که موارد فوق نرمال بود جهت بررسی به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید

  2. جعفری می گوید

    سلام من ۱۸ سالمه و همش موقع صحبت کلمات و یادم میره یا خیلی چیزا رو چند دیقه پیش که جابجا کردم یادم میره کجا گذاشته بودم یا مثلا کسی باهام حرف میزنه یادم میره جوابشو بدم حرفایی که خودم گفتم به بقیه یادم نمیمونه و کلا افت درسی پیدا کردم توی مدت کوتاه قبلا اینجوری نبودم مشکلات افسردگی و روحی روانیم احتمال زیاد ندارم. همیشه موقع بلند شدن یا حتی ادامه ی راه رفتن چشمم سیاهی میره و کل بدنم سِر میشه انگار یخ زده و میسوزه. عصر به بعدم اکثرا دست و پام از بالا تا پایین گز گز میکنه و درد داره گفتم شاید ارتباط داشته باشن به هم

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام عزیزم
      ابتدا آزمایش خون و بررسی کم خونی و تیرویید انجام شود و درصورتی که موارد فوق نرمال بود جهت بررسی بیشتر به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید

  3. zahra می گوید

    سلام من بیست سالمه اما خاطرات نوزدگی سالگی به قبلم رو فراموش کردم از دوران دبیرستانم هیچ چیز یادم نیست غیر از دو سه تا خاطره ی ناراحت کننده حتی اسم دوستانم رو هم یادم نیست با اینکه ترم چهار دانشگاهم اما خاطرات دو ترم اولم رو هم یادم نمیاد خیلی زود هم یه مطلب رو فراموش میکنم یا فراموش میکنم که چی رو کجا گذاشتم حرفایی که بهم میزنن رو هم فراموش میکنم مشکلم چیه؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      شایعترین علت فراموشی در جوانان اضطراب و مسائل روحی هست عزیزم

  4. عبدالغفور می گوید

    سن ام 26ساله ام ولی من خیلی خودم در اولویت هستم محل زندگی میکنیم تهران شهران هستم من منتظرم آقا دکتر

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      پرسشتون مبهم هست
      سوالتون رو کامل تر و با توضیحات بیشتر بفرمایین

  5. عبدالغفور می گوید

    سلام وقت شما بخیر من از بچگی ام سرم بخیه خورده است ولی بسیاری از عدم اعصابم مشکل پیدا کرده اونم فراموشی آیا ممکن است درمانی درست بشم هر دکتری اگه این کاره باشه من خیلی بیشتر از حسابی مد نظر داشته باشید من بیشتر میدم ولی اعصاب مو مثل اول درمان کند

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام دوست عزیز
      بله درمان دارد
      تشنج هم دارین؟ کدام شهر هستین؟
      جهت درمان باید به متخصص روانپزشکی مراجعه کنید یا به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید

  6. ناشناس می گوید

    سلام وقت بخیر! من در اوایل خیلی ذهنِ خوبی داشتم و همش در مدرسه و درس هام نمره یِ خیلی خوبی می گرفتم ولی در این اواخر اصلاً ذهنم درست کار نمی کند و هر مطلبِ رو که میخونم بعد از چند روز اگه تکرار نکنم خیلی زود فراموش میکنم؛ میشه لطفاً منو تو این حوزه کمی راهنمایی کنید!

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام عزیزم
      همه انسان ها به طور نرمال برای آموختن مطالب نیاز به مرور دارن
      خصوصا با افزایش سن و سخت تر شدن درس ها طبیعیه که مثل دوران‌پایه مطالب نیاز به مطالعه و مرور بیشتر دارن

  7. محدثه می گوید

    سلام و خسته نباشیدمن ۲۶ سالمه
    من وقتی صحبت میکنم برای مثال با ( مریم ) دوستم بعد وسط حرفام یهو میگم اره فاطمه عه ببخشید ناهید زهرا میترا بعد در اخر دو سه ثانیه ساکت میشم میگم مریم، بعد یکی میپره تو حرفم یهو کلا تمام حرفم کااااملا فراموشم میشه و هیچ یادم نمیاد دیگه و تمام. این معمولا اتفاق میوفته من خجالت میکشم واقعا و فک میکنم کم کم دارن فک میکنن مشکل خاصی دارم.اینم بگم ک من یه مدت افسردگی داشتم و اختلال حد مرزی داشتم و شکست عاطفی هم چندین بار شدید خوردم و ترسوام بشدت(از تاریکی و..)میترسم،ولی قبل از مصرف قرص هم من چندسالیه که هی اینجوری بودم و هستم چکار کنم خانوم دکتر
    اینم بگم که من معمولا همه خاطراتم یادمه با مکان و تصویر و… بعضی وقتام انگار تو خوابم مثال توی یک تفریح عالی یا یه رابطه عاشقانه و فک میکنم همه چیز رویاست و بخاطر همین نمیتونم لذت ببرم تو حال نیستم انگار اونجا نیستم دکتر میگفت تمرکزت خرابه و قرص بهم داد اینم بگم(دوران بچگیم فک میکردم تو یک جمعیت بسیار شلوغم ک همه دارن صحبت میکنن و این مدل صدا تو سرم گوشم میپیچید و میترسیدم بزرگتر شدم خوب شدم) و در حال حاظر بعضی وقتا ک یکی اذیتم میکنه انقدر تو سرم شلوغه و سواله ک پقتی تنهام داد میزنم دیگه بسههههه. بعد از شکست عاطفیم بعد از دو سه هفته که خیلی آسیب دیدم و فکری شدم جن دیدم ( و دکترم گفت توهم و اختلال بعد سانحه هست) در کل دارم میگم من این مشکلات در یکسال اخیرم داشتم.نمیدونم چمه

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام عزیزم
      بابت این شناخت خودتون و مهم تر از اون شروع درمان دارویی زیر نظر روانپزشک بهتون تبریک میگم
      مشکلاتی که مطرح کردین در زمینه همان افسردگی و مرزی شما ایجاد شده و درمان اون بسته به درمان مشکلات زمینه ای هست
      ادامه درمان زیر نظر متخصص روانپزشکی و همچنین روان درمانی برای شما کارساز هست

  8. علی می گوید

    با سلام و درود
    چند موردی زیاد مرا اذیت میکنه
    ۱. حین صحبت کردن بعضی کلیمات که باید یگویم را از یادم میره
    ۲. چهره یک شخصی تازه معرفی بشویم تا چندین بار نبینم از یادم میره
    ۳. در انجام کارهای روزمره مثلا یک چیزی جایی بمانم از یادم میره
    اگر لطف کنی ممنون میشم

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام عزیز
      پاسخ سوالات شما بستگی به سطح اضطراب و دغذغه ذهنی شما داره و در افراد جوان به دنبال اضطراب و افسردگی رخ میدهد
      اگر از نظر روحی دچار اضطراب نیستین و یا سن جوانی سمت گذشته و به تارگی این مشکلات بروز کرده ، جهت بررسی به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید

  9. عماد می گوید

    سلام
    من سی سالمه مدتیه ک وقتی یه چیزی یادم میاد مثلاً انجام کاری در حین اینکه میرم دنبالش یهو فراموش میکنم قصدم چی بوده و می‌خواستم چیکار کنم اما بعد چند لحظه ک فک میکنم یادم میاد یا ل کل فراموش میشه چند دقیقه بعد یادم میاد

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام دوست گرامی
      در سنین جوانی عمده علت فراموشی،افسردگی، اضطراب و نبود تمرکز هست که مانع از تشکیل حافظه میشه.
      شرط اصلی به خاطر سپردن یک موضوع داشتن توجه و تمرکز هست
      البته باید کم خونی، مشکلات تیروییدی و …هم بررسی شود

  10. س می گوید

    سلام مادر من هم استرسدارن وحدود۵ ماه هست که به پزشک مراجعه کردن تشخیص داده شده که مقداری ازعروقی مغزی شون از بین رفته وججم مغزشون کمتر شده وتازگی ها بعصی اتفاق ها رویادشون میره مثلا رفته بودن خونه خاله ام وبرادرم اونجا برای پسر خاله ام که تولدش بود کیک خریده تولد گرفتن فیلمش رو نگاه میکردیم میگه کی این رو فرستاده کی تولد گرفتیم بعد توضیح به یاد اورده و میگه فراموش کرده بودم میخواستم باتوجه به دارو هایی که میخورن این روال عادیه قبلا فراموشی ندادشتن سردرد شدید داشتن وبرای همین به دکتر مراجعه کردن

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      قبل از شروع داروها اصلا فراموشی نداشتن؟
      نام داروها رو ذکر کنید

  11. فراموشکار می گوید

    تمام این بدبختی ها از نداریه.اگه من وامثال من پول کافی داشتیم خوب به روانپزشک مراجعه میکردیم.خوب وقتی قیمت های نجومی تقریبا صد در صد پزشکان رو میبینی….مثلا برای رفتن مطب روانپزشک که حداقل 10جلسه به عبارت دست کم5ملیون اونم اگه پزشک واقعا کار بلد باشه.اکر هم که فقط تعوری وفقط در صدد پر کردن دخل که دیگه وا مصیبتا همون یکم حافظه هم بر باد میرود.

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام عزیزم
      به مرکز بهداشت محل سکونتتون مراجعه کنید، ابتدا توسط پزشک عمومی و خانواده ویزیت میشین و سپس به طور رایگان به روانپزشک و روانشناس ارجاع میشین

  12. مصطفی فلاحتی می گوید

    یکی ازاشنا های ما چند روزی هستش که تمرکزش رو ازدست داده یعنی یه جمع وتفریق ساده رو هم نمیتونه انجام بده ۱۷ سالشه ،وهمچنین بعضی اوقات حرف های بیخودی میزنه و اصلا شب ها خواب نداره چیکار باید کنیم؟؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      جهت بررسی به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید

  13. پینار می گوید

    سلام
    من دقت کردم که مامانم یه مدته هرچی بهش میگیم رو فراموش می‌کنه. مثلاً اون دفعه بهش گفتم که فرد آزمون دارم بعد یک ساعت بهم میگفت نه تو بهم نگفتی. آدرس کم بود اما الان دیگه خیلی این اتفاق می‌افته . و بعضی وقت ها هم یه کار انجام میده بعد میگه شما گفتید درحالی که ما نگفتیم. چاره ای داره ؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      جهت معاینه و بررسی باید متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید

  14. فریا اسماعیلی می گوید

    سلام خسته نباشین، من پدرم ۶۳ سالشون هست و‌حافظه ی فوق اعاده قوی داشتن و‌تحصیل کرده هم هستن و کل فامیل معروف بودن به هوش و استعدادشون ، ولی این چندماه اخر استرس بالایی برای یه کاری داشتن که حالشون خیلی بد بود و فشارشون یه روز اومد روی ۲۰ و از اون شب به بعد دچار فراموشی شدن یعنی ادرس خونه یادشون رفت مکانی که بودن یادشون رفت و هر ۱۰ دقیقه به ده دقیقه باید براشون توضیح میدادیم که چه اتفاقی براشون افتاده کلی ازمایشو و ام ار ای و سیتی اسکنو نوار مغز و نقشه خوانی مغز انجام دادن و خدارو شکر هیچ مشکلی نداشتن و دکتر داروهایی تجویز کردن که بعد از گذشت یه ماه خیلی بهتر شدن اما همچنان حافظه ضعیفه ، یه سری چیزا با جزییات یادشون میمونه ولی یه سری چیزا نه ، خیابون هم که میریم تمام خیابون ها و ادرس هارو دقیق بلدن ، من خیلی ناراحتم می خواستم بدونم خوب میشن؟ دکترشون میگن شوک‌عصبی بوده و بهتر میشن اما زمان میبره الانم فشار خونشون با دارو تحت کنترله

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      نگران نباشین درمان رو زیر نظر پزشکشون انجام بدین ان شاالله بهبودی حاصل میشود

  15. abolfazl می گوید

    درود خسته نباشید.
    من ۱۸سالمه بعد مشکلمم اینه که بیشتر اوقات اسم وسایل یا شخص رو فراموش میکنم نمیتونم راحت ازش بگذرم و میرم دنبالش تا اسمش یادم بیاد نمیدونم مشکل دارم یا نه؟ولی این جریان تقریبا دوسال هست بعد اینم میخواستم بگم که موقع امتحانات اینقد استرس و ضربان قلبم بالا میرفت که نمیتونستم بخوابم و تاصبح دوباره کتاب میخوندم میخواستم بدونم بخواطر استرسه و ایا خوب میشه ؟

    1. مشاور سلامتی می گوید

      سلام
      میتواند ناشی از استرس باشد اما چون در شما اختلال عملکرد داده جهت بررسی به متخصص روانپزشکی مراجعه کنید

  16. محمد چوکامی می گوید

    درود بر شما ،پنجاه سال سن دارم تکنسین هواپیما هستم تازه بازنشسته شدم تخصص ام را کاملا به یاد دارم اکثر خاطراتم از سه سالگی تا بحال با یادآوری مکان و افراد حاضر در آن را بخاطر می آورم ولی مشکل من در به زبان آوردن اسامی حتی افراد نزدیک ام و اسامی خاص مثلا نام دستگاه یا موارد تخصصی فقط نام آنها ،قاصرم ،بعضی مواقع اسم دخترانم را فراموش می کنم ولی غامض ترین لغات را بیاد دارم

  17. نازی رحمانی می گوید

    سلام من ۲۵ سالمه کتاب و مطالبی که مطالعه میکنمو همون لحظات اول فراموش میکنم و چیزی یادم نمیمونه حواسپرتی ام ندارم فقط حفظ کردن و یاداوری اینکه چه سالی چه اتفاقی افتاد کجا رفتیم (خاطراتو یادمه ) فقط سالش یا اسم کسایی که شیش هف سال پیش باهاشون در ارتباط بودم فراموش کردم خیلی نگرانم ممنون میشه راهنمایی کنید

  18. ناشناس می گوید

    سلام خسته نباشید . من ۱۶ سالمه . معلمای مدرسم مثلا وقتی میگفتن هفته بعد درس جدید رو میپرسن . یا امتحان میگیرن . من هفته بعد که میرفتم مدرسه اصلا یادم میرفت
    که معلمم چی گفته
    ممنون میشم راهنمایی کنید

  19. علی کریمی می گوید

    سلام خانم دکتر من 22 سالمه و نزدیک به چهار ساله دچار این مشکلم بیشتر اوقات اینجوریه مثلاً وقتی که تو خونه هستم مثلاً هندزفری یا کلید و……یه جا میزارم دو دق بعدش که لازمش دارم یادم نمیاد کجا گذاشتم وقتی بعد از کلی گشتن پیداش میکنم یادم میاد اینجا بوده و خیلی چیزای مثلاً تو درس خوندنم همین طوری هستم اصلأ چیزی رو نمی تونم یاد بگیرم همش یادم میره چی خواندم یا مثلاً درباره یه قضیه مهم با کسی حرف میزنم که فردا انجامش میدم فردا یادم میاره کلا مشکلم فک کنم خیلی بزرگ

  20. امیرحسین می گوید

    سلام من 17 سالمه به نظرتون امکانش هست خاطرات 5 سال پیشمو که یادم رفته بخاطر بیارم

  21. حمید می گوید

    درود بر شما
    آقا هستم ۳۷ ساله
    شب گذشته هنگامی که از سر کار برمیگشتم سمت منزل یهو متوجه شدم که ۷۰ کیلومتر از خونه خود دور تر رفتم.
    ساکن کرج هستم و محل کارم تهران هستش حوالی ساعت ۱۲ شب از محل کارم به سمت خونه میرفتم که یهو متوجه شدم که نزدیک قزوین هستم و تقریبا ۷۰ تا ۸۰ کیلومتر از خونه دور شدم اصلا هم یادم نمیومد که چرا اینجا هستم و چه زمانی از ورودی خونمون گذر کردم،
    انگار به اندازه ۴۵ دقیقه مغزم خاموش بوده و یهو دوباره روشن شده و اصلا یادم نمیومد که چطوری رانندگی کردم.
    ممنون میشم بهم بگین که دلیلش چی هست.🙏

  22. مهشید می گوید

    سلام روز بخیر یکی از دوستان من که فروشنده هستند اخیرا خریداران که به مغازه ایشان مراجعه نموده و درخواست خرزد دارند ایشان آن جنس و قیمت آنرا فراموش کرده و هیچ عکس العملی ندارند لطفا راهنمایی کنید

  23. صنم می گوید

    سلام من 19 سالمه و خیلی حواس پرتم یعنی میخوام کاری رو انجام بدم یهو یادم میره و مشغول یکار دیگه میشم بعد یهو یادم میاد که داشتم ی کار دیگه رو انجام میدادم و مثلا ب یکی پول قرض میدم یا میگیرم کلا فراموش میکنم یهو بعد چنوقت یادم میاد و حتی شده مبلغ هارو هم یادم بره و گفتاری هم خیلی گیج شدم وسط حرف زدن یادم میره ادامه حرفمو و وسط حرف زدن لکنت میگیرم موقع حرف زدن یهو کلمه رو نمیتونم درست بیان کنم و اینم بگم که ادم استرسی هستم و دوماه قرص پروپرانولول مصرف میکردم

  24. اسرا زمانی می گوید

    سلام خسته نباشید تازگی وقتی کسی ازم چیزی می خواد یا وسیله ای می خواد اشتباهی یه وسیله دیگه ای میدم یا نمیدونم کدوم وسیلا و می خواست واقعاً تو این سن خیلی بده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دریافت نوبت آنلاین - دکتر‌دکتر