زگیل تناسلی شایعترین عفونت مقاربتی در سراسر جهان است و عامل ایجاد آن، ویروس HPV است. این ویروس بهراحتی و از طریق تماس با پوست آلوده منتقل میشود و طبیعی است که در افراد نگرانی ایجاد کند. به همین دلیل است که بسیاری، زگیل تناسلی پرخطر را در اینترنت جستجو میکنند و بهدنبال راه درمان آن هستند. ازآنجاکه این نوع زگیل اغلب از سویههای کمخطر ویروس HPV به وجود میآید، شاید عبارت زگیل تناسلی پرخطر از نظر علمی دقیق نباشد. در این مقاله، قصد داریم حقایق را درباره زگیل تناسلی پرخطر روشن کنیم.
زگیل تناسلی پرخطر چیست؟
زگیل تناسلی با نام علمی کوندیلوما آکومیناتا (Condylomata Acuminata)، نوعی عفونت مقاربتی (STI) است که از ویروسی بهنام ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) به وجود میآید. این نوع زگیل بهشکل زائدههای برجسته یا مسطح در ناحیه تناسلی شامل آلت تناسلی، واژن، مقعد، کشاله ران و در مواردی، دهان یا گلو ظاهر میشود.
از نظر علمی، این ویروس HPV است که شامل انواع کمخطر و پرخطر است نه خود زگیل تناسلی. تقریبا ۹۰درصد زگیلهای تناسلی از سویههای کمخطر HPV ایجاد میشوند، بنابراین بدخیم یا سرطانزا نیستند؛ بااینحال، احتمال اینکه فرد مبتلا به زگیل تناسلی با سویههای پرخطر HPV هم آلوده شده باشد وجود دارد. درصورت این همزمانی، خطر تغییرات پیشسرطانی یا دیسپلازی افزایش مییابد. باتوجهبه این موضوع، زمانی زگیل تناسلی بدخیم خواهد بود که بهخاطر وجود سویههای پرخطر، درون زگیل یا بافت اطراف آن، ضایعات پیشسرطانی یافت شود. تأیید این موضوع فقط با بیوپسی یا نمونهبرداری امکانپذیر است.
علائم زگیل تناسلی پرخطر
شکل زگیل تناسلی پرخطر از نظر ظاهری تفاوت خاصی با زگیلهای کمخطر ندارد. همه آنها بهصورت زائدههای کوچک یا بزرگ بهرنگ گوشتی، صورتی، خاکستری هستند و ممکن است مسطح یا گلکلمیشکل باشند. بااینحال، اگر زگیل تناسلی با سویههای پرخطر HPV همراه باشد، ممکن است علائم زیر هم در فرد ظاهر شوند:
- تغییرات مداوم و رشد سریع یا غیرمعمول زگیل؛
- خونریزی، زخم یا تشکیل بافتهای نامنظم و برجسته؛
- گسترش به بافتهای اطراف؛
- ناهنجاریهای سلولی مانند تقسیم سلولی کنترلنشده و مورفولوژی سلولی تغییریافته.
علت زگیل تناسلی پرخطر
بیش از ۴۰ نوع ویروس HPV وجود دارد که ممکن است ناحیه تناسلی، مقعد و اطراف آنها را آلوده کنند. تقریبا ۹۰درصد این زگیلها از سویههای کمخطر HPV یعنی تیپهای ۶ و ۱۱ ناشی میشوند. بااینحال، اگر همزمان با این سویهها، سویههای پرخطر بهویژه ۱۶ و ۱۸ در فرد وجود داشته باشد و مدت طولانی در بدن باقی بماند، ممکن است باعث تغییرات سلولی خاصی شود که بهمرور زمان به سرطان تبدیل میشوند. ازجمله این سرطانها میتوان به سرطان دهانه رحم در زنان و سرطان آلت تناسلی در مردان و نیز سرطانهای مشترک ازجمله سرطان مقعد و سرطان دهان و گلو (درصورت داشتن رابطه جنسی دهانی) اشاره کرد.
انواع زگیل تناسلی پرخطر
سویههای پرخطر ویروس HPV شامل ۳۱، ۳۳، ۳۵، ۳۹، ۴۵، ۵۱، ۵۲، ۵۶، ۵۸، ۵۹، ۶۸، ۷۳، ۸۲ است و دو سویه بسیار پرخطر آن ۱۶ و ۱۸ هستند. بیش از ۷۰درصد سرطانهای دهانه رحم، واژن و آلت تناسلی مردانه با دو سویه ۱۶ و ۱۸ مرتبطاند.
راههای تشخیص زگیل تناسلی پرخطر
برای تشخیص زگیل تناسلی پرخطر، ابتدا پزشک درباره سابقه جنسی شما و هرگونه سابقه بیماریهای مقاربتی سؤال میکند. سپس با معاینه فیزیکی ناحیه تناسلی، زگیلها را بررسی میکند. اگر زگیلها بهخوبی قابلمشاهده نباشند، ممکن است از نوعی محلول سرکهمانند روی آنها استفاده کند. روش تشخیصی دیگر، بزرگنمایی زگیلها با کولپوسکوپ است.
معاینه ظاهری زگیلها برای تأیید یا رد احتمال وجود سویههای پرخطر HPV داخل زگیل یا بافت اطراف آن، کافی نیست. در چنین مواردی باید نمونهبرداری انجام میشود. البته این کار را زمانی انجام میدهد که احساس کند برآمدگی زگیل ظاهر عادی ندارد، تغییر رنگ داده است یا به بافتهای اطراف گسترش یافته است.
نکته: آزمایشی که با عنوان DNA HPV از آن یاد میکنند، برای تشخیص زگیل تناسلی کارآیی ندارد و بخشی از غربالگری سرطان دهانه رحم است.
درصورتیکه زگیل تناسلی دارید و نگران پرخطربودن آن هستید، با اورولوژیستهای باتجربه کشور که با پلتفرم دکتردکتر همکاری میکنند، مشورت کنید. در سامانه نوبتدهی آنلاین دکتردکتر، فقط با چند کلیک میتوانید نزدیکترین اورولوژیست به محل زندگی خودتان را پیدا کنید. برای مثال، اگر در تهران زندگی میکنید، با دکتر اورولوژی تهران بهصورت آنلاین مشورت کنید و بعد برای ویزیت حضوری نوبت بگیرید.
آیا زگیل تناسلی پرخطر درمان دارد؟
واقعیت این است که حتی اگر بتوان زگیل تناسلی را درمان کرد، ویروس HPV همچنان در بدن باقی میماند. این ویروس تحت هیچ شرایطی از بین نمیرود مگر اینکه سیستم ایمنی قوی بدن خودش آن را نابود کند. بااینحال، روشهایی برای درمان وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
درمان ظاهر زگیل تناسلی
درصورتیکه نتیجه بیوپسی تغییرات پیشسرطانی یا سرطانی را نشان نداده باشد میتوان زگیل تناسلی را به روشهای زیر درمان کرد:
- داروهای موضعی مثل کرم ایمیکیمود؛
- لیزر زگیل تناسلی؛
- کرایوتراپی یا فریز کردن زگیل تناسلی با استفاده از نیتروژن مایع؛
- جراحی برای زگیلهای بسیار بزرگ یا مقاوم.
درمانهای پیشرفتهتر
درصورتیکه زگیل تناسلی پرخطر شامل ضایعات پیشسرطانی یا سرطانی باشد، بازهم روشهایی برای درمان وجود دارد. البته کلید موفقیت در این درمانها، اقدام زودهنگام در همان مراحل اولیه است که نقش آزمایشها و غربالگریهای منظم را پررنگ میکند:
- سرطان دهانه رحم: اگر فرد مبتلا به زگیل تناسلی پرخطر در مرحله دیسپلازی یا مرحله اول سرطان دهانه رحم باشد، احتمال درمان با روشهایی مثل LEEP، کرایو یا لیزر برای دهانه رحم و هیسترکتومی ساده وجود دارد. در مراحل پیشرفتهتر به پرتودرمانی و شیمیدرمانی نیاز است؛
- سرطان مقعد: درمان اصلی آن شامل شیمیدرمانی و پرتودرمانی است؛
- سرطان آلت تناسلی: در مراحل اولیه با جراحی موضعی، لیزر یا کرایوتراپی قابلدرمان است ولی در مراحل پیشرفتهتر، به جراحی، پرتودرمانی یا شیمیدرمانی نیاز است.
نکته: در افراد HIV مثبت یا بیماران مبتلا به سایر بیماریهای خودایمنی، درمان ممکن است طولانیتر یا ترکیبی از چند رویکرد درمانی باشد. این افراد سیستم ایمنی ضعیفی دارند و ازبینبردن ویروسهای مقاربتی در آنها ساده نیست.
پیشگیری از آلودگی به ویروس
بهترین راه درمان زگیل تناسلی پرخطر، پیشگیری از آن است! اگر بهدنبال راه جلوگیری از زگیل تناسلی پرخطر هستید، موارد زیر را رعایت کنید:
- تزریق واکسن گارداسیل ۹؛
- تقویت سیستم ایمنی بدن با ترک سیگار، ورزش و رژیم غذایی سالم؛
- خودداری از رفتارهای جنسی پرخطر ازجمله برقراری رابطه با چند شریک جنسی؛
- پیگیری منظم چکاپها و غربالگریها:
- آزمایش دورهای پاپ اسمیر و تست HPV DNA برای غربالگری سرطان دهانه رحم برای زنان؛
- آنوسکوپی با رزولوشن بالا (HRA) برای غربالگری سرطان مقعد در مردان (درصورتیکه چنین رابطهای دارند) و غربالگری سرطان آلت تناسلی.
عوارض زگیل تناسلی پرخطر
با اینکه زگیلهای تناسلی اغلب خوشخیماند و عوارض قابلتوجهی برای سلامتی ندارند، اگر زگیل تناسلی همراه با سویههای پرخطر باشد و آنها را درمان نکنید، پتانسیل تبدیلشدن به تومورهای سرطانی را دارند. به همین دلیل، معاینات منظم پزشکی و آزمایش بیماریهای مقاربتی برای پایش هرگونه تغییر در ظاهر یا رفتار زگیلهای تناسلی ضروری است. برخی از عوارض زگیل تناسلی پرخطر عبارتاند از:
افزایش اندازه و گسترش به سایر نواحی
زگیلهای تناسلی درماننشده ممکن است بهمرور زمان بزرگتر شوند و به سایر نواحی ناحیه تناسلی و مقعد گسترش یابند. زگیلهای بزرگتر نهتنها نازیبا هستند و بر تصویر بدن و کیفیت کلی زندگی افراد تأثیر میگذارند، سوزش، ناراحتی و درد دارند. درمان مناسب میتواند به جلوگیری از پیشرفت زگیلها و بهحداقلرساندن این عوارض کمک کند.
خطر تبدیلشدن به تومورهای بدخیم
یکی از جدیترین عوارض زگیلهای تناسلی درماننشده، احتمال تبدیل آنها به تومورهای سرطانی است. برخی از سویههای HPV، بهویژه انواع پرخطر آن شامل ۱۶ و ۱۸، با افزایش خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم، مقعد و سایر انواع سرطان مرتبط هستند.
عوارض در دوران بارداری و زایمان
زگیلهای تناسلی ممکن است در دوران بارداری و زایمان چالشهایی برای مادر ایجاد کنند. وجود زگیل در ناحیه تناسلی ممکن است عوارضی در حین زایمان به وجود آورد که پزشک چارهای جز سزارین مادر نداشته باشد. برای نمونه، احتمال انتقال HPV از مادر به نوزاد در حین زایمان وجود دارد؛ وضعیتی که بهشکل بالقوه به عفونتهای دستگاه تنفسی یا دستگاه تناسلی در نوزاد منجر میشود. درنتیجه، آزمایش منظم بیماریهای مقاربتی در دوران بارداری برای شناسایی و مدیریت زگیلهای تناسلی ضروری است تا کمترین خطر متوجه مادر و جنین شود.
عوارض روانی و احساسی
تأثیر روانی و عاطفی زگیلهای تناسلی بهاندازه عوارض جسمی آن قابلتوجه است. بسیاری از افراد مبتلا به عفونتهای مقاربتی، با شرم، خجالت و اضطراب ناشی از قضاوتشدن مواجه میشوند. این فشارها عزتنفس فرد را کاهش میدهند و بر روابط زناشویی و عاطفی او تأثیر منفی میگذارند.
انتقال به همسر
زگیلهای تناسلی درماننشده، خطر انتقال HPV به شریک زندگی را افزایش میدهند؛ حتی اگر قابلمشاهده نباشند. استفاده از کاندوم و سایر وسایل پیشگیری، رعایت بهداشت رابطه جنسی و اجتناب از رفتارهای پرخطر جنسی مثل رابطهداشتن با شرکای جنسی متعدد، کلید جلوگیری از انتقال زگیل تناسلی به دیگران است. چرخه عفونت باعث تداوم شیوع ویروس میشود و عوارض آن، به خود فرد و سایر افرادی که با او رابطه جنسی دارند آسیب میرساند.
کلام آخر دکتردکتر
در این مقاله، درباره زگیل تناسلی پرخطر صحبت کردیم. هنگامی که سویههای پرخطر ویروس HPV به ویژه ۱۶ و ۱۸ با زگیل تناسلی همراه باشند، احتمال اینکه درون زگیل یا اطراف آن ضایعات پیشسرطانی یا سرطانی ایجاد شود وجود دارد. با واکسیناسیون و اجتناب از رفتارهای پرخطر جنسی تا حد زیادی میتوان از خطر ابتلا به زگیل تناسلی پرخطر پیشگیری کرد.
اگر درباره ابتلا به زگیل تناسلی پرخطر نگراناید، همین حالا برای مشاوره و ویزیت آنلاین با اورولوژیستهای دکتردکتر نوبت بگیرید. این کار بسیار راحت است و به شما امکان میدهد بدون نگرانی از قضاوتشدن، در محیط امن منزلتان با پزشک ارتباط برقرار کنید. درصورتیکه نیاز به مراجعه حضوری باشد، میتوانید از سامانه نوبتدهی دکتردکتر استفاده کنید.
سوالات متداول
منابع
