زگیل تناسلی یکی از شایعترین عفونتهای منتقله مقاربتی است که بهشکل ضایعات پوستی در ناحیه تناسلی افراد ظاهر میشود. عامل ایجاد این نوع زگیل، ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. با اینکه زگیل تناسلی معمولا کمخطر است و ناراحتی خاصی ایجاد نمیکند، ظاهر ناخوشایندی دارد و بار روانی ناشی از آن برای افراد قابلتحمل نیست. اگر زگیل تناسلی دارید و میخواهید بدانید چطور میتوان از شر آن خلاص شد، پیشنهاد میکنیم این مقاله را بخوانید تا پاسخ پرسشهای خود را درباره زگیل تناسلی کمخطر و روشهای درمانی آن پیدا کنید.
زگیل تناسلی کمخطر چیست؟
زگیل تناسلی (Genital Warts) به تومورهای کوچک بیضرری گفته میشود که روی پوست ناحیه تناسلی خارجی، واژن، دهانه رحم، آلت تناسلی، کیسه بیضه یا مقعد ظاهر میشوند. خوشبختانه زگیلهای تناسلی خطرناک نیستند و به سرطان تبدیل نمیشوند. به همین دلیل، عبارت زگیل تناسلی کمخطر تا حدودی گمراهکننده است. چیزی که به دو دسته کمخطر و پرخطر تقسیم میشود، ویروس HPV است نه زگیل تناسلی. درواقع، فقط برخی از سویههای کمخطر ویروس HPV (نه همه آنها)، باعث زگیل تناسلی میشوند. رایجترین این سویهها، دو نوع ۶ و ۱۱ هستند. بیشتر متخصصان ایجاد تومورهای بدخیم از این دو سویه را بسیار بعید میدانند.
زگیل تناسلی زمانی پرخطر در نظر گرفته میشود که درون زگیل یا بافت اطراف آن، سویههای پرخطر ویروس HPV بهویژه دو نوع ۱۶ و ۱۸ وجود داشته باشد. در این صورت خود زگیل خطرناک نیست؛ ولی سویههای پرخطر موجود در آن ممکن است باعث ایجاد تومورها و ضایعات سرطانی (که متفاوت از زگیل هستند) شوند.
انواع زگیل تناسلی کمخطر
انواع سویههای کمخطر HPV که باعث زگیل تناسلی میشوند، شامل موارد زیر هستند:
- شایعترین سویهها: نوع ۶ و ۱۱. تقریبا ۹۰درصد موارد زگیل تناسلی از این دو سویه ایجاد میشود؛
- سویههای کمتر شایع: نوع ۴۲، ۴۳ و ۴۴. کمتر پیش میآید این سویهها باعث ایجاد زگیل شوند ولی دور از انتظار نیست.
علائم زگیل تناسلی کمخطر
زگیل تناسلی کمخطر از نظر ظاهر، میزان و سرعت رشد و ماهیت خود با ضایعات خطرناک سرطانی متفاوت است. برخی از علائم زگیلهای تناسلی کمخطر بهصورت زیر هستند:
۱. علائم ظاهری
ظاهر زگیلهای تناسلی با تومورها و ضایعات بدخیم متفاوت است. این زگیلها بهصورت گرههای کوچک یا بزرگ در ناحیه تناسلی افراد ایجاد میشوند. برای مثال میتوان آنها را در لابیا و واژن، پوست ختنهگاه، سر آلت تناسلی، کیسه بیضه و مقعد یافت.
برخی از زگیلها بهصورت تکی و برخی دیگر بهصورت خوشهای هستند. بافتشان ممکن است صاف یا کمی خشن باشد، مسطح یا برجسته باشند و رنگ خاکستری یا قهوهای گوشتی داشته باشند. معمولا درد ندارند و به بیماری خاصی منجر نمیشوند؛ اما گاهی ممکن است با خارش، سوزش یا خونریزی همراه باشند. درصورتیکه زگیلها خودبهخود از بین نروند یا درمان نشوند، بهمرور زمان ممکن است به تودههای بزرگتر گلکلمیشکل بهرنگ قرمز یا سفید تبدیل شوند.
عکس زگیل تناسلی کمخطر را در زیر میبینید:
۲. رشد و گسترش محدود
یکی از مهمترین علائم زگیل تناسلی کمخطر، گسترش محدود آنهاست. رفتار این زگیلها تهاجمی نیست و حتی اگر رشد کنند، معمولا در محل عفونت اولیه باقی میمانند. تومورها و ضایعات سرطانی برخلاف زگیلهای تناسلی، به بافتهای اطراف هم سرایت میکنند.
۳. نبود تغییرات سرطانی و پیشسرطانی
بافت زگیل تناسلی زیر میکروسکوپ، هیچ نشانهای از دیسپلازی، مورفولوژی سلولی نامنظم و رفتار تهاجمی در لایههای عمیقتر بافت ندارد.
۴. بدون سویههای پرخطر HPV
اگر فرد مبتلا به زگیل تناسلی همزمان به سویههای پرخطر HPV هم آلوده باشد، احتمال تشکیل ضایعات بدخیم پیشسرطانی و سرطانی در او بالاست. زگیلهای تناسلی کمخطر معمولا شامل سویههای پرخطر HPV نیستند. بااینحال، رد یا تأیید این موضوع با بیوپسی یا نمونهبرداری از بافت زگیل امکانپذیر است و فقط زمانی انجام میشود که پزشک بهخاطر وجود برخی علائم، به وجود سویههای پرخطر HPV مشکوک شده باشد.
علت زگیل تناسلی کمخطر
زگیل تناسلی کمخطر در درجه اول بهخاطر آلودگی فرد با ویروس HPV ایجاد میشود. سایر علل ابتلا به زگیل تناسلی کمخطر عبارتاند از:
برقراری رابطه جنسی با فرد آلوده
رابطه جنسی اصلیترین مسیر ورود ویروس به بدن فرد سالم است. ویروس HPV بهشدت مسری است و از طریق انواع شکلهای رابطه، ازجمله واژینال، مقعدی و دهانی منتقل میشود. نکته بسیار مهم این است که آلودگی الزاما با وجود زگیلهای قابلمشاهده در بدن شریک جنسی همراه نیست، به این معنا که فرد آلوده میتواند در دوره نهفته بیماری باشد و بدون اطلاع از وجود ویروس در بدن خود، باعث انتقال زگیل تناسلی به دیگران شود.
استفاده نکردن از ابزارهای محافظتی مانند کاندوم یا دنتال دَم نیز احتمال برخورد مستقیم با ترشحات و ضایعات را بهشدت افزایش میدهد. با این حال، باید توجه داشت که این ابزارها پوشش کاملی برای تمام نواحی تناسلی ایجاد نمیکنند. اگر ویروس در نواحی اطراف (مانند کیسه بیضه یا بخشهای پایینی شکم) وجود داشته باشد، در حین تماس جنسی، پوست به پوست برخورد کرده و شرایط برای انتقال ویروس فراهم میشود.
تماس پوست به پوست
یکی از ویژگیهای متمایز این ویروس که آن را از سایر بیماریهای مقاربتی متمایز میکند، انتقال از طریق تماس ساده پوستی است. ویروس HPV برای جابهجایی همیشه به تبادل مایعات بدن نیاز ندارد؛ بلکه برخورد مستقیم پوست ناحیه آلوده با مخاط یا پوست خراشیده فرد سالم کافی است تا فرایند انتقال تکمیل شود. همین ویژگی باعث میشود که حتی در صورت نبود رابطه کامل، ریسک ابتلا در محیطهای آلوده وجود داشته باشد.
ضعف سیستم ایمنی بدن
سیستم ایمنی بدن در بسیاری از موارد توانایی شناسایی و سرکوب ویروس HPV را دارد و مانع از ظهور ضایعات پوستی میشود اما زمانی که سد دفاعی بدن به دلایلی همچون ابتلا به بیماریهای نقص ایمنی (مانند HIV)، مصرف داروهای خاص یا استرسهای مزمن ضعیف شود، بدن توانایی کنترل فرایند تکثیر ویروس را از دست میدهد. در این شرایط، ویروس که ممکن است از قبل در بدن خفته باشد، فعال شود و زگیلهای تناسلی بهطور ناگهانی بروز کنند.
راههای تشخیص زگیل تناسلی کمخطر
پزشکان برای تشخیص زگیل تناسلی کمخطر، علاوه بر کسب اطلاعات از سوابق جنسی بیمار، از معاینه فیزیکی و آزمایشهای مختلف استفاده میکنند. بسته به نوع زگیلها و شرایط بیمار ممکن است به یک یا چند مورد از روشهای زیر نیاز باشد:
زگیلهای تناسلی خارجی
پزشک برای تشخیص زگیل تناسلی کمخطر خارجی، ظاهر آن را معاینه میکند. اگر ظاهر زگیل مشکوک باشد، احتمال دارد برای رد یا تأیید وجود سویههای پرخطر HPV، بیوپسی (نمونهبرداری) انجام دهد.
زگیلهای تناسلی داخلی
تشخیص زگیلهای داخلی که ممکن است درون واژن، دهانه رحم یا مقعد تشکیل شده باشند، کمی دشوارتر است. برای این کار، پزشک از روشهای زیر استفاده میکند:
- معاینه لگن: برای شناسایی زگیل تناسلی کمخطر در زنان به کار میرود و شامل غربالگری پاپ اسمیر، کولپوسکوپی و بیوپسی است. در مرحله اول، پاپ انجام میشود. اگر نتایج مطلوبی ندهد و پزشک نگران وجود سویههای پرخطر HPV باشد، برای رد یا تأیید ایجاد تغییراتی در واژن و دهانه رحم، از کولپوسکوپی و نهایتا روش تهاجمی بیوپسی استفاده میکند.
- معاینه مقعد: برای شناسایی زگیلهای درون مقعد، پزشک از ابزاری بهنام آنوسکوپ کمک میگیرد.
چرا باید زگیل تناسلی را درمان کرد؟
در ۳۰درصد موارد، زگیلهای تناسلی خودبهخود بهبود مییابند و نیازی به درمان ندارند. زگیلهایی هم که از بین نمیروند، معمولا ناراحتی خاصی ایجاد نمیکنند. علاوه بر آن، ریشهکنکردن زگیل تناسلی، بهمعنای آن نیست که ویروس HPV هم از بین میرود. بااینحال، پزشکان به چند دلیل میگویند بهتر است زگیلهای تناسلی را درمان کنید:
- اول از همه، ظاهر زگیلها ناخوشایند است و بار روانی منفی دارد که ممکن است فرد مبتلا و شریکجنسی او را تحتتأثیر قرار دهد.
- دوم، درماننکردن زگیلهای تناسلی در طول سالها، به تجمع تعداد زیادی تومور در یک ناحیه میانجامد که خطر انتشار ویروس را افزایش میدهد. هرچه ناحیه زگیلدار گستردهتر باشد، روشهای محافظتی مثل کاندوم ناکارآمدتر عمل میکنند.
- سوم، برخی از زگیلها درد و خارش دارند و برای تسکین آنها به درمان نیاز است.
راههای درمان زگیل تناسلی کمخطر
روشهای مختلفی برای درمان زگیل تناسلی وجود دارد. هنگام انتخاب نوع درمان، پزشک اندازه، محل و تعداد زگیلها، تغییرات آنها، ترجیح بیمار، هزینه درمان، راحتی، عوارض جانبی و تجربه خود درباره درمانها را در نظر میگیرد. برخی از درمانها در کلینیک یا مطب پزشک انجام میشوند. در ادامه، برخی از بهترین شیوههای درمان زگیل تناسلی را معرفی میکنیم.
تریکلرواستیک اسید
تریکلرواستیک اسید (TCA) یک ماده شیمیایی است که برای برداشتن زگیلهای تناسلی، بهویژه آنهایی که روی غشای مخاطی واژن، دهانه مجرای ادرار یا درون کانال مقعد تشکیل شدهاند، مناسب است. در این روش، پزشک با استفاده از یک سواب، اسید را روی زگیلهای تناسلی شما میمالد. این کار باید هفتهای یکبار انجام شود تا زگیلها بهطور کامل از بین بروند. ازآنجاکه این ماده شیمیایی ممکن است خطرآفرین باشد، فقط خود پزشک مجاز به استفاده از آن است.
کرمهای تجویزی خانگی
یکسری داروها برای ریشهکنکردن زگیلهای تناسلی خارجی و پاکسازی سلولهای آسیبدیده تجویز میشوند که میتوانید خودتان آنها را در خانه اعمال کنید. البته خانگیبودن آنها بهمعنای بدون نسخه بودنشان نیست. بنابراین، حتما باید با تجویز پزشک تهیه شوند. برخی از این داروها عبارتاند از:
کرم یا ژل پودوفیلوکس: این محصولات حاوی پودوفیلوتوکسین است و به جلوگیری از رشد سلولهای زگیل کمک میکنند. اعمال آن آسان و بیخطر است و حدود ۴ هفته باید از آن استفاده کنید. این دارو را با پودوفیلین که یک ترکیب شیمیایی است و فقط پزشک میتواند با آن کار کند اشتباه نگیرید. پودوفیلین قدیمی است و تقریبا از خط درمان خارج شده است.
کرم ایمیکیمود: کرم دیگری برای درمان زگیل تناسلی خارجی که استفاده از آن بیخطر و آسان است. این کرم برخلاف درمانهای رایج که با ازبینبردن بافت زگیل عمل میکنند، سیستم ایمنی را برای مبارزه با HPV تقویت میکند و ممکن است احتمال عود را کاهش دهد.
ازآنجاکه این داروها فقط برای اعمال روی زگیل طراحی شدهاند، مراقب باشید با پوست سالم اطراف زگیلها تماس پیدا نکند. درصورت مالیدهشدن به پوست سالم و ایجاد سوزش یا تحریک ناحیه، درمان را بهمدت چند روز قطع کنید تا نواحی آسیبدیده ترمیم شوند و مجددا درمان را ادامه دهید.
درمان زگیل تناسلی با لیزر
درحالحاضر، مدرنترین و کمتهاجمیترین روش برای ازبینبردن زگیلهای تناسلی، بهویژه زگیلهای پیشرفته، لیزردرمانی است. در این روش، پزشک با استفاده از اثر گرمایشی پالسهای لیزر روی زگیل، لایه به لایه بافت آن را برمیدارد. درصورت لزوم، ممکن است آن را روی نواحی اطراف زگیل که سالم به نظر میرسند ولی احتمال دارد آلوده به ویروس باشند، اعمال کند. از مزایای لیزر زگیل تناسلی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بیهوشی نیاز ندارد و با بیحسی موضعی انجام میشود؛
- امکان حذف دقیق و کامل زگیلها و جلوگیری از تکثیر بیشتر آنها را فراهم میکند؛
- احتمال عود زگیل تناسلی با لیزر نسبت به سایر روشهای درمانی کمتر است؛
- دوره نقاهت کوتاهتری نسبت به سایر روشها دارد؛
- معمولا جای زخم دائمی باقی نمیگذارد.
بعد از درمان با لیزر، پوستهای در ناحیه ایجاد میشود که پس از مدت کوتاهی از بین میرود. اصلا نباید به آن دست بزنید.
سایر روشهای درمان زگیل تناسلی کمخطر
روشهای دیگری هم برای درمان زگیل تناسلی وجود دارند که پزشک بسته به شرایط ممکن است از آنها استفاده کند:
- الکتروکوتر: سوزاندن زگیلها با جریان الکتریکی؛
- کرایوتراپی یا کرایوسرجری: فریز کردن زگیل تناسلی با نیتروژن مایع؛
- روش برداشتن حلقهای الکتروسرجری (LEEP): استفاده از حلقه سیمی دارای بار الکتریکی برای ازبینبردن زگیلها بهویژه در ناحیه دهانه رحم؛
- جراحی: بریدن زگیلهای بزرگ یا زگیلهایی که به سایر درمانها پاسخ نمیدهند. این روش در یک جلسه شما را از شر زگیلها خلاص میکند؛
- روش تزریقی: تزریق نوعی ماده ضدویروس بهنام اینترفرون به زگیل (این روش بهندرت استفاده میشود زیرا هم عوارض جانبی گستردهای دارد و هم هزینهاش بالاست).
نکته: درمان زگیل تناسلی بهمعنای درمان ویروس HPV نیست. حتی با وجود برداشتن زگیلها، ممکن است این ویروس را منتقل کنید.
ابتلا به زگیل تناسلی بهمعنای بیبندوباری جنسی نیست!
درصورتیکه فکر میکنید در ناحیه تناسلیتان زگیل ایجاد شده است، حتما به پزشک مراجعه کنید. خجالت نکشید؛ این عفونت بسیار رایج است و تقریبا ۸۰درصد مردم دنیا بهصورت آشکار یا پنهان به آن مبتلا هستند. داشتن زگیل تناسلی لزوما بهمعنای بیبندوباری جنسی نیست!
بااینهمه، اگر نمیتوانید خودتان را برای مراجعه حضوری به پزشک راضی کنید، از مشاوره آنلاین کمک بگیرید. پلتفرم دکتردکتر با گردهمآوردن بهترین اورولوژیستهای کشور، امکان ویزیت آنلاین را برای شما فراهم کرده است. آنها شما را برای تشخیص و درمان زگیل تناسلی راهنمایی میکنند و اگر ضرورتی برای مراجعه حضوری وجود داشته باشد، به مراکز قابلاعتماد در شهر خودتان ارجاع میدهند. برای مثال، اگر در تهران زندگی میکنید، بهترین دکتر اورولوژی تهران را به شما معرفی میکنند تا با خیال راحت برای درمان خود اقدام کنید.
عوارض زگیل تناسلی کمخطر
زگیل تناسلی کمخطر معمولا عارضه جدی خاصی برای سلامتی ایجاد نمیکند. سویههایی از HPV که باعث زگیل تناسلی میشوند کمخطرند و با سویههایی که باعث سرطان میشوند متفاوتاند. بااینحال، ممکن است عوارض زیر را داشته باشند:
- ایجاد خارش، سوزش و خونریزی در محل ضایعات؛
- انتقال آسانتر ویروس HPV به شریکجنسی؛
- واکنش روانی منفی مثل استرس و اضطراب؛
- پاپیلوماتوز تنفسی عودکننده در جنین در صورت زایمان طبیعی؛ این عارضه نادر است.
راههای پیشگیری از زگیل تناسلی کمخطر
برای پیشگیری از زگیل تناسلی، باید ابتدا خطرات مرتبط با ویروس HPV را درک کنید و در مرحله بعد، شیوههای سالم برقراری رابطه جنسی را یاد بگیرید. برخی از اقدامات مناسب برای پیشگیری عبارتاند از:
واکسیناسیون
بهترین راه جلوگیری از زگیل تناسلی و عوارض مرتبط با HPV، واکسیناسیون است. واکسنهای HPV ازجمله گارداسیل ۹ با هدف قراردادن گونههای پرخطر این ویروس، میزان ابتلا به این عفونت را تا حد زیادی کاهش میدهند. این واکسن هم برای مردان و هم برای زنان تجویز میشود. واکسیناسیون زودهنگام و قبل از آغاز فعالیت جنسی، از افراد در برابر ویروس HPV محافظت میکند. بنابراین، حتی تزریق آن برای نوجوانان هم مانعی ندارد.
رعایت بهداشت رابطه
استفاده مداوم از روشهای محافظتی و پیشگیرانه مثل کاندوم یا دنتال دم در هنگام فعالیتهای جنسی، استراتژی مهمی برای کاهش خطر انتقال HPV است. هرچند کاندوم پوششدهی کامل برای جلوگیری از تماس مستقیم پوست به پوست ایجاد نمیکند، میتواند خطر عفونت، زگیل تناسلی و سایر بیماریهای مقاربتی را تا حد خوبی کاهش دهد.
خودداری از رابطه جنسی با چند نفر
تکهمسری یکی از راههای پیشگیری از ابتلا به زگیل تناسلی است. وقتی یک شریک جنسی دارید که به HPV مبتلا نیست، خطر عفونت تا حد زیادی کاهش مییابد. اگر با افراد متعددی رابطه جنسی برقرار کنید، چطور میتوانید از آلودهنبودن همه آنها به ویروس HPV مطمئن باشید؟ با این کار، خودتان را بهراحتی درمعرض عفونت قرار میدهید.
نکته مهم: برخی از افراد ممکن است قبل از شروع رابطه با یک شخص، به ویروس اچ پی وی آلوده شده باشند ولی هنوز زگیل تناسلی در آنها ظاهر نشده باشد. بنابراین، بسیار مهم است که قبل از ازدواج بهشکل شفاف درباره رابطههای قبلی خود صحبت کنید و حتما تست HPV و بیماریهای مقاربتی را انجام دهید.
کلام آخردکتردکتر
در این مطلب، درباره زگیل تناسلی کمخطر و راههای درمان آن صحبت کردیم. همانطور که دیدیم، عامل ایجاد زگیلهای تناسلی، سویههای کمخطر ویروس HPV هستند که به سرطان تبدیل نمیشوند. بااینحال، ازآنجاکه داشتن زگیل تناسلی کمخطر لزوما به این معنا نیست که سویههای پرخطر ویروس HPV در شما وجود ندارند، باید آزمایشهای دورهای و غربالگریهای مربوط به بیماریهای مقاربتی را جدی بگیرید.
اگر در شرف ازدواج هستید و میخواهید درباره بیماریهای مقاربتی با پزشک مشورت کنید یا از نظر جنسی فعالیت دارید و نگران ابتلا به زگیل تناسلی هستید، همین حالا برای ویزیت آنلاین دکتر اورولوژی در پلتفرم دکتردکتر اقدام کنید. همچنین، درصورتیکه بهدنبال مطب اورولوژی در محل زندگی خودتان میگردید، سامانه نوبتدهی آنلاین دکتردکتر، اطلاعات همه اورولوژیستهای شهرتان را دراختیارِ شما قرار میدهد.
سوالات متداول
منابع
