کراتوز پیلاریس یا پوست مرغی یکی از شایعترین مشکلات پوستی است که بهصورت برجستگیهای کوچک، زبر و گاهی قرمز روی پوست ظاهر میشود. این عارضه معمولاً در نواحی مانند بازوها، رانها، گونهها و باسن دیده میشود و اگرچه خطرناک یا مسری نیست، ممکن است ازنظر ظاهری برای بسیاری از افراد آزاردهنده باشد. خوشبختانه، کراتوز پیلاریس در بیشتر موارد با مراقبت صحیح از پوست و استفاده از درمانهای مناسب قابلکنترل است. در این مقاله با علائم، علل ایجاد، عوامل خطر، روشهای تشخیص و مؤثرترین راهکارهای درمان و مراقبت از پوست مرغی آشنا میشوید تا بتوانید ظاهر پوست خود را بهبود ببخشید و از تشدید این عارضه پیشگیری کنید.
پوست مرغی یا کراتوز پیلاریس چیست؟
کراتوز پیلاریس یک عارضه خوشخیم (بیخطر) پوستی است که بهصورت برجستگیهای کوچک روی پوست دیده میشود. اگر به این عارضه مبتلا باشید، ممکن است متوجه برجستگیهای کوچک و بدون درد در اطراف فولیکولهای مو شوید. این برجستگیها براثر تجمع بیشازحد کراتین ایجاد میشوند. کراتین پروتئینی است که در تشکیل مو، ناخن و لایه خارجی پوست (اپیدرم) نقش دارد. برجستگیهای کراتوز پیلاریس ممکن است قرمز، قهوهای یا سفید باشند، یا رنگی مشابه پوست شما داشته باشند. این بیماری با نامهای اختصاری KP یا پوست مرغی نیز شناخته میشود، زیرا ظاهر آن شبیه پوست مرغ یا پوست سیخشده (مورمورشدن) است.
پوست مرغی معمولاً روی قسمت خارجی بازوها ظاهر میشود، اما میتواند در هر بخش دیگری از بدن که دارای فولیکول مو باشد نیز ایجاد شود. پوست مرغی باعث ایجاد برجستگیهای کوچک و تغییررنگیافته در اطراف فولیکولهای مو میشود. ازآنجاکه کف دستها و کف پا فاقد فولیکول مو هستند، این عارضه در این نواحی ایجاد نمیشود.
کراتوز پیلاریس آنقدر شایع است که بسیاری از متخصصان پوست آن را بیشتر یک ویژگی پوستی میدانند تا یک بیماری. برآورد میشود حدود ۵۰ تا ۸۰ درصد نوجوانان و ۴۰ درصد بزرگسالان در مقطعی از زندگی خود این برجستگیهای پوستی را تجربه کنند.
کراتوز پیلاریس معمولاً دردناک نیست، اما ممکن است بهدلیل تأثیر بر ظاهر پوست، باعث کاهش اعتمادبهنفس یا احساس ناراحتی از ظاهر فرد شود.
-
محمد شاهیمتخصص پوست، مو و زیبایی3,9 (910)یزددریافت نوبت آنلاین -
محمد ابراهیم زاده اردکانیمتخصص پوست، مو و زیبایی4,3 (421)یزددریافت نوبت آنلاین
-
نرگس قانعیمتخصص پوست، مو و زیبایی3,4 (350)یزددریافت نوبت آنلاین
-
حسین حاجی حسینیمتخصص پوست، مو و زیبایی3,9 (353)یزددریافت نوبت آنلاین
-
سید سعید امینیمتخصص پوست، مو و زیبایی4,1 (540)یزددریافت نوبت آنلاین
-
محمد سلیمانی صالح آبادیمتخصص پوست، مو و زیبایی4,1 (243)یزددریافت نوبت آنلاین
-
نصرت پورسیناییمتخصص پوست، مو و زیبایی4,2 (242)یزددریافت نوبت آنلاین
-
اکرم السادات صحافمتخصص پوست، مو و زیبایی4,3 (165)یزددریافت نوبت آنلاین
علت پوستمرغیشدن بدن چیست؟
برجستگیهایی که در پوست مرغی مشاهده میشوند، در واقع ناشی از تجمع پروتئینی به نام کراتین هستند. این برجستگیها گاهی با جوشهای ریز اشتباه گرفته میشوند. پوست مرغی زمانی ایجاد میشود که کراتین بهجای جداشدن از سطح پوست، منافذ پوست یا دهانه فولیکولهای مو را مسدود کند.
پزشکان هنوز بهطور دقیق نمیدانند چرا برخی افراد به پوست مرغی مبتلا میشوند و برخی دیگر خیر. بااینحال، احتمال میرود عوامل ژنتیکی در بروز این عارضه نقش داشته باشند و برخی افراد بهدلیل ویژگیهای ارثی، بیشتر در معرض ابتلا باشند.
همچنین، اگر به بیماریهای پوستی مانند اگزما مبتلا باشید، احتمال بروز پوست مرغی در شما بیشتر است. اگزما یک بیماری شایع و مزمن پوستی است که باعث ایجاد نواحی خشک، خارشدار و تغییررنگیافته روی پوست میشود و معمولاً بهصورت دورهای عود میکند. برای درمان میتوانید بهترین پماد برای اگزمای پوستی را انتخاب کنید.
ممکن است بین پوست مرغی و کمبود ویتامین A ارتباطی وجود داشته باشد. مصرف مکملهای ویتامین A یا استفاده از مرطوبکنندهها و کرمهای حاوی مقادیر کمی از این ویتامین، در برخی افراد میتواند به بهبود علائم پوست مرغی کمک کند.
پوست مرغی یک بیماری مسری نیست و ازطریق تماس با فرد مبتلا منتقل نمیشود. اگرچه این عارضه باعث ایجاد برجستگیهای پوستی میشود، اما کاملاً خوشخیم است و خطری برای سلامت فرد یا اطرافیان ایجاد نمیکند.
علت پوستمرغیشدن بدن بعد از ژیلت و اپیلاسیون
اصلاح موهای بدن، بهویژه اگر با تیغهای قدیمی و کند یا بدون استفاده از کرم یا ژل اصلاح انجام شود، گاهی میتواند باعث ایجاد پوست مرغی شود.
سوختگی ناشی از تیغ (Razor burn) میتواند زمینهساز ایجاد پوست مرغی بعد از ژیلت باشد و همچنین خطر بروز فولیکولیت را افزایش دهد. علاوهبر این، اصلاح با تیغ ممکن است باعث ایجاد موهای زیرپوستی شود.
در برخی افراد، همین موهای زیرپوستی عامل اصلی ظاهرشدن پوست مرغی هستند. این مشکل بیشتر در افرادی دیده میشود که موهای ضخیم و زبر دارند.
در بعضی موارد نیز پوست اطراف فولیکول مو در پاسخ به تحریک ناشی از اصلاح تیرهتر میشود و همین تیرگی، ظاهر پوست مرغی را بیشتر نمایان میکند.
فولیکولیت زمانی رخ میدهد که فولیکول مو دچار التهاب و گاهی عفونت شود. این عارضه میتواند براثر اصلاح با تیغ، اپیلاسیون یا سایر روشهای حذف مو که فولیکول مو را در معرض عوامل محرک یا میکروبها قرار میدهند، ایجاد شود.
روش تشخیص پوست مرغی چیست؟
پزشک معمولاً با معاینه ساده پوست میتواند پوست مرغی را تشخیص دهد. چون این عارضه ظاهر مشخصی دارد، معمولاً نیازی به انجام آزمایشهای پزشکی نیست. محل ایجاد برجستگیها و ویژگیهای ظاهری آنها اغلب برای تشخیص کافی است. بااینحال، اگر پزشک در تشخیص تردید داشته باشد، ممکن است آزمایش آلرژی یا نمونهبرداری از پوست (بیوپسی) را درخواست کند.
پوست مرغی معمولاً در چه نواحی از بدن ظاهر میشود؟
برجستگیهای پوست مرغی بیشتر روی بازوها، بهویژه قسمت خارجی بازوها دیده میشوند، اما ممکن است در هر بخشی از بدن که فولیکول مو وجود دارد ایجاد شوند، ازجمله:
- صورت (گونهها، گردن یا زیر چشمها)؛
- رانها؛
- پشت؛
- قفسه سینه؛
- باسن؛
- ساعد.
ویژگیهای برجستگیهای پوست مرغی چیست؟
ظاهر و احساس برجستگیهای پوستی میتواند به تشخیص علت آنها کمک کند. برجستگیهای پوست مرغی معمولاً ویژگیهای زیر را دارند:
- بدون درد هستند: اگر هنگام لمس یا فشاردادن برجستگیها درد داشته باشید، احتمالاً علت آن چیزی غیر از پوست مرغی است.
- ممکن است با خارش یا خشکی همراه باشند: خود برجستگیها یا پوست اطراف آنها گاهی خشک و خارشدار میشود.
- سطح زبری دارند: هنگام کشیدن دست روی پوست، برجستگیها حالتی زبر و شبیه سمباده ایجاد میکنند.
- رنگهای متفاوتی دارند: بسته به رنگ طبیعی پوست، ممکن است همرنگ پوست، قرمز، سفید، قهوهای، قهوهای تیره یا سیاه به نظر برسند.
در بیشتر موارد، پزشک عمومی یا پزشک خانواده میتواند پوست مرغی را تشخیص دهد. بااینحال، اگر علائم شدید باشند، تشخیص قطعی نباشد یا فرد بهدنبال درمانهای تخصصی باشد، مراجعه به متخصص پوست توصیه میشود.
روش درمان پوست مرغی چیست؟
پوست مرغی عارضهای بیخطر است و معمولاً نیازی به درمان ندارد. در بسیاری از افراد، برجستگیها بهمرور زمان و بهویژه تا حدود ۳۰سالگی کمرنگتر شده یا بهطور کامل از بین میروند. همچنین ممکن است علائم در فصل تابستان کمتر دیده شوند و در زمستان، بهدلیل خشکی پوست، بیشتر نمایان شوند.
اگر ظاهر برجستگیها برای شما آزاردهنده باشد، استفاده از مرطوبکنندهها، کرمهای درمانی و مراقبت صحیح از پوست میتواند به کاهش علائم کمک کند.
بهترین کرم برای پوست مرغی
خشکی پوست میتواند پوست مرغی را تشدید کند. استفاده از مرطوبکنندههای بدون نسخه به حفظ رطوبت پوست کمک کرده و برجستگیها را نرمتر و محوتر میکند. بهتر است مرطوبکننده را چند بار در روز، بهویژه بلافاصله پس از حمام و زمانی که پوست هنوز کمی مرطوب است، استفاده کنید.
مرطوبکنندههای حاوی آمونیوم لاکتات یا آلفا هیدروکسی اسیدها (AHA) معمولاً برای پوستهای زبر و مبتلا به پوست مرغی انتخاب مناسبی هستند.
در برخی موارد، پزشک ممکن است کرمهای دارویی یا مرطوبکنندههای تجویزی را توصیه کند. ترکیباتی مانند موارد زیر میتوانند ظاهر پوست را بهبود دهند:
- اوره؛
- آلفا هیدروکسی اسیدها (AHA)؛
- اسید سالیسیلیک؛
- اسید گلیکولیک.
همچنین، کرمهای حاوی ویتامین A (رتینوئیدهای موضعی) میتوانند با کاهش تجمع کراتین، به بهبود پوست مرغی کمک کنند. البته مصرف بیشازحد این محصولات ممکن است باعث تحریک و قرمزی پوست شود؛ بنابراین باید طبق دستور پزشک استفاده شوند.
برخی از بهترین کرم های درمان پوست مرغی عبارتاند از:
- کرم ثمین برای پوست مرغی؛
- کرم ویتالیر هیدراویت؛
- کرم و اسکراب کنترلکننده پوست مرغی ژنوبایوتیک؛
- کرم سراوی برای پوست مرغی.
همچنین، بنابر صلاحدید پزشک ممکن است کرم رتینول برای پوست مرغی تجویز شود.
اسکراب بدن برای پوست مرغی
هنگام حمام میتوانید با استفاده از لیف نرم، حوله لطیف یا اسکرابهای ملایم، پوست را با حرکات دایرهای و آرام لایهبرداری کنید. از ساییدن شدید پوست خودداری کنید، زیرا این کار میتواند التهاب را افزایش دهد و علائم را بدتر کند.
متخصص پوست ممکن است درمان پوست مرغی با میکرودرم ابریژن را نیز توصیه کند. در این روش کمتهاجمی، با لایهبرداری کنترلشده، سلولهای مرده از سطح پوست برداشته میشوند و به صافترشدن پوست و کاهش برجستگیها کمک میشود.
درمان پوست مرغی با لیزر موهای زائد
اگر پوست مرغی با تغییر رنگ یا قرمزی قابلتوجه همراه باشد، بنابر نظر پزشک متخصص پوست ممکن است یک راه درمان پوست مرغی لیزردرمانی برای کاهش این تغییرات پوستی باشد. این روش برای درمان پوست مرغی ران پا، درمان پوست مرغی زیر بغل و دیگر نقاط بدن مناسب است.
در لیزرهای جوانسازی پوست از طول موجهای خاص نور برای برداشتن لایه خارجی پوست استفاده میشود، درحالیکه برخی دیگر از لیزرها و دستگاههای مبتنیبر نور میتوانند ظاهر رگهای خونی قابلمشاهده را کاهش داده و به بهبود نمای پوست کمک کنند.
از دیگر انواع لیزرهایی که ممکن است به بهبود پوست مرغی کمک کنند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- لیزر رنگی پالسی؛
- لیزر دایود؛
- لیزر فرکشنال برای پوست مرغی.
هزینه لیزر پوست مرغی
هزینه لیزر پوست مرغی به عوامل مختلفی بستگی دارد. مهمترین عوامل مؤثر عبارتاند از:
- نوع لیزر: دستگاههای مختلف مانند لیزر رنگی پالسی (PDL)، لیزر فرکشنال CO₂، لیزر دایود یا IPL هزینههای متفاوتی دارند.
- وسعت ناحیه تحت درمان: درمان نواحی کوچک مثلاً درمان پوست مرغی چانه معمولاً ارزانتر از درمان پوست مرغی ساق پا یا درمان پوست مرغی پشت ران یا چند ناحیه یا کل بدن است.
- تعداد جلسات موردنیاز: بیشتر افراد برای رسیدن به نتیجه مطلوب به چند جلسه درمان نیاز دارند و هزینه نهایی براساس تعداد جلسات افزایش مییابد.
- شدت پوست مرغی: هرچه علائم شدیدتر باشد، ممکن است به جلسات بیشتر یا ترکیب چند روش درمانی نیاز باشد.
- درمانهای مکمل: در برخی موارد، پزشک علاوه بر لیزر، استفاده از کرمهای دارویی یا روشهایی مانند میکرودرم ابریژن را نیز توصیه میکند که هزینه کلی درمان را افزایش میدهد.
در نظر داشته باشید که لیزر معمولاً یک درمان زیبایی محسوب میشود؛ بنابراین در بسیاری از موارد، هزینه آن تحت پوشش بیمههای درمانی قرار نمیگیرد.
مراقبت صحیح از پوست
ایجاد چند تغییر ساده در برنامه مراقبت از پوست میتواند به کاهش علائم کمک کند، ازجمله:
- کوتاهترکردن زمان حمام (حداکثر ۱۵ دقیقه)؛
- استفاده از آب ولرم بهجای آب داغ؛
- استفاده از شویندههای ملایم و لایهبردار؛
- استفاده از دستگاه بخور برای افزایش رطوبت محیط؛
- رژیم غذایی سالم شامل بهترین ویتامین برای پوست صورت؛
- مصرف روزانه مرطوبکننده.
همچنین، از کندن، خاراندن یا فشاردادن برجستگیها خودداری کنید، زیرا این کار میتواند باعث ایجاد زخم، عفونت یا باقیماندن جای آنها شود. امری که ممکن است شما را مجبور به استفاده از کرمهای ضدلک کند. در چنین حالتی بهتر است بهترین کرم ضد لک صورت را بشناسید.
درمانهای خانگی پوست مرغی
درمانهای خانگی معمولاً پوست مرغی را بهطور کامل از بین نمیبرند، اما ممکن است ظاهر پوست را بهبود داده و برجستگیها را محوتر کنند. پیش از استفاده از روشهای درمان پوست مرغی در خانه، بهویژه اگر پوست حساسی دارید، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
سرکه سیب برای درمان خانگی پوست مرغی
سرکه سیب حاوی اسید مالیک است که نوعی آلفا هیدروکسی اسید محسوب میشود و به لایهبرداری پوست کمک میکند. اگر پوست حساسی دارید، آن را به مقدار مساوی با آب رقیق کنید و مقدار کمی از محلول را روی نواحی مبتلا بمالید. میتوانید برای درمان پوست مرغی آرنج، رانها و دیگر بخشهای بدن از این روش استفاده کنید.
جوش شیرین و درمان خانگی پوست مرغی
جوش شیرین این درمان پوست مرغی خانگی، یک لایهبردار طبیعی است. دو قاشق چایخوری جوش شیرین را با کمی آب ولرم مخلوط کنید تا خمیر شود، سپس آن را با حرکات دایرهای ملایم پنج دقیقه روی پوست ماساژ دهید و در پایان آبکشی کنید. میتوانید از این روش برای درمان پوست مرغی پا، دست و دیگر بخشهای بدن استفاده کنید.
روغن نارگیل جهت درمان خانگی پوست مرغی
روغن نارگیل یک درمان طبیعی پوست مرغی است که علاوهبر خاصیت مرطوبکنندگی، دارای خواص ضدالتهابی و ضدمیکروبی است و ممکن است به کاهش قرمزی و التهاب پوست کمک کند. روغن نارگیل برای درمان پوستمرغیشدن گردن و دیگر نقاط بدن قابلاستفاده است.
نوشیدن آب کافی برای بهبود و درمان خانگی پوست مرغی
کمآبی بدن میتواند خشکی پوست را تشدید کند. نوشیدن آب و مایعات کافی به حفظ رطوبت پوست و کاهش نمای برجستگیها کمک میکند. درمان پوست مرغی ناحیه تناسلی باشد، درمان پوست مرغی صورت یا درمان پوست مرغی زیر چشم نوشیدن آب کافی کمککننده است.
توجه داشته باشید که اثر این درمانها موقتی است و برای حفظ نتایج باید مراقبت از پوست را بهطور منظم ادامه دهید. همچنین برخی افراد ممکن است با وجود درمان، بهبود قابلتوجهی مشاهده نکنند. خوشبختانه، پوست مرغی یک عارضه بیخطر است و باعث آسیب دائمی به پوست نمیشود.
درمان جوش های پوست مرغی چقدر طول میکشد؟
حتی درصورت درمان، ازبینرفتن برجستگیهای پوست مرغی به زمان نیاز دارد. اگر درمان را بهطور منظم دنبال کنید، معمولاً پس از ۴ تا ۶ هفته اولین نشانههای بهبود ظاهر میشود.
حتی بدون درمان نیز در بسیاری از افراد، پوست مرغی از اواسط دهه سوم زندگی (حدود ۲۰ تا ۲۵سالگی) بهتدریج کمتر میشود و معمولاً تا ۳۰سالگی بهطور کامل برطرف میشود.
مراقبتهای خانگی و تغییرات سبک زندگی برای پوست مرغی
اقدامات مراقبتی در خانه نمیتوانند از بروز پوست مرغی جلوگیری کنند یا آن را بهطور کامل از بین ببرند، اما میتوانند ظاهر پوست را بهبود بخشند. اگر قصد استفاده از محصول جدیدی را دارید، ابتدا آن را روی بخش کوچکی از پوست، مانند بازو، امتحان کنید. اگر محصول مؤثر بود و باعث حساسیت یا تحریک پوستی نشد، میتوانید از آن برای نواحی مبتلا به پوست مرغی نیز استفاده کنید.
با آب ولرم حمام کنید و مدتزمان حمام را کوتاه نگه دارید
آب داغ و حمام یا دوش طولانیمدت، چربی طبیعی پوست را از بین میبرد و باعث خشکی بیشتر آن میشود. بهتر است مدت حمام را به حداکثر ۱۰ دقیقه محدود کنید و از آب ولرم بهجای آب داغ استفاده کنید.
با پوست خود ملایم رفتار کنید
از صابونهای قوی و خشککننده استفاده نکنید. برای برداشتن سلولهای مرده پوست، از یک لیف نرم یا اسفنج طبیعی (لوفا) استفاده کنید و این کار را بهآرامی انجام دهید. ساییدن شدید پوست یا تلاش برای خارج کردن پلاکهای کراتینی از دهانه فولیکولهای مو میتواند پوست را تحریک و علائم را بدتر کند. پس از حمام نیز پوست را بهآرامی با حوله خشک کنید تا مقداری از رطوبت روی آن باقی بماند.
از کرمهای درمانی بدون نسخه استفاده کنید
کرم اوره برای پوست مرغی، کرمهای حاوی، اسید لاکتیک، آلفا هیدروکسی اسیدها (AHA) یا اسید سالیسیلیک میتوانند به شلشدن و حذف سلولهای مرده پوست کمک کنند. این محصولات همچنین پوست را مرطوب کرده و خشکی آن را کاهش میدهند. بهتر است این کرمها را پیش از استفاده از مرطوبکننده روی پوست بمالید.
پوست را بهطور منظم مرطوب کنید
بلافاصله پس از حمام و زمانی که پوست هنوز کمی مرطوب است، از یک مرطوبکننده مناسب استفاده کنید. مرطوبکنندههای حاوی لانولین، وازلین یا گلیسیرین برای پوست مرغی گزینههای مناسبی هستند، زیرا به حفظ رطوبت پوست و کاهش خشکی آن کمک میکنند. معمولاً مرطوبکنندههای غلیظتر اثر بهتری دارند. برای حفظ رطوبت پوست، مرطوبکننده را چند بار در طول روز روی نواحی مبتلا استفاده کنید.
از دستگاه بخور استفاده کنید
هوای خشک میتواند خشکی پوست را تشدید کند. استفاده از دستگاه بخور در منزل به افزایش رطوبت محیط کمک کرده و از خشکشدن بیشازحد پوست جلوگیری میکند.
از پوشیدن لباسهای تنگ خودداری کنید
لباسهای تنگ با ایجاد اصطکاک روی پوست، ممکن است باعث تحریک نواحی مبتلا به پوست مرغی شوند. پوشیدن لباسهای راحت و آزاد میتواند به کاهش این تحریک کمک کند.
کلام آخر دکتردکتر
اختلال کراتوز پیلاریس (پوست مرغی) یک عارضه شایع، خوشخیم و غیرمسری است که بهدلیل تجمع کراتین در دهانه فولیکولهای مو ایجاد میشود. اگرچه این مشکل خطری برای سلامتی ندارد، ممکن است بهدلیل ظاهر زبر و برجسته پوست، برای برخی افراد ناخوشایند باشد. خوشبختانه، با رعایت اصول مراقبت از پوست، استفاده منظم از مرطوبکنندهها و کرمهای لایهبردار و درصورت نیاز، بهرهگیری از درمانهایی مانند لیزر، میتوان علائم آن را تا حد زیادی کنترل کرد.
اگر برجستگیهای پوستی شدید، گسترده یا همراه با درد، التهاب و ترشح باشند یا باوجود مراقبتهای خانگی بهبود پیدا نکنند، بهتر است برای بررسی دقیقتر و انتخاب بهترین روش درمان به متخصص پوست مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام و مراقبت مداوم، نقش مهمی در بهبود ظاهر پوست و جلوگیری از تشدید علائم پوست مرغی دارد. میتوانید در چند گام ساده، بیمعطلی در دکتردکتر از متخصص وقت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید.
