آمپول لیراگلوتاید چیست و چگونه به کاهش وزن و کنترل دیابت کمک می‌کند؟

لیراگلوتاید شروع تحولاتی جدید در زمینه کنترل وزن و قند خون به‌شمار می‌رود، چرا که با تقلید از هورمون‌های طبیعی بدن، نقشی چشمگیر در ترشح انسولین و کنترل اشتها ایفا می‌کند. این ترکیب زمینه‌ساز معرفی داروهایی قوی‌تر مانند تیرزپاتایدها و سماگلوتایدها شد، اما همچنان در برخی شرایط انتخاب اول پزشکان است. در این مقاله قصد داریم با کاربردهای لیراگلوتاید، نحوه اثرگذاری آن بر لاغری و کنترل دیابت، عوارض احتمالی و شیوه مصرف آن آشنا شویم.

لیراگلوتاید چیست؟

لیراگلوتاید (Liraglutide) دارویی تزریقی از گروه آگونیست‌های گیرنده GLP-1 است. این ماده ساختاری شبیه به هورمون طبیعی GLP-1 یا همان پپتید ۱ شبه‌گلوکاگون دارد؛ هورمونی که سلول‌های روده پس از مصرف غذا در بدن ترشح می‌کنند تا میزان قند خون و اشتها را تنظیم کند.

داروی لیراگلوتاید با شبیه‌سازی رفتار این هورمون طبیعی، چند سازوکار مهم را در بدن رقم می‌زند:

• میزان ترشح انسولین را هنگام بالارفتن قند خون افزایش می‌دهد؛
• ترشح هورمون گلوکاگون را (که قند خون را بالا می‌برد) مهار می‌کند؛
• سرعت تخلیه معده را کاهش می‌دهد؛ درنتیجه، احساس سیری طولانی‌تری ایجاد می‌کند و باعث کاهش اشتها می‌شود.

داروهای لیراگلوتاید در قالب آمپول‌های آماده برای تزریق زیرپوستی عرضه می‌شوند و باید به‌صورت روزانه استفاده شوند. همچنین برای مشاهده تأثیرات مطلوب، باید رژیم غذایی کم‌کالری و ورزش منظم را نیز پیش بگیرید.

کاربردهای اصلی داروی لیراگلوتاید

پزشکان داروی لیراگلوتاید را برای دو هدف درمانی اصلی تجویز می‌کنند:

• کنترل دیابت نوع ۲: این دارو قند خون را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ تنظیم می‌کند. لیراگلوتاید شاخص HbA1c یا میانگین قند خون سه‌ماهه را به‌میزان قابل‌توجهی پایین می‌آورد و از نوسانات شدید قند خون جلوگیری می‌کند.
• مدیریت و کاهش وزن: این دارو با کندکردن هضم و کاهش اشتهای فرد، میل به خوردن غذا را مهار می‌کند. افراد مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن که از بیماری‌های زمینه‌ای مرتبط با وزن رنج می‌برند، با کمک این دارو و اصلاح رژیم غذایی به وزن ایدئال نزدیک‌تر می‌شوند.

همچنین تحقیقات پزشکی نشان می‌دهند که لیراگلوتاید خطر بروز حوادث قلبی‌عروقی مانند سکته یا حمله قلبی را در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ کاهش می‌دهد. یکی از مزایای لیراگلوتاید نسبت به سایر داروهای لاغری این است که مصرف آن برای کودکان بالای ۱۲ سال مبتلا به دیابت نوع ۲ و بزرگسالان نیز تأیید شده است.

انواع داروی لیراگلوتاید و نام‌های تجاری آن

داروهای مختلفی از ماده مؤثره لیراگلوتاید بهره می‌برند، اما با دوزها و نام‌های تجاری متفاوت، برای اهداف درمانی مشخصی طراحی شده‌اند. در ادامه سه مورد از معروف‌ترین برندهای لیراگلوتاید را معرفی می‌کنیم:

ویکتوزا (Victoza) یکی از داروهای لیراگلوتاید

ویکتوزا نخستین فرم تأییدشده داروی لیراگلوتاید است که پزشکان آن را عمدتاً برای کنترل دیابت نوع ۲ در بزرگسالان و کودکان بالای ۱۰ سال تجویز می‌کنند. دوزهای رایج این دارو معمولاً ۱,۲ یا ۱,۸ میلی‌گرم در روز است. اگرچه افراد با مصرف ویکتوزا وزن کم می‌کنند، هدف اصلی از تولید این برند کنترل قند خون است.

ساکسندا (Saxenda) یکی از انواع داروهای لیراگلوتاید

سازمان غذا و دارو ساکسندا را به‌طور اختصاصی برای کاهش وزن و درمان چاقی تأیید کرده است. این دارو دوز بالاتری نسبت به ویکتوزا دارد و می‌تواند درنهایت به دوز نگهدارنده ۳,۰ میلی‌گرم در روز برسد.

افراد دارای شاخص توده بدنی یا BMI بالای ۳۰ یا افراد با BMI بالای ۲۷ که بیماری‌هایی مرتبط با اضافه‌وزن، مانند فشارخون بالا دارند، زیر نظر پزشک از این دارو استفاده می‌کنند.

ملیتاید و ماسیزا یکی از مدل های داروهای لیراگلوتاید

آمپول‌های لاغری ملیتاید و ماسیزا از برندهای ایرانی داروی لیراگلوتاید هستند که توسط شرکت دانش‌بنیان سیناژن تولید می‌شوند. در مقایسه آمپول‌های لاغری ایرانی و خارجی، هر دو گزینه ترکیبات و اثرات مشابهی دارند، اما نمونه‌های ایرانی با قیمت مناسب‌تری عرضه می‌شوند. به همین دلیل، ملیتاید و ماسیزا دسترسی آسان‌تری برای بیماران مبتلا به دیابت یا چاقی فراهم می‌کنند.

نحوه تزریق قلم لیراگلوتاید

تزریق قلم لیراگلوتاید فرایندی ساده است و می‌توانید آن را به‌راحتی در خانه انجام دهید. این دارو به‌صورت زیرپوستی تزریق می‌شود و نباید آن را در رگ یا عضلات تزریق کنید. با خرید آمپول لیراگلوتاید، یک دفترچه راهنمای کامل برای تزریق دریافت می‌کنید.

اما به‌طور کلی، لازم است قبل از هر تزریق، شفاف‌بودن محلول داخل قلم را بررسی کنید و حتماً سوزن جدیدی روی قلم بگذارید. پس از انتخاب دوز مشخص، سوزن را وارد پوست کنید، دکمه تزریق را فشار دهید و پیش از بیرون‌کشیدن سوزن، حداقل ۶ ثانیه صبر کنید تا کل دارو وارد بدن شود.

بهترین محل‌های تزریق لیراگلوتاید

شما می‌توانید داروی لیراگلوتاید را در سه منطقه اصلی بدن تزریق کنید:

• ناحیه شکم: اطراف ناف (با فاصله حداقل ۵ سانتی‌متری از ناف) متداول‌ترین محل برای تزریق است.
• جلوی ران: بخش جلویی و بیرونی ران‌ها جایگزینی مناسب برای تزریق زیرجلدی محسوب می‌شود.
• بخش بیرونی بازو: قسمت بالایی و پشتی بازو نیز محل مناسبی است؛ البته تزریق در این نقطه با کمک فردی دیگر آسان‌تر انجام می‌شود.

محل تزریق را در هربار استفاده تغییر دهید و دارو را در یک نقطه ثابت تزریق نکنید. این کار از التهاب پوست و آسیب به بافت‌های چربی زیر پوست جلوگیری می‌کند. همچنین، هنگام مصرف لیراگلوتاید برای دیابت بهتر است مرتب قند خون را اندازه بگیرید، مخصوصاً قبل و بعد از وعده‌های غذایی و پیش از خواب.

دوز مصرفی لیراگلوتاید و افزایش تدریجی مقدار دارو

پزشک درمان با لیراگلوتاید را از دوزهای پایین آغاز می‌کند. این روش تدریجی، به دستگاه گوارش اجازه می‌دهد با دارو سازگار شود و عوارض ناخواسته‌ای مانند تهوع را کاهش می‌دهد. برنامه افزایش دوز براساس هدف درمانی متفاوت است.

• برای درمان دیابت: مصرف دارو معمولاً با دوز ۰,۶ میلی‌گرم در روز در هفته اول شروع می‌شود. پزشک در هفته دوم دوز را به ۱,۲ میلی‌گرم می‌رساند و درصورت نیاز، ممکن است دوز روزانه را تا حداکثر ۱,۸ میلی‌گرم افزایش دهد.
• برای کاهش وزن: درمان با دوز ۰,۶ میلی‌گرم در روز آغاز می‌شود. سپس، هر هفته ۰,۶ میلی‌گرم به دوز مصرفی اضافه می‌شود تا در هفته پنجم به دوز نهایی و نگهدارنده یعنی ۳,۰ میلی‌گرم در روز برسد.

بهترین زمان تزریق آمپول لیراگلوتاید

شما می‌توانید آمپول لیراگلوتاید را یک‌بار در روز و در هر ساعتی از شبانه‌روز تزریق کنید. مصرف این دارو وابستگی مشخصی به وعده‌های غذایی ندارد؛ بنابراین تزریق آن همراه با غذا یا با معده خالی هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کند.
بااین‌حال، باید حتماً این آمپول را در یک زمان مشخص در روز، مثلاً هر روز صبح یا هر روز پیش از خواب تزریق کنید. با این‌ کار، مصرف دارو را فراموش نمی‌کنید و میزان دارو در بدنتان ثبات بیشتری دارد.

در صورت فراموش کردن یک دوز لیراگلوتاید چه کنیم؟

اگر تزریق یک دوز از دارو را فراموش کردید، به‌محض یادآوری آن را تزریق کنید. اما اگر زمان یادآوری به دوز بعدی نزدیک بود، دوز فراموش‌شده را رها کنید و طبق برنامه همیشگی پیش بروید. هرگز برای جبران دوز فراموش‌شده، دو دوز را به‌طور هم‌زمان یا با فاصله کوتاه تزریق نکنید.

اگر مصرف لیراگلوتاید را به‌مدت ۳ روز یا بیشتر فراموش کردید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. در این شرایط، معمولاً پزشک درمان را دوباره از دوز اولیه (۰,۶ میلی‌گرم) شروع می‌کند تا دچار عوارض شدید گوارشی نشوید.

عوارض لیراگلوتاید چیست؟

مصرف داروی لیراگلوتاید هم‌زمان با اثربخشی بالا، ممکن است عوارض جانبی متفاوتی ایجاد کند. بیشتر این عوارض خفیف هستند و بدن شما پس از چند هفته به دارو عادت می‌کند. باوجوداین، آگاهی از عوارض احتمالی به شما کمک می‌کند تا درصورت بروز خطرات جدی، سریع اقدام کنید.

شایع‌ترین عوارض جانبی لیراگلوتاید (ویکتوزا) هنگام مصرف برای درمان دیابت نوع ۲ عبارت‌اند از:

• تهوع؛
• اسهال؛
• استفراغ؛
• کاهش اشتها؛
• سوءهاضمه و یبوست.

شایع‌ترین عوارض جانبی لیراگلوتاید (ساکسندا) هنگام مصرف برای کاهش وزن عبارت‌اند از:

• تهوع؛
• واکنش در محل تزریق (قرمزی یا خارش)؛
• خستگی و احساس بی‌حالی؛
• اسهال؛
• افت قند خون (هیپوگلیسمی)؛
• سرگیجه؛
• یبوست؛
• سردرد؛
• درد شکم؛
• استفراغ؛
• ناراحتی معده یا سوءهاضمه؛
• تغییر در سطح آنزیم لیپاز در خون.

لیراگلوتاید ممکن است عوارض جدی دیگری نیز ایجاد کند. درصورت مشاهده هریک از عوارض زیر، مصرف دارو را قطع کنید و به پزشک خود اطلاع دهید:

• التهاب لوزالمعده: درصورت مشاهده نشانه‌هایی مانند درد شدید در بالای شکم که به پشت تیر می‌کشد، تورم یا حساسیت شکم، تب، یا تهوع و استفراغ، احتمال ابتلا به التهاب لوزالمعده وجود دارد.
• افت قند خون یا هیپوگلیسمی: اگر لیراگلوتاید را همراه با داروهای دیگری مانند سولفونیل‌اوره یا انسولین مصرف کنید، خطر افت قند خون افزایش می‌یابد. در این صورت، ممکن است نشانه‌هایی مانند سرگیجه، تعریق، گیجی، سردرد، تاری دید، لرزش بدن، تپش قلب بالا یا ضعف را تجربه کنید.
• مشکلات شدید معده: برخی با مصرف لیراگلوتاید دچار مشکلات گوارشی شدید می‌شوند. اگر ناراحتی معده شما شدید است یا بهبود نمی‌یابد، حتماً پزشک خود را در جریان بگذارید.
• واکنش‌های آلرژیک شدید: درصورت مشاهده نشانه‌های حساسیت شدید، مانند تورم صورت، دشواری در بلع، خارش یا بثورات پوستی شدید، غش‌کردن یا ضربان قلب سریع، فوراً مصرف دارو را قطع کنید و به اورژانس مراجعه کنید.
• مشکلات کلیوی یا نارسایی کلیه: در افراد مبتلا به مشکلات کلیوی، اسهال، تهوع و استفراغ ناشی از دارو می‌تواند سبب ازدست‌رفتن آب بدن شود و مشکلات کلیوی را وخیم‌تر کند.
• مشکلات کیسه صفرا: درصورت مشاهده علائمی مانند درد بالای شکم، تب، زردشدن پوست یا چشم‌ها یا مدفوع روشن، احتمالا ابتلا به مشکلات کیسه صفرا ازجمله سنگ کیسه صفرا وجود دارد.
• ورود مواد غذایی به ریه هنگام بیهوشی (آسپیراسیون): لیراگلوتاید احتمال ورود مواد غذایی یا مایعات به ریه‌ها را هنگام جراحی یا عمل‌های نیازمند بیهوشی و بی‌حسی عمیق افزایش می‌دهد. قبل از هرگونه عمل جراحی یا اقدام پزشکی، حتماً کادر درمان را از مصرف داروی لیراگلوتاید آگاه کنید.

چه کسانی نباید از لیراگلوتاید استفاده کنند؟

مصرف لیراگلوتاید برای همه افراد مناسب نیست. پزشک پیش از شروع درمان، سابقه پزشکی شما و خانواده‌تان را بررسی می‌کند تا از ایمن‌بودن این دارو مطمئن شود. برخی از موارد منع مصرف این دارو شامل موارد زیر می‌شوند:

• افراد دارای سابقه سرطان تیروئید: کسانی که خود یا اعضای خانواده‌شان سابقه ابتلا به کارسینوم مدولاری تیروئید (MTC) دارند، نباید از این دارو استفاده کنند.
• مبتلایان به نشانگان نئوپلازی چندگانه غدد درون‌ریز نوع ۲ (MEN 2): این بیماری نادر ژنتیکی احتمال بروز تومورهای غدد را افزایش می‌دهد و از مهم‌ترین موارد منع مصرف لیراگلوتاید به‌شمار می‌رود.
• زنان باردار یا شیرده: مصرف لیراگلوتاید در دوران بارداری آسیب‌های جدی به جنین می‌زند. اگر قصد بارداری دارید یا باردار هستید، باید مصرف این دارو را قطع کنید.
• افراد دارای حساسیت شدید: اگر به ماده لیراگلوتاید یا ترکیبات دیگر درون قلم تزریقی حساسیت دارید، نباید آن را مصرف کنید.
• بیماران مبتلا به مشکلات شدید کلیوی یا گوارشی: افراد مبتلا به فلج معده (گاستروپارزی) یا نارسایی شدید کلیه باید این دارو را فقط با احتیاط فراوان و تحت نظارت دقیق پزشک استفاده کنند.

تداخلات دارویی لیراگلوتاید

داروی لیراگلوتاید بر نحوه جذب و عملکرد برخی داروهای دیگر تأثیر می‌گذارد؛ بنابراین قبل از شروع درمان، فهرستی از تمام داروهای مصرفی، مکمل‌ها و ویتامین‌های خود را به پزشک ارائه دهید. مهم‌ترین تداخلات دارویی لیراگلوتاید عبارت‌اند از:

• انسولین و قرص‌های افزایش‌دهنده انسولین: مصرف هم‌زمان لیراگلوتاید با داروهایی مانند گلی‌بن‌کلامید یا انسولین، خطر افت شدید و خطرناک قند خون را بالا می‌برد. پزشک معمولاً در این شرایط دوز انسولین را کاهش می‌دهد.
• داروهای خوراکی: چون لیراگلوتاید سرعت خروج غذا از معده را کاهش می‌دهد، جذب داروهای خوراکی مانند قرص‌های مسکن، آنتی‌بیوتیک‌ها یا قرص‌های فشارخون ممکن است تغییر کند. شما باید داروهای مهم خوراکی را با فاصله زمانی مشخص از تزریق مصرف کنید و حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
• سایر داروهای کاهش وزن یا کاهش قند خون: استفاده هم‌زمان از داروی لیراگلوتاید با سایر داروهای هم‌خانواده مانند سماگلوتاید یا تیرزپاتید به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود.

شرایط نگهداری آمپول لیراگلوتاید

قلم‌های آکبند و استفاده‌نشده لیراگلوتاید را باید در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد نگهداری کنید. دقت کنید که این دارو هرگز نباید یخ بزند؛ درصورت انجماد، اثر درمانی دارو از بین می‌رود و باید قلم را دور بیندازید.

پس از بازکردن قلم و شروع مصرف، می‌توانید آن را حداکثر تا ۳۰ روز در دمای اتاق (کمتر از ۳۰ درجه سانتی‌گراد) یا درون یخچال نگه دارید. برای حفاظت از دارو در برابر نور مستقیم خورشید و گرما، درپوش قلم را پس از هربار تزریق روی آن بگذارید و سوزن یک‌بار مصرف را روی قلم باقی نگذارید.

تفاوت لیراگلوتاید با سایر آمپول‌های لاغری

داروی لیراگلوتاید تنها آمپول تزریقی برای کاهش وزن یا مهار دیابت نیست. در سال‌های اخیر داروسازان داروهای جدیدتری مانند سمگلوتاید و تیرزپاتید را هم به بازار عرضه کرده‌اند. این داروها اگرچه مکانیسم مشابهی دارند، در تعداد دفعات تزریق و میزان اثربخشی تفاوت‌هایی نشان می‌دهند.

در جدول زیر، تفاوت‌های اصلی بهترین آمپول‌های لاغری را خلاصه کرده‌ایم:

قیمت آمپول لیراگلوتاید و شرایط خرید آن

قیمت داروی لیراگلوتاید به برند، کشور سازنده و دوز مصرفی قلم بستگی دارد. نمونه‌های وارداتی مانند ساکسندا و ویکتوزا قیمت بالاتری دارند؛ درحالی‌که برندهای ایرانی مثل ملیتاید و ماسیزا با قیمتی مناسب‌تر در دسترس بیماران قرار می‌گیرند.

خرید این دارو حتماً به تجویز پزشک نیاز دارد و داروخانه‌ها آن را بدون نسخه در اختیار شما قرار نمی‌دهند. برای اطلاع از قیمت آمپول‌های لاغری ایرانی و خارجی و اطمینان از اصالت داروی تزریقی و رعایت دقیق زنجیره سرمای نگهداری، باید فقط به داروخانه‌های معتبر مراجعه کنید.

آیا قرص لیراگلوتاید وجود دارد؟

خیر، درحال‌حاضر داروی لیراگلوتاید فقط به‌شکل قلم تزریقی تولید می‌شود و هیچ قرص یا کپسولی با این نام در بازار دارویی جهان وجود ندارد. ساختار این دارو پپتیدی و شبیه پروتئین است؛ به همین دلیل اگر آن را به‌صورت خوراکی مصرف کنید، اسید و آنزیم‌های معده ساختار دارو را پیش از جذب تخریب می‌کنند و اثربخشی آن از بین می‌رود.

کلام آخر دکتردکتر

داروی لیراگلوتاید راهکاری مؤثر برای کنترل قند خون در بیماران دیابتی و مدیریت وزن در افراد مبتلا به چاقی است. بااین‌حال، این دارو درمانی معجزه‌آسا نیست و باید آن را رژیم غذایی کم‌کالری و ورزش منظم همراه کنید. همچنین مصرف خودسرانه آن می‌تواند خطرات جدی برای سلامت ایجاد کند. اگر قصد دارید درمان با این دارو را آغاز کنید، به تجویز پزشک نیاز خواهید داشت و نوبت‌دهی آنلاین دکتردکتر به شما اجازه می‌دهد با بهترین پزشکان متخصص غدد و تغذیه مشورت کنید.

سؤالات متداول

منابع

Mayo Clinic

Drugs

Medline Plus

GoodRX

Cleveland Clinic

WebMD

Healthline